Dakisolatie: van binnenuit of buitenaf isoleren
Het dak is in een onisoleerd huis de grootste verliespost, en dakisolatie levert van alle losse maatregelen de meeste kubieke meters gas op: ongeveer 320 m³ per jaar bij een tussenwoning en 550 m³ bij een vrijstaand huis (2026). Je kunt van binnenuit isoleren tussen de sporen, van buitenaf onder nieuwe dakpannen, of alleen de zoldervloer als de zolder onverwarmd blijft. De ISDE betaalt in 2026 16,25 euro per m² mee en 32,50 euro als je binnen 24 maanden een tweede isolatiemaatregel laat uitvoeren, mits de nieuwe laag minimaal Rd 3,5 haalt en een bedrijf het werk doet.
- € 16,25 per m² 2026 ISDE-subsidie voor dakisolatie bij één maatregel
- € 32,50 per m² 2026 ISDE-subsidie bij twee of meer maatregelen binnen 24 maanden
- Rd 3,5 2026 minimale isolatiewaarde van de nieuwe laag voor subsidie
- 320 m³ 2026 gasbesparing per jaar bij een tussenwoning met een onisoleerd hellend dak
- Rc 6,3 2026 isolatie-eis voor een nieuw dak volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving
Gecontroleerd op augustus 2026
Alle gidsen over dakisolatie
Dakisolatie binnenzijde
Bij dakisolatie aan de binnenzijde breng je de isolatielaag onder het bestaande dak aan: tussen en onder de sporen van…
Plat dak isoleren
Bij een plat dak bepaalt de plek van de isolatielaag of de constructie droog blijft: boven op de dakvloer en…
Dakisolatie kosten
Een schuin dak van binnenuit laten isoleren kost in 2026 ongeveer 40 tot 70 euro per m² zonder afwerking, wat…
Dak isoleren van binnenuit
Een dak van binnenuit isoleren betekent dat de isolatielaag onder de bestaande dakconstructie komt: tussen en onder de sporen van…
Schuin dak isoleren
Een schuin dak isoleer je meestal van binnenuit, met isolatie klemmend tussen de balken en een tweede laag onder het…
Dakisolatie buitenzijde
Bij dakisolatie aan de buitenzijde gaan de pannen eraf en komt de isolatie boven op het dakbeschot, met daarboven nieuwe…
Dak isoleren binnenkant
Het dak aan de binnenkant isoleren betekent dat de isolatielaag onder de bestaande constructie komt: tussen en onder de sporen…
Dakpannen vervangen en isoleren kosten
Dakpannen vervangen en tegelijk isoleren kost in 2026 ongeveer 150 tot 250 euro per m2, bij een tussenwoning met 60…
Waar je dak warmte verliest
Warme lucht stijgt, dus in een huis zonder isolatie verdwijnt de meeste warmte door het dak. Een hellend dak van vóór 1975 bestaat vaak uit niet meer dan pannen op panlatten met daaronder een houten dakbeschot. Zo'n pakket haalt een Rc van ongeveer 0,4, terwijl een nieuw dak volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving op 6,3 moet uitkomen (eis 2026). Van alle manieren om de schil van je huis aan te pakken levert het dak in kubieke meters gas het meeste op.
Een oud dak isoleren betekent dat je aan die schil een laag toevoegt die warmte veel slechter geleidt. Waar die laag komt te zitten, aan de binnenkant van het dakvlak, bovenop het dakbeschot of op de zoldervloer, bepaalt vooral de prijs en de overlast. Wie zijn huis wil verduurzamen en maar één maatregel kan betalen, begint daarom meestal boven zijn hoofd.
De winst zit vooral in de eerste centimeters. Van Rc 0,4 naar ongeveer 3,9 gaan betekent dat je het warmteverlies door het dakvlak met ruwweg negentig procent terugbrengt. Van 3,9 naar 6,3 scheelt daarna nog maar een fractie daarvan. Dat verklaart waarom een gemiddelde isolatielaag op een kaal dak zoveel meer oplevert dan een extra dikke laag op een dak dat al iets heeft.
| Dakopbouw | Rc-waarde bij benadering |
|---|---|
| Sporenkap: pannen op panlatten, geen dakbeschot | 0,2 |
| Houten dakbeschot met pannen, geen isolatie | 0,4 |
| Jaren 80-dak met ongeveer 6 cm glaswol tussen de sporen | 1,9 |
| Verbouweis bij het vernieuwen of vervangen van de isolatielaag | 2,1 |
| Bestaand dak met een nieuwe laag van Rd 3,5 (ISDE-minimum) | ongeveer 3,9 |
| Nieuw dak volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving | 6,3 |
Van binnenuit, van buitenaf of alleen de zoldervloer
Voordat het over materialen en prijzen gaat, staat er één vraag voorop: gebruik je de zolder als woonruimte of niet? Slaap of werk je onder het dak, dan moet het dakvlak zelf geïsoleerd worden. Is de zolder alleen opslag en kan de deur of het luik dicht, dan isoleer je de zoldervloer en laat je het dak erboven met rust. Dat is veruit de goedkoopste route, want je bespaart ongeveer evenveel gas met een fractie van de vierkante meters.
Moet het dakvlak zelf worden aangepakt, dan bepaalt de staat van de dakbedekking de volgende keuze. Liggen de pannen er nog jaren goed bij, dan werk je van binnenuit tussen de sporen; hoe dat er in de praktijk uitziet, staat bij het isoleren van een dak van binnenuit. Zijn de pannen, de panlatten of het dakbeschot toch aan vervanging toe, dan wint isoleren van buitenaf op vrijwel elk punt: geen overlast binnen, geen verlies aan hoogte en een doorlopende laag zonder onderbrekingen bij de sporen.
