Ongediertebestrijding: welk beest je hebt en wat de aanpak kost

Wat ongediertebestrijding in huis eigenlijk is

Ongediertebestrijding wordt vaak gelezen als: er is een beest, dus er moet een middel komen. In de praktijk werkt het andersom. Een dier komt binnen omdat er iets te halen valt en omdat er een opening is, en zolang die twee er zijn komt de volgende erachteraan. De volgorde die professionals aanhouden is daarom eerst weren, dan de bron wegnemen en pas als laatste een bestrijdingsmiddel inzetten. Dat is geen milieuvriendelijke bijkomstigheid maar de enige aanpak die standhoudt. Hoort de overlast bij hout dat wordt aangevreten, dan zit je in een ander verhaal: dat staat bij houtaantasters en ongedierte in en om de woning.

Het verschil met plaagdierbeheersing zoals bedrijven dat noemen zit vooral in de nazorg. Een eenmalige actie haalt de dieren weg die er nu zijn. Een traject haalt ook de reden weg dat ze er waren. Bij muizen en ratten scheelt dat het verschil tussen twee maanden rust en jaren rust.

Wat je zelf kunt doen is groter dan de meeste mensen denken. Klemmen, gaas, kierdichting en een schone keuken lossen de meeste muizenproblemen op. Wat je zelf niet moet doen is ook groter dan de meeste mensen denken, want een deel van de middelen die vroeger in het schap lagen mag je sinds 2023 niet meer gebruiken. Bij structurele overlast hoort ongediertebestrijding gewoon in je jaarlijkse ronde onderhoud aan de woning, naast de dakgoot en het schilderwerk.

Welk dier zit er in huis en waaraan je dat ziet

De aanpak verschilt per soort, dus determineren komt voor alles. Keutels zijn daarbij het bruikbaarste spoor: die van een huismuis zijn rijstkorrelgroot en puntig, die van een bruine rat zijn twee centimeter lang en stomp, die van een steenmarter zijn gedraaid en zitten vol haren en pitten. Geluid helpt ook. Muizen ritselen fijn en continu, een marter bonkt en rolt in de nacht, en van houtaantasters hoor je hooguit een zacht knagen.

Twijfel je, stuur het dier of het spoor dan op naar het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen. Determinatie kostte daar in 2026 89,54 euro inclusief btw, en dat is goedkoop tegenover een behandeling die niet aanslaat omdat je het verkeerde dier bestreed. Vermoed je een houtaantaster, dan begin je bij het herkennen van houtworm en verse boorgaten, want daar telt vers boormeel zwaarder dan het gaatje zelf.

De tabel hieronder vangt de soorten die in een gewone Nederlandse woning het vaakst overlast geven, met het seizoen waarin ze opvallen en hoe snel je moet handelen.

Dier	Waaraan je het herkent	Wanneer het opvalt	Hoe dringend
Huismuis	Puntige keutels van 3 tot 6 mm, geritsel achter plinten, aangevreten verpakkingen	Vanaf de eerste koude nachten in het najaar	Binnen enkele weken aanpakken, een paartje wordt snel een groep
Bruine rat	Stompe keutels van circa 2 cm, vetsporen langs muren, graafgangen bij het riool	Het hele jaar, vaak zichtbaar na rioolwerk of sloop in de straat	Direct: schade aan leidingen en kabels, en een gezondheidsrisico
Steenmarter	Bonken en rollen op zolder in de nacht, uit elkaar getrokken isolatie, sterke geur	Voorjaar en zomer, jongen tot ongeveer augustus	Snel weren, maar niet tijdens de jongenperiode afsluiten
Wesp	Vaste aanvliegroute naar nokvorst, dakvoet of gevelrooster	Piek in augustus en september	Alleen als het nest bij een deur, raam of speelplek zit
Mier	Looproutes over het aanrecht, zandhoopjes tussen terrastegels, houtmot bij een kozijn	Vanaf april, piek bij warm weer	Overlast: alleen bij houtmot is er ook vochtschade
Zilvervisje	Zilvergrijze diertjes in de badkamer, aangevreten behang en boekruggen	Het hele jaar, vooral in vochtige ruimtes	Geen haast, wel een teken dat de ventilatie tekortschiet
Bedwants	Rijtjes beten, kleine zwarte stipjes op het matras, zoetige geur	Vaak na een reis of tweedehands meubel	Direct en professioneel, zelf doen mislukt bijna altijd
Kakkerlak	Nachtactieve bruine insecten in de keuken, eipakketjes achter apparatuur	Het hele jaar, in verwarmde ruimtes	Direct melden, zeker in een appartementencomplex
Kleermot en voedselmot	Gaatjes in wol, spinseldraden in de voorraadkast	Voorjaar en zomer	Geen haast, wel alles doorzoeken en wassen
Duif	Uitwerpselen op de goot, nestmateriaal achter de dakrand	Broedseizoen, maar overwinteraars blijven	Wering aanbrengen, uitwerpselen zijn een gezondheidsrisico
Vlo	Jeukende beten rond de enkels, zwarte korreltjes in de vacht van een huisdier	Nazomer, en na terugkeer in een leeg huis	Huisdier en woning tegelijk behandelen
Houtworm en boktor	Ronde of ovale vlieggaten met vers, licht boormeel eronder	Uitvliegperiode in het late voorjaar	Afhankelijk van de soort, boktor in naaldhout heeft haast

