Cv-ketel: kopen, vervangen en onderhouden

Wat een cv-ketel is en hoe hij werkt

Cv staat voor centrale verwarming: één toestel verwarmt water en pompt dat door leidingen naar alle radiatoren of de vloerverwarming in huis. De cv-ketel is dat toestel. In verreweg de meeste Nederlandse woningen brandt hij op aardgas en levert hij naast de warmte voor de kamers ook het warme water voor douche en keuken. Hoe deze manier van huis verwarmen zich verhoudt tot de warmtepomp, stadswarmte en elektrisch verwarmen, zie je op de overzichtspagina over verwarming.

De werking is een kringloop. De brander verwarmt het cv-water in de warmtewisselaar tot zo'n 60 tot 80 graden, de pomp stuurt dat water het huis door, de radiatoren geven de warmte af en het afgekoelde water stroomt terug de ketel in. De thermostaat bepaalt wanneer de ketel aanslaat. Hoe dat hele stelsel van leidingen, radiatoren en kranen samenwerkt, staat in de gids over centrale verwarming.

Vrijwel elke ketel die je nu koopt is een hr-ketel: een hogerendementsketel die ook de warmte uit de rookgassen terugwint. De woorden ketel, cv-ketel en verwarmingsketel lopen in de praktijk door elkaar; welke namen fabrikanten gebruiken en wat de verschillen zijn, lees je in de gids over de verwarmingsketel.

Zo zit de installatie in elkaar: de onderdelen op een rij

Van buiten is een cv-ketel een witte kast aan de muur, meestal op zolder of in de berging. Wie de mantel opent of de binnenkant op een tekening bekijkt, ziet steeds dezelfde onderdelen: brander, warmtewisselaar, pomp, ventilator en een printplaat die alles aanstuurt. Daaromheen hangt de rest van de centrale verwarmingsinstallatie: de aansluitset, het expansievat en de cv-leidingen die als tweepijpssysteem of als ringleiding door het huis lopen naar de radiatoren, ook wel elementen genoemd.

Twee onderdelen verdienen extra aandacht omdat ze veel storingen voorkomen. Het expansievat, het rode vat dat ook drukvat wordt genoemd, vangt het uitzetten van warm water op; een kapot vat is de meest voorkomende oorzaak van drukklachten, zoals je leest in de gids over het expansievat van de cv-ketel. Een luchtafscheider haalt luchtbelletjes uit het water en een vuilafscheider vangt slib en roest op voordat het de warmtewisselaar bereikt; magnetische uitvoeringen vangen ook fijn roestslib.

Bij cv-materialen en benodigdheden gaat het verder om leidingen, radiatorkranen en de thermostaat. De tabel zet de onderdelen op een rij, met hun plek in de installatie.

Onderdeel	Wat het doet	Waar het zit
Brander en warmtewisselaar	Verwarmen het cv-water met de gasvlam	In de ketel
Pomp	Laat het water door de leidingen stromen	In of direct onder de ketel
Expansievat (rode vat, drukvat)	Vangt het uitzetten van warm water op en houdt de druk stabiel	Onder of naast de ketel
Luchtafscheider	Haalt lucht uit het cv-water	In de aanvoer- of retourleiding
Vuilafscheider (vuilvanger)	Vangt slib en roestdeeltjes op	In de retourleiding, vlak voor de ketel
Aansluitset	Kranen en koppelingen waarmee de ketel op gas en water zit	Direct onder de ketel
Rookgasafvoer en luchttoevoer	Voeren rookgassen af en verse lucht aan	Via het dak of de gevel
Thermostaat	Meldt de ketel wanneer er warmte nodig is	In de woonkamer of per zone

Soorten cv-ketels naast elkaar

De soorten cv-ketels verschillen vooral in wat ze met warm tapwater doen en waar ze hun verbrandingslucht vandaan halen. De standaard is al jaren de hr-combiketel: één toestel voor verwarming en warm water. Hoe het hoge rendement precies werkt lees je in de gids over de hr-ketel, en wat het samenvoegen van beide functies betekent voor je tapcomfort in de gids over de combiketel.

Daarnaast bestaan er solo-ketels die alleen verwarmen en het warme water aan een losse boiler overlaten, en verouderde open ketels die hun verbrandingslucht uit de ruimte zelf halen. Een elektrische cv-ketel verwarmt het cv-water met stroom in plaats van gas; wat dat kost en wanneer het uitkomt, staat in de gids over de elektrische cv-ketel. In een all-electric huis is de hoofdverwarming vrijwel altijd een warmtepomp, geen elektrische ketel.