De derde vraag gaat over hoeveel ruimte je wilt inleveren. Een laag van 12 tot 14 centimeter minerale wol tussen de sporen eet zichtbaar van je zolderkamer af, en onder een laag zolderdak met knieschotten of een dakkapel loopt dat in de weg. Wie de balken of gordingen in het zicht wil houden, komt sowieso bij dakisolatie aan de buitenzijde uit, want daar blijft de constructie aan de binnenkant onaangeroerd.
| Route | Wanneer dit de logische keuze is | Wat het je kost aan gemak |
|---|---|---|
| Zoldervloer isoleren | Zolder blijft onverwarmde opslagruimte en kan afgesloten worden | De zolder wordt in de winter merkbaar kouder |
| Hellend dak van binnenuit, tussen de sporen | Zolder is woonruimte, dakbedekking gaat nog jaren mee | Zolder moet leeg, je verliest 10 tot 15 cm hoogte |
| Hellend dak van buitenaf, boven op het dakbeschot | Pannen, panlatten of beschot zijn toch aan vervanging toe | Duurste route, het dak wordt hoger, meestal vergunningplichtig |
| Inblazen tussen dakbeschot en pannen | Beschot zit dicht en je wilt binnen noch buiten slopen | Haalt zelden Rd 3,5 en vult de ventilatieruimte |
| Plat dak van buitenaf | Bitumen of EPDM is aan het einde van zijn levensduur | Alleen zinvol samen met nieuwe dakbedekking |
| Plat dak van binnenuit | Dakbedekking ligt er nog goed bij | Levert een koud dak op met risico op condens in de constructie |
Een hellend dak isoleren: sporen, dakbeschot en sarking
Een hellend dak, of dat nu een schuindak met pannen, een puntdak of een sporenkap is, wordt van binnenuit bijna altijd tussen en tegen de sporen geïsoleerd. De dakisolatieplaten of de wol gaan strak tussen de balken, met daaroverheen een dampremmende folie die luchtdicht op de aansluitingen wordt afgeplakt, en daarna een afwerking van gipsplaat of schroten. Het maken van die luchtdichte laag is het echte vakwerk; wie dakisolatie laat plaatsen betaalt vooral daarvoor, want de platen zelf legt iedereen wel recht. Wat er bij dat binnenwerk komt kijken, staat uitgewerkt bij dakisolatie aan de binnenzijde.
Een pannendak van buitenaf isoleren werkt andersom en beter. De pannen en panlatten gaan eraf, op het dakbeschot komt een doorlopende laag isolatieplaten met een waterkerende folie erover, en daarna gaan de tengels, de panlatten en de pannen er weer op. Deze aanpak heet sarking en levert een laag zonder koudebruggen, want de sporen liggen onder de isolatie in plaats van ertussen. De kosten van dakpannen vervangen en isoleren vallen daardoor het gunstigst uit als je het werk combineert met een dakrenovatie die er toch aankwam.
Tussen die twee zit de inblaasvariant: een bedrijf blaast EPS-parels, glaswol- of steenwolvlokken in de ruimte tussen het dakbeschot en de dakpannen. Het gaat snel en er hoeft niets gesloopt te worden, maar er zitten twee bezwaren aan. Die ruimte hoort geventileerd te blijven zodat vocht dat langs de pannen binnenwaait weer kan verdampen, en de laagdikte is te klein om Rd 3,5 te halen. Zonder die waarde is er ook geen ISDE-subsidie. Voor de volledige vergelijking van de routes op een hellend dak is er de gids over een schuin dak isoleren.
Isolatiefolie verdient een aparte waarschuwing. Reflecterende folie met een luchtkussenlaag wordt verkocht als volwaardige dakisolatie, maar de eigen warmteweerstand ligt rond Rd 0,5 tot 1,0 en de reflectiewinst geldt alleen bij een luchtspouw aan beide zijden die in de praktijk vaak dichtgedrukt wordt. Als dampremmende laag achter een echte isolatielaag is folie prima; als vervanger ervan haalt het de subsidie-eis niet en merk je het verschil nauwelijks.
Een plat dak isoleren zonder de constructie te verpesten
Bij een plat dak, of dat nu een uitbouw, een dakkapel of een garage is, bepaalt de plek van de isolatielaag hoe de constructie zich in de winter gedraagt. Ligt de isolatie boven op de dakvloer en onder het dakleer of de EPDM, dan blijft de houten of betonnen vloer aan de warme kant en kan er geen condens in zitten. Dat heet een warm dak en het is de opbouw waar vrijwel elke dakdekker voor kiest.
De variant daarboven is het omgekeerd dak: de isolatieplaten liggen op de dakbedekking en worden vastgehouden met grind of tegels. Isolatieplaten voor een platdak moeten in beide opbouwen drukvast en waterbestendig zijn, en het is aantrekkelijk als de dakbedekking nog goed is maar de isolatie ontbreekt. Bij een houten dakvloer zonder draagvermogen voor ballast valt die route af.
Een plat dak van binnenuit isoleren geeft een koud dak: de houten dakvloer komt dan aan de koude kant van de isolatie te liggen, terwijl er via naden en gaten toch warme, vochtige binnenlucht bij komt. Die lucht koelt af tegen de onderkant van het dakbeschot en slaat daar neer. Dat is de reden dat platte daken die van binnenuit zijn geïsoleerd na vijftien jaar soms rotte balkkoppen blijken te hebben. Kan het niet anders, dan is een volledig luchtdichte dampremmende laag aan de binnenzijde geen luxe maar de voorwaarde. Welke opbouw bij welk plat dak past, staat op een rij bij het isoleren van een plat dak.
Isolatiemateriaal voor het dak en de dikte die je nodig hebt
De soorten dakisolatie verschillen onderling minder in isolatiewaarde dan in de dikte die daarvoor nodig is. Welk isolatiemateriaal je kiest, bepaalt dus vooral hoe dik de laag wordt. De lambdawaarde zegt hoe goed een materiaal warmte tegenhoudt per centimeter; deel de gewenste Rd door die lambda en je hebt de benodigde dikte in meters. Voor Rd 3,5 heb je met PIR ongeveer acht centimeter nodig en met glaswol dertien tot veertien. In een zolderkamer met weinig ruimte is dat verschil de doorslaggevende factor, op een dakvlak van buitenaf speelt het nauwelijks.
Minerale wol, dus glaswol en steenwol, is onbrandbaar, dampopen en goedkoop, en laat zich makkelijk klemmend tussen de sporen aanbrengen. EPS, het materiaal dat de meeste mensen piepschuim noemen, is de goedkoopste plaat maar niet dampopen en matig bestand tegen de hitte onder donkere pannen. PIR en resolschuim halen per centimeter de hoogste waarde maar zijn duurder en moeten strak passend gesneden worden, want kieren rond de platen verpesten het resultaat. Houtvezel en cellulose zijn zwaarder en houden warmte in de zomer merkbaar langer buiten, wat op een zolderkamer met dakramen het verschil maakt tussen leefbaar en niet leefbaar.
