Bouwvergunning: wat hij kost en hoe je hem aanvraagt

Wat een bouwvergunning tegenwoordig is

Wie in 2026 een bouwvergunning zoekt, komt uit bij de omgevingsvergunning. Sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking trad, loopt alle toestemming rond bouwen via één digitaal loket en staat er op je besluit omgevingsvergunning. De term bouwvergunning is bij gemeenten, aannemers en in het loket zelf gewoon in gebruik gebleven, dus je hoeft je woorden niet aan te passen. Welke plannen wel en niet toestemming vragen, staat in het overzicht over vergunningen bij verbouwen.

Onder die ene vergunning zitten twee losse beoordelingen. De omgevingsplanactiviteit gaat over de vraag of je hier zo mag bouwen: de plek op het perceel, de hoogte, de functie en het uiterlijk worden getoetst aan het omgevingsplan van de gemeente. De bouwactiviteit gaat alleen over de techniek: constructie, brandveiligheid, ventilatie en isolatie volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving.

Die twee lopen niet gelijk op. Een dragende muur doorbreken is ruimtelijk geen kwestie, want van buiten zie je er niets van, terwijl het constructief wel degelijk beoordeeld wordt. Een tuinhuis dat technisch nauwelijks iets voorstelt, kan stranden op de afstand tot de straat. Voor één plan kun je dus met twee toestemmingen te maken hebben, in één aanvraag.

Begin daarom altijd met de gratis vergunningcheck in het Omgevingsloket. Je vult je adres en je plan in en ziet meteen of je moet aanvragen, moet melden of niets hoeft. Wat een verbouwing verder aan voorbereiding en budget vraagt, staat in het overzicht over verbouwen en aanpassen van je woning.

Wat een bouwvergunning kost

De vraag wat een bouwvergunning kost, heeft geen landelijk antwoord, omdat elke gemeente haar eigen legesverordening vaststelt. Wel is de opbouw van de rekening overal hetzelfde: de leges van de gemeente vormen het grootste blok, en daar komen de kosten bij van de stukken die je moet aanleveren. Een tekening en een constructieberekening maak je zelden zelf, en die twee samen zijn bij een kleine verbouwing vaak duurder dan de vergunning.

De leges worden bij bouwactiviteiten vrijwel altijd over de bouwsom berekend, met een percentage dat in 2026 in de praktijk tussen de 1 en 5 procent ligt en een minimumbedrag daaronder. Bij een aanbouw van 60.000 euro en een tarief van 3 procent betaal je dus 1.800 euro aan leges alleen.

Daarbovenop kunnen onderzoeken komen die niets met de vergunning zelf te maken hebben maar wel voor de bouw af moeten zijn. Bij werk aan de gevel of het dak is dat vaak een ecologisch onderzoek: sinds de uitspraak van de Raad van State in augustus 2024 moet je bij na-isolatie eerst laten uitzoeken of er vleermuizen zitten. Wat zo'n onderzoek inhoudt en welke route in jouw geval geldt, staat in de gids over het onderzoek naar vleermuizen bij je woning.

Reken de post vergunning daarom nooit als één bedrag in je begroting. Zet de leges, het tekenwerk, de berekeningen en het eventuele onderzoek los van elkaar op papier, want ze komen ook los van elkaar binnen en op verschillende momenten.

Kostenpost	Waarvoor	Bedrag in 2026
Leges van de gemeente	Het in behandeling nemen en beoordelen van de aanvraag	1 tot 5% van de bouwkosten, met een minimum van enkele honderden euro's
Bouwkundig tekenwerk	Plattegronden, doorsneden, gevelaanzichten en de situatietekening	€ 400 tot € 2.000, afhankelijk van de omvang
Constructieberekening	Verplicht zodra je aan dragende delen komt of een verdieping toevoegt	€ 500 tot € 1.000
Vooroverleg of conceptverzoek	Een oordeel van de gemeente over je schetsplan vóór de echte aanvraag	Gratis tot enkele honderden euro's, verschilt per gemeente
Bezonningsstudie	Alleen bij hoogbouw of een plan dat buren fors schaduw geeft	€ 500 tot € 1.500
Ecologisch onderzoek naar vleermuizen	Bij na-isolatie en bij ingrijpend werk aan dak of gevel	€ 250 tot € 400 voor de eDNA-methode bij een grondgebonden woning

Gecontroleerd op augustus 2026; alleen de leges zijn een gemeentelijk tarief, de rest zijn marktprijzen

Legeskosten: zo rekent de gemeente

Leges zijn een vergoeding voor de behandeling van je aanvraag, geen belasting op je bouwwerk. De gemeenteraad legt de tarieven jaarlijks vast in de legesverordening, en die staat online op officielebekendmakingen.nl bij je gemeente. Wettelijk mag een gemeente met haar leges hooguit kostendekkend werken, maar hoe zij de kosten toerekent verschilt sterk, en daarmee ook het tarief.

