Bezichtigen en de aankoopmakelaar: zoeken met een plan
Een aankoopmakelaar is nergens verplicht, maar hij kent de prijzen in de straat en onderhandelt zonder verliefd te zijn op het huis. Volledige aankoopbegeleiding kost in 2026 gangbaar 2.200 tot 4.500 euro vast, of ongeveer 0,8 tot 1,5 procent van de koopsom; een verkoopmakelaar rekent gemiddeld rond 1,1 procent exclusief btw. Bezichtigen zelf kost je niets, dus ga twee keer, neem iemand mee die verstand van bouwen heeft en stel je vragen voordat je biedt.
- € 2.200 tot € 4.500 2026 gangbaar vast tarief voor volledige aankoopbegeleiding
- 1,1% 2026 gemiddelde courtage van een verkoopmakelaar, exclusief 21% btw
- € 350 2026 gemiddelde bouwkundige keuring van een woning
- 3 dagen wettelijk bedenktijd na ontvangst van het getekende koopcontract
- € 0 altijd wat een bezichtiging de koper kost
Gecontroleerd op augustus 2026
Alle gidsen over bezichtigen & aankoopmakelaar
Kosten aankoopmakelaar
Volledige aankoopbegeleiding kost in 2026 gangbaar 2.200 tot 4.500 euro bij een vast tarief, of 0,8 tot 1,5 procent van…
Huis verkopen zonder makelaar
Je huis verkopen zonder makelaar mag volledig: alleen de leveringsakte bij de notaris is wettelijk verplicht. Een verkoopmakelaar rekent in…
Makelaarskosten verkoop woning
Een verkoopmakelaar rekent in 2026 gemiddeld ongeveer 1,1 procent courtage over de uiteindelijke verkoopprijs, exclusief 21 procent btw. Bij een…
Wat doet een aankoopmakelaar
Een aankoopmakelaar werkt uitsluitend voor jou als koper: hij zoekt en selecteert woningen, gaat mee bezichtigen, bepaalt op basis van…
Appartement kopen
Bij een appartement koop je een appartementsrecht: een aandeel in het hele gebouw plus het exclusieve gebruik van jouw woning.…
Wat een aankoopmakelaar doet en wanneer je er een inschakelt
Een aankoopmakelaar werkt in opdracht van de koper, en daarmee is de betekenis van het woord meteen duidelijk: waar de verkopend makelaar de belangen van de verkoper behartigt, doet de aankopend makelaar dat voor jou. Wie het traject van een huis kopen voor het eerst doorloopt, huurt vooral ervaring in met prijsvorming, biedstrategie en de kleine lettertjes van een koopovereenkomst.
Hoe een aankoopmakelaar werkt in de praktijk is redelijk vast omlijnd. Hij zoekt mee op basis van jouw zoekprofiel, gaat mee naar bezichtigingen, beoordeelt de bouwkundige staat en de vraagprijs aan de hand van wat vergelijkbare woningen in die buurt werkelijk hebben opgebracht, bepaalt met jou de biedstrategie en voert de onderhandeling. Daarna leest hij de koopovereenkomst na op ontbindende voorwaarden, opleveringsdatum en de lijst van zaken. Welke taken er wel en niet bij horen, staat in de gids over wat een aankoopmakelaar voor je doet.
Het moment om er een in te schakelen ligt vóór je eerste bezichtiging. Een makelaar die pas wordt gebeld als er al mondeling een bod ligt, kan weinig meer rechtzetten; de prijs is dan al genoemd en dat kun je niet terugdraaien.
Er zijn grofweg drie vormen. Volledige begeleiding van zoeken tot sleuteloverdracht, een korte opdracht waarbij de makelaar alleen de bezichtiging en de onderhandeling doet, en de online aankoopmakelaar die op afstand meekijkt, biedadvies geeft en de stukken controleert maar niet met je meeloopt door het huis. Betalen gebeurt meestal bij de notaris uit de koopsom, soms met een aanbetaling bij het tekenen van de opdracht.
Wel of geen aankoopmakelaar: waar het verschil zit
Een makelaar is bij het kopen van een huis niet verplicht. Geen enkele wet schrijft voor dat er aan koperskant een makelaar moet zitten, en de notaris verwerkt een koopovereenkomst en een leveringsakte net zo goed zonder. De vraag is dus niet of het mag, maar: heb ik een aankoopmakelaar nodig bij dit huis, en levert hij meer op dan hij kost?
De voordelen van een aankoopmakelaar zitten in drie dingen. Hij weet wat vergelijkbare woningen in die straat écht hebben opgebracht en niet wat er als vraagprijs boven stond. Hij ziet aan een woning welke gebreken geld gaan kosten. En hij onderhandelt zonder verliefd te zijn op het huis, wat na vijf verloren biedingen moeilijker is dan het klinkt. Dat laatste voordeel wordt het vaakst onderschat. Op een woning van vier ton hoeft hij maar één procent van de prijs af te halen om zichzelf terug te verdienen.