Op de offerte hoort de Rd-waarde van de aangebrachte laag te staan, niet alleen de dikte en de productnaam. RVO toetst de ISDE-aanvraag op dat getal, en zonder vermelding wordt de aanvraag afgewezen. Kies je een biobased materiaal zoals houtvezel of cellulose, dan komt er in 2026 vijf euro per m² bovenop het gewone subsidiebedrag, en die bonus wordt niet verdubbeld bij een tweede maatregel.
| Materiaal | Lambda | Dikte voor Rd 3,5 | Marktprijs per m² (indicatie) | Waar het zich onderscheidt |
|---|---|---|---|---|
| Glaswol | 0,035 | 13 cm | € 10 tot € 18 | Goedkoop, dampopen en makkelijk klemmend aan te brengen |
| Steenwol | 0,035 | 13 cm | € 12 tot € 22 | Vormvaster dan glaswol, onbrandbaar, iets zwaarder |
| EPS-platen | 0,036 | 13 cm | € 10 tot € 18 | Licht en goedkoop, gevoelig voor hitte en niet dampopen |
| PIR-platen | 0,022 | 8 cm | € 20 tot € 35 | Hoogste waarde per centimeter, scheelt zolderhoogte |
| Resolschuim | 0,021 | 8 cm | € 28 tot € 45 | De dunste laag die Rd 3,5 haalt, ook de duurste |
| Houtvezelplaat | 0,040 | 14 cm | € 25 tot € 45 | Biobased, houdt zomerwarmte het langst tegen |
| Ingeblazen cellulose | 0,038 | 14 cm | € 15 tot € 25 | Biobased, vult onregelmatige ruimtes zonder kieren |
| Reflecterende isolatiefolie | niet vergelijkbaar | haalt Rd 3,5 niet | € 8 tot € 15 | Bruikbaar als dampremmer, niet als isolatielaag |
Wat dak isoleren kost per vierkante meter
De prijs van dakisolatie hangt af van de route, niet van het materiaal. Van binnenuit tussen de sporen betaal je grofweg 40 tot 70 euro per m² als je de afwerking zelf doet, en 70 tot 120 euro per m² als het bedrijf ook de dampremmende laag, de gipsplaat en het stucwerk levert (2026). Van buitenaf ligt de prijs een stuk hoger, want de dakbedekking moet eraf en er weer op: reken op 120 tot 200 euro per m², en op 150 tot 250 euro als er meteen nieuwe pannen en panlatten op gaan.
Voor een gemiddelde tussenwoning met een dakvlak van ongeveer 60 m² komt het isoleren van binnenuit inclusief afwerking daarmee uit rond de 5.700 euro, en Milieu Centraal rekent voor hetzelfde werk met 6.000 euro (2026). Een zoldervloer is een andere orde van grootte: 25 tot 50 euro per m² als je het laat doen en 12 tot 25 euro aan materiaal als je zelf tussen de balken werkt.
Twee dingen dempen de rekening. Op de arbeidskosten van isolatiewerk aan een woning die ouder is dan twee jaar geldt het btw-tarief van 9 procent in plaats van 21; het isolatiemateriaal zelf blijft op 21 procent, net als het sloopwerk dat eraan voorafgaat. Vraag daarom om een offerte waarop de arbeid en het materiaal apart staan. Wie het dak laat renoveren en in dezelfde beurt isoleert, betaalt de steiger en het op- en afbouwen bovendien maar één keer. En dan is er de ISDE-subsidie, die bij een dak flink oploopt. Per woningtype en per uitvoeringsvorm staat uitgesplitst wat dakisolatie per m2 kost.
| Werk | Marktprijs per m², inclusief btw | Wat er in zit |
|---|---|---|
| Zoldervloer isoleren, zelf | € 12 tot € 25 | Alleen materiaal, geen recht op ISDE |
| Zoldervloer isoleren, door een bedrijf | € 25 tot € 50 | Materiaal, arbeid en een loopvloer waar nodig |
| Hellend dak van binnenuit, zonder afwerking | € 40 tot € 70 | Isolatie tussen de sporen en dampremmende folie |
| Hellend dak van binnenuit, met afwerking | € 70 tot € 120 | Inclusief gipsplaat, stucwerk en lijstwerk |
| Isolatie inblazen tussen beschot en pannen | € 30 tot € 60 | Snel en zonder sloop, haalt zelden de subsidie-eis |
| Hellend dak van buitenaf, pannen hergebruiken | € 120 tot € 200 | Pannen eraf, isolatie op het beschot, pannen terug |
| Dak vernieuwen en isoleren in één keer | € 150 tot € 250 | Nieuwe panlatten, folie, isolatie en nieuwe pannen |
| Plat dak van buitenaf met nieuwe dakbedekking | € 90 tot € 160 | PIR-platen plus bitumen of EPDM |
| Plat dak van binnenuit | € 50 tot € 90 | Isolatie, dampremmende laag en plafondafwerking |
Subsidie op dakisolatie in 2026
De ISDE vergoedt in 2026 16,25 euro per vierkante meter dakisolatie als het je enige maatregel blijft. Laat je binnen 24 maanden nog een tweede isolatiemaatregel van de ISDE-lijst uitvoeren, dan verdubbelt het bedrag met terugwerkende kracht naar 32,50 euro per m². Je moet minimaal 20 m² isoleren en er wordt over maximaal 200 m² uitgekeerd, met een minimale isolatiewaarde van Rd 3,5 voor de nieuw aangebrachte laag.
Voor de zolder- of vlieringvloer geldt een eigen, veel lager bedrag: 4,00 euro per m² bij één maatregel en 8,00 euro bij twee of meer, vanaf 20 m². Die twee laten zich niet stapelen boven elkaar: ligt de zoldervloer direct onder het dakvlak dat je isoleert, dan telt er maar één van de twee mee. Welke maatregelen bij elkaar mogen worden geteld en wat ze per m² opleveren, zie je in de subsidiewijzer met de ISDE-bedragen van 2026.
