Overlijdensrisicoverzekering: bij je hypotheek en daarbuiten

Wat een overlijdensrisicoverzekering is en hoe hij werkt

Een overlijdensrisicoverzekering keert één vast bedrag uit als de verzekerde overlijdt binnen de looptijd van de polis. Haalt de verzekerde de einddatum, dan stopt de dekking en krijg je niets terug. Die betekenis verklaart meteen de lage premie: je betaalt alleen voor het risico en niet voor een spaarpot. Van alle verzekeringen rond je huis is dit de enige die geen bezit dekt maar het wegvallen van een inkomen.

Vier afspraken vormen de polis: het verzekerd bedrag, de looptijd, wie de verzekerde is en wie het geld krijgt. De verzekeringnemer sluit het contract en betaalt de premie, en dat is niet altijd dezelfde persoon als de verzekerde. Dat onderscheid oogt formeel, maar het bepaalt of de nabestaande later erfbelasting betaalt over de uitkering.

De uitkering gaat rechtstreeks naar de begunstigde en valt buiten de verdeling van de nalatenschap. Verzekeraars betalen doorgaans binnen enkele weken nadat ze de akte van overlijden hebben gekregen. Wat de nabestaande met het geld doet is vrij, tenzij de polis aan de geldverstrekker is verpand en de uitkering dus eerst de hypotheek aflost. Hoe de aanvraag verloopt en welke gezondheidsvragen erbij horen staat in de gids over een levensverzekering afsluiten.

Het verschil tussen een overlijdensrisicoverzekering en een levensverzekering

Levensverzekering is de verzamelnaam voor elke verzekering die aan een mensenleven hangt. De overlijdensrisicoverzekering is daarvan de kaalste vorm: puur dekking, geen opbouw, geen waarde als je hem opzegt. Wie in een gesprek of een offerte het woord levensverzekering hoort, doet er goed aan te vragen of er ook kapitaal wordt opgebouwd, want dat scheelt tientallen euro's per maand aan premie.

De verwarring komt vooral doordat oudere hypotheken vaak een gemengde levensverzekering hadden: een polis die uitkeert bij overlijden én op de einddatum. Zulke spaar- en beleggingspolissen worden sinds 1 januari 2013 niet meer als nieuwe hypotheekconstructie gesloten. Wat er tegenwoordig naast een lening hangt, is vrijwel altijd een kale risicodekking. Ook een uitvaartverzekering is een levensverzekering, alleen met een klein verzekerd bedrag dat op de kosten van een uitvaart is gericht.

Naast de losse polis loopt er meestal ook dekking via het werk. Onder de Wet toekomst pensioenen is het nabestaandenpensioen bij overlijden vóór de pensioendatum altijd een risicodekking, die eindigt zodra je uit dienst gaat. De Pensioenwet schrijft daarna een uitloop voor van drie maanden, of zes als de pensioenregeling dat afspreekt, en houdt de dekking bovendien in stand zolang je aansluitend WW of ziektewetuitkering ontvangt. Wie van baan wisselt of voor zichzelf begint, verliest die dekking dus zonder dat er een brief van de verzekeraar aan te pas komt. Dat is precies het moment waarop een eigen polis in beeld komt, net als bij de andere keuzes rond het verzekeren van je huis en je huishouden.

Soort levensverzekering	Keert uit bij	Waarde als je blijft leven	Waar je hem regelt
Overlijdensrisicoverzekering	Overlijden binnen de looptijd	Geen	Zelf bij een verzekeraar of via een adviseur
Gemengde levensverzekering of spaarpolis	Overlijden én op de einddatum	Opgebouwd kapitaal	Bestaande polissen, niet meer nieuw af te sluiten bij een hypotheek
Uitvaartverzekering	Overlijden, zonder einddatum	Beperkte afkoopwaarde	Zelf bij een uitvaartverzekeraar
Partner- en wezenpensioen	Overlijden zolang je in de regeling zit	Geen bij een risicodekking	Via je werkgever of pensioenfonds

Is een overlijdensrisicoverzekering verplicht?

