Houtworm herkennen aan gaatjes, boormeel en de kever zelf
Houtworm herken je aan drie dingen tegelijk: ronde vlieggaten van 1 tot 2 millimeter, fijn korrelig boormeel dat eronder valt en een lichte, scherpe rand rond een vers gat. De gaatjes alleen zeggen niets over de vraag of er nog iets leeft, want ze blijven zichtbaar zolang het hout bestaat. Dat bewijs haal je uit vers meel, en dat toon je aan met een papiertest van vier weken tussen april en september. Pas als de test iets oplevert, is behandelen aan de orde, en dat kost in 2026 al gauw enkele honderden tot enkele duizenden euro's.
- 1 - 2 mm kenmerk diameter van het ronde vlieggat van de gewone houtworm
- 3 - 5 mm kenmerk lengte van de volwassen houtwormkever
- 2 - 5 jaar levenscyclus hoe lang de larve in het hout zit voordat hij uitvliegt
- mei - aug seizoen maanden waarin de kevers uitvliegen en vers meel valt
- € 15 - € 30 2026 marktindicatie per m² voor een oppervlaktebehandeling
Gecontroleerd op augustus 2026
Wat houtworm eigenlijk is
Houtworm is geen worm. Wat zo heet is de larve van een kever, in Nederlandse woningen vrijwel altijd de gewone houtwormkever. Al het vraatwerk komt van die larve, die jarenlang gangen door het hout eet en zich pas aan het einde als kever naar buiten knaagt.
Die volgorde maakt herkennen lastig, want het dier zelf zit verstopt en je ziet alleen zijn sporen. Dit onderwerp hangt onder het overzicht van houtaantasters en ongedierte in huis, waar ook de behandelmethodes en de prijzen per aanpak naast elkaar staan.
De larve leeft van zetmeel en suikers in het spinthout, de jongste buitenlaag van een stam. Kernhout is voedselarm en blijft daardoor vaak gespaard, dus een vloerdeel kan plaatselijk vermolmd zijn terwijl de balk eronder gaaf is. Wat de kever in elk stadium doet, staat bij de houtwormkever zelf.
Houtwormen komen zelden met zijn tweeën. Een wijfje zet twintig tot zestig eitjes af, meestal vlak bij de plek waar zij zelf uitvloog, zodat een aantasting zich generatie na generatie in hetzelfde stuk hout verdicht. Een los gaatje is daarom een signaal, een veld met gaatjes en vers meel eronder is een levende populatie.
Hoe houtworm eruitziet in elk stadium
De kever die je in juni op de vensterbank vindt, is 3 tot 5 millimeter lang, roodbruin tot bijna zwart en cilindrisch van vorm. Zijn halsschild valt als een kapje over de kop, waardoor het dier van bovenaf gezien geen nek lijkt te hebben. Over de dekschilden lopen fijne rijen putjes, zichtbaar met een loep.
De larve krijg je zelden te zien, want die zit diep in het hout. Als je hem bij het slopen van een vloerdeel tegenkomt, herken je hem aan de crèmewitte kleur, de kromming als een komma en de lengte van 4 tot 6 millimeter. Zijn kopkapsel is bruin en hard, de rest van het lijf zacht.
De eitjes van een halve millimeter liggen in nerven, kieren en oude vlieggaten, want het wijfje kan niet door een glad oppervlak heen boren. Precies daarom slaan aantastingen vaak toe op onbehandelde onderkanten en kopse kanten, en veel minder op een gelakte bovenkant.