Daar staat tegenover dat die winst niet gegarandeerd is. In een markt waarin tien partijen bieden, bepaalt de hoogste bieder de prijs en niet de scherpste onderhandelaar. Wat het tarief precies doet met je totale aankoopkosten, reken je door in de gids over de kosten van een aankoopmakelaar.
| Jouw situatie | Wat een aankoopmakelaar oplevert |
|---|---|
| Eerste koop, weinig tijd, veel concurrentie | Veel: prijsgevoel en biedstrategie zijn precies wat je mist |
| Je zoekt in een regio die je niet kent | Veel: hij kent de recente verkoopprijzen die jij niet kunt zien |
| Woning met erfpacht, een VvE of monumentenstatus | Veel: de voorwaarden bepalen mede wat het huis waard is |
| Je koopt van familie of buren, de prijs staat al vast | Weinig: laat een taxateur en de notaris het werk doen |
| Nieuwbouw met een vaste prijslijst | Weinig: over de prijs valt niet te onderhandelen |
| Je hebt zelf al twee keer gekocht en verkocht | Beperkt: koop desnoods alleen de onderhandeling in |
Zelf een huis kopen zonder makelaar
Een huis kopen zonder makelaar doen veel mensen, en het gaat meestal goed. Je bespaart het tarief, je bepaalt je eigen tempo en je hoort de verkopend makelaar rechtstreeks. Zelf een woning aankopen zonder makelaar vraagt vooral discipline: je moet de rol van kritische buitenstaander spelen op het moment dat je het huis het liefste wilt hebben.
Wie ervaringen van anderen leest, ziet steeds dezelfde volgorde terugkomen. Dit stappenplan houdt de risico's klein:
- Zet je maximum vooraf op papier, inclusief de kosten koper, en laat je financiering vastleggen voordat je gaat bieden.
- Zoek op wat er in de straat is verkocht. Met Koopsominformatie geeft het Kadaster in 2026 voor 3,70 euro alle koopsommen in een postcodegebied vanaf 2003; één adres per sms kost 1,50 euro.
- Bezichtig twee keer, de tweede keer met iemand die verstand van bouwen heeft en niets met het huis heeft.
- Vraag de verkoopdocumentatie op: eigendomsbewijs, energielabel, de vragenlijst en de lijst van zaken, en bij een appartement de VvE-stukken.
- Laat een bouwkundige keuring doen, gemiddeld 350 euro in 2026, of neem hem als ontbindende voorwaarde in je bod op.
- Breng je bod schriftelijk uit met alle voorwaarden erbij: financieringsvoorbehoud, keuring, opleveringsdatum en wat er achterblijft.
- Laat de koopovereenkomst nalezen voordat je tekent, en gebruik daarna de wettelijke bedenktijd van drie dagen die je als particuliere koper hebt om alles nog eens rustig door te nemen.
De kosten van zelf kopen blijven beperkt tot de keuring, het taxatierapport en de gebruikelijke notariskosten voor de aankoop van een woning. Koop je van familie, dan is een taxatie extra verstandig: de Belastingdienst kijkt naar de marktwaarde, en een te lage prijs kan een schenking zijn.
Wat een makelaar kost bij aankoop en bij verkoop
Makelaarskosten worden op twee manieren gerekend: een vast bedrag of een courtage, een percentage van de koop- of verkoopprijs. Bij aankoop zie je steeds vaker een vast tarief, bij verkoop is courtage nog altijd de norm. Vraag altijd of een genoemd tarief inclusief of exclusief 21 procent btw is: bij een courtage van 1,1 procent op een woning van 400.000 euro gaat het om 924 euro verschil.
Verkoopcourtage werkt op basis van no cure, no pay: verkoopt het huis niet, dan betaal je de courtage niet. Wel rekenen veel kantoren opstartkosten voor fotografie, plattegronden en plaatsing, en die blijven staan. De verkoopkosten van een makelaar bestaan dus uit courtage plus opstartkosten, en alleen dat eerste deel beweegt mee met de prijs. De courtage wordt bij de overdracht door de notaris ingehouden op de verkoopopbrengst. Hoe de tarieven per kantoor uiteenlopen, staat in de gids over makelaarskosten bij de verkoop van een woning; wat een verkoopmakelaar daarvoor doet, lees je bij de verkoopmakelaar.
Voor de belasting is het verschil scherp. Makelaarskosten bij aankoop staan bij de Belastingdienst als bemiddelingskosten op de lijst met niet-aftrekbare posten, samen met de overdrachtsbelasting en de notariskosten voor de koopakte; de bouwkundige keuring staat er evenmin bij. Het taxatierapport is wel aftrekbaar als financieringskosten, maar alleen voor zover je het nodig had om de lening te krijgen: een taxatie die je puur voor je eigen zekerheid laat doen, telt niet mee. Welke posten meetellen, staat bij de aftrekbare kosten bij de aankoop van een woning. Wil je alle koperskosten in één keer zien, gebruik dan de rekenhulp voor kosten koper; die rekent standaard met 1 procent makelaarskosten over de koopsom.
| Dienst | Gangbaar tarief 2026 | Hoe het wordt gerekend |
|---|---|---|
| Aankoopmakelaar, volledige begeleiding | € 2.200 tot € 4.500 | Vast bedrag, meestal inclusief btw |
| Aankoopmakelaar op courtage | 0,8% tot 1,5% van de koopsom | Percentage, vaak exclusief btw |
| Aankoopmakelaar, alleen bieden en onderhandelen | € 750 tot € 1.750 | Vast bedrag per opdracht |
| Verkoopmakelaar op courtage | ongeveer 1,1% van de verkoopprijs | Exclusief 21% btw, no cure no pay |
| Verkoopmakelaar tegen vast tarief | rond € 3.250 | Vooraf afgesproken, ongeacht de prijs |
| Opstartkosten bij verkoop | € 250 tot € 750 | Ook verschuldigd als het huis niet verkoopt |
| Intrekkingskosten verkoopopdracht | € 250 tot € 750 plus gemaakte kosten | Bij het uit de verkoop halen van het huis |
| Bouwkundige keuring | ongeveer € 350 | Vast bedrag per keuring |
| Taxatierapport voor de hypotheek | ongeveer € 500 | Vast bedrag per rapport |
Een makelaar kiezen, vergelijken en weer wisselen
Hoe kies je een makelaar, en hoe kies je een aankoopmakelaar? De titel makelaar is niet beschermd: iedereen mag zich zo noemen. Wat wel iets zegt over een betrouwbare makelaar, is aansluiting bij een branchevereniging als NVM of Vastgoed Nederland, de vereniging waarin VBO Makelaar en VastgoedPRO zijn opgegaan, want dan valt het kantoor onder tuchtrecht en onder de Geschillencommissie. Een goede makelaar herken je verder aan iets heel praktisch: hij kent de laatste tien verkopen in die wijk uit zijn hoofd. Dat geldt in een grote stad net zo goed als in een dorpsgemeente.