Gecontroleerd op augustus 2026

Wering: de openingen dichten waar het dier doorheen komt

Wering is het saaie deel en het enige deel dat blijvend werkt. Een huismuis komt door een opening van ongeveer zes millimeter, een bruine rat door ongeveer twintig millimeter, en beide knagen een kleiner gat groter zolang het materiaal zacht is. Purschuim en hout houden ze niet tegen. RVS-gaas, staalwol in combinatie met mortel, en metalen roosters wel.

Loop de woning van onderaf na. Het kruipluik, de doorvoeren van water en elektra in de meterkast, de aansluiting van de riolering op de begane grond, de open stootvoegen in de gevel, de gevelroosters, de dakvoet en de aansluiting van de nokvorst. Bij een dak dat is geïsoleerd of vernieuwd zitten de nieuwe kieren meestal bij de dakvoet en rond de dakdoorvoeren.

Let bij het dichten op één ding: je sluit alleen af als je zeker weet dat er geen dier meer binnen zit. Een marter of een vogel die je inmetselt geeft weken stankoverlast en soms een sloopklus. Werk daarom van binnen naar buiten met een eenrichtingsklep, of laat de laatste opening een nacht of drie open met een sporenpoeder ervoor zodat je ziet of er nog verkeer is. Vind je bij het dichten zacht, verkleurd of afbrokkelend hout, behandel dat dan eerst; wat er dan aan de hand is lees je bij houtrot en de vochtbron die eronder ligt.

Plek	Maat die dicht moet	Wat werkt
Gevelroosters en ventilatieopeningen	Alles boven 5 mm maaswijdte	RVS-gaas met maas van 5 mm, van binnen vastgezet
Open stootvoegen in de spouw	De hele voeg	Stootvoegrooster van kunststof of metaal, ventilatie blijft in stand
Leidingdoorvoeren in de meterkast	Elke kier rond de buis	Staalwol aandrukken en afwerken met mortel of brandwerende kit
Kruipluik en kruipruimte	Kieren langs het luik, ontbrekende roosters	Rubber afdichting op het luik, muisdicht rooster in de ventilatiegaten
Dakvoet en pannendak	De ruimte tussen de onderste pan en de goot	Vogelschroot of vogelvlieggaas over de hele dakvoet
Nokvorst en gevelaansluiting	Openingen groter dan 2 cm	Vogelschroot en mortel, in het broedseizoen pas na controle
Garagedeur en buitendeuren	Meer dan 5 mm onder de deur	Metalen of borstelafdichting, geen rubber dat weggeknaagd wordt

Wat je zelf mag gebruiken en wat alleen een gecertificeerd bedrijf mag

Hier is de wetgeving sinds enkele jaren strenger dan veel mensen denken. Vanaf 1 januari 2023 mogen particulieren geen rodenticiden op basis van anticoagulantia meer gebruiken tegen ratten en muizen, en ook cholecalciferol is voor particulier gebruik van de markt. Dat gaat om de bekende stoffen brodifacoum, bromadiolon, difenacoum, difethialon, flocoumafen, chloorfacinon en coumatetralyl. Producten met het oude etiket mochten tot 29 juni 2023 worden verkocht en tot 26 december 2023 worden opgebruikt; sindsdien is de voorraad in het tuinschuurtje niet alleen verlopen maar ook niet meer toegestaan.