De grondslag is bijna overal de bouwsom: de aanneemsom exclusief btw, of bij eigen werk een reële raming van materiaal en arbeid. Veel gemeenten hanteren een aflopende staffel, waarbij het percentage zakt naarmate de bouwsom stijgt. Onder een bepaalde bouwsom geldt een vast minimumbedrag, zodat een kleine aanvraag nooit voor een paar tientjes wordt behandeld.

Geef die bouwsom realistisch op. Blijkt uit de aannemersofferte of uit de bouw zelf dat het bedrag hoger lag, dan stelt de gemeente de leges alsnog bij en stuurt zij een aanvullende aanslag. Een te hoge opgave kost je meteen geld, want de leges worden geheven over wat je invult.

Wordt je aanvraag geweigerd, dan blijft de rekening staan: je hebt betaald voor de beoordeling, niet voor de uitkomst. Trek je de aanvraag zelf in voordat het besluit valt, dan kent vrijwel elke legesverordening een gedeeltelijke teruggave, vaak tussen de 25 en 75 procent, afhankelijk van hoe ver de behandeling was. Dien je een aanvraag pas in nadat je al gebouwd hebt, dan rekenen veel gemeenten een verhoging voor een aanvraag achteraf.

Bouwsom	Leges bij 2%	Leges bij 3%	Leges bij 4%
€ 10.000	€ 200	€ 300	€ 400
€ 25.000	€ 500	€ 750	€ 1.000
€ 60.000	€ 1.200	€ 1.800	€ 2.400
€ 150.000	€ 3.000	€ 4.500	€ 6.000
€ 300.000	€ 6.000	€ 9.000	€ 12.000

Gecontroleerd op augustus 2026, rekenvoorbeeld op basis van de bandbreedte die gemeenten in hun legesverordening hanteren; controleer het tarief van je eigen gemeente

De aanvraag: welke stukken de gemeente wil zien

Een aanvraag dien je in via het Omgevingsloket, met DigiD als particulier of met eHerkenning namens een bedrijf. Je aannemer of architect mag het voor je doen, maar de vergunning komt op naam van de aanvrager te staan en die is verantwoordelijk voor de juistheid van de gegevens. Laat je iemand aanvragen, spreek dan af wie de correspondentie met de gemeente afhandelt.

De gemeente wil je plan kunnen naleggen langs het omgevingsplan en de bouwtechnische regels, en dat kan alleen met maatvaste tekeningen. Zowel de bestaande als de nieuwe situatie moet erop staan, want zonder de bestaande situatie kan niemand zien wat er verandert. Blijf je met je plan net binnen de vergunningsvrije maten, dan hoef je dit hele traject niet in; welke maten dat zijn, staat bij de grenzen van het vergunningsvrij bouwen.

Is je aanvraag onvolledig, dan vraagt de gemeente om aanvulling en zet zij de klok stil tot je stukken binnen zijn. Dat is de meest voorkomende reden dat een vergunning maanden duurt in plaats van weken. Een conceptverzoek of vooroverleg voorkomt het grootste deel daarvan: je legt je schetsplan voor, hoort waar het knelt, en past het aan voordat de termijn gaat lopen.

Wijkt je plan af van het omgevingsplan, dan komt er een ruimtelijke onderbouwing bij waarin je uitlegt waarom afwijken hier aanvaardbaar is. Dat is het moment waarop een bouwkundig adviseur zijn geld verdient, want zo'n onderbouwing bepaalt of de gemeente meewerkt.

