Familielening: hoeveel je van familie mag lenen en wat er op papier moet

Geld lenen van familie: hoe een familielening werkt

Een familielening is een lening waarbij het geld van een familielid komt in plaats van van een bank: van je ouders, je grootouders, een broer of een oom. Juridisch is het een gewone geldlening en fiscaal wordt hij ook zo beoordeeld. Een lening bij familie voor een woning is na de schenking de meest gebruikte vorm van hulp bij een aankoop, en welke van de twee bij jullie past staat in de gids over schenken en lenen voor een woning.

Je spreekt samen een bedrag, een rente, een looptijd en een aflosschema af, zet dat op papier en maakt de betalingen ook echt over. Er is geen acceptatieprocedure, geen advieskosten en geen boete op extra aflossen. Wat er wel is: een Belastingdienst die achteraf kan controleren of de afspraak zakelijk was en of er werkelijk geld heen en weer ging.

De aantrekkingskracht zit in het gat tussen twee rentes. Spaargeld levert de uitlener weinig op, terwijl de lener bij een bank een stuk meer betaalt. Een rente die daar tussenin ligt maakt beide kanten beter af. Veel families schenken de jaarlast daarna binnen de vrijstelling terug, zodat het geld in de familie blijft.

Hoeveel geld mag je lenen van familie?

Er is geen wettelijk maximum aan wat je van familie mag lenen. Een tientje mag en vier ton mag; de wet stelt geen grens aan het bedrag, alleen eisen aan de manier waarop je het regelt. De grens komt van vier andere kanten: wat de uitlener kan missen, wat de bank er nog naast wil financieren, wat de fiscus als zakelijk ziet en wat de familieverhouding aankan.

Van die vier is de bank meestal de scherpste. De maandlast van een lening van familie telt mee als verplichting in je hypotheektoetsing, dus een grote familielening verkleint het bedrag dat de bank je wil lenen bijna even hard als hij je eigen inkomen ontlast. Alleen als de familierente lager ligt dan de toetsrente van de bank ontstaat er een beetje ruimte. Een schenking werkt anders, want die telt als eigen geld.

Voor een lening tussen ouders en kind gelden geen andere bedragen dan voor een lening tussen broers, maar wel andere vrijstellingen als er een schenkingscomponent in zit. Hoe de gebruikelijke opzet er tussen ouder en kind uitziet, met bedragen en aflosschema, staat in de gids over de onderhandse lening van ouders aan hun kind.

Wat het bedrag begrenst	Hoe dat uitpakt
De wet	Geen maximum. Elk bedrag mag, zolang de afspraken zakelijk zijn en worden nagekomen
De bank	De maandlast van de familielening telt mee als verplichting en verlaagt je hypotheekruimte
De uitlener	Het geld zit jaren vast, en boven het heffingsvrij vermogen van € 59.357 per persoon (2026) kost de vordering box 3-heffing
De fiscus	Te lage rente of geen aflosschema maakt een deel van de lening alsnog een schenking
De woningwaarde	Bank en familie samen boven de marktwaarde betekent dat de bank het familiedeel achtergesteld wil zien

Gecontroleerd op augustus 2026

De rente op een familielening: niet te laag en niet te hoog

De rente op een familielening spreek je zelf af, maar niet vrijblijvend. Zakelijk betekent hier een percentage dat een geldverstrekker in dezelfde situatie ook zou rekenen, gegeven de looptijd, het bedrag en de verhouding tot de woningwaarde. Zoek de tarieven op die op het moment van tekenen gelden voor een vergelijkbare rentevaste periode, print ze uit en bewaar ze bij de overeenkomst. Jaren later kun je dan nog laten zien waarop je je baseerde.

Een paar tienden boven de marktrente is verdedigbaar, want bij familie zijn er geen advies- en afsluitkosten. Reken je fors meer, dan kan de Belastingdienst het bovenmatige deel als schenking van de lener aan de uitlener zien en uit de renteaftrek schrappen. Spreek je juist een lage rente af, dan is het rentevoordeel een schenking van de uitlener aan de lener.