Wat een particulier nog wel mag: klemmen en levendvangkooien, en binnenshuis middelen op basis van alfachloralose tegen muizen. Buiten gif leggen tegen ratten mag als particulier niet. Professionals mogen de zware middelen alleen inzetten als sluitstuk en alleen met een IPM-certificaat voor knaagdierbeheersing, waarbij ze eerst moeten aantonen dat wering, hygiëne en niet-chemische methoden zijn ingezet.

Controleer bij elk middel dat je koopt het toelatingsnummer van het Ctgb op de verpakking en de zin waarvoor het is toegelaten. Een middel dat is toegelaten voor professioneel gebruik mag je als bewoner niet zelf toepassen, ook niet als je het ergens kunt bestellen. Bij houtaantasters gelden dezelfde etiketregels: welke behandeling waar past staat bij de houtwormkever en de middelen die tegen hem werken.

Wat ongediertebestrijding kost

Er bestaat geen tarief voor ongediertebestrijding, want de prijs hangt af van de soort, het aantal bezoeken en of er bouwkundig werk bij hoort. Wat je wel kunt aanhouden: een bestrijder rekent een inspectiebezoek, daarna een aantal vervolgbezoeken, en de wering is een aparte post die vaak bij een klusbedrijf terechtkomt. Bedrijven die met een vast bedrag voor het hele traject werken zijn meestal het overzichtelijkst, zeker als daar een nacontrole in zit.

De bedragen hieronder zijn marktindicaties voor 2026, inclusief btw, voor een gewone eengezinswoning. Ze lopen uiteen per regio en per bedrijf, dus vraag twee offertes op zodra je boven de paar honderd euro uitkomt. Voor houtaantasters gelden andere eenheden, want die reken je per vierkante meter of per strekkende meter balk; wat een aantasting in naaldhout kost lees je bij de boktor en de behandeling van aangetaste balken.

Reken bij elke offerte de wering mee. Een muizentraject van 300 euro zonder dichtwerk is duurder dan een traject van 550 euro waarin de openingen dichtgaan, omdat het eerste over een jaar terugkomt.

Werk	Marktindicatie 2026	Wat er meestal in zit
Inspectiebezoek en advies	€ 75 tot € 150	Rondgang, determinatie, plan van aanpak, vaak verrekend bij opdracht
Muizenbestrijding, compleet traject	€ 200 tot € 450	Twee tot drie bezoeken met klemmen en monitoring, exclusief dichtwerk
Rattenbestrijding, compleet traject	€ 250 tot € 600	Meerdere bezoeken, buiten werken en soms een rioolcontrole
Bouwkundige wering door een klusbedrijf	€ 200 tot € 800	Gaas, roosters, kierdichting en afwerking, afhankelijk van het aantal plekken
Wespennest verwijderen	€ 60 tot € 150	Eén bezoek, meerprijs bij hoogwerker of moeilijk bereikbaar nest
Bedwantsen, één slaapkamer	€ 400 tot € 1.200	Twee behandelingen met warmte of toegelaten middel, plus nacontrole
Kakkerlakken, appartement	€ 300 tot € 800	Gelbehandeling in meerdere rondes, afstemming met buren of VvE
Steenmarter weren van zolder	€ 400 tot € 1.500	Eenrichtingsklep, alle openingen dichten, soms herstel van isolatie
Vogelwering op de dakvoet	€ 25 tot € 60 per strekkende meter	Vogelschroot of gaas, inclusief steiger of ladderwerk bij lage daken
Determinatie van een ingestuurd dier	€ 89,54	Vaststelling van de soort door het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen

Gecontroleerd op marktindicaties inclusief btw, augustus 2026

Beschermde dieren en de dieren waar je vanaf mag

Niet elk dier in of aan je huis mag je bestrijden of wegjagen. Vleermuizen, huismussen en gierzwaluwen zijn beschermd en hun vaste verblijfplaats geniet die bescherming het hele jaar, ook buiten het broedseizoen en ook als de spouw of de dakvoet er leeg uitziet. Wie die openingen dichtmaakt zonder onderzoek en zonder alternatieve verblijfplaats overtreedt de regels en kan bij isolatiewerk stil worden gelegd. De steenmarter is eveneens beschermd: verjagen mag, doden niet, en tijdens de periode dat er jongen zijn laat je de zolder met rust.