Er bestaat geen wet die een overlijdensrisicoverzekering voorschrijft. Op de vraag of een levensverzekering verplicht is, luidt het antwoord dus nee: niet bij een huurhuis, niet bij een koophuis en niet bij een gezin met kinderen. De verplichting die mensen zich herinneren komt van de geldverstrekker, niet van de overheid.

Ook Nationale Hypotheek Garantie eist de polis niet meer. Tot en met de Voorwaarden & Normen 2017-4 moest er een polis zijn zolang de lening boven 80 procent van de woningwaarde uitkwam; in de Voorwaarden & Normen 2018-1, geldig vanaf 1 januari 2018, is dat artikel geschrapt. De reden was praktisch: mensen met een ziekteverleden kregen moeilijk een betaalbare polis en daarmee moeilijk een hypotheek. Voor hypotheken die vóór 2018 met NHG zijn afgesloten verdween de eis niet vanzelf: sinds de Voorwaarden & Normen 2020-1, geldig vanaf 1 januari 2020, mág de geldverstrekker de bestaande verplichte verpanding van de polis laten vervallen, en beslist hij dus zelf of dat gebeurt. Wie nu een bestaande polis wil beëindigen omdat NHG hem niet vraagt, kijkt dus eerst of de eigen geldverstrekker er nog aan hecht.

Want dat mag die. Geldverstrekkers stellen de verzekering geregeld als voorwaarde wanneer de lening hoog is ten opzichte van de woningwaarde, of wanneer het gezamenlijke inkomen zonder de ene partner de lasten niet draagt. Ze vragen dan vaak ook om verpanding, zodat de uitkering rechtstreeks naar de aflossing gaat. Welke eisen per situatie gelden en hoe je de polis aan de lening koppelt, staat in de gids over de overlijdensrisicoverzekering bij je hypotheek.

Wel of geen overlijdensrisicoverzekering: wanneer hij iets oplevert

De vraag waarom je zo'n verzekering zou nemen, valt terug te brengen tot één rekensom. Kan degene die achterblijft de woonlasten dragen op het inkomen dat overblijft, en wil die persoon in het huis blijven wonen? Is het antwoord op allebei ja, dan is de polis luxe. Is het antwoord op een van beide nee, dan koop je met een paar tientjes per maand het recht om te blijven zitten.

Het gat dat je dicht bestaat uit twee delen. Het eerste is de hypotheeklast die doorloopt terwijl er een salaris wegvalt. Het tweede is het inkomen zelf: de Anw-uitkering van de overheid geldt alleen als de nabestaande een kind onder de achttien heeft of zelf voor ten minste 45 procent arbeidsongeschikt is, en het partnerpensioen via het werk stopt vaak bij uitdiensttreding. Wie zelfstandig is, heeft dat tweede vangnet meestal helemaal niet.

Deze polis staat los van de dekkingen die je bezit beschermen. Schade aan de woning zelf zit in je opstalverzekering, je spullen in de inboedelverzekering en schade die jij bij een ander veroorzaakt in de aansprakelijkheidsverzekering. Deze dekt het enige risico dat de andere drie niet raken: het wegvallen van het inkomen waarmee alles betaald wordt.

Situatie	Wat er gebeurt zonder polis	Nut van een overlijdensrisicoverzekering
Twee inkomens, hypotheek past ruim op één inkomen	De achterblijver kan blijven wonen	Klein, hooguit als buffer voor rustig kunnen kiezen
Twee inkomens, hypotheek past niet op één inkomen	Verkoop binnen een tot twee jaar is het meest waarschijnlijk	Groot, verzeker het verschil tussen schuld en draagbare schuld
Eén kostwinner met kinderen	Naast de woonlast valt ook het gezinsinkomen weg	Groot, verzeker hypotheekgat plus een aantal jaren inkomen
Samenwonend zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap	De achterblijver erft niets automatisch	Groot, en let extra op de tenaamstelling van de polis
Alleenstaand zonder hypotheek en zonder nabestaanden	De nalatenschap dekt de kosten	Klein, een uitvaartdekking volstaat meestal
Gepensioneerd met een afgeloste woning	Er valt geen woonlast om te dragen	Klein, tenzij er nog een lening op de woning rust