De tweede maatregel hoeft niet groot te zijn. Bij een rijtjeshuis is muurisolatie in de vorm van een gevulde spouw vaak de goedkoopste manier om de verdubbeling te halen, en vloer- of bodemisolatie vanuit de kruipruimte is het alternatief. Twee voorwaarden vallen mensen het vaakst tegen: het werk moet door een bedrijf zijn uitgevoerd, want zelf aangebrachte isolatie geeft sinds 2026 geen recht meer op ISDE, en de aanvraag doe je achteraf bij RVO, binnen 24 maanden na de uitvoeringsdatum op de factuur, met foto's van het uitgevoerde werk. Welke regelingen er verder nog naast de ISDE bestaan, staat bij subsidie voor isolatie.
| Onderdeel van de regeling | Bedrag of eis 2026 | Voorwaarde |
|---|---|---|
| Dakisolatie, één maatregel | € 16,25 per m² | Minimaal 20 m², vergoeding over maximaal 200 m² |
| Dakisolatie, twee of meer maatregelen | € 32,50 per m² | Tweede maatregel van de ISDE-lijst binnen 24 maanden |
| Zolder- of vlieringvloerisolatie, één maatregel | € 4,00 per m² | Minimaal 20 m², niet samen met dakisolatie direct erboven |
| Zolder- of vlieringvloerisolatie, twee of meer | € 8,00 per m² | Zelfde voorwaarde, verdubbeling binnen 24 maanden |
| Bonus biobased isolatiemateriaal op het dak | € 5,00 per m² extra | Bovenop het reguliere bedrag, wordt niet verdubbeld |
| Minimale isolatiewaarde | Rd 3,5 | Moet met m², dikte en materiaal op de factuur staan |
| Uitvoering | door een bedrijf | Zelf aangebrachte isolatie telt sinds 2026 niet mee |
| Aanvraagtermijn | 24 maanden | Gerekend vanaf de uitvoeringsdatum op de factuur |
Wat dakisolatie oplevert aan gas, geld en comfort
De besparing druk je het zuiverst uit in kubieke meters gas, want wat je per kuub betaalt hangt van je contract af. Volgens Milieu Centraal bespaart het isoleren van een onisoleerd hellend dak een tussenwoning ongeveer 320 m³ gas per jaar, een hoekwoning 340 m³, een twee-onder-een-kapwoning 360 m³ en een vrijstaand huis 550 m³ (2026). Die cijfers gaan uit van een sprong van geen isolatie naar een laag met Rd 3,8.
Vermenigvuldig die kuubs met je eigen tarief. Stel, je betaalt 1,30 euro per m³: dan komt een tussenwoning uit op 320 × 1,30 = 416 euro per jaar en een vrijstaand huis op 550 × 1,30 = 715 euro. Bij de kosten uit de tabel hierboven betekent dat een terugverdientijd van ongeveer acht tot twaalf jaar bij isoleren van binnenuit, en aanzienlijk korter zodra je meelift met een dakrenovatie die er toch aankwam.
Het effect dat mensen het sterkst merken, staat niet in kuubs. Een geïsoleerd dak maakt de zolder in de zomer leefbaar, en dat is bij een dakkamer met dakramen vaak de eigenlijke reden om te beginnen. In de winter verdwijnt het koudestralingseffect van een kale schuine wand naast je bed, waardoor dezelfde kamer bij een lagere thermostaatstand comfortabel aanvoelt. Het geluid van regen op de pannen neemt hoorbaar af, zeker bij een zware laag minerale wol of houtvezel.
| Woningtype | Gasbesparing per jaar | Bij € 1,30 per m³ | Gangbaar dakvlak |
|---|---|---|---|
| Tussenwoning | 320 m³ | € 416 | 50 tot 70 m² |
| Hoekwoning | 340 m³ | € 442 | 50 tot 70 m² |
| Twee-onder-een-kapwoning | 360 m³ | € 468 | 70 tot 95 m² |
| Vrijstaande woning | 550 m³ | € 715 | 90 tot 140 m² |
Vocht, damp en de reden dat daken kunnen verrotten
De meeste schade na dakisolatie ontstaat niet door het isolatiemateriaal maar door de lucht eromheen. Binnenlucht is warm en vochtig: douchen, koken en ademen leveren samen liters waterdamp per dag. Zolang het dak kierig is, waait die damp weg. Zodra er isolatie tegenaan zit, zoekt de damp de weg door naden en gaten, koelt onderweg af en slaat neer als condens op het eerste koude oppervlak dat hij tegenkomt. Bij een hellend dak is dat de onderkant van het dakbeschot.
Daar zijn twee tegenmaatregelen voor en je hebt ze allebei nodig. De eerste is de dampremmende laag aan de warme kant, dus tussen de isolatie en de binnenruimte, luchtdicht afgeplakt op de sporen, de muren en rond stopcontacten en dakramen. Één scheur van een centimeter laat meer vocht door dan een hele vierkante meter intacte folie. De tweede is de geventileerde ruimte aan de koude kant: tussen de isolatie en de dakpannen hoort een spouw van minstens twee tot drie centimeter te zitten die onderaan bij de goot en bovenaan bij de nok in verbinding staat met de buitenlucht.
Verdwijnt die ventilatieruimte, bijvoorbeeld doordat er isolatie strak tot tegen de pannen wordt geblazen, dan blijft vocht in het hout hangen en begint het dakbeschot na jaren van binnenuit weg te rotten. Je ziet daar aan de buitenkant niets van, tot een dakdekker de pannen eraf haalt. Het onderhoud dat het risico klein houdt, is hetzelfde als bij een niet-geïsoleerd dak: schone goten, hele pannen en een dichte loodslabbe. Wat daar allemaal bij komt kijken, staat bij het onderhoud aan dak en gevel.
De derde klacht is hoge luchtvochtigheid binnen na het isoleren, met condens op de ramen en schimmel in de hoeken. Dat is geen isolatieprobleem maar een ventilatieprobleem: het huis is dichter geworden en de damp die je zelf maakt moet een andere weg krijgen. Roosters open, mechanische afzuiging laten doormeten en na het douchen doorluchten lost het in de meeste huizen op.
Vergunning, verbouweisen en btw
Isoleren aan de binnenzijde van je dak verandert niets aan het aanzicht en is vergunningvrij. Isoleren aan de buitenzijde ligt anders: het dak wordt tien tot twintig centimeter dikker, en daarmee verandert de hoogte, de dakrand en soms de gootlijn. Doe daarom de vergunningcheck in het Omgevingsloket voordat je opdracht geeft. Bij een monument, in een beschermd stadsgezicht of bij een vereniging van eigenaars is toestemming vooraf vrijwel altijd nodig.