Verpoppen gebeurt vlak onder het oppervlak, in het vroege voorjaar. De volwassen kever knaagt zich er in enkele dagen doorheen, leeft dan nog twee tot vier weken, paart en legt eitjes. Wie een dood keverlijfje op de vloer vindt onder een gaatje, heeft daarmee de sterkste aanwijzing die er is dat de aantasting dit seizoen nog liep.
| Stadium | Hoe lang | Formaat en kleur | Waar je het aantreft |
|---|---|---|---|
| Ei | twee tot vijf weken | circa 0,5 mm, melkwit | In nerven, kieren en oude vlieggaten |
| Larve | twee tot vijf jaar | 4 tot 6 mm, crèmewit en gekromd | In het spinthout, onzichtbaar van buiten |
| Pop | enkele weken in het voorjaar | circa 4 mm, wit tot lichtbruin | Vlak onder het houtoppervlak |
| Kever | twee tot vier weken | 3 tot 5 mm, roodbruin tot donkerbruin | Op vensterbanken, in het licht, bij het vlieggat |
Leg bij elke foto een muntstuk of een liniaal naast het gat. Op een uitvergrote foto lijkt een kever van vier millimeter net zo groot als een huisboktor van twee centimeter, en die maat bepaalt de hele diagnose.
De gaatjes en het boormeel lezen
Een vlieggat is een uitgang, geen ingang. De larve heeft zich er van binnenuit doorheen gewerkt, en dat verklaart waarom je nooit een larve in een gaatje ziet zitten. Bij de gewone houtworm is dat gat rond en 1 tot 2 millimeter breed, ongeveer de doorsnede van een dikke naald.
Kijk daarna naar de rand. Een vers gat heeft een scherpe, ongeschonden rand en een binnenkant die lichter is dan het hout eromheen, omdat er nog geen stof en oxidatie op zitten. Oude gaten zijn vergrijsd, afgerond of dichtgeverfd, en dat verschil zie je met een zaklamp die je schuin langs het oppervlak laat schijnen.
Het boormeel is het derde kenmerk en het meest onderscheidend. Wrijf het tussen duim en wijsvinger: bij de gewone houtworm voelt het korrelig als heel fijn zand, bij de spinthoutkever poederfijn als talk en bij de huisboktor grof, met langwerpige krullen ertussen. Onder een loep zie je bij de gewone houtworm citroenvormige korreltjes.
Vorm en maat van het gat wijzen de soort aan, en die bepaalt of de aanpak oppervlakkig mag blijven. Ovale gaten van 5 tot 10 millimeter in naaldhout horen bij de huisboktor, die de kern van een balk kan uithollen. Welke boktorsoorten in Nederland voorkomen en welke daarvan een woning aangaan, is een verhaal apart.
| Aantaster | Vlieggat | Boormeel | Hout waarin hij zit |
|---|---|---|---|
| Gewone houtwormkever | Rond, 1 tot 2 mm | Korrelig als fijn zand, citroenvormige korrels | Spinthout van naald- en loofhout, vloerdelen en meubels |
| Spinthoutkever | Rond, 1 tot 2 mm | Poederfijn als talk | Spinthout van loofhout, nieuw parket, tropisch meubelhout |
| Bonte knaagkever | Rond, 3 tot 4 mm | Grof, met lensvormige korrels | Vochtig eiken dat al door schimmel is aangetast |
| Huisboktor | Ovaal, 5 tot 10 mm | Grof, cilindrische korrels met krullen | Naaldhout in kap- en vloerconstructies |
| Houtmieren | Geen gat, wel een spleet | Vezelig houtmot, geen korrels | Zacht, vochtig hout bij kozijnen en dakranden |
Actief of allang uitgevlogen
Dit is de vraag die het geld bepaalt, want een dode aantasting hoeft niet behandeld te worden. Vlieggaten blijven zichtbaar zolang het hout bestaat, dus een balk vol gaatjes kan al dertig jaar met rust worden gelaten. Alleen vers boormeel bewijst dat er nog larven onder zitten.
De papiertest kost vrijwel niets en werkt beter dan elke inschatting op het oog. Zuig het hout en de vloer eronder helemaal schoon, leg een vel donker papier of een strook plakband met de kleefkant naar boven onder de verdachte plek, en kijk na twee tot vier weken of er nieuw licht poeder ligt. Noteer de datum op het papier, anders weet je over een maand niet meer wanneer je begon.
Het seizoen bepaalt of de test iets kan opleveren. De kevers vliegen uit in de warme maanden, grofweg mei tot en met augustus, en dan valt het meel dat zij naar buiten duwen. Een test in december zegt daarom weinig; plan hem tussen april en september.