Voor ratten, muizen, wespen, mieren, kakkerlakken en bedwantsen geldt dat niet. Die mag je bestrijden, met de middelen die daarvoor zijn toegelaten. Er blijft wel een algemene zorgplicht gelden: je veroorzaakt geen onnodig lijden, en je gebruikt geen methode die ook andere dieren treft. Lijmplanken zijn daar het schoolvoorbeeld van, want daar loopt net zo goed een egel of een vogel in vast.

Ga je isoleren of het dak vernieuwen, laat dan vooraf een quickscan doen op beschermde soorten. Dat kost een paar honderd euro en voorkomt dat het werk halverwege stilligt. Combineer de scan met de rest van je planning voor groot onderhoud aan dak en gevel, dan hoef je maar één keer een deskundige te laten komen.

Wie de rekening betaalt: eigenaar, huurder, VvE, gemeente of verzekering

Als eigenaar van een eengezinswoning betaal je de ongediertebestrijding zelf. Je opstalverzekering keert niets uit: schade door ongedierte, insecten en schimmel staat op vrijwel elke polis in de uitsluitingen, en dat geldt ook voor de gevolgschade aan isolatie of bekabeling. Een enkele inboedelpolis vergoedt schade door een dier dat van buiten binnenkomt, maar dan gaat het om het incident en niet om een plaag.

Bij een huurwoning ligt de grens in het Besluit kleine herstellingen, dat sinds 1 augustus 2003 geldt. Voor rekening van de huurder is daar "het bestrijden van ongedierte, voorzover daaraan geen noemenswaardige kosten verbonden zijn en voorzover de aanwezigheid van dit ongedierte geen gevolg is van de bouwkundige situatie van de woonruimte". Beide voorwaarden tellen: een muizenplaag door een gat in de gevel of een kapotte kruipruimteafsluiting is een bouwkundig gebrek en dus voor de verhuurder, net als elke bestrijding die serieus geld kost.

In een appartement met een Vereniging van Eigenaren loopt het via de splitsingsakte. Alles wat in de gemeenschappelijke delen zit, zoals het dak, de spouw, de kruipruimte en de schachten, is een zaak van de VvE. Kakkerlakken en bedwantsen behandel je in een complex altijd gebouwbreed, want een enkele woning behandelen jaagt de populatie alleen naar de buren. De meeste gemeenten stopten met gratis rattenbestrijding bij particulieren en beperken zich tot melding en openbaar gebied, maar melden blijft zinvol: bij ratten in de straat ligt de oorzaak vaak in het gemeentelijke riool.

Situatie	Wie betaalt meestal	Waar de discussie over gaat
Eigen woning, muizen achter de plint	Je zelf	Niets, de verzekering doet hier niets
Huurwoning, enkele muizen zonder bouwkundige oorzaak	De huurder	Of de kosten noemenswaardig zijn
Huurwoning, plaag door een gat in de gevel of kruipruimte	De verhuurder	Of het gebrek bouwkundig is, laat het schriftelijk vaststellen
Appartement, kakkerlakken in meerdere woningen	De VvE	Of het om gemeenschappelijke delen of privégedeelte gaat
Ratten uit het gemeentelijke riool	De gemeente voor het openbare deel	Waar de huisaansluiting overgaat in het gemeentelijke riool
Ratten door een defect in je eigen huisaansluiting	Je zelf	Camera-inspectie wijst uit wie aan zet is
Schade aan isolatie en kabels door een marter	Je zelf	Opstalverzekeraars sluiten ongedierteschade uit

Gecontroleerd op augustus 2026

Voorkomen door de woning het hele jaar oninteressant te houden

De meeste plagen beginnen met iets eetbaars of iets vochtigs. Voedsel in dichte bakken in plaats van in kartonnen pakken, geen kruimels onder de vaatwasser, huisdiervoer 's nachts binnen en de gft-bak niet tegen de gevel: dat is samen effectiever dan welk middel dan ook. Vogelvoer is de meest onderschatte oorzaak van rattenoverlast in een tuin, omdat de gemorste zaden onder de voedertafel een vaste voedselbron worden.

Vocht is de tweede motor. Zilvervisjes, papiervisjes, pissebedden en mieren in een kozijn wijzen bijna altijd op een te hoge luchtvochtigheid of een lek. Ventileren, de badkamerafzuiging schoonmaken en de kruipruimte droog houden haalt de basis onder die soorten weg. Wie een houten vloer of een houten kap heeft, slaat daarmee twee vliegen in één klap, want ook houtaantasters gedijen op vochtig hout.