Er geldt daarnaast een isolatie-eis die veel mensen niet kennen. Vernieuw of vervang je de isolatielaag van een dak, dan schrijft het Besluit bouwwerken leefomgeving een Rc van minimaal 2,1 voor. Bouw je een nieuwe dakkapel of een aanbouw, dan gelden de nieuwbouweisen: Rc 6,3 voor het dak, 4,7 voor de gevel en 3,7 voor de vloer (2026). Een dakkapel isoleren aan de binnenzijde van een bestaande constructie valt onder het eerste regime, een nieuwe dakkapel onder het tweede.
Fiscaal is er één regel die geld scheelt. Bij het isoleren van een woning die ouder is dan twee jaar valt de arbeid onder het btw-tarief van 9 procent; het isolatiemateriaal en het sloopwerk dat aan de isolatie voorafgaat vallen onder 21 procent. Een aannemer hoort die splitsing op de factuur te maken. Staat er alleen één totaalbedrag met 21 procent btw, vraag dan om een uitsplitsing.
| Situatie | Wat er geldt | Peiljaar |
|---|---|---|
| Isoleren aan de binnenzijde van het dak | Vergunningvrij, geen melding nodig | 2026 |
| Isoleren aan de buitenzijde, dak wordt dikker | Meestal vergunningplichtig, check het Omgevingsloket | 2026 |
| Monument of beschermd stadsgezicht | Toestemming van de gemeente vooraf nodig | 2026 |
| Isolatielaag van een bestaand dak vernieuwen | Minimaal Rc 2,1 volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving | 2026 |
| Nieuwe dakkapel of aanbouw | Nieuwbouweis Rc 6,3 voor het dak | 2026 |
| Arbeidskosten isoleren, woning ouder dan 2 jaar | 9% btw | 2026 |
| Isolatiemateriaal en voorafgaand sloopwerk | 21% btw | 2026 |
Bijzondere situaties: jaren 80-woning, VvE, garage en dakkapel
In een jaren 80-woning zit meestal al iets: vier tot zes centimeter glaswol tussen de sporen, goed voor een Rc van ongeveer 1,9. Die laag verwijderen is zonde, bijisoleren is de logische zet. Je schroeft een tweede regelwerk haaks op de sporen, vult dat met wol of platen en brengt de dampremmende laag pas daarna aan, aan de binnenkant van het geheel. Zolang de nieuw aangebrachte laag zelfstandig Rd 3,5 haalt, telt hij voor de ISDE mee. Hoe je zo'n bestaande opbouw van binnenuit aanvult zonder de constructie in te sluiten, staat bij het isoleren van de binnenkant van het dak.
Bij een appartement is het dak gemeenschappelijk eigendom van de vereniging van eigenaars. De ledenvergadering beslist, de VvE geeft de opdracht en vraagt de subsidie aan, en dat gebeurt niet via de ISDE maar via de subsidieregeling voor verenigingen van eigenaars bij RVO. Woon je op de bovenste verdieping en beweegt de vergadering niet, dan is isoleren binnen je eigen privegedeelte soms wel mogelijk; het reglement van splitsing bepaalt waar de grens ligt.
Het dak van een garage of een schuur isoleren levert alleen iets op als de ruimte verwarmd wordt of als er een kamer boven ligt. Voor zo'n bijgebouw zijn geïsoleerde dakplaten, sandwichpanelen met de isolatie er al in, meestal de simpelste route. Een losstaande, onverwarmde garage isoleren houdt het er hooguit iets minder koud, en de ISDE geldt daar niet, want de subsidie is bedoeld voor de woning waarin je woont. Zit de garage aan het huis vast met een verwarmde kamer erboven, dan is het platte dak ertussen wél een echte verliespost en telt het gewoon mee als dakoppervlak.
Een dakkapel is een geval apart, omdat de wangen, het voorfront en het platte dakje samen veel oppervlak hebben in verhouding tot de ruimte die ze opleveren. Bij het isoleren van een bestaande dakkapel aan de binnenzijde loop je snel tegen dikteproblemen aan; PIR of resolschuim haalt daar dezelfde waarde in de helft van de ruimte. Let vooral op de aansluiting tussen de dakkapel en het schuine dak, want daar zit in de praktijk het grootste lek.
Subsidiewijzer
Kies je maatregel en zie het actuele ISDE-bedrag, de voorwaarden en hoe je aanvraagt. Bekijk alle gegevens
| Categorie | Maatregel | Subsidie 2026 | Belangrijkste voorwaarde |
|---|---|---|---|
| Verwarming | Hybride warmtepomp (lucht-water) | ± € 1.500 tot € 3.000 | Bedrag per apparaat via de RVO-meldcodelijst; aanvragen binnen 24 maanden na installatie |
| Verwarming | Volledige lucht-waterwarmtepomp | ± € 2.000 tot € 4.500 | Afhankelijk van vermogen en efficiëntie; per 2026 lager bedrag voor een tweede lucht-waterwarmtepomp |
| Warm water | Zonneboiler | € 300 tot € 1.750 | Afhankelijk van collectoroppervlak en inhoud van het voorraadvat |
| Isolatie | Spouwmuurisolatie | € 5,25 per m² (1 maatregel), € 10,50 (2 of meer) | Minimaal 10 m², maximaal 170 m² |
| Isolatie | Dakisolatie | € 16,25 per m² (1 maatregel), € 32,50 (2 of meer) | Minimaal 20 m², maximaal 200 m² |
| Isolatie | Zolder- of vlieringvloerisolatie | € 4,00 per m² (1 maatregel), € 8,00 (2 of meer) | Minimaal 20 m²; niet samen met dakisolatie direct erboven |
| Isolatie | Gevelisolatie (buitenkant) | € 20,25 per m² (1 maatregel), € 40,50 (2 of meer) | Minimaal 10 m², maximaal 170 m² |
| Isolatie | Vloerisolatie | € 5,50 per m² (1 maatregel), € 11,00 (2 of meer) | Minimaal 20 m², maximaal 130 m² |
| Isolatie | Bodemisolatie | € 3,00 per m² (1 maatregel), € 6,00 (2 of meer) | Minimaal 20 m², maximaal 130 m²; vloer- óf bodemisolatie als ze boven elkaar liggen |
| Isolatie | HR++ glas (bestaande kozijnen) | € 25 per m² (1 maatregel), € 50 (2 of meer) | Minimaal 3 m², maximaal 45 m² glas |
| Isolatie | Triple glas in nieuwe isolerende kozijnen | € 111 per m² (1 maatregel), € 222 (2 of meer) | Minimaal 3 m², maximaal 45 m² glas |
| Isolatie | Bonus biobased isolatiemateriaal | € 1 tot € 6 per m² extra, per maatregel | Bovenop het reguliere bedrag; de bonus wordt niet verdubbeld |
| Opslag | Thuisbatterij | Geen landelijke subsidie in 2026 | Alleen enkele lokale en provinciale regelingen; check je eigen gemeente en provincie |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Doorgerekend: zo pakt het uit
Tussenwoning, 60 m² dak van binnenuit geïsoleerd
Stel, je hebt een tussenwoning met een hellend dakvlak van 60 m² en een zolderkamer die je gebruikt. Het bedrijf isoleert tussen de sporen met minerale wol, brengt een dampremmende laag aan en werkt af met gipsplaat, voor 95 euro per m²: 60 × 95 = 5.700 euro inclusief btw.
