Geaard stopcontact: herkennen, verplichting en zelf laten aanleggen
Een geaard stopcontact heeft twee metalen klemmen boven en onder in de verzonken pot, en die klemmen zitten via een groen-gele draad aan de aardleiding van de woning. Die aarde voert stroom weg die door een defect op de metalen behuizing van een apparaat komt, zodat de groep uitvalt in plaats van dat jij de klap krijgt. In woningen die na midden jaren negentig zijn bedraad hoort elke wandcontactdoos geaard te zijn; oudere huizen hebben vaak alleen aarde in keuken, badkamer en berging. Eén stopcontact alsnog geaard laten maken kost in 2026 meestal 100 tot 250 euro als er een lege buis ligt.
- 230 volt netspanning spanning tussen fase en nul op een gewoon stopcontact
- 50 volt NEN 1010 hoogste spanning op aanraakbare delen die als veilig geldt
- 30 mA NEN 1010 lekstroom waarbij de aardlekschakelaar de groep uitzet
- € 100 - € 250 2026 één stopcontact geaard laten maken via een bestaande buis
- € 4.000 - € 9.000 2026 een tussenwoning volledig opnieuw bedraden inclusief aarde
Gecontroleerd op augustus 2026
Wat een geaard stopcontact is en waarom aarde bestaat
Een geaard stopcontact heeft naast de twee gaten voor fase en nul een derde verbinding: twee metalen klemmen aan de boven- en onderkant van de verzonken ronde pot. Die klemmen maken contact met de aardstiften van een randaardestekker. Achter de wand zitten ze aan een groen-gele draad die via de groepenkast op de hoofdaardrail van de woning uitkomt.
Waarom die derde draad er is, blijkt pas als er iets stukgaat. Bij een apparaat met een metalen behuizing kan een beschadigde bedrading of een lekkend verwarmingselement de fase tegen die behuizing aan leggen. Zonder aarde staat de buitenkant dan onder spanning en gebeurt er verder niets, tot iemand hem aanraakt. Met aarde loopt diezelfde stroom meteen naar aarde weg, en dat is precies het signaal waarop de installatieautomaat of de aardlekschakelaar de groep uitschakelt.
Geaard betekent dus niet dat een apparaat veiliger werkt, maar dat een storing zichzelf verraadt voordat jij hem vindt. Dat maakt de aardleiding het sluitstuk van de elektrische veiligheid in huis, samen met de aardlekschakelaar en de zekeringen. De aarde is aan zijn kleur te herkennen: groen met geel, terwijl bruin de fase is en blauw de nul. Die codering en de oudere varianten staan in het overzicht van de kleuren van stroomdraden.
De aarde zelf komt in een woning van een aardelektrode in de grond, van de aansluitkabel van de netbeheerder of van allebei. Hoe laag de weerstand van die verbinding moet zijn, volgt uit één rekenregel: de aardweerstand maal de uitschakelstroom van de aardlekschakelaar moet onder de 50 volt blijven. Een installateur meet dat na met een aardmeting, want een aardleiding die er wel ligt maar slecht contact maakt, geeft precies dezelfde schijnzekerheid als geen aarde.
Een geaard stopcontact herkennen
Het verschil zie je zonder gereedschap. Een geaard stopcontact heeft een diepe ronde pot met aan de boven- en onderrand een metalen strip of veer; die twee strips zijn de aardcontacten. Een niet geaard stopcontact heeft een vlakkere pot met alleen de twee gaten en verder glad kunststof. Een randaardestekker past daar niet in, en dat is geen ontwerpfout maar een blokkade met opzet.
Aan het uiterlijk alleen kun je het niet afmaken. Bij verbouwingen wordt een geaard stopcontact regelmatig geplaatst op een oude leiding zonder aarddraad, waarna de klemmen nergens aan vastzitten. Van buiten is dat onzichtbaar. Zekerheid geeft alleen een meting tussen de fase en het aardcontact met een multimeter of een stopcontacttester van een paar tientjes; die tester laat met lampjes ook zien of fase en nul verwisseld zijn.