Er zijn nog twee controles die je zelf kunt doen. Prik met een priem of een dunne schroevendraaier in het verdachte hout: zakt de punt makkelijk weg of zit er los meel achter een dun schilletje, dan is de doorsnede aangetast. Meet daarna het houtvocht met een meter van enkele tientjes, want onder ongeveer vijftien procent is het risico klein en boven de twintig procent speelt er meestal ook vocht of rot.
Veeg het meel niet weg voordat je het hebt bekeken en gefotografeerd. Zonder nulmeting kun je over vier weken niet zien of het poeder nieuw is, en dan begint de wachttijd opnieuw.
Waar in huis je houtworm het eerst vindt
Zoek waar het hout kaal, koel en licht vochtig is. De onderkant van vloerdelen boven een kruipruimte staat bovenaan, gevolgd door de onderzijde van een houten trap, de achterkant van kozijnen en de zoldervloer onder de isolatie. Op die plekken is nooit gelakt, en juist daar kan het wijfje bij de nerf.
In de woonkamer zie je meestal het omgekeerde beeld: een gelakte parketvloer met een handvol gaatjes die van onderaf zijn doorgevreten. Til daarom een deel op of kijk vanuit de kruipruimte omhoog met een zaklamp voordat je concludeert dat het meevalt.
Meubels vormen de tweede grote groep. Tweedehands kasten, oude stoelen, rieten manden en pallets zijn de klassieke manier waarop een aantasting binnenkomt, en op zolder naast kaal dakbeschot heeft zo'n meubel vrij spel. Bekijk elk stuk buiten op gaatjes en meel voordat het naar binnen gaat.
Vind je vochtig, donker verkleurd hout zonder gaatjes, dan zit je bij een andere diagnose. Verkleuring, blokvormige breuk en zacht hout wijzen op houtrot in kozijnen en balken, waar de vochtbron altijd eerst aan de beurt is. Keutels, geritsel of aangevreten kabels horen dan weer bij muizen, ratten of een marter, en dat vraagt om wering en bestrijding van ongedierte in plaats van een houtbehandeling.
Waar houtworm het vaakst mee wordt verward
De meeste valse alarmen komen van gaatjes die nooit door een kever zijn gemaakt. Krammen van oude vloerbedekking, spijkerputjes, boorgaatjes van een eerdere injectiebehandeling en gaatjes van een houtworm die vijftig jaar geleden vertrok, geven allemaal hetzelfde beeld. Ze missen alleen het verse meel.
Andersom wordt echt boormeel geregeld voor gewoon stof aangezien. Stof is grijs, pluizig en ligt overal; boormeel is lichter dan het hout eromheen, ligt in een keurig hoopje recht onder een gat en voelt korrelig. Ligt er vezelig materiaal dat op zaagsel lijkt, dan zijn houtmieren waarschijnlijker dan een kever.
Sloophout en balken uit een monumentaal pand komen vaak al met wormsteek binnen. Dat oude vraatbeeld is voor een timmerman zelfs handelswaar, maar het maakt de beoordeling van je eigen huis ingewikkeld: je weet niet of de gaatjes uit deze woning komen. Ook hier geeft alleen de papiertest uitsluitsel.
De verwarring die geld kost, zit tussen de gewone houtworm en de zwaardere soorten. Een oppervlaktebehandeling dringt enkele millimeters in en volstaat prima bij vloerdelen, maar bereikt de kern van een balk niet, terwijl een huisboktorlarve juist daar zit. Wie de soort verkeerd inschat, betaalt de behandeling twee keer.