Loop twee keer per jaar een vaste ronde: in het voorjaar de dakvoet, de nokvorst en de goot, in het najaar de gevelroosters, het kruipluik en de doorvoeren. Zet die ronde bij je andere seizoenswerk aan de woning, dan blijft het een half uur in plaats van een project. Zie je onderweg vers, licht poeder onder een balk, dan is dat geen stof: dan lees je verder bij de huisboktor en de schade die hij aan een kapconstructie doet.

Van eerste spoor tot een woning die dichtzit

Deze volgorde houdt een bestrijder ook aan, en hij bespaart je meestal een tweede traject.

1. Stel eerst vast welk dier het is

   Koop niets voordat je weet wat je bestrijdt. Verzamel keutels, maak foto's van gaten en vraatsporen en noteer wanneer je geluid hoort. Bij twijfel stuur je een exemplaar op ter determinatie, wat in 2026 zo'n 90 euro kost. Reken op één tot twee weken observatie voordat het beeld duidelijk is.

2. Zoek de route en de plek waar het dier vandaan komt

   Volg de sporen naar binnen. Vetsporen langs plinten, keutels in een lijn, isolatie die is weggetrokken: ze wijzen naar een looproute en daarmee naar de opening. Strooi wat bloem of talkpoeder bij verdachte plekken en kijk de volgende ochtend welke pootafdrukken erin staan.

3. Haal de aantrekkingskracht weg

   Voedsel in gesloten bakken, afvalbak dicht, huisdiervoer 's avonds weg, gemorst vogelvoer opruimen en rommel bij de gevel opruimen. Bij vochtminnende soorten los je in deze stap de ventilatie of het lek op. Deze stap kost niets en halveert vaak de overlast binnen twee weken.

4. Vang of bestrijd wat er nu binnen zit

   Zet klemmen op de looproutes, haaks tegen de muur, en controleer ze dagelijks. Blijkt het om bedwantsen, kakkerlakken of ratten buiten te gaan, schakel dan een gecertificeerd bedrijf in, want die aanpak mag je als bewoner niet zelf uitvoeren. Reken op twee tot vier weken voordat de vangsten stoppen.

5. Dicht de openingen zodra er geen verkeer meer is

   Nu pas gaat de woning dicht: RVS-gaas in de roosters, staalwol en mortel rond doorvoeren, vogelschroot op de dakvoet, een sluitende afdichting op het kruipluik. Controleer eerst met poeder of een cameraatje dat er niets meer in en uit loopt, anders sluit je een dier in.

6. Controleer na vier weken en leg de afspraak vast

   Loop de plekken opnieuw langs en kijk of er nieuwe keutels, vraat of boormeel liggen. Werk je met een bedrijf, laat dan schriftelijk vastleggen hoeveel nacontroles in de prijs zitten en wat er gebeurt als het terugkomt. Zonder die afspraak betaal je de tweede ronde volledig opnieuw.

Voordat je een bestrijder belt of zelf begint

• Ik weet welk dier het is, of ik heb een spoor bewaard om het te laten vaststellen
• Ik heb gecontroleerd of er ergens vers voedsel, gemorst vogelvoer of een open afvalbak bereikbaar is
• Ik heb de gevelroosters, stootvoegen, doorvoeren en het kruipluik nagelopen op openingen groter dan vijf millimeter
• Ik heb gecontroleerd of er beschermde dieren kunnen zitten voordat ik iets afsluit
• Ik gebruik alleen middelen met een Ctgb-toelating voor particulier gebruik en geen oude voorraad van voor 2023
• Ik heb twee offertes waarin staat hoeveel bezoeken en welke nacontrole erin zitten
• Ik weet of het bouwkundig werk in de offerte zit of dat ik dat apart moet laten doen
• Bij een huurwoning of VvE heb ik schriftelijk gemeld wat er aan de hand is en wanneer

Doorgerekend: zo pakt het uit

Veelgemaakte fouten

Gif leggen zonder de opening te dichten

Dit is de fout die het vaakst wordt gemaakt en de duurste op de lange termijn. De dieren die er nu zijn verdwijnen, de route blijft open en binnen een seizoen loopt er een nieuwe groep binnen. Je betaalt dan elk jaar opnieuw 200 tot 450 euro aan bestrijding, terwijl 200 euro aan gaas en mortel het probleem eenmalig had opgelost.