Een tweede aanwijzing zit in de meterkast. Zie je geen aardlekschakelaar met testknop en geen groen-gele draad naar een aardrail of waterleiding, dan is de kans groot dat de hele installatie geen werkende aarde heeft. Hoe je de onderdelen in de kast uit elkaar houdt, staat in de gids over de aardlekschakelaar en de testknop.
| Wat je in de muur ziet | Waaraan je het herkent | Wat je erop kunt aansluiten |
|---|---|---|
| Randaarde, dus geaard | Diepe ronde pot met twee metalen klemmen boven en onder | Alles, ook apparaten met een geaarde stekker |
| Ongeaard, de platte uitvoering | Vlakke pot, alleen twee gaten, geen metaal zichtbaar | Alleen apparaten met een platte tweepolige stekker |
| Geaard van buiten, niet aangesloten van binnen | Klemmen aanwezig, maar de tester geeft geen aarde aan | Niets voordat een installateur het heeft nagemeten |
| Spatwaterdichte buitendoos | Klapdeksel met rubberen rand, altijd met randaarde | Tuingereedschap, buitenverlichting, pomp |
| Perilex of krachtstroom | Vijf gaten in een grotere pot, meestal achter het fornuis | Elektrische kookplaat of fornuis op 400 volt |
| Oud model met een aardklem opzij | Losse schroefklem naast de pot in plaats van veren | Werkt, maar hoort bij een installatie die toe is aan een controle |
Gecontroleerd op augustus 2026
Een stopcontacttester van 15 tot 30 euro in 2026 controleert in twee seconden per stopcontact of de aarde er is en of fase en nul goed zitten. Voor een huis van voor 1990 verdient dat apparaatje zich terug bij het eerste stopcontact dat blijkt te ontbreken.
Moeten stopcontacten geaard zijn?
Moet een stopcontact geaard zijn? Voor nieuw werk is het antwoord ja. NEN 1010, de norm voor laagspanningsinstallaties waar het Besluit bouwwerken leefomgeving naar verwijst, eist dat wandcontactdozen in een woning geaard worden uitgevoerd. Die eis geldt voor wat je aanlegt of vernieuwt, dus ook als je één stopcontact verplaatst of een groep opnieuw trekt.
Voor bestaande bouw ligt het anders. Een installatie die voldeed aan de norm van het jaar waarin hij is aangelegd, mag blijven liggen; er bestaat geen wet die je dwingt om je huis uit 1968 om te bouwen. Dat verklaart waarom geaarde stopcontacten verplicht heten en er tegelijk honderdduizenden ongeaarde stopcontacten in gebruik zijn. Bij verkoop van een woning is er geen keuringsplicht voor de elektrische installatie, wat betekent dat een koper zelf moet laten kijken.
Verhuurders hebben wel een doorlopende zorgplicht voor een veilige installatie, en een verzekeraar kan bij brand vragen wie het werk heeft uitgevoerd en of het aan de norm voldeed. Dat is geen keuringsplicht, maar het maakt slordig eigen werk duur op het verkeerde moment.
| Wanneer de installatie is aangelegd | Wat er toen werd geëist | Wat dat nu voor jou betekent |
|---|---|---|
| Vóór het midden van de jaren zestig | Aarde hooguit bij enkele vaste toestellen | Meestal nergens randaarde en vaak nog stoffen bedrading |
| Midden jaren zestig tot 1975 | Aarde in natte ruimtes zoals keuken, badkamer en berging | Woonkamer en slaapkamers zijn er vaak nog ongeaard |
| 1975 tot midden jaren negentig | Aardlekschakelaar van 30 mA op stopcontactgroepen | Beveiliging tegen lekstroom aanwezig, aarde niet overal |
| Midden jaren negentig tot nu | Elke wandcontactdoos in de woning geaard uitgevoerd | Voldoet aan de norm, mits het ook echt zo is uitgevoerd |
| Elk deel dat je nu aanlegt of wijzigt | De actuele NEN 1010 op dat deel | Ook bij één verplaatst stopcontact of één nieuwe groep |
Gecontroleerd op augustus 2026
Bij een verbouwing valt het gewijzigde deel onder de huidige norm, ook als de rest van het huis oud blijft. Een aannemer die in een woning uit 1970 een nieuwe keuken plaatst, hoort daar geaarde stopcontacten met een eigen groep neer te zetten en niet de oude ongeaarde leiding door te lussen.
Hoe gevaarlijk is een niet geaard stopcontact?
Een niet geaard stopcontact is op zichzelf niet gevaarlijk. Gevaarlijk wordt het door de combinatie met een apparaat dat aarde nodig heeft. Zo'n apparaat, in de norm klasse I genoemd, heeft een metalen behuizing die alleen veilig is doordat hij met de aarde is verbonden. Valt die verbinding weg, dan komt bij een defect de volle 230 volt op de buitenkant te staan zonder dat er iets uitschakelt.
Het gevaar zit in de stroom die dan door een mens loopt. Vanaf ongeveer 10 milliampère kun je je hand niet meer loslaten, en rond 50 milliampère wordt het levensgevaarlijk. Een aardlekschakelaar van 30 milliampère grijpt in binnen tienden van een seconde, maar pas op het moment dat er stroom naar aarde weglekt, en zonder aardleiding gebeurt dat vaak pas via het lichaam van degene die het apparaat aanraakt. Je krijgt dan wel een klap, alleen een kortere.