Vraag bij het zoeken drie offertes op en leg ze naast elkaar. Een vrijblijvende offerte opvragen is gebruikelijk en verplicht je tot niets. Zet de makelaarstarieven naast elkaar en vergelijk niet alleen het percentage maar ook wat erin zit, want een tarief van 1 procent waarbij je zelf de bezichtigingen doet, is iets anders dan 1,3 procent met alles inbegrepen.
Wisselen van makelaar kan, maar kijk eerst naar de looptijd van de verkoopopdracht en naar de opzegtermijn. Wil je de verkoopopdracht tussentijds intrekken, dan zijn intrekkingskosten plus de al gemaakte kosten meestal verschuldigd, ook als het huis nooit is verkocht. Ben je ontevreden over het werk zelf, dan begin je met een schriftelijke klacht bij het kantoor. Kom je er niet uit, dan kun je terecht bij het Klachtenloket Vastgoedprofessionals. Geschillen over geld gaan naar de Geschillencommissie Makelaardij, die bindend adviseert en in 2026 77,50 euro klachtengeld rekent dat je terugkrijgt als je gelijk krijgt; schadeclaims boven 10.000 euro en klachten over de makelaar van de tegenpartij neemt zij niet in behandeling. Klachten over gedrag gaan naar de Tuchtcommissie Vastgoedprofessionals, die geen schadevergoeding toekent maar wel een maatregel kan opleggen.
| Onderdeel van de offerte | Wat er zwart op wit moet staan |
|---|---|
| Tarief | Vast bedrag of percentage, en of het inclusief of exclusief 21% btw is |
| Opstartkosten | Het bedrag en of je het ook betaalt als het huis niet verkoopt |
| Intrekkingskosten | Wat je kwijt bent als je de verkoopopdracht intrekt |
| Looptijd en opzegtermijn | Hoe lang de opdracht loopt en hoe je hem beëindigt |
| Inbegrepen werk | Fotografie, plattegronden, plaatsing, tekstschrijven, bezichtigingen |
| Wie de bezichtigingen doet | De makelaar zelf, een medewerker of jij in samenspraak |
| Exclusiviteit | Of je courtage betaalt als je zelf een koper aandraagt |
| Taxatie | Of de makelaar taxeert en wat een taxatierapport los kost |
De bezichtiging aanvragen en voorbereiden
Bezichtigen betekent letterlijk dat je het huis komt bekijken, en voor een koper is een huisbezichtiging gratis. Een makelaar die geld vraagt voor een bezichtiging is in Nederland hoogst ongebruikelijk. De bezichtigingsaanvraag doe je via het formulier bij de woningadvertentie of je belt het kantoor; bellen werkt in een drukke markt vaak sneller, omdat je meteen hoort of er al een biedronde loopt.
Vraag bij het maken van de afspraak drie dingen: hoeveel tijd je krijgt, of het een individuele bezichtiging of een open huis met tijdslots is, en of de eigenaar aanwezig is. Een half uur is normaal, twintig minuten is krap. Kom je met zijn tweeën, dan is dat geen probleem; met een groep van vijf raakt een makelaar geïrriteerd en verlies je zelf het overzicht. Neem hooguit één extra persoon mee, en laat dat iemand zijn die van bouwen weet.
Bereid je voor met de advertentie erbij: bouwjaar, woonoppervlakte, energielabel, erfpacht of eigen grond, en bij een appartement de servicekosten. Bekijk vooraf op de kaart wat er achter en naast het perceel ligt. Plan de eerste bezichtiging als het kan overdag, dan zie je het licht en de staat van het schilderwerk. Wie op één zaterdag vier huizen bezichtigt, haalt ze thuis door elkaar; drie per dag is het maximum waarbij je nog weet welk huis welk is.
Waar je op let tijdens de bezichtiging
Bij een eerste bezichtiging van een koopwoning kijk je naar de dingen die je niet kunt veranderen: de plek, de indeling, het licht en de constructie. Behang, keuken en badkamer zijn vervangbaar en horen je oordeel niet te sturen. Loop het huis eerst één keer rond zonder aantekeningen, en ga daarna pas met de checklist erbij door de ruimtes.
Twee tips leveren tijdens het bezichtigen het meeste op. Open elke deur die je tegenkomt, ook die van de meterkast en de kruipruimte, en maak van elk gebrek een foto met een herkenbaar detail erbij. Thuis weet je anders niet meer bij welk raam die vochtplek zat.