Stuk	Waarvoor het dient	Wie het maakt
Situatietekening met noordpijl	De plek van het bouwwerk op het perceel en de afstand tot de erfgrens	Bouwkundig tekenaar of architect
Plattegronden bestaand en nieuw	De indeling voor en na de verbouwing, op schaal	Bouwkundig tekenaar of architect
Gevelaanzichten en doorsneden	De hoogtes, het uiterlijk en de aansluiting op het bestaande huis	Bouwkundig tekenaar of architect
Constructieberekening en constructietekening	De sterkte van dragende delen, funderingen en stalen liggers	Constructeur
Details van materialen en kleuren	De toets aan de regels over het uiterlijk van bouwwerken	Aanvrager, in overleg met de tekenaar
Ruimtelijke onderbouwing	Alleen nodig als het plan afwijkt van het omgevingsplan	Bouwkundig of planologisch adviseur
Rapport ecologisch onderzoek	Beschermde soorten in spouw, dak of gevel	Ecologisch bureau

Termijnen en het moment waarop je mag beginnen

Op een gewone aanvraag beslist de gemeente binnen acht weken na ontvangst, en zij mag die termijn eenmaal met zes weken verlengen. Wijkt je plan sterk af van het omgevingsplan of raakt het aan een beschermd belang, dan geldt de zwaardere voorbereidingsprocedure met terinzagelegging en zienswijzen, en die duurt zes maanden.

De vergunning van rechtswege bestaat sinds 1 januari 2024 niet meer. Zwijgt de gemeente na de termijn, dan heb je dus geen vergunning gekregen, maar het recht om haar schriftelijk in gebreke te stellen. Twee weken daarna gaat een dwangsom lopen van 23 euro per dag over de eerste veertien dagen, daarna 35 euro en vervolgens 45 euro per dag, met een maximum van 42 dagen en 1.442 euro.

Na het besluit volgt de bekendmaking, en pas daarna start de bezwaartermijn van zes weken. Juridisch mag je in die zes weken al bouwen, maar je doet het op eigen risico: sneuvelt de vergunning in bezwaar, dan staat er een bouwwerk zonder geldige titel en kan de gemeente herstel eisen. Wie een gespannen verhouding met de buren heeft, wacht die weken uit.

Valt je plan onder de kwaliteitsborging, dan komt er nog een spoor bij. Je doet uiterlijk vier weken voor de start een bouwmelding en schakelt een onafhankelijke kwaliteitsborger in die tijdens de bouw controleert; uiterlijk twee weken voor ingebruikname volgt de gereedmelding. Voor nieuwbouw in de laagste gevolgklasse geldt dat sinds 1 januari 2024, voor verbouwwerk is de overstap gefaseerd ingevoerd, dus vraag na wat er op jouw plan van toepassing is.

Moment	Termijn
Beslissing op een gewone aanvraag	8 weken na ontvangst
Verlenging van die beslistermijn	Eenmaal 6 weken
Zwaardere voorbereidingsprocedure	6 maanden
Bezwaar door belanghebbenden	6 weken na bekendmaking
Beroep bij de rechtbank	6 weken na de beslissing op bezwaar
Bouwmelding onder de kwaliteitsborging	Uiterlijk 4 weken voor de start
Gereedmelding	Uiterlijk 2 weken voor ingebruikname
Intrekking omdat je niet begonnen bent	Meestal na 26 weken, kijk in de voorwaarden van je vergunning

Gecontroleerd op augustus 2026

Bezwaar maken tegen een bouwvergunning

Krijgt de buurman een vergunning voor een opbouw die jouw tuin de hele middag in de schaduw zet, dan kun je daar bezwaar tegen maken als je belanghebbende bent. Direct omwonenden zijn dat vrijwel altijd: je woont ernaast, je kijkt erop uit of je ondervindt er hinder van. De termijn is zes weken, gerekend vanaf de dag na de bekendmaking, en die termijn is hard. Te laat is niet-ontvankelijk, hoe sterk je argumenten ook zijn.

Verleende vergunningen worden gepubliceerd op officielebekendmakingen.nl, waar je een attenderingsdienst op je postcode kunt instellen. Zonder die dienst is de steiger vaak het eerste wat je ziet, en dan zijn de zes weken al voorbij.

Een bezwaarschrift indienen kost niets. Heb je je gronden nog niet rond, dien dan binnen de termijn een pro forma bezwaar in van een paar regels en vraag om ruimte voor aanvulling. De gemeente heroverweegt daarna het volledige besluit en beslist binnen zes weken, of binnen twaalf weken als een onafhankelijke bezwaarschriftencommissie adviseert, met een mogelijke verdaging van zes weken.