Een tussenvorm groeit hard: de hybride opstelling, waarbij een warmtepomp het meeste werk doet en de hybride gasketel bijspringt op koude dagen en voor warm water. Welk type en welk vermogen bij jouw huis past, zoek je uit via de gids welke cv-ketel heb ik nodig.

Type	Warm water	Voor wie
Hr-combiketel	Verwarming en warm tapwater uit één toestel	De standaardkeuze in vrijwel elk huis met gasaansluiting
Solo hr-ketel	Alleen verwarming, warm water uit een losse boiler	Grote warmwatervraag of een bestaande boiler
Open ketel (vr-ketel)	Haalt verbrandingslucht uit de ruimte zelf	Verouderd; alleen nog als vervangend toestel op sommige collectieve kanalen
Elektrische cv-ketel	Verwarmt cv-water met stroom	Nichekeuze; hoge stroomkosten, geen gasaansluiting nodig
Hybride opstelling	Warmtepomp plus gasketel voor piekkou en tapwater	Matig tot goed geïsoleerde huizen die gasverbruik willen halveren

Een nieuwe ketel kiezen: vermogen, cw-klasse en prijs

Bij de keuze van een cv-ketel tellen twee getallen. Het verwarmingsvermogen moet passen bij de warmtevraag van het huis; voor de meeste woningen is 5 tot 15 kW genoeg, veel minder dan mensen denken. De cw-klasse zegt hoeveel warm water de ketel tegelijk kan leveren: cw3 volstaat voor een keukenkraan en een gewone douche, cw4 voor een comfortabele douche, en een groot huishouden met bad of regendouche zit bij een grote ketel in cw5 of hoger. Online ketelkiezers vragen je woonsituatie uit en filteren daarop voor.

De nieuwste cv-ketels moduleren traploos, praten via OpenTherm met de thermostaat en zijn vaak al hybride voorbereid, zodat er later een warmtepomp naast kan. Waar je op let bij de aanschaf en het bestellen, bij een cv-winkel online of via de installateur, staat in de gids over een cv-ketel kopen; wat een nieuwe cv-ketel aan techniek meebrengt, lees je daar.

Aanbiedingen met een ketel inclusief montage voor één vaste prijs zijn er volop. Milieu Centraal houdt begin 2026 een gemiddelde van 2.100 euro inclusief installatie aan; de bandbreedte hierboven loopt hoger op omdat de cw-klasse en het extra werk het verschil maken. Vergelijk dan wel wat er precies in zit: aanpassing van de rookgasafvoer, een thermostaat en het afvoeren van de oude ketel maken het verschil tussen offertes. Alle bedragen, van aanschaf tot installatiekosten, staan uitgesplitst in de gids wat kost een cv-ketel.

Cw-klasse	Geschikt voor	Prijs inclusief montage (2026)
Cw3	Keukenkraan en gewone douche, 1 tot 2 personen	€ 2.000 tot € 2.600
Cw4	Comfortabele douche, gezin	€ 2.300 tot € 3.000
Cw5	Bad of regendouche, groot huishouden	€ 2.600 tot € 3.500

Plaatsen en aansluiten: dit zegt de gasketelwet

Sinds 1 april 2023 geldt de gasketelwet: alleen bedrijven met een geldig CO-vrij-certificaat mogen een gasketel plaatsen, onderhouden of repareren, inclusief het werk aan de rookgasafvoer en de verbrandingsluchttoevoer. Na het overgangsjaar geldt dat verbod sinds 1 januari 2024 zonder uitzondering. Of een bedrijf het certificaat heeft, controleer je in het openbare register van de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw. Artikel 6.45 van het Besluit bouwwerken leefomgeving verbiedt die werkzaamheden te verrichten én te laten verrichten door iemand zonder certificaat: zelf je ketel op het gas aansluiten mag dus niet meer, hoe handig je ook bent, en een handige kennis inschakelen evenmin. Eenvoudige handelingen als resetten, bijvullen en een batterij vervangen vallen er nadrukkelijk buiten. Zo wil de overheid koolmonoxideongelukken voorkomen en afdwingen dat elke ketel veilig hangt.

Het plaatsen zelf is voor een monteur een dag werk of minder. Hij hangt de ketel aan een muur die het gewicht draagt en sluit hem volgens het aansluitschema aan op vijf aansluitingen: gas, cv-aanvoer, cv-retour, koud en warm tapwater, plus de condensafvoer en de rookgasafvoer. Een wettelijke minimale afmeting voor de cv-ruimte bestaat niet, maar er moet vrije werkruimte rond het toestel zijn, een stopcontact en een gaskraan binnen bereik. Hoe zo'n montagedag verloopt, lees je in de gids over een cv-ketel installeren, en waar je een goed cv-bedrijf aan herkent in de gids over de cv-installateur.