Bij een renteloze of laagrentende lening die direct opeisbaar is, rekent artikel 15 van de Successiewet met een vast percentage van 6 procent per jaar. Betaal je minder, dan geldt het verschil tot die 6 procent elk kalenderjaar als schenking. Blijft dat onder de vrijstelling, dan kost het niets; komt het erboven, dan volgt schenkbelasting en een aangifte per jaar. Met de rekenhulp voor schenkbelasting zie je wat zo'n jaarlijkse fictieve schenking kost.

Afgesproken rente	Gevolg voor de lener	Gevolg voor de uitlener
Renteloos en direct opeisbaar	Geen renteaftrek, en 6 procent van de hoofdsom telt elk jaar als schenking	Geen rente-inkomsten, wel box 3-heffing over de vordering
Onder 6 procent en direct opeisbaar	Het verschil tot 6 procent telt elk jaar als schenking	Lagere rente-inkomsten, dezelfde box 3-heffing
Zakelijk, rond de marktrente	Rente aftrekbaar als de lening kwalificeert als eigenwoningschuld	Rente onbelast in de inkomstenbelasting, wel box 3 over de vordering
Fors boven de marktrente	Het bovenmatige deel is niet aftrekbaar	Het teveel kan gelden als schenking van de lener aan de uitlener

Gecontroleerd op augustus 2026

Onderhandse lening of hypothecaire lening bij familie

Een onderhandse lening van familie is een lening die je onderling vastlegt in een overeenkomst die jullie samen ondertekenen. Er komt geen notaris aan te pas en er staat niets in het Kadaster. Voor de renteaftrek is dat genoeg: de Belastingdienst eist een schriftelijke afspraak, geen notariële akte.

Bij een hypothecaire lening van familie gaat er wel een notaris aan te pas, want een hypotheekrecht op de woning kan alleen via een akte. Dat kost rond de 600 euro (2026) en levert zekerheid op. Gaat de lener failliet, komt er een scheiding of wordt het huis gedwongen verkocht, dan staat een familielid met hypotheekrecht in de rij van schuldeisers en een familielid zonder hypotheekrecht achteraan. Voor een paar duizend euro is dat overdreven, voor een ton verdedigbaar. Hoe die variant in de praktijk wordt opgezet staat bij de familiehypotheek.

In de overeenkomst horen minimaal het bedrag, de rente, de rentevaste periode, de looptijd, het aflosschema, de betaaldata en de gevallen waarin de lening opeisbaar wordt. Neem ook op wat er gebeurt bij verkoop van de woning, bij overlijden van de uitlener en bij een betalingsachterstand. Juist die laatste afspraak is ongemakkelijk om te maken en onmisbaar om te hebben.

	Onderhandse lening	Hypothecaire lening bij familie
Vastlegging	Overeenkomst die jullie samen tekenen	Notariële akte met hypotheekrecht op de woning
Kosten	Geen, of het tarief van wie hem opstelt	Rond de € 600 notariskosten (2026)
Renteaftrek mogelijk	Ja, mits de lening aan de voorwaarden voldoet	Ja, dezelfde voorwaarden
Zekerheid bij gedwongen verkoop	Uitlener staat achteraan in de rij	Uitlener heeft voorrang, na de bank als die eerste in rang staat
Zichtbaar voor derden	Nee	Ja, de hypotheek staat in het Kadaster

Gecontroleerd op augustus 2026

Wanneer de rente van een lening van familie aftrekbaar is

Aftrek krijg je alleen als de lening kwalificeert als eigenwoningschuld, en daarvoor gelden vijf voorwaarden die alle vijf hard zijn. Het geld moet naar de aankoop, verbetering of het onderhoud van je eigen woning gaan. De rente moet zakelijk zijn. Er moet een aflosschema liggen dat annuïtair of lineair binnen dertig jaar op nul uitkomt. De betalingen moeten werkelijk plaatsvinden. En je moet de gegevens van de lening opgeven in je aangifte inkomstenbelasting.

Die laatste voorwaarde wordt het vaakst vergeten. Bij een bank krijgt de Belastingdienst je gegevens automatisch aangeleverd, bij familie doet niemand dat voor je. Je vult zelf het leningbedrag, de rente, de looptijd en de gegevens van de uitlener in. Zonder die opgaaf is er geen aftrek over dat leningdeel, ook niet als alle andere voorwaarden kloppen. Wijzigt er later iets aan de rente of het schema, dan geef je dat in hetzelfde jaar door.