Welke overlijdensrisicoverzekering past bij je situatie

Overlijdensrisicoverzekeringen verschillen vooral in de manier waarop het verzekerd bedrag zich over de looptijd gedraagt. Een gelijkblijvende dekking keert de eerste dag hetzelfde uit als de laatste. Een dalende dekking zakt elk jaar, omdat de gedachte is dat je hypotheekschuld ook zakt. Dalend is fors goedkoper, gelijkblijvend geeft de nabestaande meer ruimte dan alleen aflossen.

Bij een dalende dekking bestaat er nog een keuze tussen lineair en annuïtair dalend. Lineair zakt met een vast bedrag per jaar en loopt daardoor vooral in de eerste jaren sneller omlaag dan een annuïteitenhypotheek aflost. Annuïtair dalend volgt de aflossing van een annuïteitenhypotheek en houdt de dekking in het begin hoger. De annuïtaire variant wordt aangeboden met een rekenrente; ligt jouw hypotheekrente hoger, dan daalt de dekking sneller dan je schuld.

Sluiten twee mensen samen af, dan kan dat op één polis met twee verzekerden die bij het eerste overlijden uitkeert, of op twee losse polissen. Twee polissen kosten meestal iets meer, maar ze geven twee losse bedragen en ze maken kruislings afsluiten mogelijk. Welke overlijdensrisicoverzekering het beste past, hangt dus samen met de vraag wie er precies moet worden beschermd en tegen welk bedrag.

Vorm	Verloop van het verzekerd bedrag	Premie	Past bij
Gelijkblijvend	Het hele bedrag blijft de looptijd staan	Hoogst	Inkomensgat, kinderen, een aflossingsvrij hypotheekdeel
Lineair dalend	Zakt met een vast bedrag per jaar naar nul	Laagst	Een lineaire hypotheek of een bewuste minimumdekking
Annuïtair dalend	Volgt de aflossing van een annuïteitenhypotheek	Tussen beide in	Een annuïteitenhypotheek, mits de rekenrente klopt
Eén polis op twee levens	Keert uit bij het eerste overlijden	Iets lager dan twee polissen	Partners die één gezamenlijk bedrag willen
Twee losse polissen, kruislings	Elk een eigen bedrag en looptijd	Iets hoger	Partners die erfbelasting over de uitkering willen voorkomen

Hoe hoog en tot welke leeftijd je verzekert

Voor het verzekerd bedrag zijn er twee gangbare maatstaven. De eerste is de hypotheekschuld, of het deel daarvan dat de achterblijver niet kan dragen. De tweede is het inkomensgat: het bedrag dat nodig is om een aantal jaren het verschil tussen de oude en de nieuwe situatie te overbruggen. Wie beide optelt, komt vaak op een hoger bedrag uit dan de geldverstrekker vraagt, en dat is geen fout maar een keuze.

De looptijd hangt aan het moment waarop het risico verdwijnt. Bij een hypotheek is dat de resterende looptijd van de lening, bij kinderen het moment waarop de jongste zelfstandig is, en bij een inkomensgat de pensioendatum. Verzekeraars werken met een maximale eindleeftijd, en de vraag tot welke leeftijd een overlijdensrisicoverzekering loopt, kent daardoor geen één antwoord. Zeventig, vijfenzeventig en tachtig jaar komen het meest voor; een enkele verzekeraar gaat tot vijfentachtig. Een overlijdensrisicoverzekering tot 80 jaar is dus gewoon te krijgen, alleen wordt de premie in dat laatste stuk van de looptijd het duurst.