| Wat je aantreft | Wat het meestal is | Hoe je het uitsluit |
|---|---|---|
| Gaatjes met grijze randen, geen poeder | Uitgevlogen, oude aantasting | Papiertest van vier weken in het zomerseizoen |
| Vers licht poeder onder ronde gaatjes van 1 tot 2 mm | Actieve gewone houtworm | Meel tussen de vingers wrijven, korrelig van structuur |
| Grof meel met krullen onder ovale gaten | Actieve huisboktor in naaldhout | Gat opmeten en de balk laten beoordelen |
| Vezelig houtmot bij een kozijn of dakrand | Houtmieren in zacht, vochtig hout | Nestplek zoeken en het houtvocht meten |
| Grijs pluizig stof zonder patroon | Gewoon huisstof | Schoonzuigen en na een maand opnieuw kijken |
| Donker, zacht hout dat in blokjes breekt | Rotschimmel door lekkage of optrekkend vocht | Houtvocht meten en de waterbron opsporen |
Wat je vondst betekent voor de aanpak en de kosten
Zodra soort en activiteit vaststaan, ligt de route grotendeels vast. Een actieve gewone houtworm in kaal vloerhout vraagt om een oppervlaktebehandeling, marktindicatie 15 tot 30 euro per vierkante meter in 2026. Zit de aantasting dieper in dikkere balken, dan wordt er geïnjecteerd via geboorde gaten, wat in 2026 grofweg 30 tot 70 euro per strekkende meter kost.
Een inspectie vooraf kost in 2026 doorgaans 150 tot 350 euro, en gespecialiseerde bedrijven verrekenen dat bedrag vaak met de opdracht. Dat is de goedkoopste manier om een verkeerde diagnose te vermijden, zeker als het om een kap of een vloerconstructie gaat.
De prijzen hieronder zijn marktindicaties, geen tarieven. Ze bewegen sterk met de bereikbaarheid van het hout: een zolder waar iemand rechtop staat is een andere klus dan een kruipruimte van zestig centimeter. Vraag daarom altijd een offerte na een inspectie ter plaatse en niet een prijs per telefoon.
| Wat je hebt vastgesteld | Wat er meestal volgt | Marktindicatie 2026 |
|---|---|---|
| Oude gaatjes, papiertest blijft schoon | Niets doen, over een jaar opnieuw kijken | € 0 |
| Actieve houtworm in kaal vloer- of dakbeschot | Oppervlaktebehandeling van het kale hout | € 15 tot € 30 per m² |
| Actieve houtworm in dikkere balken | Injecteren via geboorde gaten | € 30 tot € 70 per strekkende meter |
| Aantasting in een los meubel of antiek stuk | Behandeling in een kist, vriescel of warmtekamer | € 75 tot € 300 per stuk |
| Verspreide aantasting in een hele kap | Warmtebehandeling van de ruimte | € 2.500 tot € 8.000 |
| Balk met te veel verloren doorsnede | Aanhelen of vervangen na constructieve beoordeling | € 150 tot € 400 per meter |
| Twijfel over de soort of de omvang | Inspectie door een gespecialiseerd bedrijf | € 150 tot € 350, vaak verrekend |
Gecontroleerd op marktindicaties inclusief btw, augustus 2026
Een houtwormverzekering bestaat niet. Gangbare opstalpolissen sluiten in 2026 ongedierte, schimmel en geleidelijk ontstane schade uit, dus zowel de behandeling als het herstel komt voor eigen rekening.
Houtworm herkennen tijdens een bezichtiging of keuring
Bij een bezichtiging heb je twintig minuten en geen ladder, dus werk gericht. Neem een zaklamp mee, kijk in de meterkast naar de vloerbalken, licht de zolder bij langs de nokgording en het dakbeschot, en voel aan de onderkant van de traptreden. Vier plekken in vijf minuten leveren meer op dan een rondje door alle kamers.
Vind je gaatjes, vraag de verkoper dan direct of er ooit is behandeld en of er papieren van zijn. Een uitgevoerde behandeling met garantietermijn is geen probleem, een onbekende geschiedenis wel, want dan weet niemand of het beeld oud is. Deze vraag hoort thuis in hetzelfde rijtje als vocht en fundering, onderwerpen die je terugvindt in het overzicht van onderhoud en problemen in huis.
Een bouwkundige keuring kost in 2026 gemiddeld zo'n 350 euro en is de goedkoopste manier om deze discussie voor de overdracht te beslechten. De keurder komt met een vochtmeter en een priem, en beoordeelt of een aangetaste balk nog voldoende doorsnede heeft. Wat hij niet kan doen, is met terugwerkende kracht vaststellen of de aantasting nog leeft; daar is die papiertest van vier weken voor nodig.