Een aflossingsvrije lening bij familie mag gewoon: onderling ben je vrij in de vorm. Alleen krijgt de lener er geen renteaftrek over, want zonder verplichte aflossing is er geen eigenwoningschuld. De schuld verhuist dan naar box 3, waar hij boven de schuldendrempel van 3.800 euro per persoon (2026) je vermogensgrondslag verlaagt. Voor een lening die niet naar de woning gaat, maakt dat weinig uit; voor een woninglening scheelt het per jaar honderden euro's.

Wat de geldverstrekker met een familielening doet

Financier je het huis deels met een bank en deels met familie, dan moet de bank van die familielening weten. De maandlast telt mee als verplichting in de toetsing en verzwijgen is fraude die je aanvraag kan kosten. De meeste geldverstrekkers vragen om de ondertekende overeenkomst en soms om een verklaring van de uitlener over de herkomst van het geld.

Dat meetellen verrast veel kopers. Een lening van je ouders vergroot je leenruimte nauwelijks, omdat de bank naar je totale woonlast kijkt en het niet uitmaakt wie de rekening stuurt. Alleen bij een familierente onder de toetsrente van de bank ontstaat er wat ruimte. Wie echt meer wil kunnen kopen, komt eerder uit bij een schenking dan bij een lening.

Naast de toetsing speelt de rangorde. De bank neemt het eerste hypotheekrecht; het familielid kan hooguit tweede in rang komen, en daarvoor is toestemming van de bank nodig. Sommige geldverstrekkers eisen dat de familielening wordt achtergesteld, wat betekent dat de familie pas aan de beurt is als de bank helemaal is voldaan. Bij een financiering met Nationale Hypotheek Garantie, in 2026 mogelijk tot een kostengrens van 470.000 euro, gelden extra eisen aan de leningdelen die ernaast staan.

Wat de lening de uitlener kost aan belasting en risico

Voor wie het geld uitleent verandert er fiscaal iets wezenlijks. Het spaargeld verdwijnt van de rekening en er komt een vordering voor terug. Spaargeld valt in box 3 onder banktegoeden met een forfaitair rendement van 1,28 procent (2026). Een vordering op een familielid is een overige bezitting en telt tegen 6,00 procent (2026). Over dat berekende rendement betaal je 36 procent belasting (2026), voor zover je vermogen boven het heffingsvrij vermogen van 59.357 euro per persoon uitkomt.

De ontvangen rente zelf is niet belast in de inkomstenbelasting, dus die komt bruto binnen. Bij een zakelijke rente van vier procent of meer weegt dat ruimschoots op tegen het hogere forfait; bij een lage rente kan de uitlener per saldo geld toeleggen. Ligt het werkelijke rendement over je hele box 3-vermogen lager dan de forfaits, dan kun je via de tegenbewijsregeling het lagere bedrag laten gelden.

Naast de belasting staat het risico. Het geld zit jarenlang vast en er is geen incassoafdeling die het terughaalt als de lener niet betaalt. Houd daarom altijd een eigen buffer aan en leen alleen uit wat je de komende jaren echt niet nodig hebt, ook niet voor zorgkosten of een eigen verhuizing.

Box 3 in 2026	Forfaitair rendement	Belasting bij 36%
€ 100.000 op een spaarrekening	1,28%	€ 461
€ 100.000 uitgeleend aan familie	6,00%	€ 2.160
€ 100.000 schuld, boven de drempel van € 3.800	2,70% aftrekbaar	€ 972 minder belasting

Gecontroleerd op augustus 2026, de percentages voor banktegoeden en schulden zijn nog voorlopig

Lenen bij familie voor een verbouwing of verduurzaming

Een familielening hoeft niet voor de aankoop van een huis te zijn. Voor een verbouwing, een nieuwe keuken, een dakkapel of isolatie werkt dezelfde opzet, en fiscaal geldt dezelfde regel: gaat het geld naar verbetering of onderhoud van je eigen woning, dan is de rente aftrekbaar zolang je annuïtair of lineair aflost binnen dertig jaar en de lening opgeeft in je aangifte. Bewaar de facturen, want de Belastingdienst kan vragen waar het geld naartoe is gegaan.