Oude voorraad rattengif uit de schuur gebruiken

Middelen met anticoagulantia mochten door particulieren tot 26 december 2023 worden opgebruikt en zijn sindsdien niet meer toegestaan. Toch staan er in veel schuurtjes nog dozen. Gebruiken is een overtreding, en er kleeft een reëel risico aan: een vergiftigde muis die buiten sterft komt terecht bij een kat, een uil of een egel.

Een wespennest zelf te lijf gaan op hoogte

Een spuitbus vanaf een ladder tegen een nest in de nokvorst levert elk jaar valpartijen op. Wespen verdedigen het nest en je hebt geen hand vrij. Laten verwijderen kost in 2026 zestig tot honderdvijftig euro, en dat is minder dan de eigen bijdrage van welke ongevallenpolis dan ook. Zit het nest ver van looproutes, dan kun je het ook gewoon laten zitten tot de winter.

Rekenen op de opstalverzekering

Ongedierte, insecten en schimmel staan op vrijwel elke opstalpolis in de uitsluitingen, ook voor de gevolgschade aan isolatie, leidingen en bekabeling. Mensen ontdekken dat vaak pas na een martertraject van duizend euro. Ga er bij het maken van je onderhoudsbegroting van uit dat je dit volledig zelf betaalt.

Een dakvoet of spouw dichtmaken in het voorjaar

Tussen maart en augustus zitten er jongen. Een marter of vogel die je insluit sterft in de constructie, en dan volgt weken stankoverlast plus sloopwerk om erbij te komen. Bij beschermde soorten komt daar een overtreding bovenop en kan isolatiewerk worden stilgelegd. Controleren voor je afsluit kost een half uur.

Ultrasone verjagers kopen

De apparaten die met geluid of trillingen muizen, marters en insecten zouden verjagen, staan in vrijwel elke bouwmarkt en kosten twintig tot zestig euro. Er is geen overtuigend bewijs dat ze werken, en waar dieren aanvankelijk wegblijven wennen ze er binnen enkele weken aan. Datzelfde geld aan gaas en kierdichting doet aantoonbaar iets.

Lijmplanken gebruiken

Lijmplanken vangen alles wat erop stapt, dus ook egels, jonge vogels en huisdieren, en het dier sterft er langzaam op. Dat botst met de zorgplicht om onnodig lijden te voorkomen. Klemmen die direct doden zijn goedkoper, selectiever en effectiever.

Bij een huurwoning zelf een bestrijder bestellen

Komt de plaag door een bouwkundig gebrek, dan is de verhuurder aan zet. Wie eerst zelf opdracht geeft en de rekening later probeert door te schuiven, staat zwak. Meld het schriftelijk, laat de oorzaak vastleggen en wacht de reactie af, tenzij het om een acuut gezondheidsrisico gaat.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Bij muizen, mieren, zilvervisjes en een enkel wespennest kom je met eigen werk en een klusbedrijf een heel eind. Voor bedwantsen, kakkerlakken en ratten schakel je een bedrijf in met een IPM-certificaat voor knaagdierbeheersing, omdat de middelen en de aanpak daar wettelijk aan gebonden zijn; reken op 250 tot 1.200 euro afhankelijk van de soort en het aantal rondes. Weet je niet welk dier je hebt, dan is determinatie door het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen voor 89,54 euro in 2026 de goedkoopste eerste stap.

Ga je isoleren, het dak vernieuwen of de spouw vullen, laat dan vooraf een ecologisch bureau een quickscan doen op beschermde soorten. Dat kost enkele honderden euro's en voorkomt een bouwstop. Zit de oorzaak in het riool, dan is een camera-inspectie door een rioolbedrijf van 200 tot 300 euro de manier om vast te stellen of het defect binnen of buiten je erfgrens ligt.

Loopt het uit op een geschil met een verhuurder of een VvE, dan is de Huurcommissie of een jurist van je rechtsbijstandverzekering de aangewezen route, en leg de oorzaak eerst schriftelijk vast. Gaat het om aangetast draaghout in plaats van om een levend dier, dan hoort er een constructieve beoordeling bij; wat daarbij komt kijken staat bij houtworm, boktor en de aanpak van aangetast hout.