Bezwaar schorst de vergunning niet. Wil je dat de bouw stilligt zolang de zaak loopt, vraag dan bij de voorzieningenrechter een voorlopige voorziening aan; een particulier betaalt daarvoor in 2026 200 euro griffierecht, hetzelfde bedrag als voor beroep. Win je uiteindelijk, dan vergoedt de gemeente het griffierecht en volgens vaste tarieven een deel van je proceskosten, wat zelden je hele rekening dekt.

Wat zijn gegronde bezwaren tegen een bouwvergunning?

Een bezwaar wint niet met smaak. De gemeente heeft de vergunning verleend omdat het plan volgens haar aan de regels voldoet, dus je bezwaar moet aanwijzen welke regel dan geschonden is. Meet de maten na op de bouwtekening, zoek het artikel in het omgevingsplan op en zet er per punt bij wat er niet klopt.

Bezwaar tegen een bouwvergunning vanwege uitzicht ligt gevoeliger dan mensen denken. Bestuursrechtelijk bestaat er geen recht op vrij uitzicht: dat je minder ver kijkt dan vroeger, is op zichzelf geen grond. Verlies van uitzicht telt wel mee in de belangenafweging zodra de gemeente van het omgevingsplan afwijkt, en dan gaat het om de mate waarin, onderbouwd met foto's, hoogtematen en liefst een bezonningsstudie.

Privacy en inkijk lopen langs een tweede route, want die zijn ook privaatrechtelijk geregeld. Artikel 5:50 van het Burgerlijk Wetboek verbiedt een raam of balkon binnen twee meter van de erfgrens met rechtstreeks uitzicht op het buurperceel, tenzij de buren toestemming geven. De gemeente toetst daar niet aan, dus een vergunning kan volledig in orde zijn terwijl de civiele rechter het raam alsnog laat dichtzetten.

Datzelfde onderscheid speelt bij de uitvoering. Een aannemer die een steiger op jouw erf wil zetten, heeft daar onder voorwaarden recht op, en dat regel je niet met een bezwaarschrift maar met afspraken; hoe zo'n aanzegging werkt, staat in de gids over het aanzeggen van bouwwerkzaamheden bij de buren.

Wat je aanvoert	Hoe sterk dat staat
Het bouwwerk is hoger of dieper dan het omgevingsplan toestaat	Sterk: een harde norm die na te meten is
Het bouwwerk staat buiten het bouwvlak of te dicht op de erfgrens	Sterk, mits je de maten van de tekening onderbouwt
De parkeernorm uit het omgevingsplan wordt niet gehaald	Sterk bij een functiewijziging of extra woningen
De gemeente wijkt af van het omgevingsplan zonder de belangen af te wegen	Sterk: de motivering van het besluit is dan het aangrijpingspunt
Ernstig verlies van zonlicht in tuin of woonkamer	Redelijk, maar alleen met een bezonningsstudie als onderbouwing
Inkijk vanaf een raam of balkon binnen twee meter van de erfgrens	Bestuursrechtelijk zwak, civielrechtelijk sterk via artikel 5:50 BW
Er zijn beschermde soorten in het gebouw en er is geen onderzoek gedaan	Redelijk tot sterk, want natuurregels staan los van de vergunning
Je vindt het ontwerp lelijk of niet passen in de straat	Zwak, tenzij het botst met de regels over het uiterlijk van bouwwerken
Je vreest waardedaling van je eigen woning	Geen bezwaargrond, maar mogelijk een reden voor nadeelcompensatie
Overlast tijdens de bouw: geluid, stof, bouwverkeer	Zwak in bezwaar, dit hoort bij de uitvoering en de meldingsplicht

Geweigerd, ingetrokken of achteraf aangevraagd

Een weigering is geen eindstation. Je kunt binnen zes weken bezwaar maken tegen je eigen weigering, en in veel gevallen werkt een aangepast plan sneller: een halve meter lager, een meter verder van de erfgrens, een ander materiaal. Vraag de gemeente wat precies de doorslag gaf, want dat staat in de motivering van het besluit en dat is de kortste route naar een plan dat wel doorkomt.

Een verleende vergunning is niet oneindig houdbaar. Begin je niet binnen de termijn die in de vergunning staat, meestal 26 weken, of ligt het werk lang stil, dan mag de gemeente de vergunning intrekken. Dat gebeurt niet automatisch en zelden zonder aankondiging, maar reken er niet op dat een vergunning uit 2023 nog bruikbaar is voor een plan dat je in 2027 wilt uitvoeren.