De tabel hieronder loopt langs de onderdelen die geld kosten als ze mis zijn. Print hem of sla hem als pdf op je telefoon op, dan heb je tijdens de bezichtiging je checklist bij de hand.
| Onderdeel | Waar je op let | Wat het kan kosten |
|---|---|---|
| Dak | Ouderdom, verschoven pannen, vlekken op het dakbeschot, staat van de goten | Compleet nieuw dak vaak vanaf € 10.000 |
| Fundering en vloer | Scheuren in gevels, klemmende deuren, verzakte vloeren, bij bouwjaar 1965 tot 1983 een kwaaitaal- of mantavloer met kans op betonrot | Funderings- of vloerherstel loopt in de tienduizenden |
| Vocht | Plinten, hoeken achter kasten, een muffe lucht in de kruipruimte, kringen op zolder | Van € 500 voor ventilatie tot enkele duizenden bij lekkage |
| Kozijnen en glas | Enkel glas, houtrot onder de dorpels, condens tussen de ruiten | € 400 tot € 900 per raam bij vervanging |
| Isolatie en label | Energielabel, spouwmuur aanwezig, isolatie van dak en vloer | Bepaalt je energierekening en je leenruimte |
| Cv-ketel en elektra | Bouwjaar van de ketel, aantal groepen, aardlekschakelaar aanwezig | Nieuwe ketel € 2.000 tot € 3.000, groepenkast vanaf € 800 |
| Leidingen | Loden waterleidingen bij bouwjaar voor 1960, staat van de afvoeren | Vervangen waterleiding enkele duizenden euro's |
| Asbest | Bouwjaar vóór juli 1993, golfplaten op schuur of garage, oud vinylzeil | Sanering van een schuurdak vanaf circa € 1.000 |
| Omgeving | Geluid, parkeren, bezonning van de tuin, bouwplannen in de straat | Niet te herstellen, alleen mee te wegen in je bod |
De vragen die je stelt aan de makelaar of de eigenaar
De verkoper moet gebreken die hij kent en die normaal gebruik van de woning in de weg staan uit zichzelf melden; dat volgt uit de eis dat de woning moet beantwoorden aan de koopovereenkomst, artikel 7:17 van het Burgerlijk Wetboek. Daar staat je eigen onderzoeksplicht tegenover: wat je had kunnen zien of navragen, komt later voor jouw rekening. De verkopend makelaar mag je dus niet voorliegen, maar hij hoeft niet elk detail spontaan op tafel te leggen. Wat je vraagt, moet hij naar waarheid beantwoorden, en dat maakt je vragenlijst het scherpste gereedschap van de bezichtiging. Stel ze hardop en schrijf de antwoorden op.
Welke vragen je moet stellen, hangt deels van het huis af. Deze leveren bij vrijwel elk huis iets op:
- Waarom verkoopt de eigenaar, en hoe lang staat het huis al te koop?
- Wat is er de afgelopen vijftien jaar vervangen of verbouwd, en zijn daar facturen en vergunningen van?
- Zijn er bekende gebreken, en staat er iets in de vragenlijst van de verkoper?
- Wanneer zijn het dak, de cv-ketel en de elektra voor het laatst aangepakt?
- Staat de woning op eigen grond of op erfpacht, en zo ja, tot wanneer is de canon afgekocht?
- Welke ontbindende voorwaarden accepteert de verkoper, en welke opleveringsdatum wil hij?
- Hoeveel bezichtigingen zijn er geweest en wordt er met een biedtermijn gewerkt?
Bij een appartement komen daar de VvE-vragen bij: de hoogte van de servicekosten, de stand van het reservefonds, het meerjarenonderhoudsplan en of er een verbouwing op stapel staat. Die stukken bepalen je maandlasten net zo hard als de hypotheek, en ze staan uitgewerkt bij het kopen van een appartement.
Wat het bouwjaar je vertelt over de staat van het huis
Het bouwjaar in de advertentie is de snelste voorspeller van wat je gaat aantreffen. Elke bouwperiode heeft eigen materialen, eigen eisen en eigen gebreken, en wie dat weet, kijkt gerichter rond. Een jaren 60 woning is niet slechter dan een jaren 90 huis, maar je zoekt er andere dingen. De sobere bouwstijl van jaren 60 huizen zegt weinig over de kwaliteit; de systeemvloer eronder des te meer.
Over de levensduur: een goed onderhouden woning gaat makkelijk honderd jaar mee, want de constructie zelf slijt nauwelijks. Het zijn de onderdelen die op de klok lopen. Reken op ongeveer dertig tot vijftig jaar voor een dak, dertig tot veertig jaar voor houten kozijnen, vijftien tot twintig jaar voor een cv-ketel en twintig tot dertig jaar voor een badkamer of keuken. De vraag bij een ouder huis is dus niet hoe lang het nog meegaat, maar welke onderdelen binnen tien jaar aan de beurt zijn.
Een jaren 60 woning moderniseren draait meestal om dezelfde volgorde: eerst isolatie van dak, vloer en spouw, dan het glas, dan de installaties. Reken die post mee in je bod in plaats van hem na de sleuteloverdracht te ontdekken.
| Bouwperiode | Kenmerken | Waar je extra op let |
|---|---|---|
| Voor 1945 | Massieve muren zonder spouw, houten vloeren, hoge plafonds | Fundering op houten palen, loden leidingen, enkel glas |
| Jaren 50 | Wederopbouw, sobere afwerking, kleine kamers, smalle trappen | Nauwelijks isolatie, verouderde elektra, vochtige kruipruimte |
| Jaren 60 | Systeembouw, betonnen systeemvloeren, ruime tuinen, strakke gevels | Kwaaitaal- en mantavloeren tussen 1965 en 1983 met kans op betonrot, asbest |
| Jaren 70 | Spouwmuren, meer bergruimte, vaak platte aanbouwen | Ongeïsoleerde spouw, platte daken, asbest in schuur en zeil |
| Jaren 80 | Eerste isolatie-eisen, compacte plattegrond, houten kozijnen | Houtrot in kozijnen, dubbel glas dat inmiddels lekt |
| Jaren 90 | Ruimere woningen, standaard dubbel glas, hr-ketel, vaak label C of D | Ketel en dakbedekking aan vervanging toe, ventilatie beperkt |
| 2000 tot 2015 | Betere isolatie, mechanische ventilatie, vaak label B of C | Ventilatiegeluid, kwaliteit van de afwerking, kleine tuinen |
| Na 2015 | Label A of beter, warmtepomp of stadsverwarming, sinds 2018 zonder gasaansluiting | Onderhoudscontract installaties, VvE-bijdrage, restpunten oplevering |
Na de bezichtiging: tweede ronde, bod en bedenktijd
Het huis bezichtigd en dan? Slaap er één nacht over en zet daarna twee lijstjes op papier: wat je zeker weet en wat je nog moet uitzoeken. Blijft de woning na die nacht staan, vraag dan een tweede bezichtiging aan. Die tweede ronde is een andere: nu meet je, open je alle kastdeuren, controleer je de kruipruimte en neem je een bouwkundige of een handige kennis mee.