Met een werkende aarde loopt hetzelfde defect anders af. De fase raakt de behuizing, de stroom vindt onmiddellijk de weg naar aarde, en de kortsluiting die daardoor ontstaat gooit de automaat of de aardlekschakelaar eruit. Je merkt het aan een groep die uitvalt, niet aan een schok. Datzelfde mechanisme beperkt ook de kans op brand door een sluipende lekstroom in een oude leiding.
Apparaten met het symbool van een vierkant in een vierkant zijn klasse II, dubbel geïsoleerd, en hebben geen aarde nodig. Bij die apparaten zit er tussen de spanning en jouw hand altijd een tweede isolatielaag, en de stekker is dan ook plat uitgevoerd.
| Klasse | Hoe je het ziet | Voorbeelden | Aarde nodig |
|---|---|---|---|
| Klasse I | Geaarde stekker met stiftcontacten aan de zijkant | Wasmachine, vaatwasser, oven, boiler, elektrische kachel, tuinfrees | Ja, anders staat de behuizing bij een defect onder spanning |
| Klasse II | Symbool van een vierkant in een vierkant, platte stekker | De meeste televisies, laders, stofzuigers, ledlampen, scheerapparaten | Nee, de dubbele isolatie neemt die taak over |
| Klasse III | Werkt op veilige laagspanning via een adapter | Ledstrips, deurbel, tuinverlichting op 12 volt | Nee, de spanning zelf is te laag om gevaarlijk te zijn |
Waar geaarde stopcontacten in huis het zwaarst tellen
Niet elke kamer weegt even zwaar. Waar water, metaal of een betonvloer in het spel is, wordt een defect eerder dodelijk, omdat je lichaam dan een goede verbinding met de aarde vormt. Daarom kregen keuken, badkamer, toilet, berging, kelder, garage en de buitenkant al aarde in een tijd dat de rest van het huis het zonder deed.
De vraag of geaarde stopcontacten in de woonkamer nodig zijn, komt vaak op bij een oud huis waar de keuken wel randaarde heeft. Voor een televisie, een lamp of een lader maakt het niets uit, want dat zijn klasse II-apparaten. Het gaat mis bij de losse elektrische kachel, de strijkplank, de pc met metalen kast of het gereedschap dat vanuit de woonkamer op het verlengsnoer gaat. Daar hoort aarde bij, en dat is meteen de reden dat de norm inmiddels alle stopcontacten geaard wil hebben.
De badkamer heeft daarbovenop een eigen regime met zones rond bad en douche, waarin bepaald wordt hoe dicht een stopcontact bij het water mag zitten. In de keuken speelt naast de aarde de belasting: een oven, een waterkoker en een magnetron op één groep tikken samen makkelijk over de grens, en hoeveel er op één groep kan lees je bij het aantal watt per groep. Wie van het gas af gaat en elektrisch gaat koken, krijgt er een zware groep of een perilexaansluiting bij; wat dat met de energierekening doet, staat bij het vergelijken van gas en elektra.
| Ruimte | Waarom aarde daar zwaarder telt | Waar je op let |
|---|---|---|
| Keuken | Water, metalen aanrecht en veel klasse I-apparaten tegelijk | Eigen groepen voor vaatwasser, oven en koelkast, allemaal geaard |
| Badkamer en toilet | Nat lichaam geleidt veel beter dan een droge hand | Randaarde en de juiste afstand tot bad en douche |
| Woonkamer en slaapkamer | Losse kachels, gereedschap en verlengsnoeren komen hier terecht | Minstens een paar geaarde punten, ook bij een oude installatie |
| Berging, kelder en garage | Betonvloer, vocht en zwaar gereedschap | Randaarde plus een aardlekschakelaar op die groep |
| Buiten, tuin en schuur | Regen en grondcontact maken de aardweg via het lichaam kort | Spatwaterdichte randaardedozen op een eigen buitengroep |
| Meterkast en cv-opstelling | Vaste toestellen met een metalen omkasting | Ketel en mechanische ventilatie op een geaard punt |
Een stopcontact geaard maken: hoe dat gaat en wat het kost
Een stopcontact geaard maken is niet het vervangen van het stopcontact, maar het bijleggen van een derde draad tot aan de groepenkast. De prijs hangt vrijwel volledig af van hoe die draad daar komt. Ligt de bestaande bedrading in een lege buis in de muur, dan trekt een installateur er met een trekveer een groen-gele draad bij en is het een klus van een half uur per punt. Zit de leiding zonder buis in het stucwerk of in de vloer, dan is er hakwerk nodig en loopt de rekening op naar honderden euro's per stopcontact.