Gaat het om meer dan het ophangen van een ketel, bijvoorbeeld een huis zonder leidingnet of een verbouwing waarbij je cv-leidingen laat aanleggen, dan spreek je van een complete cv-installatie met leidingen, radiatoren en thermostaat.

Onderhoud, controle en het abonnement

Het advies is om een gasketel elke twee jaar een onderhoudsbeurt te geven; een ouder of intensief gebruikt toestel jaarlijks. Bij zo'n servicebeurt maakt de monteur de brander en warmtewisselaar schoon, meet hij de verbranding en de CO-waarde en stelt hij het toestel af. Een losse, eenmalige onderhoudsbeurt kost in 2026 doorgaans 90 tot 150 euro. Alles over het interval en wat een beurt inhoudt, staat in de gids over onderhoud van je cv-ketel.

Wie niet losse afspraken wil maken, kiest een onderhoudsabonnement of servicecontract bij een cv-bedrijf. Voor ongeveer 10 tot 25 euro per maand (prijspeil 2026) krijg je de periodieke beurt, voorrang bij storingen en bij een all-in contract ook de voorrijkosten en het arbeidsloon vergoed. Reken na of dat bij jouw ketel uit kan; het rekenvoorbeeld verderop zet abonnement en losse beurten naast elkaar. Het ketelonderhoud past logisch in het bredere onderhoudsritme van je verwarmingsketel en de rest van het huis.

Een verplichte periodieke keuring bestaat voor particuliere ketels niet. De wettelijke EPBD-keuring geldt alleen voor verwarmingssystemen met een nominaal vermogen vanaf 70 kW, zoals collectieve installaties en blokverwarming; een gewone woningketel blijft daar ruim onder. Je cv laten controleren is dus je eigen keuze, al eisen fabrieksgaranties vaak wel aantoonbaar periodiek onderhoud.

Vorm	Wat je krijgt	Kosten (2026)
Eenmalige onderhoudsbeurt	Schoonmaak, controle van verbranding en CO, afstelling	€ 90 tot € 150 per beurt
Onderhoudsabonnement	Periodieke beurt plus voorrang bij storingen	± € 10 tot € 15 per maand
All-in servicecontract	Beurt plus voorrijkosten en arbeidsloon bij storingen	± € 15 tot € 25 per maand
Storingsbezoek zonder contract	Voorrijkosten en uurloon, onderdelen apart	Vaak € 100 tot € 200 per bezoek

Druk, geluiden en kleine storingen

De werkdruk van een cv-installatie hoort koud tussen de 1,5 en 2 bar te liggen. Die waterstand, eigenlijk waterdruk, lees je af op de manometer of het display. Zakt de druk richting 1 bar, dan waarschuwt de ketel; uitschakelen doen de meeste toestellen pas rond de 0,6 tot 0,8 bar, en de precieze grens staat in de handleiding van je merk. Bijvullen is dan de oplossing, en hoe dat stap voor stap gaat lees je in de gids over de waterdruk van de cv-ketel. Lage druk is zelden direct gevaarlijk, want de ketel beveiligt zichzelf. Moet je vaker dan ongeveer één keer per jaar bijvullen, dan is de oorzaak meestal een lek of een versleten expansievat en hoort er een monteur naar te kijken.

Geluiden vertellen veel. Borrelt de ketel of een radiator, dan zit er lucht in het systeem en helpt ontluchten. Zoemt de ketel of tikt de pomp, dan staat de pompsnelheid vaak te hoog of zit een beugel los. Maakt de ventilator lawaai, dan is dat slijtage die je bij de volgende beurt laat verhelpen. De gaskraan onder de ketel hoort gewoon open te staan; alleen bij werkzaamheden, een gaslucht of lange afwezigheid draai je hem dicht.

Is de ketel kapot, kijk dan eerst naar de storingscode, de druk en de stroom, en reset hooguit één keer. Blijft de storing terugkomen bij een toestel op leeftijd, dan lees je in de gids over een cv-ketel vervangen wanneer repareren niet meer uit kan.

De rookgasafvoer, zeker in een appartement

Elke gasketel heeft een rookgasafvoer nodig die de verbrandingsgassen veilig via het dak of de gevel afvoert. In een eengezinswoning is dat jouw eigen kanaal en gaat het bij vervanging meestal om een controle en soms een nieuwe pijp. De gasketelwet rekent werkzaamheden aan rookgasafvoerkanalen nadrukkelijk tot het gecertificeerde werk, want een lekkende afvoer is de klassieke bron van koolmonoxide in huis.