Ontdek je na de koop een actieve aantasting, dan speelt de vraag of de woning geschikt is voor normaal gebruik. Een levende boktor in een dragende gording raakt dat, oude houtwormgaatjes in een vloerdeel doorgaans niet. Meld een gebrek altijd schriftelijk bij de verkoper zodra je het kent, en houd er rekening mee dat een ouderdomsclausule in de akte de aansprakelijkheid voor leeftijdsgebonden gebreken juist beperkt.
Zo stel je vast of je houtworm hebt en of hij nog leeft
Van eerste gaatje tot harde uitspraak duurt ongeveer vier weken, en het meeste werk zit in het wachten.
-
Breng alle verdachte plekken in kaart
Loop met een zaklamp langs kruipruimte, zoldervloer, dakbeschot, trap en kozijnen, en noteer elke plek met gaatjes of poeder. Fotografeer alles met een muntstuk of liniaal ernaast en zet de datum erbij. Dat dossier gebruik je later bij een offerte of bij een gesprek met de verkoper.
-
Meet het gat en voel het meel
Bepaal per plek of het gat rond of ovaal is en hoe breed het is, en wrijf het meel tussen je vingers. Rond en 1 tot 2 millimeter met korrelig meel wijst op de gewone houtworm, ovaal en 5 tot 10 millimeter met grove krullen op de huisboktor, die veel sneller om een specialist vraagt.
-
Maak het hout schoon als nulmeting
Zuig het oppervlak en de vloer eronder helemaal stofvrij, inclusief het oude meel dat er al lag. Alles wat je daarna terugvindt, is per definitie nieuw. Zonder deze stap is de test die volgt niet te beoordelen.
-
Leg de papiertest aan tussen april en september
Leg donker papier of plakband met de kleefkant naar boven onder elke verdachte plek en schrijf de datum erop. Kevers vliegen uit van mei tot en met augustus, dus buiten dat seizoen kan een schone test je in slaap sussen. Wacht twee tot vier weken voordat je kijkt.
-
Prik en klop de constructie na
Ga met een priem langs balkkoppen, gordingen en de onderkant van vloerdelen en let op plekken waar de punt wegzakt. Klop met een hamersteel: hol of dof geluid betekent verlies aan doorsnede. Constructiehout beoordeel je niet op het oog, want de buitenkant blijft vaak gaaf.
-
Meet het houtvocht en zoek de bron
Meet met een houtvochtmeter op meerdere plekken. Boven ongeveer twintig procent is er water dat er niet hoort te zijn, en dan speelt er naast de kever mogelijk ook houtrot. Los de lekkage of de dichtgeslibde kruipruimteventilatie eerst op, anders keert het probleem terug.
-
Bepaal soort en omvang, laat bij twijfel inspecteren
Lever je test vers meel op in een klein, bereikbaar vlak, dan kun je zelf behandelen met een middel met een Ctgb-toelatingsnummer. Gaat het om een kap, een vloerconstructie of een onbekende soort, laat dan een gespecialiseerd bedrijf komen voor 150 tot 350 euro in 2026. Een inspectie is goedkoper dan een behandeling die niet aankomt.
Check dit voordat je een aantasting actief noemt
Doorgerekend: zo pakt het uit
Vier weken wachten op een zoldervloer van 30 vierkante meter
Stel, je vindt in mei ronde gaatjes van ongeveer 1,5 millimeter in de vurenhouten zoldervloer van 30 vierkante meter. Je zuigt alles schoon, legt voor 5 euro aan plakband en donker papier neer en wacht vier weken. Dat is de hele investering in de diagnose.
Blijft het papier schoon, dan bespaar je de behandeling die je anders uit voorzorg had laten doen: 30 vierkante meter tegen 20 euro per vierkante meter is 600 euro, plus 250 euro inspectie, samen 850 euro. Je kosten blijven 5 euro en je zet een herinnering voor volgend jaar juni.