Vaak is het slimmer om niet één stopcontact maar een hele groep aan te pakken. Een nieuwe geaarde leiding vanaf de kast naar een reeks stopcontacten kost per punt minder dan losse reparaties, en dan weet je zeker dat het hele traject aan de norm voldoet. Bij een woning waar meerdere groepen ongeaard zijn en de bedrading uit de jaren zestig stamt, gaat het gesprek al snel over het vernieuwen van de complete elektrische installatie in plaats van over losse punten.
Er is één situatie waarin het echt zwaar wordt: een woning zonder werkende hoofdaarde. Dan helpt bijtrekken niets, want er is bovenin niets om op aan te sluiten. Er moet dan een aardelektrode de grond in of, bij sommige aansluitingen, een aardvoorziening via de netbeheerder komen, met een hoofdaardrail en aardleidingen naar de waterleiding en de cv-installatie.
| Werk | Richtprijs 2026 | Toelichting |
|---|---|---|
| Geaard stopcontact vervangen waar de aarddraad al ligt | € 40 tot € 90 | Alleen materiaal en een kwartier werk |
| Aarddraad bijtrekken door een bestaande buis, per stopcontact | € 100 tot € 250 | Inclusief nieuw stopcontact en natesten |
| Nieuwe geaarde groep vanaf de kast, vier tot zes punten | € 500 tot € 900 | Per punt goedkoper dan losse reparaties |
| Aarddraad aanleggen met hak- en herstelwerk, per stopcontact | € 200 tot € 400 | Als er geen buis ligt; stucwerk en schilderwerk niet inbegrepen |
| Aardelektrode plaatsen met hoofdaardrail en meting | € 300 tot € 600 | Voor een woning die helemaal geen werkende aarde heeft |
| Installatie laten doormeten met rapport | € 200 tot € 400 | Aarding, isolatieweerstand en uitschakeltijd op papier |
| Tussenwoning volledig opnieuw bedraden inclusief aarde | € 4.000 tot € 9.000 | Afhankelijk van het aantal punten en het herstelwerk |
Gecontroleerd op augustus 2026, marktindicatie inclusief btw
De klassieke noodgreep om in het stopcontact een draadje van de nul naar het aardcontact te leggen, is verboden en levensgevaarlijk. Een tester geeft dan groen licht, maar bij een onderbroken nul komt de volle spanning op de behuizing van je apparaten te staan.
Alternatieven voor een geaard stopcontact die wel en niet werken
Als aarde bijleggen niet kan, komen er allerlei tussenoplossingen langs. De eerlijke volgorde is deze: een echte aardleiding is de enige volwaardige oplossing, een aardlekschakelaar verkleint de gevolgen, en de rest is voornamelijk gemak dat er veilig uitziet.
Een aardlekschakelaar van 30 milliampère op de groep is het beste alternatief zolang de aarde ontbreekt. Hij grijpt in zodra er stroom naar aarde weglekt, ook als die weg door een mens loopt, en beperkt de duur van de schok tot een fractie van een seconde. Hij voorkomt de schok niet, dus hij vervangt de aarde niet. Voor tijdelijk gebruik buiten bestaat dezelfde beveiliging als losse aardlekstekker tussen stopcontact en apparaat.
Twee dingen die mensen vaak omdraaien: een ongeaarde stekker in een geaard stopcontact steken mag zonder bezwaar, want het apparaat heeft de aarde niet nodig en de klemmen doen dan gewoon niets. Andersom is het mis. Een verloopstekker die een randaardestekker in een platte contactdoos laat passen, verbreekt precies de verbinding waar het apparaat op rekent.
Hetzelfde geldt voor een geaard verlengsnoer of een geaarde stekkerdoos op een niet geaard stopcontact. De stekkerdoos heeft dan wel aardcontacten, maar die zijn nergens op aangesloten. Op een plek zonder stopcontact in de buurt is een lang snoer verleidelijk, alleen kan aarde niet verderop in de kamer ontstaan. Wie voor de wasmachine of het gereedschap een geaard punt nodig heeft, ontkomt niet aan een echte leiding.