Voor familie geldt hier dezelfde afweging als bij een bank, alleen dan zonder afsluitkosten. Wat een bancaire verbouwingslening kost en hoe die naast een hypotheekverhoging staat, lees je bij de lening voor een aanbouw. Bij isolatie, een warmtepomp of zonnepanelen is de vergelijking met het Warmtefonds en de groene bankleningen belangrijk, want die kennen soms een lager tarief dan wat je binnen de familie zakelijk mag afspreken; dat staat op de pagina over een lening voor het verduurzamen van je woning.

Gaat het geld naar iets anders dan de woning, bijvoorbeeld een auto of een studie, dan is de rente niet aftrekbaar en valt de schuld in box 3. De leenregels zelf veranderen niet: ook dan wil je een overeenkomst, een rente en een aflosschema, al is er geen fiscale reden meer om per se annuïtair af te lossen.

Kwijtschelden, overlijden en de andere kinderen

Veel families combineren de lening met een jaarlijkse schenking. De lener betaalt de volledige rente en aflossing, de uitlener schenkt daarna los daarvan een bedrag terug binnen de vrijstelling: 6.908 euro per jaar van ouder aan kind en 2.769 euro van andere familieleden (2026). De harde grens is dat de schenking geen tegenprestatie voor de rente mag zijn. Staat de terugschenking in de leningsovereenkomst of wordt er niets werkelijk overgemaakt, dan is er per saldo geen rente betaald en vervalt de aftrek.

Overlijdt de uitlener, dan valt de restvordering in de nalatenschap. Erft de lener die vordering, dan valt de schuld in zoverre tegen zichzelf weg, maar er wordt wel erfbelasting over geheven. Voor een kind is 26.230 euro vrijgesteld (2026) en daarboven geldt 10 procent tot 158.669 euro en 20 procent over het meerdere. Wat dat in jouw geval betekent zie je met de rekenhulp voor erfbelasting, en de bredere regels staan bij schenken en erven.

Met meerdere kinderen komt de vraag hoe de anderen worden gecompenseerd. Een lening aan één kind is op zichzelf geen bevoordeling zolang de rente zakelijk is, maar een kwijtschelding in het testament is dat wel en kan botsen met de legitieme portie. Wie liever helemaal geen lening wil, kan overwegen om het huis zelf aan een kind over te dragen, met heel andere fiscale gevolgen.

Zo regel je een familielening

Reken eerst door en teken pas daarna, want een overeenkomst achteraf aanpassen roept vragen op.

1. Bepaal het bedrag en of de uitlener het echt kan missen

   Trek van het beschikbare vermogen een buffer af voor onverwachte uitgaven en voor de eigen woonsituatie van de uitlener. Wat overblijft is het maximum. Kijk daarna pas naar wat de lener nodig heeft.

2. Zoek de marktrente op en leg hem vast

   Neem de tarieven die op de dag van tekenen gelden voor een vergelijkbare looptijd en rentevaste periode. Bewaar een uitdraai met datum in het dossier, zodat je jaren later kunt onderbouwen waarom de rente zakelijk was.

3. Kies de aflosvorm

   Wil de lener renteaftrek voor de eigen woning, dan moet het annuïtair of lineair binnen dertig jaar naar nul. Gaat het geld naar iets anders, dan is de vorm vrij en kan een aflossingsvrije opzet binnen de familie passender zijn.

4. Meld de lening bij de bank

   Financier je een woning deels met een hypotheek, geef de familielening dan bij de aanvraag op. De bank telt de maandlast mee, vraagt de overeenkomst op en bepaalt of het familiedeel achtergesteld moet worden.

5. Zet alles op papier en teken

   Bedrag, rente, rentevaste periode, looptijd, aflosschema, betaaldata en opeisbaarheid horen in de overeenkomst. Wil je zekerheid op de woning, dan gaat het stuk naar de notaris voor een hypotheekakte.

6. Betaal via de bank en houd het schema bij

   Maak rente en aflossing elke maand over met een duidelijke omschrijving. Contant geld of verrekening telt niet als betaling, en zonder betaling is er geen aftrek.