Bied schriftelijk, met je voorwaarden erbij. Een bod is meer dan een bedrag: het financieringsvoorbehoud, de bouwkundige keuring, de opleveringsdatum en de lijst van zaken wegen voor een verkoper soms zwaarder dan de laatste duizend euro. De makelaar is verplicht elk bod aan zijn opdrachtgever door te geven, ook als het laag is of na de biedtermijn binnenkomt. NVM-makelaars leggen de biedingen sinds 2023 vast in een digitaal biedlogboek en werken sinds 1 februari 2026 allemaal volgens het Protocol Transparant Bieden; een makelaar die bij geen enkele brancheorganisatie is aangesloten, is daar niet aan gebonden. Tijdens het bieden hoeft hij je niet te vertellen wat de anderen boden, maar zodra de koop onherroepelijk is, dus na de bedenktijd en de ontbindende voorwaarden, krijgen alle bieders bij een NVM-makelaar een maand lang inzage in dat logboek.
Is de koop rond, dan tekenen beide partijen de koopovereenkomst; koopt een particulier een woning, dan moet dat op grond van artikel 7:2 BW schriftelijk. Als koper heb je daarna drie dagen wettelijke bedenktijd, en die termijn wordt zo nodig verlengd tot er ten minste twee dagen in vallen die geen zaterdag, zondag of algemeen erkende feestdag zijn. Je mag in die periode zonder opgaaf van reden en zonder vergoeding afzien van de koop. Dat recht is dwingend: in de koopovereenkomst kan er niet in jouw nadeel van worden afgeweken. De verkoper heeft die bedenktijd niet. Daarna gaat het dossier naar de notaris, die de akte opmaakt en de notariskosten van de aankoop met je verrekent.
Bezichtigen vanaf de kant van de verkoper
Sta je aan de andere kant, dan is een bezichtiging vooral een kwestie van voorbereiding. De tips voor een bezichtiging bij verkoop draaien allemaal om hetzelfde: haal jezelf uit beeld en laat het huis spreken. Je huis klaarmaken betekent opruimen tot het saai wordt: persoonlijke spullen weg, aanrecht leeg, kasten half gevuld zodat ze ruim lijken. Zet alle lampen aan, ook overdag, lucht van tevoren en zorg dat elke ruimte toegankelijk is, inclusief zolder, kelder en schuur. Leg de documenten klaar die kopers vragen: energielabel, facturen van verbouwingen, de lijst van zaken en bij een appartement de VvE-stukken.
De vraag of je zelf bij de bezichtiging aanwezig bent, hangt van je karakter af. Een eigenaar die vertelt hoe fijn de buurt is, verkoopt beter dan een makelaar die de plattegrond voorleest. Een eigenaar die achter elke bezoeker aan loopt en meteen over de prijs begint, verpest het. Verkopen in samenspraak, waarbij jij de bezichtigingen doet en de makelaar de rest, drukt de courtage en werkt goed als je thuis bent overdag.
Helemaal zonder makelaar je huis te koop zetten kan ook, en huizen die op die manier te koop staan verkopen in een normale markt gewoon. Je regelt dan zelf de foto's, de tekst, de plaatsing op een woningsite, de bezichtigingen en de onderhandeling, en je laat de koopovereenkomst opstellen door een notaris. Wat dat oplevert en wat het je aan tijd kost, staat in de gids over een huis verkopen zonder makelaar. Twijfel je tussen zelf doen en uitbesteden, vergelijk dan eerst wat een verkoopmakelaar concreet voor de courtage levert.
Kosten koper
Vul de koopsom in en zie per post wat je aan overdrachtsbelasting, notaris, advies en keuringen kwijt bent. Open de volledige kosten koper
Doorgerekend: zo pakt het uit
Aankoopmakelaar bij een huis van 400.000 euro
Stel, je koopt in 2026 een woning van 400.000 euro. Een aankoopmakelaar met een vast tarief van 3.250 euro inclusief btw kost je precies dat bedrag. Werkt hetzelfde kantoor op courtage van 1 procent, dan betaal je 4.000 euro plus 21 procent btw, dus 4.840 euro. Het verschil tussen beide modellen is 1.590 euro, en dat is een van de eerste dingen om te vragen.
Daar komt bij: een bouwkundige keuring van 350 euro en een taxatierapport van 500 euro. Samen met het vaste tarief kom je op 4.100 euro. Van die drie posten is alleen de taxatie aftrekbaar, en dan nog alleen omdat je hem nodig hebt om de lening te krijgen. De aftrek van eigenwoningkosten is in 2026 afgetopt op 37,56 procent; reken je met dat tarief, dan krijg je ongeveer 188 euro terug en blijft er netto 3.912 euro over. Valt je inkomen in de eerste schijf, dan is het voordeel navenant lager.
Die 3.912 euro staat los van de overdrachtsbelasting van 2 procent, oftewel 8.000 euro bij deze koopsom, en van de notaris- en kadasterkosten. Ben je 18 tot en met 34, ga je er zelf voor langere tijd wonen en koop je onder de woningwaardegrens van 555.000 euro in 2026, dan vervalt die 8.000 euro. De startersvrijstelling geldt eenmalig.