| Wat mensen doen | Wat het werkelijk oplevert | Verstandig? |
|---|---|---|
| Aardlekschakelaar van 30 mA bijplaatsen op de groep | Schok wordt binnen tienden van een seconde afgebroken | Ja, als beste noodmaatregel zolang de aarde ontbreekt |
| Losse aardlekstekker tussen apparaat en stopcontact | Dezelfde beveiliging, maar alleen voor dat ene apparaat | Ja, voor tijdelijk gebruik met gereedschap buiten |
| Een klasse II-apparaat kiezen in plaats van klasse I | Het aardprobleem verdwijnt omdat het apparaat geen aarde vraagt | Ja, bij vervanging van een oud apparaat |
| Geaard verlengsnoer op een niet geaard stopcontact | Aardcontacten zonder verbinding, dus schijnveiligheid | Nee, het lijkt veilig en is het niet |
| Verloopstekker om een geaarde stekker passend te maken | De aarde wordt bewust weggelaten bij een klasse I-apparaat | Nee, dit is precies de fout die aarde moet voorkomen |
| Geaard stopcontact plaatsen zonder aarddraad erachter | Geen enkele bescherming en een misleidend uiterlijk | Nee, dit is in strijd met de norm |
| Ongeaarde stekker in een geaard stopcontact | Werkt normaal, de aardcontacten blijven ongebruikt | Ja, hier is niets mis mee |
Bij een groep zonder aarde is een aardlekautomaat per groep vaak de snelste winst: 60 tot 120 euro per stuk gemonteerd in 2026, mits er ruimte op de rail zit. Je koopt daarmee tijd tot de bedrading aan de beurt is, geen vrijstelling.
Zelf een geaard stopcontact aanleggen of laten doen
Voor werk aan de elektrische installatie in je eigen woning bestaat geen wettelijk verbod op doe-het-zelven, anders dan bij gastoestellen, waar het uitvoerende bedrijf sinds 2022 gecertificeerd moet zijn. Wat wel geldt: het resultaat moet aan NEN 1010 voldoen en jij bent aansprakelijk voor de gevolgen. Een stopcontact vervangen op een leiding waar de aarde al ligt, is voor een handige eigenaar te doen met de groep spanningsloos en een spanningszoeker om dat te controleren.
Het aanleggen van een aardleiding is een ander verhaal. Daar komt kijken welke draaddoorsnede bij de groep hoort, hoe de aarde in de kast op de rail wordt aangesloten en of het hele traject na afloop is doorgemeten op doorverbinding en aardweerstand. Zonder meetapparatuur weet je niet of het werkt, en een aardleiding die niet werkt is even nutteloos als geen aardleiding.
Bij een woning die je net gekocht hebt, hoort een doormeting bij het gewone onderhoud aan een oudere woning. Een installateur controleert dan in één ronde of de aarde overal aankomt, of de aardlekschakelaar op tijd uitschakelt en of de bedrading nog gezond is. Uit dat rapport blijkt of je met een paar honderd euro aan losse punten klaar bent of dat er een groter plan nodig is.
Zo krijg je zicht op de aarde in je woning
Begin bij de meterkast, want daar blijkt in tien minuten of het om losse punten of om de hele installatie gaat.
-
Kijk of er een hoofdaarde en een aardlekschakelaar is
Zoek in de groepenkast naar een module met een testknop en naar een groen-gele draad die naar een aardrail, een aardelektrode of de metalen waterleiding loopt. Ontbreken beide, dan heeft de woning waarschijnlijk geen werkende aarde en heeft bijtrekken per stopcontact geen zin. De opbouw van de kast staat uitgelegd bij de aardlekschakelaar.
-
Loop alle stopcontacten langs en noteer wat je ziet
Zet per ruimte op papier welke contactdozen randaarde hebben en welke plat zijn. Doe dat ook in de berging, de meterkast en buiten. Die lijst is de basis voor elke offerte en voorkomt dat een installateur twee keer moet terugkomen.
-
Test of de aarde ook werkelijk is aangesloten
Meet met een stopcontacttester of een multimeter of er tussen fase en het aardcontact spanning staat. Een stopcontact met klemmen zonder verbinding komt vaker voor dan mensen denken, vooral in verbouwde huizen. Wat de tester aangeeft, is de enige informatie die telt.
-
Bepaal welke punten echt geaard moeten zijn
Zet de apparaten met een geaarde stekker naast je lijst: wasmachine, vaatwasser, oven, boiler, gereedschap. Die bepalen de urgentie. Punten waar alleen een lamp of een televisie op komt, kunnen wachten tot de bedrading toch aan de beurt is.
-
Laat uitzoeken of er een lege buis ligt
Vraag de installateur bij het eerste bezoek om één stopcontact los te schroeven en te kijken of de bedrading in buis ligt. Dat ene antwoord bepaalt of je per punt op 100 tot 250 euro uitkomt of op het dubbele met hakwerk, en dus of je één groep of de hele verdieping aanpakt.