Ligt er wel vers poeder, dan volgt de route met een prijskaartje. De inspectie van 250 euro wordt bij opdracht verrekend, de behandeling van 30 vierkante meter kost 600 euro en een controlebezoek na een jaar staat voor 150 euro in de offerte: 600 + 150 = 750 euro. Ook dan heeft die maand wachten zich terugverdiend, want je weet nu waarvoor je betaalt.
Een tweedehands eiken kast met gaatjes voor 400 euro
Stel, je koopt een eiken kast van 400 euro en ziet thuis een handvol ronde gaatjes van 2 millimeter in de achterwand. Je zet hem in de schuur op een strook plakband, kijkt drie weken later en vindt twee hoopjes licht korrelig meel. De aantasting leeft dus nog.
Behandeling van een los meubel in een warmtekamer of vriescel kost in 2026 tussen 75 en 300 euro; reken voor deze kast met 180 euro. Je totale kostprijs komt daarmee op 400 + 180 = 580 euro. Zelf behandelen met een middel met Ctgb-toelating kost ongeveer 25 euro plus een middag werk, maar bereikt bij dik eiken alleen de buitenste millimeters.
Het alternatief van niets doen laat zich ook uitrekenen. Zet je de kast onbehandeld op een zolder met 60 vierkante meter kaal dakbeschot en slaat de aantasting daarop over, dan kost een oppervlaktebehandeling daar bij 25 euro per vierkante meter 1.500 euro. Die 180 euro nu is het verschil tussen een meubelprobleem en een dakprobleem.
Wat een verkeerde soortbepaling in een kap van 100 vierkante meter kost
Stel, in de kap van een jarenvijftigwoning liggen hoopjes meel en zie je gaten die je voor houtworm aanziet. Je laat een oppervlaktebehandeling doen van 100 vierkante meter tegen 25 euro per vierkante meter: 2.500 euro. Een jaar later ligt er opnieuw grof meel met krullen, en blijkt bij opmeten dat de gaten ovaal zijn en 7 millimeter breed.
Het is huisboktor, en die zit in de kern van de gordingen waar een oppervlaktebehandeling niet komt. Er volgt een warmtebehandeling van ongeveer 4.000 euro en constructief herstel van zes meter gording tegen 300 euro per meter, dus 1.800 euro. Het totaal wordt 2.500 + 4.000 + 1.800 = 8.300 euro.
Met een inspectie van 350 euro vooraf was de eerste 2.500 euro nooit uitgegeven. Dan had de rekening 350 + 4.000 + 1.800 = 6.150 euro bedragen, ruim 2.100 euro minder, en was er een jaar vraatschade minder bijgekomen. Alle bedragen zijn marktindicaties voor 2026 inclusief btw.
Veelgemaakte fouten
Gaatjes tellen en dat bewijs noemen
Vlieggaten blijven zichtbaar zolang het hout bestaat, ook als de laatste kever in de jaren tachtig vertrok. Wie op gaatjes alleen afgaat, laat soms een hele zolder behandelen voor honderden tot duizenden euro's terwijl er niets meer leeft. Vier weken papiertest had die uitgave voorkomen.
Het meel wegvegen voordat je hebt gekeken
Een schoongeveegde plek zonder foto is een verloren nulmeting. Je kunt daarna niet meer beoordelen of nieuw poeder echt nieuw is, en de beoordeling schuift een seizoen op. Fotografeer eerst, zuig daarna.
De papiertest in de winter doen
Buiten het uitvliegseizoen valt er nauwelijks meel, ook bij een levende aantasting. Een schone test in januari geeft dus valse rust en kan ertoe leiden dat een aantasting nog twee jaar doorvreet voordat iemand hem serieus neemt.
De maat van het gat schatten in plaats van meten
Het verschil tussen 2 en 7 millimeter is het verschil tussen een oppervlaktebehandeling en een constructief probleem. Op foto's en in de schemer van een zolder is die maat niet te schatten. Leg een liniaal of een muntstuk ernaast en meet.