Courtage of vast tarief bij een verkoop van 450.000 euro
Stel, je verkoopt je woning voor 450.000 euro. Bij de gemiddelde courtage van 1,1 procent in 2026 betaal je 4.950 euro exclusief btw. Met 21 procent btw erbij wordt dat 5.989,50 euro, afgerond 5.990 euro. Tel daar 500 euro opstartkosten bij op en je komt op 6.490 euro.
Een kantoor met een vast tarief van 3.250 euro inclusief btw plus dezelfde 500 euro opstartkosten komt uit op 3.750 euro. Het verschil is 2.740 euro, en dat verschil groeit mee met de verkoopprijs: bij 600.000 euro is de courtage 7.986 euro inclusief btw en blijft het vaste tarief staan.
Loopt het anders en haal je het huis na drie maanden uit de verkoop, dan betaal je geen courtage maar wel de intrekkingskosten. Reken op 500 euro plus de al gemaakte kosten voor fotografie en plaatsing, samen ongeveer 1.000 euro, zonder dat er een koper is geweest. Dat bedrag staat in de opdracht die je aan het begin tekent.
Wat je bespaart door zelf te kopen, en wanneer dat verdampt
Stel, je koopt diezelfde woning van 400.000 euro zonder aankoopmakelaar. Je bespaart het vaste tarief van 3.250 euro uit 2026 en betaalt alleen de keuring van 350 euro en de taxatie van 500 euro, die je met makelaar ook had gehad.
Bied je uit onzekerheid 1 procent te hoog, dus 4.000 euro meer dan nodig, dan is de rekening anders. Over dat extra bedrag betaal je ook 2 procent overdrachtsbelasting, 80 euro, en je hypotheek wordt 4.000 euro hoger. Bij 4 procent rente en dertig jaar annuïtair kost dat ongeveer 19 euro per maand, over de hele looptijd zo'n 6.900 euro aan rente en aflossing. De besparing van 3.250 euro is dan allang op.
Andersom geldt hetzelfde: haalt een makelaar 5.000 euro van de prijs af, dan verdient hij zijn tarief terug én bespaart hij je 100 euro overdrachtsbelasting. Dat is precies waarom de keuze niet over het tarief gaat maar over hoe zeker jij bent van je eigen prijsgevoel.
Veelgemaakte fouten
De aankoopmakelaar pas inschakelen nadat je hebt geboden
Een uitgebracht bod kun je niet terugnemen zonder je positie te verzwakken. De makelaar begint dan op achterstand en kan alleen nog de voorwaarden bijsturen, terwijl zijn grootste waarde in de prijsbepaling zit. Dat kost je vaak meer dan zijn hele tarief.
Tarieven vergelijken zonder naar de btw te kijken
Het ene kantoor noemt in 2026 1,1 procent exclusief btw, het andere 1,3 procent inclusief. Bij een woning van 450.000 euro schelen die twee elkaar nauwelijks, terwijl het eerste bedrag lager oogt. Reken alles om naar een bedrag inclusief btw voordat je kiest.
Eén bezichtiging genoeg vinden
Bij de eerste ronde kijk je met je gevoel, bij de tweede met je ogen. Wie na één bezoek biedt, mist standaard de kruipruimte, de meterkast en de staat van het dakbeschot. Een gemiste vochtplek kost al gauw duizenden euro's aan herstel.
De bouwkundige keuring overslaan om sneller te kunnen bieden
In een krappe markt lijkt een bod zonder voorbehoud aantrekkelijker. Voor ongeveer 350 euro laat je in 2026 vooraf keuren, of je neemt een maximumbedrag aan herstelkosten als ontbindende voorwaarde op. Zonder die stap draag je elk gebrek zelf, ook een fundering van tienduizenden euro's.
De verkoopopdracht tekenen zonder de intrekkingskosten te lezen
No cure, no pay geldt voor de courtage, niet voor opstart- en intrekkingskosten. Wie zijn huis na een paar maanden uit de verkoop haalt, krijgt alsnog een rekening van enkele honderden euro's plus de gemaakte kosten. Vraag dat bedrag vóór het tekenen.
De verkopend makelaar behandelen als jouw adviseur
Hij is vriendelijk, hij weet veel, en hij werkt voor de verkoper. Alles wat je hem vertelt over je maximum, je haast of je verliefdheid komt terecht bij de tegenpartij. Houd je financiële ruimte voor je en stel vragen in plaats van mededelingen te doen.
Veelgestelde vragen
Wat doet een makelaar bij het kopen van een huis?
Een aankoopmakelaar zoekt mee, gaat mee naar bezichtigingen, beoordeelt de staat van de woning en de vraagprijs aan de hand van recente verkopen in de buurt, bepaalt met jou de biedstrategie en onderhandelt namens jou. Daarna controleert hij de koopovereenkomst, de ontbindende voorwaarden en de opleveringsdatum, en hij is meestal aanwezig bij de eindinspectie vlak voor de overdracht.
Heb je een makelaar nodig om een huis te kopen?
Nee, een makelaar is bij de aankoop van een woning nergens verplicht. Je kunt zelf bezichtigen, bieden en de koopovereenkomst tekenen; de notaris regelt de levering. Of een aankoopmakelaar de moeite waard is, hangt af van je ervaring, de drukte in de markt en hoe goed je de buurt kent waarin je koopt.
Hoe duur is een aankoopmakelaar?