-
Vraag twee offertes op dezelfde omschrijving
Laat beide installateurs op jouw lijst met punten offreren, inclusief het natesten. Verschillen van honderden euro's komen meestal doordat de één herstelwerk meerekent en de ander niet. Reken op enkele weken wachttijd bij een drukke installateur.
-
Laat het werk opleveren met een meting op papier
Vraag na afloop om de meetwaarden: doorverbinding van de aarde, aardweerstand en de uitschakeltijd van de aardlekschakelaar. Dat papier is je bewijs richting een verzekeraar en richting een koper, en het kost bij een lopende klus vrijwel niets extra.
Controleer dit voordat je iets op een stopcontact aansluit
Doorgerekend: zo pakt het uit
Eén stopcontact voor de wasmachine in een woning uit 1968
Stel, de wasmachine staat in de berging op een plat stopcontact en de stekker gaat nu via een verloopje in de muur. De meterkast is in de jaren negentig vervangen, dus er is een hoofdaarde en een aardlekschakelaar. De bedrading naar de berging blijkt in een lege buis te liggen.
De rekening bestaat uit drie posten. Voorrijkosten 40 euro, materiaal met een groen-gele draad, een geaarde wandcontactdoos en klein spul 30 euro, en anderhalf uur werk tegen 75 euro per uur, dus 113 euro. Samen 183 euro. Daarvoor hangt de wasmachine aan een aardleiding die is doorgemeten, en valt de groep eruit zodra het verwarmingselement gaat lekken.
Het alternatief kost niets en levert ook niets op: doorgaan met het verloopje. Bij een lekkende trommellager staat de metalen kast van de machine dan onder spanning tot iemand hem aanraakt. Voor 183 euro in 2026 koop je precies dat verschil af.
De hele woonkamer geaard maken: los repareren of één nieuwe groep
Stel, in de woonkamer zitten zes ongeaarde stopcontacten en je wilt ze alle zes op randaarde hebben. Per punt losstaand bijtrekken kost 100 tot 250 euro, dus reken op zes keer 175 euro als middenwaarde: 1.050 euro, plus 40 euro voorrijkosten, samen 1.090 euro.
De installateur biedt daarnaast één nieuwe geaarde groep aan vanaf de kast, langs alle zes punten. Dat is materiaal voor ongeveer 120 euro en zeven uur werk tegen 75 euro, dus 525 euro, samen 645 euro plus 40 euro voorrijkosten: 685 euro. Ruim 400 euro goedkoper, en je krijgt er een eigen groep bij die de bestaande groep ontlast.
Ligt er geen buis, dan draait het om. Zes losse punten met hakwerk kosten zes keer 300 euro is 1.800 euro, terwijl één nieuwe groep in de plint of langs het plafond ongeveer op hetzelfde bedrag als hierboven blijft. Bij een woning waar ook de slaapkamers en de gang ongeaard zijn, wordt herbedrading van 4.000 tot 9.000 euro in 2026 de reële vergelijking.
Een woning zonder werkende hoofdaarde
Stel, de doormeting van een net gekocht huis laat zien dat de aardleiding op de oude metalen waterleiding was aangesloten, en dat die leiding bij een eerdere verbouwing door kunststof is vervangen. De aarde loopt daarmee nergens meer naartoe, ook op de plekken waar wel randaarde zit.
Herstel begint bovenin. Een aardelektrode plaatsen met een hoofdaardrail en een meting kost 300 tot 600 euro; reken met 450 euro. Daarbovenop komt het doortrekken van de aarde naar de cv-installatie en de resterende metalen leidingen, ongeveer twee uur werk tegen 75 euro, dus 150 euro. Met 40 euro voorrijkosten kom je op 640 euro.
Pas daarna heeft het zin om per stopcontact aarde bij te trekken. De doormeting van 200 tot 400 euro die dit aan het licht bracht, verdient zichzelf hier dubbel terug: zonder die meting had elke euro aan losse stopcontacten in een aardleiding gezeten die nergens uitkwam.
Veelgemaakte fouten
Aarde en nul in het stopcontact aan elkaar knopen
Met een draadje van de nul naar het aardcontact meldt elke tester keurig dat de aarde in orde is. Breekt de nul ergens in de installatie, dan staat de behuizing van al je apparaten via die brug op 230 volt. Dit is verboden en het is de gevaarlijkste vorm van schijnveiligheid die er is.
Een geaard stopcontact plaatsen zonder dat er een aarddraad ligt
Bij het vervangen van oude platte contactdozen kiezen mensen vaak voor een geaard model omdat het mooier is en overal past. De klemmen zitten dan nergens aan vast. Een volgende bewoner ziet randaarde, sluit er een wasmachine op aan en gaat ervan uit dat het goed zit.