In een appartementencomplex ligt het anders. Daar delen tientallen ketels vaak één collectieve rookgasafvoer, een zogeheten CLV-kanaal in een schacht. Dat kanaal hoort bij het gebouw en valt onder de VvE; de individuele cv-ketel in je woning is van jou. De vraag rookgasafvoer VvE of privé beantwoord je dus per onderdeel: het kanaal collectief, het toestel individueel. Op een ouder collectief kanaal mag niet elke moderne ketel; soms is alleen een specifiek vervangingstoestel toegestaan of moeten alle ketels op de schacht in één project over. Wil je een individuele rookgasafvoer door de gevel of het dak, dan heb je toestemming van de VvE nodig.

Laat bij twijfel eerst een gecertificeerde installateur het kanaal beoordelen voordat je een toestel kiest. Sommige complexen hebben overigens helemaal geen eigen ketels maar collectieve cv ofwel blokverwarming; dan beslist de VvE over de hele installatie en is het alternatief voor een appartement zonder eigen ketel vaak een warmtenet of elektrische oplossing.

Zuinig stoken met de ketel die er hangt

Gas besparen met je huidige cv-ketel begint bij de aanvoertemperatuur, de stand waarop de ketel het cv-water opwarmt. Veel ketels staan af fabriek op 80 graden, terwijl 60 graden in de meeste huizen genoeg is en de hr-ketel dan beter condenseert, wat direct gas scheelt. Een goed geïsoleerd huis met ruime of lage temperatuur radiatoren kan vaak zelfs naar 50 graden; test dat in een koude week en zet de stand een stapje terug als het comfortabel blijft. De temperatuur van het warme tapwater stel je apart in en houd je rond de 60 graden.

De tweede stap is waterzijdig inregelen: elke radiator krijgt precies het debiet dat de ruimte nodig heeft, zodat de verste kamers warm worden zonder dat de ketel harder stookt dan nodig. Laat dat meelopen met de volgende onderhoudsbeurt, dan betaal je geen apart voorrijtarief. Ter referentie: een tussenwoning verbruikte in 2024 gemiddeld 880 kuub gas per jaar, een appartement 630 en een vrijstaand huis 1.440.

Op het energielabel hoef je bij gasketels weinig te kiezen: nieuwe hr-ketels zitten vrijwel allemaal op label A voor ruimteverwarming. De klassen A++ en A+++ zijn in de praktijk voorbehouden aan warmtepompen, dus een gasketel met zo'n label bestaat niet. Wie verder wil verduurzamen, kijkt daarom niet naar een zuinigere gasketel maar naar een ander systeem.

Hoe lang je ketel meegaat en wanneer het anders moet

Een cv-ketel gaat gemiddeld zo'n vijftien jaar mee; goed onderhouden toestellen halen soms achttien jaar, zwaar belaste eerder twaalf. Het bouwjaar van je ketel vind je op het typeplaatje achter of onder de mantel, vaak verwerkt in het serienummer. Een wettelijk maximum voor hoe oud een ketel mag zijn bestaat niet, maar rendement en betrouwbaarheid lopen op leeftijd terug. Wanneer vernieuwen verstandiger wordt dan repareren lees je in de gidsen over de levensduur van een cv-ketel en hoe lang een cv-ketel meegaat.

Over de wetgeving rond de cv-ketel in 2026 bestaat veel verwarring, dus de feiten: er is geen verbod en geen einddatum voor de verkoop. De norm die vanaf 2026 bij vervanging minimaal een hybride warmtepomp zou eisen, is in 2024 geschrapt. Wel wil de EU dat lidstaten fossiele verwarmingsketels tegen 2040 uitfaseren, als ambitie en niet als verbod, en wil Nederland dat alle woningen in 2050 aardgasvrij zijn. Wie op een warmtenet zit, valt in 2026 onder de Warmtewet, met maximumtarieven die de ACM elk jaar vaststelt; per 1 januari 2027 neemt de Wet collectieve warmte die rol over.

Duurzaam verwarmen hoeft dus niet in één klap. Veel huiseigenaren maken de ketel eerst hybride met een warmtepomp ernaast, isoleren verder en gaan pas daarna helemaal van het gas af; hoe het afkoppelen van de gasaansluiting werkt, staat in de gids over het afsluiten van de cv en het gas. Kijk voor je eigen tempo naar de transitievisie warmte van je gemeente, die vanaf 2027 warmteprogramma gaat heten: daarin staat wanneer jouw wijk aan de beurt zou moeten zijn.