Alleen kijken waar je makkelijk bij kunt
De bovenkant van een vloer is meestal gelakt en daardoor het minst aantrekkelijk voor een wijfje. De aantasting begint aan de onderkant, in de kruipruimte of onder de isolatie. Wie niet naar beneden of onder de dekvloer kijkt, mist de plek waar het gebeurt.
Boormeel voor stof of zaagsel aanzien
Grijs pluizig materiaal is huisstof, vezelig materiaal bij een kozijn wijst op houtmieren en licht korrelig poeder recht onder een gat is boormeel. Wie het verschil niet maakt, gaat een kever bestrijden die er niet is of laat er juist een zitten.
Een tweedehands meubel ongezien binnenhalen
Kasten, stoelen, manden en pallets zijn de gebruikelijke route waarlangs een aantasting een huis binnenkomt. Op een zolder met kaal dakbeschot kan zo'n stuk een probleem van enkele honderden euro's laten uitgroeien tot een behandeling van meer dan duizend euro.
Het vocht laten zitten na de behandeling
Vrijwel elke houtaantaster wil hout dat niet kurkdroog is. Wordt de lekkage of de dichte kruipruimteventilatie niet verholpen, dan vindt de volgende generatie hetzelfde hout weer aantrekkelijk en betaal je de behandeling een tweede keer.
Veelgestelde vragen
Wat is houtworm precies?
Houtworm is de larve van een kever, in Nederlandse woningen meestal de gewone houtwormkever. Het wijfje legt eitjes in nerven en kieren van kaal hout, de larve vreet twee tot vijf jaar gangen door het spinthout en knaagt zich aan het einde als kever naar buiten. Het ronde gaatje van 1 tot 2 millimeter dat je ziet, is dus de uitgang van een volwassen kever en geen ingang.
Hoe kun je houtworm herkennen in hout?
Kijk naar drie kenmerken tegelijk. Ronde vlieggaten van 1 tot 2 millimeter, fijn korrelig boormeel dat in hoopjes recht onder die gaten ligt, en een lichte, scherpe rand rond een vers gat. Ontbreekt het meel, dan kan de aantasting jaren geleden zijn afgelopen. Alleen de combinatie van gat en vers poeder maakt aannemelijk dat er nu nog larven in het hout zitten.
Hoe ziet een houtwormkever eruit?
De volwassen kever is 3 tot 5 millimeter lang, cilindrisch van vorm en roodbruin tot bijna zwart. Zijn halsschild valt als een kapje over de kop, waardoor hij van bovenaf geen nek lijkt te hebben, en over de dekschilden lopen fijne rijen putjes. Je vindt hem in mei tot en met augustus op vensterbanken, want de kever gaat na het uitvliegen op het licht af.
Hoe groot zijn houtwormgaatjes?
Bij de gewone houtworm zijn ze rond en 1 tot 2 millimeter breed, ongeveer de doorsnede van een dikke naald. De spinthoutkever maakt gaatjes van dezelfde maat maar laat poederfijn meel achter, de bonte knaagkever maakt ronde gaten van 3 tot 4 millimeter en de huisboktor ovale gaten van 5 tot 10 millimeter. Meet de maat, want die bepaalt welke behandeling nodig is.
Hoe weet je of houtworm nog actief is?
Via de papiertest. Zuig het hout en de vloer eronder helemaal schoon, leg donker papier of plakband met de kleefkant naar boven onder de verdachte plek, noteer de datum en kijk na twee tot vier weken. Vind je nieuw licht korrelig poeder, dan zitten er nog larven in het hout. Doe de test tussen april en september, want buiten het uitvliegseizoen valt er nauwelijks meel.
In welke maanden vliegt de houtworm uit?
Grofweg van mei tot en met augustus, met een piek in de warmste weken. De kever leeft na het uitvliegen nog twee tot vier weken, waarin hij paart en eitjes afzet in kaal hout vlakbij. Dat is ook de periode waarin je dode kevertjes op de vensterbank vindt en waarin een papiertest de meeste kans maakt om iets te laten zien.
Wat is het verschil tussen houtworm en boktor?