Een geaard verlengsnoer of stekkerdoos op een ongeaard stopcontact
Het snoer voert de aarde niet aan, het geeft hem alleen door. Op een ongeaard stopcontact zijn de aardcontacten in de stekkerdoos dus dood, terwijl alles er verzorgd uitziet en de geaarde stekker gewoon past. Dat is de meest voorkomende manier waarop een klasse I-apparaat zonder aarde belandt.
Denken dat een aardlekschakelaar de aarde vervangt
Een aardlekschakelaar merkt lekstroom op en schakelt snel uit, maar zonder aardleiding merkt hij het defect pas als er stroom door een mens loopt. Je krijgt dan een korte schok in plaats van een lange. Als noodmaatregel is dat winst, als eindsituatie is het te weinig.
Verf of stucwerk in de aardcontacten laten zitten
Bij schilderwerk worden stopcontacten losgeschroefd en meegespoten. Een laag verf op de aardklemmen isoleert net genoeg om het contact met de stekker te verbreken. Het stopcontact blijft werken, alleen de aarde niet, en dat zie je aan de buitenkant nergens aan.
Alleen naar de stopcontacten kijken en niet naar de meterkast
Randaarde in alle kamers zegt niets als de hoofdaarde ontbreekt of op een inmiddels vervangen kunststof waterleiding is aangesloten. Wie eerst duizend euro aan stopcontacten uitgeeft en daarna pas laat meten, betaalt twee keer voor hetzelfde probleem.
Bij een verbouwing de oude ongeaarde leiding doorlussen
Nieuw werk valt onder de huidige norm, ook in een oud huis. Een nieuwe keuken of badkamer die op de bestaande ongeaarde leiding wordt aangesloten, voldoet niet, en dat komt naar boven bij een keuring, een schadeclaim of de verkoop van de woning.
Veelgestelde vragen
Wat is een geaard stopcontact?
Een geaard stopcontact is een wandcontactdoos met naast fase en nul een derde verbinding: twee metalen klemmen in de rand van de pot die op de aardleiding van de woning zijn aangesloten. Die aarde geeft stroom die door een defect op de metalen behuizing van een apparaat komt een directe weg naar de grond, waardoor de zekering of de aardlekschakelaar uitschakelt voordat iemand een schok krijgt.
Hoe kun je een geaard stopcontact herkennen?
Kijk in de verzonken ronde pot. Zitten daar boven en onder twee metalen strips of veren, dan is het randaarde en dus geaard. Is de pot glad en zie je alleen twee gaten, dan is het een ongeaard model. Omdat een geaard uitziend stopcontact soms zonder aarddraad is gemonteerd, geeft alleen een stopcontacttester of een meting met een multimeter zekerheid.
Moeten alle stopcontacten geaard zijn?
Voor alles wat je nu aanlegt of vernieuwt wel: NEN 1010 eist geaarde wandcontactdozen in een woning, en die eis geldt ook als je één stopcontact verplaatst. Een bestaande installatie die voldeed aan de norm van zijn eigen bouwjaar mag blijven liggen, dus in oudere woningen zijn ongeaarde stopcontacten toegestaan. Bij verkoop bestaat er geen keuringsplicht voor de elektrische installatie.
Is een niet geaard stopcontact gevaarlijk?
Het stopcontact zelf niet, de combinatie met het verkeerde apparaat wel. Sluit je er een apparaat met een metalen behuizing op aan dat aarde nodig heeft, dan komt bij een defect de volle 230 volt op die behuizing te staan zonder dat er iets uitschakelt. Voor dubbel geïsoleerde apparaten met een platte stekker maakt het ontbreken van aarde geen verschil.
Mag je een ongeaarde stekker in een geaard stopcontact steken?
Ja, dat is toegestaan en veilig. De platte stekker past gewoon in de verzonken pot en de aardcontacten blijven ongebruikt, omdat het apparaat de aarde niet nodig heeft. Andersom werkt het niet: een geaarde stekker past niet in een ongeaard stopcontact, en dat is een bewuste blokkade die je niet met een verloopstekker moet omzeilen.
Mag een geaard verlengsnoer op een niet geaard stopcontact?
Technisch past het en het apparaat werkt, maar de aarde van het verlengsnoer is nergens op aangesloten. Alles wat je op de stekkerdoos aansluit staat er geaard in en is het niet, en dat is gevaarlijker dan een ongeaard stopcontact waarvan je het weet. Voor een wasmachine, een oven of gereedschap is dit geen oplossing.