Bouwen zonder de vereiste vergunning verjaart niet. Er bestaat geen termijn waarna een illegaal bouwwerk vanzelf legaal wordt, en de gemeente heeft een beginselplicht tot handhaving. Zij moet wel eerst onderzoeken of het bouwwerk alsnog vergund kan worden: past het binnen het omgevingsplan, dan krijg je de kans een aanvraag in te dienen en betaal je de leges met een verhoging. Past het er niet in, dan volgt herstel in de oude toestand op eigen kosten.

De rekening komt vaak pas bij verkoop. De koper vraagt om de vergunningen, de taxateur telt een illegale aanbouw niet of niet volledig mee en de geldverstrekker financiert liever geen bouwwerk dat morgen weg moet. Twijfel je over wat er ooit vergund is, vraag dan bij de gemeente het bouwdossier van je adres op; dat is gratis of goedkoop en het is de enige harde bron.

Van plan naar vergunning in zeven stappen

Reken vanaf de eerste schets tot de dag dat je mag beginnen op drie tot zes maanden.

1. Doe de vergunningcheck in het Omgevingsloket

   Vul je adres en je plan in en kijk of je moet aanvragen, moet melden of niets hoeft. Doe die check ook als je zeker denkt te weten dat het mag, want de gemeente kan in haar omgevingsplan strenger zijn dan de landelijke regels voor vergunningsvrij bouwen. Dit kost je een kwartier en het voorkomt de duurste fout uit de reeks.

2. Laat je plan uittekenen

   Een bouwkundig tekenaar of architect maakt de bestaande en nieuwe situatie op schaal, met plattegronden, doorsneden en gevelaanzichten. Kom je aan dragende delen, dan komt er een constructeur bij. Reken op twee tot vier weken doorlooptijd, langer in het voorjaar wanneer iedereen tegelijk begint.

3. Leg je schetsplan voor in een vooroverleg

   Vraag een conceptverzoek of vooroverleg aan bij de gemeente. Je hoort dan of het plan kansrijk is en waar het knelt, voordat de beslistermijn loopt en voordat je de volledige leges betaalt. Bij een plan dat afwijkt van het omgevingsplan is deze stap het verschil tussen zes weken en zes maanden.

4. Informeer je buren voordat de gemeente dat doet

   Laat de tekening zien, noem de periode en de zwaarste weken en geef het nummer van de aannemer. Heb je hun erf nodig voor een steiger, regel dat dan nu; wat er in zo'n bouwexploot aan de buren hoort te staan, lees je in de gids daarover. Buren die vooraf zijn ingelicht, schrijven zelden een bezwaarschrift.

5. Dien de aanvraag in met alle stukken tegelijk

   Aanvragen doe je met DigiD in het Omgevingsloket, met de tekeningen, de berekeningen en een reële opgave van de bouwkosten. Een onvolledige aanvraag zet de klok stil tot je aanvult, en dat is de meest voorkomende reden dat acht weken uitlopen tot een half jaar.

6. Volg de behandeling en reageer snel op vragen

   Binnen acht weken valt het besluit, met een mogelijke verlenging van zes weken. Beslist de gemeente niet op tijd, stel haar dan schriftelijk in gebreke; twee weken later gaat een dwangsom lopen tot maximaal 1.442 euro. Betaal ondertussen de legesnota, want die staat los van de uitkomst.

7. Wacht de bezwaartermijn af en meld de start

   Na de bekendmaking loopt zes weken lang de bezwaartermijn. Bouwen mag al eerder, maar dan op eigen risico. Valt je plan onder de kwaliteitsborging, doe dan uiterlijk vier weken voor de start je bouwmelding en uiterlijk twee weken voor ingebruikname de gereedmelding.