7. Geef de lening op in de aangifte

   Vul in de aangifte inkomstenbelasting het bedrag, de rente, de looptijd en de gegevens van de uitlener in. Is er een schenkingscomponent boven de vrijstelling, dan doe je daarnaast aangifte schenkbelasting vóór 1 maart van het jaar na de schenking.

Schenkbelasting

Kies de relatie en het bedrag en zie de vrijstelling van dit jaar, het tarief en wat er netto overblijft. Open de volledige schenkbelasting

Check dit voordat het geld wordt overgemaakt

• Staat de rente op papier en kun je onderbouwen dat hij zakelijk is
• Loopt het aflosschema annuïtair of lineair binnen dertig jaar naar nul, als er renteaftrek gewenst is
• Is de lening direct opeisbaar en zo ja, ligt de rente op of boven 6 procent
• Weet de bank van de lening en is de maandlast in de toetsing meegenomen
• Houdt de uitlener genoeg buffer over voor de eigen uitgaven
• Staat in de overeenkomst wat er gebeurt bij verkoop, scheiding, overlijden en achterstand
• Worden rente en aflossing per bank overgemaakt, elke maand op de afgesproken datum
• Is de lening opgenomen in de aangifte inkomstenbelasting van de lener

Doorgerekend: zo pakt het uit

Veelgemaakte fouten

De lening nergens vastleggen

Zonder overeenkomst is er voor de Belastingdienst geen lening maar een schenking. Boven de vrijstelling volgt schenkbelasting over het hele bedrag, en de renteaftrek voor de woning vervalt met terugwerkende kracht.

Renteloos uitlenen omdat het aardiger voelt

Bij een direct opeisbare renteloze lening telt 6 procent van de hoofdsom elk jaar als schenking. Op twee ton is dat 12.000 euro per jaar, ruim boven de vrijstelling, met schenkbelasting en een jaarlijkse aangifte als gevolg.

De lening vergeten in de aangifte inkomstenbelasting

Bij familie levert niemand je gegevens automatisch aan. Vul je de lening niet zelf in, dan is er geen aftrek over dat deel. Op 3.000 euro rente per jaar scheelt dat ruim duizend euro belastingteruggave.

De rente verrekenen met de schenking

Rente die op papier wordt weggestreept tegen een schenking is niet betaald. De Belastingdienst schrapt dan de aftrek. Maak beide bedragen apart over, op verschillende momenten en met verschillende bedragen.

De bank niet inlichten

Een familielening die pas na de hypotheekaanvraag opduikt, kost je de aanvraag of leidt tot een lagere financiering. De maandlast telt sowieso mee in de toetsing, dus melden verandert niets aan de uitkomst behalve dat het klopt.

Uitlenen zonder eigen buffer

Het geld zit jaren vast en is niet zomaar terug te halen zonder de lener in de problemen te brengen. Wie later zelf een verbouwing of zorgkosten moet betalen, staat met lege handen tegenover een lopend aflosschema.

Niets afspreken over overlijden en scheiding

Een lening van dertig jaar overleeft niet altijd alle betrokkenen. Zonder afspraak over opeisbaarheid bij overlijden of scheiding beslissen erfgenamen of een rechter, en dat pakt zelden uit zoals bedoeld.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Een familielening van een paar duizend euro regel je prima zelf: een overeenkomst met bedrag, rente, looptijd en aflosschema, en maandelijkse overboekingen per bank. Zodra het om tienduizenden euro's gaat, om een lening naast een bankhypotheek of om een constructie met jaarlijkse terugschenkingen, verdient een uur bij een adviseur zich terug. Een hypotheekadviseur rekent gebruikelijk tussen de 1.500 en 3.000 euro voor een volledig hypotheekadvies en kent het acceptatiebeleid rond achterstelling en tweede hypotheekrechten. Voor de akte en de zekerheid op de woning ga je naar een notaris, die voor een hypotheekakte rond de 600 euro rekent (2026). Zit er een schenkingscomponent in, gaat het om meerdere kinderen of om een bedrijfsopvolging, dan is een fiscalist of estateplanner het juiste loket. Wil je eerst zelf de bedragen zien, gebruik dan de schenkbelasting-rekenhulp en lees hoe de familie-opties zich tot elkaar verhouden in de gids over schenken en lenen voor een woning.