Ook het instapmoment is begrensd. De maximale leeftijd om een polis af te sluiten ligt bij de meeste verzekeraars tussen de zestig en zeventig jaar, waarbij de eindleeftijd tegelijk het aantal jaren dekking bepaalt. Wie op zijn achtenzestigste nog dekking zoekt, houdt in de praktijk een korte looptijd tegen een hoge premie over.

Wat je vastlegt	Gebruikelijke bandbreedte	Waar de grens vandaan komt
Ingangsleeftijd	18 tot ongeveer 65 of 70 jaar	Acceptatiebeleid van de verzekeraar
Eindleeftijd	70, 75 of 80 jaar, soms 85	Acceptatiebeleid van de verzekeraar
Looptijd	5 tot 30 jaar	Meestal gekoppeld aan de resterende hypotheekduur
Verzekerd bedrag	Vanaf enkele tienduizenden euro's	Boven € 352.200 mag naar erfelijkheidsonderzoek worden gevraagd (vragengrens sinds 1 januari 2025)
Medische beoordeling	Gezondheidsverklaring, bij hoge bedragen een keuring	Protocol Verzekeringskeuringen en de Wet op de medische keuringen

Wat een overlijdensrisicoverzekering kost

De premie hangt aan zes dingen: je leeftijd bij aanvang, het verzekerd bedrag, de looptijd, de vorm van de dekking, je gezondheid en of je rookt. Roken verdubbelt de premie ongeveer, en die vraag komt bij elke aanvraag terug. Hoe lang je rookvrij moet zijn om weer als niet-roker te gelden, verschilt per verzekeraar en staat in de polisvoorwaarden; twee jaar en vijf jaar komen allebei voor. Ben je die termijn voorbij, dan kun je de polis opnieuw laten beoordelen.

Op de premie van een levensverzekering zit geen assurantiebelasting, terwijl schadeverzekeringen in 2026 met 21 procent worden belast. Daar staat tegenover dat de premie niet aftrekbaar is in box 1. Hoe duur een levensverzekering uitpakt, verschilt verder sterk per aanbieder: voor exact dezelfde dekking lopen de premies makkelijk enkele tientallen procenten uiteen, wat vergelijken hier net zo nuttig maakt als bij het vergelijken van je woonverzekeringen.

Naast de premie kunnen er afsluitkosten zijn. Een overlijdensrisicoverzekering zonder afsluitkosten bestaat: sluit je zelf af zonder advies, dan rekenen veel aanbieders alleen premie. Neem je advies, dan betaal je een advies- en bemiddelingsvergoeding, in de markt meestal enkele honderden euro's. Die kosten staan los van de polis en moeten vooraf op papier staan. Wat elk van deze keuzes met het maandbedrag doet, is doorgerekend in de gids over wat een overlijdensrisicoverzekering kost.

Leeftijd bij aanvang	Premie per maand, niet-roker	Premie per maand, roker
30 jaar	€ 6 tot € 10	€ 12 tot € 20
40 jaar	€ 13 tot € 20	€ 25 tot € 40
50 jaar	€ 35 tot € 55	€ 70 tot € 115
60 jaar	€ 100 tot € 160	€ 200 tot € 330

Wanneer een overlijdensrisicoverzekering niet uitkeert

In verreweg de meeste gevallen keert de polis gewoon uit, ook bij ziekte, ongeval of een overlijden in het buitenland. De uitzonderingen staan in de voorwaarden van de levensverzekering en zijn beperkt in aantal, maar ze wegen zwaar omdat ze pas op het slechtste moment blijken.

De belangrijkste is de mededelingsplicht bij de aanvraag. Wie een aandoening, een medicijn of een risicovolle hobby verzwijgt op de gezondheidsverklaring, geeft de verzekeraar een grond om de uitkering te verlagen of te weigeren, en bij opzet tot misleiding vervalt het recht op uitkering helemaal. De wet zet daar geen einddatum op: artikel 7:929 van het Burgerlijk Wetboek geeft de verzekeraar twee maanden na ontdekking om zich erop te beroepen, maar bepaalt niet wanneer die ontdekking te laat is. Sommige polissen kennen wel een onbetwistbaarheidsclausule van twee jaar, waarna de verzekeraar zich niet meer op verzwijging kan beroepen behalve bij opzet tot misleiding; dat is een afspraak in de voorwaarden en geen wettelijk recht. Diezelfde plicht om eerlijk te melden speelt bij elke polis, ook bij het melden van schade aan je woning.