De gewone houtworm blijft in het spinthout en laat ronde gaatjes van 1 tot 2 millimeter na met korrelig meel. De huisboktor zit in naaldhout van kap- en vloerconstructies, wordt als larve tot ongeveer drie centimeter lang en maakt ovale gaten van 5 tot 10 millimeter met grof meel en krullen. Een boktor kan een balk van binnenuit uithollen terwijl de buitenkant gaaf blijft, en dat maakt hem constructief veel gevaarlijker. Meer daarover staat bij de boktorsoorten in en om het huis.
Kunnen houtwormen de constructie van een huis aantasten?
De gewone houtworm blijft meestal in het spinthout en tast zelden de draagkracht aan; vloerdelen, trappen en meubels lopen de meeste schade op. Gevaarlijk wordt het als de aantasting jarenlang doorgaat in dunne latten of als er een zwaardere soort meespeelt, zoals de huisboktor of de bonte knaagkever in een vochtige balkkop. Laat verdachte gordingen en balkkoppen daarom altijd door een specialist beoordelen.
Verspreidt houtworm zich door het hele huis?
Niet snel, maar het gebeurt wel. Een uitgevlogen kever legt haar eitjes bij voorkeur vlakbij, in hetzelfde stuk hout of in kaal hout op enkele meters afstand. Zolang aangrenzend hout gelakt, geverfd of kurkdroog is, blijft de aantasting daardoor vaak plaatselijk. Kaal dakbeschot, een onbehandelde zoldervloer of een stapel sloophout naast een aangetast meubel maakt uitbreiding wel waarschijnlijk.
Hoe herken je houtworm in een meubel?
Zet het meubel op een groot vel donker papier of op een strook plakband in een schuur of garage, en laat het daar drie tot vier weken staan in het zomerhalfjaar. Kijk daarna of er hoopjes licht korrelig poeder onder liggen, vooral onder de achterwand en de onderkant van poten en laden. Kloppen op het hout kan het meel eerder naar buiten laten vallen. Behandeling van een los meubel kost in 2026 doorgaans 75 tot 300 euro.
Is houtworm schadelijk voor mensen of huisdieren?
De kever en de larve bijten niet, steken niet en dragen geen ziektes over; het risico zit in het hout, niet in het dier. Wel kan het fijne boormeel bij gevoelige mensen luchtwegklachten geven, en de bestrijdingsmiddelen zelf vragen om handschoenen, bril en ventilatie. Houd kinderen en huisdieren uit een behandelde ruimte tot het hout droog is en volg de wachttijd op het etiket.
Wat kost het om houtworm te laten vaststellen?
De papiertest doe je zelf voor een paar euro aan papier en plakband. Wil je zekerheid over de soort en de omvang, dan komt een gespecialiseerd bedrijf langs voor 150 tot 350 euro in 2026, een bedrag dat vaak wordt verrekend als je de behandeling laat uitvoeren. Bij een aankoop neemt een bouwkundige keuring van gemiddeld zo'n 350 euro in 2026 de houtaantasting mee in de rapportage.
Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt
Zelf herkennen komt een heel eind: meten, meel voelen en een papiertest van vier weken kosten bijna niets en beslissen in de meeste huizen de zaak. De grens ligt bij de constructie. Zodra het om gordingen, spanten, vloerbalken of balkkoppen gaat, of zodra het gat ovaal en groter dan vijf millimeter is, hoort er een gespecialiseerd bedrijf bij te komen; een inspectie kost in 2026 doorgaans 150 tot 350 euro en wordt vaak met de opdracht verrekend. Blijkt een balk doorsnede te hebben verloren, dan beoordeelt een constructeur of aanhelen volstaat, wat in 2026 al gauw enkele honderden euro's kost maar de enige manier is om te weten of de kap nog veilig is. Voor de behandelmethodes en wat ze per situatie opleveren kun je terecht bij het overzicht van houtworm en ongedierte, en voor dieren die geen hout eten maar wel schade maken bij de aanpak per diersoort. Koop je een woning en twijfel je over wat je op zolder zag, laat de houtaantasting dan opnemen in de bouwkundige keuring voordat je tekent: dat is goedkoper dan een discussie achteraf.