Jaartal	Wat er geldt
2018	Nieuwbouw krijgt sinds 1 juli 2018 standaard geen gasaansluiting meer
2023	Sinds 1 april 2023 mogen alleen gecertificeerde bedrijven aan gasverbrandingsinstallaties werken
2024	De aangekondigde warmtepompnorm voor 2026 is geschrapt; een nieuwe gasketel blijft toegestaan
2025	EU-landen mogen sinds 1 januari 2025 geen subsidie meer geven op een losse fossiele ketel
2040	EU-ambitie om fossiele verwarmingsketels uit te faseren; geen verbod
2050	Doel dat alle Nederlandse woningen aardgasvrij zijn

Doorgerekend: zo pakt het uit

Veelgemaakte fouten

Zelf aan het gasdeel of de rookgasafvoer sleutelen

Sinds 1 april 2023 mag alleen een bedrijf met een CO-vrij-certificaat dat werk doen, en het verbod geldt net zo goed voor wie het door een ongecertificeerde partij láát doen. Wie toch zelf klust, riskeert een koolmonoxidelek en een verzekeraar die bij schade niet of maar deels uitkeert. Bijvullen, ontluchten en de thermostaat instellen mag je wel gewoon zelf.

Het vermogen van de oude ketel overschrijven

Oude ketels zijn vaak veel te ruim gekozen. Een te grote ketel slaat steeds kort aan en weer af, slijt daardoor sneller en verbruikt meer gas. Laat de monteur de warmtevraag en het gewenste tapcomfort apart bepalen in plaats van het oude typeplaatje te kopiëren.

Wachten tot de ketel er middenin de winter mee stopt

Een noodvervanging in januari betekent weinig keus, wachttijd en een spoedtarief, al snel honderden euro's extra. Is je ketel twaalf tot vijftien jaar oud, plan de vervanging dan zelf in het voorjaar of de zomer, wanneer agenda's leeg zijn en aanbiedingen lopen.

Alleen op de aanbiedingsprijs vergelijken

De goedkoopste offerte mist nogal eens de aanpassing van de rookgasafvoer, een thermostaat, het afvoeren van de oude ketel of de langere fabrieksgarantie. Vraag elke aanbieder om één totaalprijs met alles erin, anders vergelijk je appels met peren en betaal je het verschil op de montagedag.

In een appartement bestellen zonder het kanaal te checken

Op een collectief CLV-kanaal mag lang niet elk toestel. Wie eerst een ketel koopt en dan pas de VvE en de rookgasafvoer laat controleren, kan het toestel soms niet laten ophangen en betaalt dubbel: voor de misgelopen montage en voor het juiste toestel alsnog.

Blijven bijvullen zonder de oorzaak te zoeken

Steeds opnieuw drukverlies wijst op een lek of een kapot expansievat. Elke bijvulling brengt vers water met zuurstof en kalk in de installatie, waardoor leidingen en warmtewisselaar sneller roesten. De reparatie van tientjes wordt zo een schade van honderden euro's.

Onderhoud overslaan zolang de ketel het doet

Zonder beurt zakt het rendement sluipend en stijgt de storingskans juist in de koudste weken. Fabrikanten stellen aantoonbaar periodiek onderhoud bovendien vaak als voorwaarde voor de garantie, zodat een gemiste beurt van ruwweg 120 euro een afgewezen claim van honderden euro's kan kosten.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Voor de keuze van merk, vermogen en cw-klasse is de installateur zelf de eerste adviseur: een offertebezoek is gratis en een goede monteur rekent de warmtevraag uit in plaats van het typeplaatje van de oude ketel over te schrijven. Vraag twee of drie offertes op en let erop dat elk cv-bedrijf gecertificeerd is. Reken op enige planning: er stoppen de komende jaren meer cv-monteurs dan er bijkomen, dus wie buiten het stookseizoen belt, is weken eerder geholpen. Twijfel je of er überhaupt nog een gasketel moet komen, dan is een onafhankelijk energieadviseur het goede loket voor verwarmingsadvies: een maatwerkadvies kost doorgaans enkele honderden euro's tot rond de duizend euro (prijspeil 2026) en zet alle systemen naast elkaar voor jouw huis, inclusief de volgorde van isoleren. In een appartement is de technische commissie of beheerder van de VvE het eerste aanspreekpunt over het kanaal en de planning van het gebouw.