Overlijdensrisicoverzekering bij je hypotheek: verplicht of niet

Wat een overlijdensrisicoverzekering bij een hypotheek doet

Een overlijdensrisicoverzekering keert één afgesproken bedrag uit als de verzekerde binnen de looptijd overlijdt. Haalt hij de einddatum, dan volgt er geen uitkering en krijg je ook geen premie terug. Je betaalt puur voor het risico, en die opzet maakt de polis goedkoop vergeleken met de oude spaarpolissen. Hoe de verzekering zelf in elkaar zit, met de vormen, de acceptatie en de uitsluitingen, staat op de pagina over de overlijdensrisicoverzekering.

Gekoppeld aan een koophuis heeft de uitkering één functie: de hypotheekschuld verkleinen tot een bedrag dat de achterblijvende partner alleen kan dragen. Dat is wat mensen bedoelen met een levensverzekering bij een hypotheek. De uitkering hoeft niet naar de bank; met een gewone begunstiging komt het geld bij je partner terecht, die zelf kiest of hij aflost, een deel achter de hand houdt of de woning verkoopt.

Wie de verzekering aan de lening verpandt, geeft die keuze weg. De geldverstrekker int de uitkering dan rechtstreeks en boekt hem af op de schuld. Dat gebeurt vooral als de verzekering een voorwaarde was bij het afsluiten van de hypotheek. Zonder verpanding houdt je nabestaande de regie, en dat is in de meeste gezinnen het prettigst.

Is een overlijdensrisicoverzekering verplicht bij een hypotheek?

Nee. Er bestaat geen wet die een overlijdensrisicoverzekering bij een hypotheek voorschrijft, en dat geldt net zo goed voor de bredere term levensverzekering. Adviseurs korten de polis vaak af tot orv, en ook een orv is nergens verplicht bij een hypotheek. Ook Nationale Hypotheek Garantie eist de polis niet meer: per 1 januari 2018 verviel de eis voor nieuwe leningen en per 1 januari 2020 ook voor hypotheken die al liepen. Daarvoor was de polis verplicht bij een lening die hoog uitviel ten opzichte van de woningwaarde. Een nieuwe hypotheek met NHG onder de kostengrens van 470.000 euro in 2026 kun je dus zonder verzekering afsluiten.

Wat wél kan gebeuren: een geldverstrekker zet de verzekering als eigen voorwaarde in de offerte. Dat mag, want de acceptatie is zijn beleid en geen wetgeving. In de praktijk komt zo'n eis nog voor bij leningen rond of boven de marktwaarde van de woning, bij een lange looptijd met een fors aflossingsvrij deel en bij bijzondere constructies. De meeste standaardhypotheken van tweeverdieners gaan tegenwoordig zonder polis de deur uit.

Staat de eis in jouw offerte, dan schrijft de geldverstrekker meestal ook het verzekerde bedrag en de looptijd voor, maar niet bij welke maatschappij je afsluit. Je bent vrij om te vergelijken en de polis elders onder te brengen. Vraag altijd of verpanding verplicht is, want dat scheelt je nabestaande later keuzevrijheid.

Situatie	Verzekering verplicht?
Wettelijk, bij welke hypotheek dan ook	Nee, geen enkele wet schrijft de polis voor
Nieuwe hypotheek met NHG	Nee, NHG liet de eis in 2018 vervallen voor nieuwe leningen
Hypotheek tot ongeveer de woningwaarde bij een reguliere geldverstrekker	Meestal niet, een enkele verstrekker vraagt er nog om
Lening rond of boven de marktwaarde van de woning	Vaker een voorwaarde in de offerte
Groot aflossingsvrij deel bij een oudere aanvrager	Soms, als acceptatievoorwaarde van de geldverstrekker
Lening bij familie	Nee, tenzij je het onderling zo afspreekt

Gecontroleerd op augustus 2026

Een hypotheek zonder overlijdensrisicoverzekering: wanneer dat verstandig is

Een hypotheek zonder levensverzekering is geen gok zolang je weet wat er overblijft. Reken drie dingen na: het nabestaandenpensioen uit de pensioenregeling van de overledene, een eventuele Anw-uitkering en het eigen inkomen van de achterblijver. Pas als het totaal daarvan de maandlast niet meer draagt, ontstaat er een gat dat je kunt verzekeren.

Het partnerpensioen is de grootste en meest onderschatte post. Veel regelingen dekken het overlijden van een deelnemer op risicobasis, wat betekent dat de dekking vervalt zodra je uit dienst gaat of zzp'er wordt. Kijk op mijnpensioenoverzicht.nl wat er staat en of het bedrag levenslang is. Een Anw-uitkering van de overheid krijg je alleen als je een kind onder de achttien verzorgt of voor minstens 45 procent arbeidsongeschikt bent, en eigen inkomen wordt daarop gekort.