Verder komen deze situaties voor: overlijden na de einddatum van de polis, een premieachterstand waarbij de verzekeraar je eerst schriftelijk heeft aangemaand met een betalingstermijn van veertien dagen en de gevolgen erbij heeft gezet, en een begunstigde die onherroepelijk is veroordeeld voor het opzettelijk veroorzaken van het overlijden of het opzettelijk meewerken daaraan. Dat laatste staat in de wet en kan niet in de voorwaarden worden weggeschreven. Blijft er twijfel over een afwijzing, dan kun je terecht bij het klachteninstituut voor financiële dienstverlening.

Erfbelasting over de uitkering en kruislings afsluiten

Over de uitkering betaal je geen inkomstenbelasting. Erfbelasting kan er wel komen, en dat hangt aan één regel uit de Successiewet: is er voor de premie iets onttrokken aan het vermogen van de overledene, dan telt de uitkering mee als erfrechtelijke verkrijging. Betaalde de overledene zijn eigen premie, dan is het volle bedrag belast bij de ontvanger.

Kruislings afsluiten haalt die grond weg. Jij wordt verzekeringnemer op het leven van je partner en betaalt die premie van je eigen rekening; je partner doet hetzelfde op jouw leven. Overlijdt een van beiden, dan is de uitkering afkomstig uit een contract dat de ander betaalde, en blijft er niets van de overledene onttrokken. De uitkering is dan onbelast. Voorwaarde is wel dat het echt zo loopt: aparte rekeningen, geen automatische verrekening, en bij gehuwden in gemeenschap van goederen een aanvullende regeling zodat de premie niet uit gemeenschappelijk geld komt. Leg die opzet vast op het moment dat je de polis aanvraagt, want achteraf wijzigen van de verzekeringnemer werkt niet met terugwerkende kracht.

Wie getrouwd of geregistreerd partner is, merkt van dit alles vaak weinig, want de partnervrijstelling van 828.035 euro in 2026 slokt een gebruikelijke uitkering op. Voor samenwoners ligt het anders: zonder notarieel samenlevingscontract met wederzijdse zorgplicht en zonder vijf jaar samenwonen ben je voor de erfbelasting geen partner maar derde, met een vrijstelling van 2.769 euro in 2026 en tarieven van 30 en 40 procent. Een overlijdensrisicoverzekering en een samenlevingscontract horen daarom bij elkaar.

Ontvanger van de uitkering	Vrijstelling erfbelasting 2026	Tarief tot € 158.669	Tarief daarboven
Echtgenoot, geregistreerd partner of samenwoner die fiscaal partner is	€ 828.035	10%	20%
Kind	€ 26.230	10%	20%
Kleinkind	€ 26.230	18%	36%
Samenwoner zonder partnerschap, broer, zus of vriend	€ 2.769	30%	40%

De polis onderhouden: verlagen, oversluiten, verlengen en opzeggen

Een overlijdensrisicoverzekering is geen product dat je afsluit en vergeet. Los je extra af op je hypotheek, dan mag het verzekerd bedrag mee omlaag, en de premie zakt vrijwel evenredig mee. Verlagen kan altijd en zonder nieuwe gezondheidsvragen, want het risico voor de verzekeraar wordt kleiner.

Omhoog gaat moeilijker. Verhogen of verlengen betekent in de praktijk een nieuwe aanvraag met een nieuwe gezondheidsverklaring en een premie die past bij je huidige leeftijd. Sommige polissen kennen een clausule waarmee je bij een verhuizing of de geboorte van een kind zonder medische vragen mag verhogen tot een bepaald bedrag; dat staat in je voorwaarden en het is een reden om die na te lezen voordat je opzegt. Een polis die afloopt kun je zelden verlengen: de meeste verzekeraars laten de bestaande dekking eindigen en vragen om een nieuw contract.