Blijft dit je enige maatregel, dan keert de ISDE 60 × 16,25 = 975 euro uit en betaal je netto 4.725 euro. De besparing is 320 m³ gas per jaar, oftewel 320 × 1,30 = 416 euro. De terugverdientijd komt daarmee op 4.725 / 416 = 11,4 jaar.
Laat je binnen 24 maanden ook 55 m² vloerisolatie aanbrengen voor 30 euro per m², dus 1.650 euro, dan verdubbelen beide subsidiebedragen. Voor het dak wordt dat 60 × 32,50 = 1.950 euro en voor de vloer 55 × 11 = 605 euro, samen 2.555 euro. De twee klussen kosten samen 7.350 euro, netto dus 4.795 euro, en besparen samen 320 + 130 = 450 m³ gas, oftewel 585 euro per jaar. Dat is 4.795 / 585 = 8,2 jaar. De tweede maatregel levert alleen al op het dak 975 euro extra subsidie op.
Dezelfde woning, maar alleen de zoldervloer
Stel, dezelfde tussenwoning gebruikt de zolder alleen voor opslag en er zit een luik in de vloer dat dicht kan. De zoldervloer meet 45 m². Een bedrijf isoleert die tussen de balken voor 35 euro per m²: 45 × 35 = 1.575 euro.
De ISDE geeft voor zolder- of vlieringvloerisolatie 4,00 euro per m² bij één maatregel, dus 45 × 4 = 180 euro, en 8,00 euro bij twee of meer, dus 360 euro. Combineer je het met spouwmuurisolatie, dan betaal je netto 1.575 - 360 = 1.215 euro.
Zolang de zolder onverwarmd blijft en het luik dicht is, sluit je met die 45 m² vrijwel hetzelfde temperatuurverschil af als met 60 m² dakisolatie, dus reken met dezelfde 320 m³ gas oftewel 416 euro per jaar. De terugverdientijd komt uit op 1.215 / 416 = 2,9 jaar, tegenover 8,2 jaar voor het dak zelf. Doe je het zelf, dan kost het 45 × 15 = 675 euro aan materiaal en vervalt de subsidie, waarmee je op 1,6 jaar uitkomt. De prijs die je ervoor betaalt: de zolder wordt een koude ruimte en is niet meer als kamer te gebruiken.
Meeliften met een dakrenovatie op een twee-onder-een-kapwoning
Stel, je hebt een twee-onder-een-kapwoning met 85 m² dakvlak en de pannen zijn na vijftig jaar aan vervanging toe. Alleen nieuwe panlatten, folie en pannen kosten 85 × 110 = 9.350 euro. Laat je in dezelfde beurt isolatieplaten op het dakbeschot leggen, dan wordt het 85 × 175 = 14.875 euro. De meerprijs van het isoleren is dus 5.525 euro.
Het dakvlak van 85 m² valt ruim binnen de grenzen van 20 en 200 m². Doe je binnen 24 maanden een tweede isolatiemaatregel, dan levert de ISDE 85 × 32,50 = 2.762 euro op. De netto meerprijs voor de isolatie zakt daarmee naar 5.525 - 2.762 = 2.763 euro.
De besparing is 360 m³ gas per jaar, oftewel 360 × 1,30 = 468 euro. De terugverdientijd op die meerprijs is 2.763 / 468 = 5,9 jaar. Wacht je met isoleren tot na de dakrenovatie en doe je het dan van binnenuit voor 95 euro per m², dan betaal je 85 × 95 = 8.075 euro, min 85 × 16,25 = 1.381 euro subsidie, dus 6.694 euro netto. Hetzelfde resultaat kost je dan bijna 4.000 euro meer, plus een leeggeruimde zolder.
Veelgemaakte fouten
De dampremmende laag weglaten of lek achterlaten
Zonder luchtdichte laag aan de warme kant loopt binnenlucht met waterdamp de isolatie in en condenseert tegen het koude dakbeschot. Dat is de directe oorzaak van rot hout in daken die twintig jaar geleden zijn geïsoleerd. Herstel betekent de hele afwerking eraf, en dan kost het meer dan de oorspronkelijke klus.
De ventilatieruimte tussen isolatie en dakpannen vullen
Isolatie die strak tegen de pannen wordt geduwd of geblazen, sluit de spouw af die regenwater en condens moet afvoeren. Het hout blijft dan nat en het beschot is na jaren van binnenuit verrot, zonder dat je er van buiten iets van ziet. Twee tot drie centimeter open ruimte met verbinding bij goot en nok voorkomt dat.
Te dun isoleren en daarmee de subsidie mislopen
De ISDE toetst op Rd 3,5 voor de nieuw aangebrachte laag. Acht centimeter glaswol haalt dat niet, twaalf tot veertien wel. Bij een dak van 60 m² kost die vergissing 975 euro bij één maatregel en 1.950 euro bij twee (bedragen 2026), nog los van de besparing die je jarenlang misloopt.
Zelf isoleren zonder de rekensom te maken
Zelf aangebrachte isolatie geeft sinds 2026 geen recht meer op ISDE. Bij een dak van 60 m² laat je daarmee tot 1.950 euro liggen, waardoor een bedrijf inclusief subsidie soms nauwelijks duurder uitpakt dan zelf doen zonder. Op een zoldervloer, waar de subsidie 4,00 of 8,00 euro per m² is, valt die vergelijking juist wel snel uit in het voordeel van zelf doen.