Check dit voordat je de aanvraag indient

• De vergunningcheck in het Omgevingsloket is gedaan en de uitkomst is bewaard
• Het legestarief en het minimumbedrag van je eigen gemeente zijn opgezocht
• De opgegeven bouwkosten kloppen met de offerte van de aannemer
• Bestaande en nieuwe situatie staan allebei op de tekeningen
• Er ligt een constructieberekening als je aan dragende delen komt
• Het omgevingsplan is nagekeken op hoogte, diepte, bouwvlak en erfgrens
• Bij werk aan dak, gevel of spouw is het ecologisch onderzoek gestart
• De buren zijn geïnformeerd en eventuele afspraken over hun erf staan op papier

Doorgerekend: zo pakt het uit

Veelgemaakte fouten

De bouwkosten te laag opgeven om leges te besparen

De gemeente vergelijkt je opgave met de aannemersofferte en met eigen kengetallen per vierkante meter. Blijkt het bedrag te laag, dan volgt een aanvullende aanslag over het verschil, en bij een grote afwijking een onderzoek naar de rest van je aanvraag. De besparing van een paar honderd euro kost je maanden vertraging.

Beginnen zodra de vergunning binnen is

Bouwen mag in de zes weken bezwaartermijn, maar op eigen risico. Wordt de vergunning na bezwaar herroepen, dan staat er een bouwwerk zonder geldige titel en kan de gemeente herstel eisen. Bij een aanbouw die al onder dak staat, loopt dat snel in de tienduizenden euro's.

Denken dat een vergunning de buren regelt

Het bestuursrecht en het burenrecht zijn twee losse werelden. De gemeente toetst aan het omgevingsplan en het Besluit bouwwerken leefomgeving, niet aan het Burgerlijk Wetboek. Je kunt een onaantastbare vergunning hebben en toch door de civiele rechter worden gedwongen een raam dicht te zetten.

De vergunningcheck overslaan bij werk achter het huis

De landelijke maten voor vergunningsvrij bouwen gelden alleen als het omgevingsplan niets strengers zegt, en in een beschermd stads- of dorpsgezicht zegt het dat vrijwel altijd. Een erfdienstbaarheid of de akte van een vereniging van eigenaars kan bovendien iets verbieden wat de gemeente toestaat.

Een onvolledige aanvraag indienen om de klok te laten lopen

Zodra de gemeente om aanvulling vraagt, staat de beslistermijn stil tot je stukken binnen zijn. Je wint met een halve aanvraag dus geen dag, en je loopt het risico dat de aanvraag buiten behandeling wordt gesteld terwijl de leges gewoon in rekening worden gebracht.

Bezwaar maken op smaak in plaats van op regels

Dat een plan niet in de straat past of dat je minder ver kijkt dan vroeger, is bestuursrechtelijk geen grond. Een bezwaar dat geen regel uit het omgevingsplan of het Bbl aanwijst, houdt zelden stand, en de zes weken zijn dan voorbij zonder dat je iets bereikt hebt.

Het ecologisch onderzoek pas plannen als de vergunning er is

Het klassieke vleermuisonderzoek werkt met avondbezoeken tussen half mei en eind september en beslaat daarmee een heel seizoen. Wie daar in oktober aan begint, verliest een jaar. Start het onderzoek gelijk met het tekenwerk, niet erna.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Voor een gewone verbouwing binnen de regels red je de aanvraag prima zelf: de vergunningcheck is gratis, het Omgevingsloket leidt je door de formulieren en de gemeente vraagt na wat er ontbreekt. De stukken laat je wel maken door vaklui, want daar zit de kwaliteit van je aanvraag in. Een bouwkundig tekenaar rekent in 2026 doorgaans 400 tot 2.000 euro, een constructeur 500 tot 1.000 euro, en beiden kennen de eisen van de gemeente waar zij vaker mee werken. Wijkt je plan af van het omgevingsplan, gaat het om een monument of om een beschermd gezicht, of speelt er een functiewijziging, dan verdient een bouwkundig of planologisch adviseur zijn tarief terug in de ruimtelijke onderbouwing. Bij een weigering of bij een bezwaar van de buren wordt het juridisch werk: een advocaat of jurist bestuursrecht rekent 150 tot 250 euro per uur exclusief btw, en een bezwaarprocedure kost al gauw 1.500 tot 2.500 euro. Ga voordat je die stap zet eerst terug naar de gemeente en vraag welk onderdeel de doorslag gaf, want een aangepast plan is bijna altijd sneller en goedkoper dan een procedure. Loopt het conflict over de erfgrens of over het gebruik van het erf van de buren, dan is dat geen zaak voor de gemeente maar burenrecht; hoe je het tijdelijk gebruik van hun erf formeel vastlegt, staat in de gids over het aanzeggen van werkzaamheden aan de buren.