Oversluiten naar een goedkopere aanbieder mag, en de premies verschillen genoeg om het te overwegen. Zeg de oude polis pas op nadat de nieuwe definitief is geaccepteerd, want tussen aanvraag en acceptatie zit een medische beoordeling die verkeerd kan uitpakken. Loopt de polis mee met de hypotheek en is hij verpand, dan moet de geldverstrekker meetekenen; hoe die koppeling werkt staat in de gids over de verzekering naast je hypotheek.

Doorgerekend: zo pakt het uit

Veelgemaakte fouten

De polis op de verkeerde naam zetten

Verzekeringnemer, verzekerde en begunstigde op dezelfde persoon zetten is de duurste administratieve fout die er in dit product bestaat. Bij samenwoners zonder fiscaal partnerschap kan dat tienduizenden euro's erfbelasting kosten over een uitkering die met kruislings afsluiten volledig onbelast was gebleven.

Het verzekerd bedrag gelijkstellen aan de hypotheekschuld

De schuld is niet het probleem; de last die na het overlijden overblijft is dat wel. Wie alleen de schuld verzekert, dekt de woonlasten maar niet het weggevallen inkomen voor boodschappen, kinderopvang en verzekeringen.

Vertrouwen op de dekking via het werk

Het nabestaandenpensioen bij overlijden vóór de pensioendatum is onder de Wet toekomst pensioenen een risicodekking die eindigt bij uitdiensttreding. De Pensioenwet houdt de dekking daarna nog drie maanden in stand, zes als de regeling dat afspreekt, en langer zolang je aansluitend WW ontvangt. Wie zonder die vangnetten van baan wisselt of zelfstandig wordt, staat onverzekerd zonder dat iemand daarover een brief stuurt.

De oude polis opzeggen voordat de nieuwe rond is

Tussen aanvraag en acceptatie zit een medische beoordeling. Een afwijzing of een fikse premieopslag laat je dan zonder dekking achter, terwijl de oude polis niet terug te draaien is.

Een dalende dekking kiezen die sneller zakt dan de schuld

Een annuïtair dalende dekking rekent met een vaste rekenrente. Ligt je hypotheekrente hoger, dan loopt de dekking achter op de werkelijke restschuld en ontstaat er in het midden van de looptijd een gat van soms tienduizenden euro's.

Verzwijgen op de gezondheidsverklaring

Een niet gemelde aandoening levert meestal alleen een premieopslag op, maar verzwijgen geeft de verzekeraar een grond om de uitkering te korten of te weigeren. Het risico ligt volledig bij de nabestaande, die de aanvraag niet zelf heeft ingevuld.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Een kale overlijdensrisicoverzekering regel je prima zelf: je kiest een bedrag, een looptijd en een vorm, vergelijkt premies en vult de gezondheidsverklaring eerlijk in. Advies over een overlijdensrisicoverzekering verdient zich terug zodra de situatie afwijkt van het standaardgeval. Denk aan een medisch verleden waardoor je een opslag of afwijzing verwacht, een bedrijf of een lening in de familie, kinderen uit een eerdere relatie, of een hypotheek waarbij de geldverstrekker de polis wil verpanden. Een hypotheekadviseur rekent voor de losse verzekeringsmodule doorgaans enkele honderden euro's, en die vergoeding staat vooraf op papier. Voor de tenaamstelling, het kruislings opzetten en de samenhang met een samenlevingscontract of testament is de notaris het juiste adres; een notarieel samenlevingscontract kost meestal een paar honderd euro en bepaalt of de partnervrijstelling van 828.035 euro in 2026 geldt. Wil je eerst zelf de bedragen op een rij hebben, begin dan bij de gids over de kosten van een overlijdensrisicoverzekering en zet die naast de rest van je verzekeringen als huiseigenaar.