Het dak van binnenuit isoleren terwijl de pannen bijna op zijn
Wie eerst binnen isoleert en drie jaar later de dakbedekking laat vervangen, betaalt twee keer voor arbeid die in één beurt kon. In het rekenvoorbeeld hierboven scheelt meeliften bijna 4.000 euro bij 85 m² dak. Vraag een dakdekker hoeveel jaar de pannen en panlatten nog meegaan voordat je een isolatiebedrijf belt.
De zoldervloer en het dak erboven allebei willen laten meetellen
De ISDE keert niet twee keer uit voor dezelfde scheiding tussen binnen en buiten. Isoleer je het dakvlak, dan telt de zoldervloer daaronder niet meer mee, en andersom. Wie beide bedragen in zijn begroting zet, komt bij de afrekening met RVO een paar honderd euro tekort.
De ventilatie van het huis ongemoeid laten
Een dichter dak houdt de waterdamp binnen die je zelf produceert. Blijven de roosters dicht en staat de mechanische afzuiging op de laagste stand, dan stijgt de luchtvochtigheid en verschijnt er condens op de ramen. Roosters openzetten kost niets; schimmel weghalen en opnieuw schilderen wel.
Alleen op de prijs per vierkante meter vergelijken
Zonder de Rd-waarde, de laagdikte en de afwerking op papier vergelijk je twee ongelijke offertes. Een offerte die vijftien euro per m² goedkoper is maar de dampremmende laag en het stucwerk niet bevat, is uiteindelijk duurder en levert bovendien het risico op dat de aanvraag bij RVO wordt afgewezen.
Veelgestelde vragen
Hoe isoleer je een dak?
Er zijn drie routes. Van binnenuit breng je isolatie tussen en tegen de sporen aan, met daarover een luchtdicht afgeplakte dampremmende laag en een afwerking van gipsplaat. Van buitenaf gaan de pannen eraf, komt er een doorlopende laag isolatie op het dakbeschot en gaan de pannen er weer op. Blijft de zolder onverwarmd, dan isoleer je alleen de zoldervloer tussen de balken. Welke route past, hangt af van of je de zolder gebruikt en of de dakbedekking nog goed is.
Wat kost een dak isoleren per m²?
Van binnenuit tussen de sporen kost het 40 tot 70 euro per m² zonder afwerking en 70 tot 120 euro met dampremmende laag, gipsplaat en stucwerk (2026). Van buitenaf ligt de prijs op 120 tot 200 euro per m², en op 150 tot 250 euro als er meteen nieuwe panlatten en pannen op gaan. Een zoldervloer is met 25 tot 50 euro per m² veel goedkoper. De ISDE haalt daar 16,25 of 32,50 euro per m² vanaf. De volledige uitsplitsing staat bij de kosten van dakisolatie.
Kun je een dak beter van binnen of van buiten isoleren?
Technisch wint de buitenkant. De isolatielaag loopt daar door over de sporen heen, dus er zijn geen koudebruggen, je verliest binnen geen hoogte en de zolder hoeft niet leeg. Financieel wint de binnenkant, omdat de dakbedekking blijft liggen en je de helft tot een derde betaalt. De praktische regel: gaan de pannen er binnen een paar jaar toch af, dan isoleer je van buitenaf; liggen ze er nog twintig jaar goed bij, dan van binnenuit.
Mag je een dak van binnen en buiten isoleren?
Het mag en het gebeurt, bijvoorbeeld als er al een dunne laag tussen de sporen zit en er bij een dakrenovatie een laag bovenop komt. De voorwaarde is dat de opbouw naar buiten toe steeds dampopener wordt, zodat vocht één kant op kan. Twee dampdichte lagen met hout ertussen sluiten vocht op en dat is precies de situatie waarin balken gaan rotten. Laat een dakdekker of bouwkundige de opbouw beoordelen voordat je een tweede laag toevoegt.
Hoeveel subsidie krijg je in 2026 op dakisolatie?
De ISDE betaalt 16,25 euro per m² als dakisolatie je enige maatregel is en 32,50 euro per m² als je binnen 24 maanden nog een isolatiemaatregel laat uitvoeren. Je moet minimaal 20 m² isoleren, er wordt over maximaal 200 m² uitgekeerd en de nieuwe laag moet minimaal Rd 3,5 halen. Voor biobased materiaal komt er 5,00 euro per m² bij, en die bonus wordt niet verdubbeld. Alle bedragen per maatregel staan in de subsidiewijzer.
Hoe weet ik of mijn dak al geïsoleerd is?
Ga met een zaklamp naar zolder en kijk naar het dakvlak. Zie je kale planken, of licht tussen de pannen door, dan zit er niets. Zie je folie, gipsplaat of wol tussen de sporen, dan is er ooit geïsoleerd. Het energielabel en het woningdossier vermelden meestal ook wat er is toegepast. Een andere aanwijzing komt van buiten: smelt de sneeuw op jouw dak veel sneller weg dan bij de buren, dan lekt er warmte doorheen.
Kun je zelf je dak isoleren?
Een zoldervloer tussen de balken isoleren is prima zelf te doen: platen of rollen op maat snijden, klemmend aanbrengen en eventueel een loopvloer erover. Het dakvlak van binnenuit is een stuk lastiger, want daar staat of valt het resultaat met een luchtdichte dampremmende laag rond sporen, dakramen en stopcontacten. Houd er rekening mee dat zelf aangebrachte isolatie sinds 2026 geen recht meer geeft op ISDE, waardoor het prijsverschil met een bedrijf kleiner is dan het lijkt.
Werkt isolatiefolie op het dak, aan de binnen- of buitenzijde?
Reflecterende folie wordt verkocht als dunne dakisolatie, maar de eigen warmteweerstand blijft rond Rd 0,5 tot 1,0. Het reflectie-effect werkt alleen bij een luchtspouw aan beide zijden, en in de praktijk wordt die spouw ingedrukt door panlatten of afwerking. Voor de ISDE telt folie niet mee, want die eist Rd 3,5. Als dampremmende laag achter een echte isolatielaag is folie wel op zijn plaats, en dan is het ook precies waar hij voor bedoeld is.
Kun je isolatie onder de dakpannen laten inblazen?
Dat kan: een bedrijf blaast EPS-parels of wolvlokken in de ruimte tussen het dakbeschot en de pannen, zonder dat er binnen of buiten iets gesloopt hoeft te worden. Twee bezwaren wegen zwaar. De laag is te dun om Rd 3,5 te halen, dus er is geen subsidie, en de ruimte die gevuld wordt is juist de ventilatiespouw die vocht moet afvoeren. Bij een dak zonder dakbeschot, waar de pannen direct op de latten liggen, valt de methode helemaal af.