Volledige aankoopbegeleiding kost in 2026 gangbaar 2.200 tot 4.500 euro als vast tarief. Werkt de makelaar op courtage, dan ligt het tarief meestal tussen 0,8 en 1,5 procent van de koopsom, vaak exclusief 21 procent btw. Alleen bieden en onderhandelen is goedkoper, ongeveer 750 tot 1.750 euro per opdracht in 2026.
Wanneer betaal je een aankoopmakelaar?
Meestal bij de overdracht: de nota van de aankoopmakelaar wordt door de notaris verrekend met de koopsom en de rest van de kosten koper. Sommige kantoren vragen bij het tekenen van de opdracht een aanbetaling of een startbedrag van enkele honderden euro's, dat later wordt verrekend. Koop je uiteindelijk niets, dan bepaalt de opdracht of dat startbedrag terugkomt.
Wat kost een makelaar bij de verkoop van een huis?
De gemiddelde courtage ligt in 2026 rond 1,1 procent van de verkoopprijs, exclusief 21 procent btw, met een bandbreedte van ongeveer 0,9 tot 1,4 procent. Steeds meer kantoren bieden ook een vast tarief van rond 3.250 euro. Daarnaast betaal je vaak opstartkosten van 250 tot 750 euro voor fotografie, plattegronden en plaatsing.
Hoeveel krijgt een makelaar bij de verkoop van een huis?
Bij een verkoopprijs van 400.000 euro en de gemiddelde courtage van 1,1 procent in 2026 gaat er 4.400 euro exclusief btw naar het kantoor, oftewel 5.324 euro inclusief btw. Dat bedrag is niet wat de makelaar verdient: er gaan advertentiekosten, fotografie, kantoorkosten en de uren van meerdere medewerkers vanaf. Het wordt bij de overdracht ingehouden op je verkoopopbrengst.
Wat kost het om een verkoopopdracht bij de makelaar in te trekken?
Haal je je huis uit de verkoop, dan vervalt de courtage maar blijven de intrekkingskosten staan. In de praktijk is dat in 2026 250 tot 750 euro plus de al gemaakte kosten voor foto's, plattegronden en plaatsing. Het exacte bedrag staat in de opdracht tot dienstverlening die je aan het begin hebt getekend, dus lees dat artikel voordat je tekent.
Kun je van makelaar wisselen tijdens de verkoop?
Ja, maar kijk eerst naar de looptijd van de opdracht en de opzegtermijn. Je zegt schriftelijk op, betaalt de intrekkingskosten en de gemaakte kosten, en bent daarna vrij. Een nieuwe makelaar begint met verse foto's en een nieuwe tekst, want een advertentie die maanden heeft gestaan werkt tegen je. Zet de reden van de wissel op papier voor het geval er discussie over de rekening komt.
Waar moet je op letten bij een bezichtiging van een huis?
Op alles wat je niet kunt veranderen en op alles wat geld kost: de plek, de indeling, het licht, het dak, de fundering, vocht, kozijnen, isolatie, elektra en de cv-ketel. Open elke deur, ook die van de meterkast en de kruipruimte, en maak van elk gebrek een foto. Keuken en badkamer zijn vervangbaar en horen je oordeel niet te bepalen.
Welke vragen stel je bij een bezichtiging van een huis?
Vraag waarom de eigenaar verkoopt, hoe lang het huis te koop staat, wat er de afgelopen vijftien jaar is vervangen, of daar facturen en vergunningen van zijn, welke gebreken bekend zijn, of de woning op eigen grond of op erfpacht staat en welke opleveringsdatum de verkoper wil. Bij een appartement vraag je naar de servicekosten, het reservefonds en het meerjarenonderhoudsplan van de VvE.
Met hoeveel personen mag je een huis bezichtigen?
Er is geen regel, maar met twee mensen bezichtig je het prettigst en met meer dan drie word je bij de meeste makelaars vriendelijk afgeremd. Neem hooguit één extra persoon mee, en laat dat iemand zijn die van bouwen weet in plaats van iemand die alleen komt kijken. Voor de tweede bezichtiging is een bouwkundige het meest waard.
Wat kost een bezichtiging?
Voor de koper niets. Een makelaar rekent in Nederland geen kosten voor het bekijken van een woning, ook niet als je meerdere keren komt of uiteindelijk niet biedt. Kosten ontstaan pas bij de bouwkundige keuring, gemiddeld 350 euro in 2026, en bij het taxatierapport van ongeveer 500 euro in 2026 dat je nodig hebt voor de hypotheek.
Waar let je op bij een tweede bezichtiging?
Op de meetbare dingen. Neem een rolmaat mee en controleer of je meubels passen, open de kruipruimte, bekijk de meterkast en het aantal groepen, loop de zolder na op vochtplekken en beoordeel het dakbeschot. Kom als het kan op een ander tijdstip dan de eerste keer, zodat je het licht en het geluid in de straat op twee momenten hebt gezien.
Moet de makelaar elk bod doorgeven aan de verkoper?
Ja. De makelaar werkt in opdracht van de verkoper en moet die over alle uitgebrachte biedingen informeren, ook als een bod laag is of na de biedtermijn binnenkomt. Bij een NVM-makelaar gaan die biedingen in een digitaal biedlogboek, verplicht sinds 2023 en sinds 1 februari 2026 aangevuld met het Protocol Transparant Bieden. Tijdens het bieden hoeft hij jou niet te vertellen wat andere kandidaten boden. Zodra de koop onherroepelijk is, krijgen alle bieders een maand lang inzage in het logboek, met bedragen, tijdstippen en voorwaarden.
Waar moet je op letten bij een jaren 60 woning?
Op de vloer en op asbest. Tussen 1965 en 1983 zijn veel kwaaitaal- en mantavloeren gelegd waarin betonrot kan ontstaan, en herstel daarvan loopt in de tienduizenden euro's. Asbest werd tot het verbod van 1 juli 1993 toegepast in golfplaten, zeil en ketelisolatie. Verder is de isolatie meestal minimaal, dus reken op dak-, vloer- en spouwisolatie plus nieuw glas.