Kun je een geaard stopcontact aansluiten zonder aarde?
Het kan fysiek, maar het mag niet volgens NEN 1010 en het is een van de vervelendste fouten die je in een huis kunt achterlaten. Iedereen die het stopcontact daarna ziet, gaat ervan uit dat er aarde is. Ligt er geen aarddraad, dan hoort er een ongeaard model of, beter, een aardleiding bij te komen. Een aardlekschakelaar op die groep is de tussenoplossing zolang dat niet kan.
Wat is een goed alternatief voor een geaard stopcontact?
Een volwaardig alternatief bestaat niet. Wat de gevolgen het meest beperkt is een aardlekschakelaar of aardlekautomaat van 30 milliampère op die groep, die een schok binnen tienden van een seconde afbreekt. Voor een enkel apparaat buiten doet een losse aardlekstekker hetzelfde. De schoonste oplossing blijft het kiezen van een dubbel geïsoleerd apparaat of het bijleggen van een echte aardleiding.
Moet een tv op een geaard stopcontact?
Vrijwel alle televisies zijn dubbel geïsoleerd en hebben een platte stekker, dus een niet geaard stopcontact is voor de tv geen probleem. Let wel op wat er nog meer aan de mediahoek hangt: een versterker of een pc met metalen kast heeft soms wel een geaarde stekker. Een brommende toon in de speakers komt eerder door een aardlus via de antennekabel dan door een ontbrekende aarde.
Moeten de stopcontacten in de woonkamer geaard zijn?
In een installatie die volgens de huidige norm is aangelegd wel. In een ouder huis met alleen aarde in de natte ruimtes hoeft dat niet, maar het is er wel gewenst: losse elektrische kachels, gereedschap en apparaten met een metalen kast belanden nu eenmaal in de woonkamer. Minstens een paar geaarde punten per kamer voorkomt dat iemand naar een verloopstekker grijpt.
Wat kost het om een stopcontact geaard te maken?
Ligt de bestaande bedrading in een lege buis, dan trekt een installateur er een aarddraad bij en kost het inclusief materiaal en natesten meestal 100 tot 250 euro per stopcontact in 2026. Zonder buis komt er hak- en herstelwerk bij en loopt het op naar 200 tot 400 euro per punt. Vanaf een stuk of vier punten is één nieuwe geaarde groep vanaf de kast bijna altijd goedkoper.
Mag je zelf een geaard stopcontact aanleggen?
Voor werk aan de elektra in je eigen woning geldt geen certificaatplicht zoals bij gastoestellen, dus het mag. Het resultaat moet wel aan NEN 1010 voldoen en je bent zelf aansprakelijk. Een stopcontact vervangen op een leiding waar de aarde al ligt, is te doen; een aardleiding aanleggen vraagt kennis van draaddoorsneden en meetapparatuur om aan te tonen dat de verbinding werkt.
Hoe weet ik of de aarde in mijn hele huis werkt?
Dat blijkt uit een doormeting door een installateur, die de aardverbinding, de aardweerstand en de uitschakeltijd van de aardlekschakelaar meet en op papier zet. Reken daarvoor op 200 tot 400 euro in 2026. Zelf kun je met een stopcontacttester per punt controleren of er aarde aanwezig is, maar niet of de verbinding sterk genoeg is om de beveiliging op tijd te laten uitschakelen.
Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt
Een stopcontact vervangen waar de aarddraad al ligt, doe je met de groep spanningsloos prima zelf. Zodra er een aardleiding bij moet, de groepenkast opengaat of de vraag is of de aarde bovenin überhaupt ergens uitkomt, is een erkend installateur het juiste adres: hij meet wat je met het blote oog niet ziet en levert de waarden op papier. Reken in 2026 op 60 tot 90 euro per uur inclusief btw, 25 tot 50 euro voorrijkosten en 200 tot 400 euro voor een volledige doormeting met rapport. Die doormeting is het geld waard bij de aankoop van een woning van voor 1990, na waterschade in de meterkast en voordat je een laadpaal of warmtepomp laat aansluiten. Voor de aansluitkabel, de hoofdzekering en de aardvoorziening vanuit het net is de netbeheerder het enige loket, en die schakel je in via je energieleverancier of rechtstreeks. Werk aan gastoestellen ligt strenger: daar moet het uitvoerende bedrijf gecertificeerd zijn, en bij een gasgeur bel je eerst het storingsnummer, zoals beschreven bij het herkennen van een gaslek. Bij twijfel over de staat van de bedrading in een oud huis geeft een installateur je in één bezoek het antwoord waar losse offertes omheen blijven draaien.