Hoe isoleer je een houten zoldervloer tussen de balken?
Haal de vloerdelen eruit of werk vanaf bovenaf tussen de balken, leg minerale wol of platen strak passend tussen de balken en zorg dat er geen kieren langs de randen blijven. De dampremmende laag komt aan de warme kant, dus onder de isolatie richting de verdieping eronder. Leg daarna de vloerdelen terug of maak een loopvloer op afstandhouders, zodat de isolatie niet wordt platgedrukt. Dicht het zolderluik af met tochtstrip, want een kier van een centimeter rond het luik doet de winst grotendeels teniet.
Kan een dak verrotten door isolatie?
Ja, en dat gebeurt bij verkeerd uitgevoerd werk vaker dan mensen denken. De oorzaak is altijd dezelfde: warme, vochtige binnenlucht die door een lekke of ontbrekende dampremmende laag de constructie in trekt en condenseert tegen het koude dakbeschot. Een tweede oorzaak is een dichtgestopte ventilatiespouw tussen isolatie en pannen. Vochtproblemen na dakisolatie zijn dus geen argument tegen isoleren, maar tegen slordig isoleren.
Hoe pak je dakisolatie aan in een jaren 80-woning?
In een woning uit de jaren tachtig zit meestal al vier tot zes centimeter glaswol tussen de sporen, goed voor ongeveer Rc 1,9. Die laag laat je zitten en je isoleert bij met een tweede regelwerk haaks op de sporen, gevuld met wol of platen, met de dampremmende laag pas aan de binnenzijde van het geheel. Zolang de nieuwe laag zelf Rd 3,5 haalt, telt hij mee voor de ISDE. Controleer eerst of de oude wol droog is en niet is gezakt.
Hoe isoleer je een plat dak van binnenuit?
Je brengt isolatieplaten aan tegen de onderkant van de dakvloer, met een volledig luchtdichte dampremmende laag daaronder en pas daarna de plafondafwerking. Deze opbouw heet een koud dak: de houten dakvloer ligt aan de koude kant van de isolatie en elk gat in de dampremmende laag laat vocht toe dat daar condenseert. Van buitenaf isoleren, met de platen onder een nieuwe laag bitumen of EPDM, is technisch veruit de veiligere keuze. Wat er per opbouw bij komt kijken, staat bij plat dak isoleren.
Heb je een vergunning nodig voor dakisolatie aan de buitenkant?
Vaak wel. Het dak wordt door de isolatielaag tien tot twintig centimeter dikker, waardoor de hoogte, de dakrand en het aanzicht veranderen. Doe daarom voordat je opdracht geeft de vergunningcheck in het Omgevingsloket. Bij een monument of een beschermd stadsgezicht beslist de gemeente. Isoleren aan de binnenzijde verandert niets aan de buitenkant en is vergunningvrij.
Hoe werkt dakisolatie bij een VvE?
Het dak van een appartementencomplex is gemeenschappelijk eigendom, dus de ledenvergadering van de vereniging van eigenaars moet erover besluiten. De VvE geeft de opdracht, betaalt uit het onderhoudsfonds of via een lening, en vraagt de subsidie aan via de regeling voor verenigingen van eigenaars bij RVO, niet via de ISDE voor woningeigenaren. Wat er binnen jouw eigen appartement mag, staat in het reglement van splitsing.
Is een garagedak of schuurdak isoleren zinvol?
Alleen als de ruimte verwarmd wordt of als er een verwarmde kamer boven ligt. Een losstaande koude garage isoleren houdt het er hooguit iets minder koud en levert geen gasbesparing op; de ISDE geldt daar niet, want die is bedoeld voor de woning waarin je woont. Zit de garage vast aan het huis met een slaapkamer erboven, dan is dat platte dak wel een echte verliespost en telt het gewoon mee als dakoppervlak.
Waar let je op in een offerte voor dakisolatie?
Vier dingen horen zwart op wit te staan: het aantal vierkante meters, het materiaal met de productnaam, de laagdikte en de Rd-waarde van de aangebrachte laag. Zonder die gegevens op de factuur wijst RVO de subsidieaanvraag af. Kijk daarnaast of de dampremmende laag, de ventilatiespouw en de afwerking in de prijs zitten, en of de arbeid en het materiaal apart staan zodat het btw-tarief van 9 procent op de arbeid zichtbaar is. Vraag twee of drie offertes op en vergelijk ze op die punten, niet op de prijs per m² alleen.
Hoeveel bespaart dakisolatie per jaar?
Bij een sprong van geen isolatie naar een laag met Rd 3,8 bespaart een tussenwoning ongeveer 320 m³ gas per jaar, een hoekwoning 340 m³, een twee-onder-een-kapwoning 360 m³ en een vrijstaand huis 550 m³ (Milieu Centraal, 2026). Bij een gasprijs van 1,30 euro per m³ komt dat neer op 416 tot 715 euro per jaar. Zit er al een dunne laag, dan is de winst kleiner, omdat het grootste effect in de eerste centimeters zit.
Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt
Voor een gewoon rijtjeshuis met een gaaf dak heb je geen adviseur nodig: twee of drie offertes van isolatiebedrijven, elk met de m², het materiaal, de laagdikte en de Rd-waarde op papier, geven genoeg om te kiezen. Een dakdekker of bouwkundige wordt de moeite waard zodra de constructie zelf in het spel komt. Bij twijfel over de staat van het dakbeschot, bij vochtplekken op zolder of bij een dak dat binnen tien jaar toch vervangen moet worden, is een inspectie van enkele honderden euro's (2026) goedkoper dan achteraf isolatie weghalen. Een bouwkundige beoordeelt ook of de balken het gewicht van isolatie van buitenaf dragen. Voor een monument of een pand in beschermd stadsgezicht loopt de route sowieso via de gemeente, en dan is een adviseur die de vergunningaanvraag kent zijn geld waard. Wil je meerdere maatregelen achter elkaar plannen, dan rekent een energieadviseur de volgorde en de terugverdientijden voor jouw huis door en voorkomt hij dat je subsidie laat liggen; de bedragen per maatregel zoek je zelf al op in de subsidiewijzer. Wat de tweede maatregel kost waarmee je het dakbedrag verdubbelt, staat bij de kosten van spouwmuurisolatie en bij de kosten van vloerisolatie.