Wat betekent canon bij een huis, en is de grond dan van jou?
De canon is de vergoeding die je betaalt voor het gebruik van grond die van iemand anders is, meestal de gemeente. Bij erfpacht koop je wel het huis maar niet de grond eronder, dus de grond is niet van jou. De canon betaal je jaarlijks of per kwartaal, tenzij hij voor een periode is afgekocht. Vraag altijd naar de einddatum van de afkoop en naar het moment van de eerstvolgende canonherziening.
Hoe dien je een klacht in over een makelaar?
Begin met een schriftelijke klacht bij het kantoor zelf en geef een redelijke termijn om te reageren. Kom je er niet uit en is het kantoor aangesloten bij NVM of Vastgoed Nederland, dan kun je terecht bij het Klachtenloket Vastgoedprofessionals. Gaat het over geld, dan beslist de Geschillencommissie Makelaardij bindend, voor 77,50 euro klachtengeld in 2026 dat je terugkrijgt als je gelijk krijgt; schadeclaims boven 10.000 euro en klachten over de makelaar van de tegenpartij behandelt zij niet; gaat het over gedrag, dan oordeelt de Tuchtcommissie Vastgoedprofessionals, die geen schadevergoeding toekent maar wel een maatregel kan opleggen.
Hoe maak je je huis klaar voor een bezichtiging?
Ruim op tot het saai wordt, haal persoonlijke spullen weg, maak het aanrecht leeg en vul kasten hooguit half zodat ze ruim lijken. Zet alle lampen aan, ook overdag, lucht van tevoren en maak elke ruimte toegankelijk, inclusief zolder, kelder en schuur. Leg energielabel, verbouwingsfacturen en de lijst van zaken klaar, want een koper die antwoord krijgt, biedt sneller.
Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt
Voor het bezichtigen zelf heb je niemand nodig; dat doe je met een checklist en een kritische blik prima alleen. De grens ligt bij de dingen die je niet kunt zien of niet kunt overzien. Een bouwkundige keuring van ongeveer 350 euro in 2026 is de goedkoopste manier om te weten wat een huis de komende tien jaar gaat kosten, en bij twijfel over fundering of betonrot laat je specifiek daarop onderzoeken. Bij een woning met erfpacht, een monumentenstatus of een VvE met een leeg reservefonds is de notaris het eerste loket: die leest de akte en de voorwaarden vóór je bod, en rekent de notariskosten van de aankoop af bij de levering.
Een aankoopmakelaar verdient zijn tarief van 2.200 tot 4.500 euro in 2026 het snelst terug als je in een onbekende regio koopt, als je onder tijdsdruk staat of als de prijsvorming in die buurt onduidelijk is. Weet je precies wat vergelijkbare woningen opbrengen en heb je eerder gekocht, dan kun je volstaan met een korte opdracht voor alleen de onderhandeling. Voor de financiering is een hypotheekadviseur een aparte keuze met eigen kosten; ga daar niet van uit dat je aankoopmakelaar dat erbij doet. Loopt er een geschil met een kantoor over een rekening of over gedrag, dan is de Geschillencommissie goedkoper dan een advocaat, en kom je er echt niet uit, dan is een jurist voor een uur advies vaak genoeg om te weten of doorzetten zin heeft. Wat je bod betekent voor je totale kosten, reken je zelf door met de rekenhulp voor kosten koper.
Bronnen en controle
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 2 (schriftelijkheidsvereiste en bedenktijd) Overheid.nl geraadpleegd 22 augustus 2026
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 417 (lasthebber van beide partijen) Overheid.nl geraadpleegd 22 augustus 2026
- Algemene termijnenwet, artikel 2 Overheid.nl geraadpleegd 22 augustus 2026
- Aftrekbare kosten van de eigen woning Belastingdienst geraadpleegd 22 augustus 2026
- Tariefsaanpassing aftrek kosten eigen woning Belastingdienst geraadpleegd 22 augustus 2026
- Biedlogboek: transparant en inzichtelijk bieden op woningen NVM geraadpleegd 22 augustus 2026
- Klachtenloket Vastgoedprofessionals De Geschillencommissie geraadpleegd 22 augustus 2026
- Koopsominformatie Kadaster geraadpleegd 22 augustus 2026
Juridisch gecontroleerd 22 augustus 2026
- Bedenktijd getoetst aan artikel 7:2 BW en artikel 2 Algemene termijnenwet: drie dagen na terhandstelling, dwingend recht, alleen voor de particuliere koper, zo nodig verlengd tot er twee niet-weekenddagen in vallen
- Het optreden voor koper en verkoper tegelijk teruggebracht tot artikel 7:417 BW: schriftelijke toestemming vereist en geen recht op loon jegens de koper
- Mededelingsplicht van de verkoper en onderzoeksplicht van de koper afgezet tegen artikel 7:17 BW
- Klachtroute geactualiseerd naar NVM en Vastgoed Nederland, met klachtengeld, grensbedrag en bevoegdheid van de Geschillencommissie Makelaardij en de Tuchtcommissie Vastgoedprofessionals
- Biedlogboek en Protocol Transparant Bieden nagelopen bij de NVM, en de rekenvoorbeelden nagerekend tot het eindbedrag met de aftoppingsgrens van 37,56 procent in 2026
Uitgevoerd door de redactie van dehuisgids.nl aan de hand van de bronnen hierboven. Wij geven algemene informatie en geen persoonlijk advies.
Ons redactionele beleid: hoe we schrijven, controleren en bijwerken