Blijft er een tekort, dan hoef je zelden de hele schuld te verzekeren. Verzeker het verschil tussen de bestaande lening en de lening die op één inkomen past. Wat dat tweede bedrag is, zie je snel door met de rekenhulp voor je hypotheek alleen het inkomen van de achterblijver in te vullen.

Situatie	Wat er zonder polis gebeurt	Verzekeren?
Twee inkomens, de lening past ruim op het laagste inkomen	De achterblijver kan blijven wonen	Hooguit een klein bedrag als buffer
Twee inkomens, de lening past niet op één inkomen	Verkoop binnen een of twee jaar is het meest waarschijnlijk	Ja, verzeker het verschil
Eén kostwinner met kinderen thuis	Naast de woonlast valt het hele gezinsinkomen weg	Ja, hypotheekgat plus enkele jaren inkomen
Ruime overwaarde en spaargeld naast de lening	De schuld is uit vermogen af te lossen	Vaak niet nodig
Alleenstaand zonder nabestaanden die in het huis blijven	De woning wordt verkocht en de lening afgelost	Nee, tenzij er een restschuld dreigt

Hoe hoog moet de dekking bij je hypotheek zijn?

De hoogte van een overlijdensrisicoverzekering bij een hypotheek volgt uit een aftreksom, niet uit een vuistregel. Neem de openstaande schuld, trek daar de schuld van af die de achterblijver op eigen kracht kan dragen, en tel er eventueel een buffer bij voor de eerste jaren van rouw en aanpassing. Wie de hele lening verzekert, betaalt vaak voor een dekking die deels overbodig is omdat er ook nog partnerpensioen binnenkomt.

Even bepalend is de vorm. Bij een gelijkblijvende dekking staat het verzekerde bedrag de hele looptijd op hetzelfde niveau, terwijl je hypotheek elk jaar krimpt. Dat is prettig bij een aflossingsvrij deel en bij gezinnen die meer nodig hebben dan alleen het huis, maar de premie is de hoogste. Een annuïtair dalende dekking volgt het aflosschema van een annuïteitenhypotheek en is goedkoper, mits de rekenrente van de polis in de buurt ligt van je werkelijke hypotheekrente.

Kies de looptijd gelijk aan de resterende hypotheekduur en niet langer. Loopt je lening nog 27 jaar, dan is een polis van 30 jaar drie jaar premie weggegooid.

Vorm van de dekking	Verloop van het verzekerde bedrag	Premie bij dezelfde startdekking	Past bij
Gelijkblijvend	Blijft de hele looptijd op hetzelfde bedrag staan	Hoogst	Aflossingsvrij deel, gezin met kinderen, extra buffer
Annuïtair dalend	Daalt eerst langzaam en later sneller, in het tempo van een annuïteitenhypotheek	Tussen beide in	Annuïteitenhypotheek met een passende rekenrente
Lineair dalend	Zakt met een vast bedrag per jaar naar nul	Laagst	Lineaire hypotheek of een bewuste minimumdekking
Eén polis op twee levens	Keert uit bij het eerste overlijden en stopt daarna	Iets lager dan twee losse polissen	Partners die één gezamenlijk bedrag willen
Twee losse polissen, kruislings gesloten	Elk een eigen bedrag en looptijd	Iets hoger	Partners die erfbelasting over de uitkering willen voorkomen

Gecontroleerd op augustus 2026

Wat een overlijdensrisicoverzekering bij een hypotheek kost

De kosten van een overlijdensrisicoverzekering bij een hypotheek hangen af van vijf dingen: je leeftijd bij aanvang, of je rookt, het verzekerde bedrag, de looptijd en de vorm van de dekking. Leeftijd en roken wegen het zwaarst. Een roker betaalt bij gelijke dekking al snel het dubbele van een niet-roker, en elke tien jaar dat je later begint, tilt de premie naar een volgende trap.

Voor een gelijkblijvende dekking van 200.000 euro met een looptijd van twintig jaar liggen de premies in 2026 als marktindicatie tussen 6 en 10 euro per maand voor een niet-roker van 30, en tussen 35 en 55 euro voor een niet-roker van 50. Dat zijn richtbedragen die per verzekeraar sterk verschillen; de volledige opbouw en de rokerstarieven staan in de gids over wat een overlijdensrisicoverzekering kost.

Twee dingen drukken de kosten meer dan het uitkiezen van de goedkoopste aanbieder. Over de premie van een levensverzekering betaal je geen assurantiebelasting, terwijl die heffing bij de meeste andere verzekeringen rond een koophuis wel in het tarief zit. En een dalende dekking in plaats van een gelijkblijvende scheelt bij dezelfde startdekking vaak een derde tot de helft van de premie. Reken naast de premie ook de eenmalige advies- of afsluitkosten mee als je via een adviseur of vergelijker sluit.

Wat je verandert	Effect op de premie
Tien jaar later beginnen met dezelfde dekking	Fors duurder, de premie loopt met de leeftijd sterk op
Roken melden of gestopt zijn	Rokerstarief ligt doorgaans twee keer zo hoog
Gelijkblijvend inruilen voor annuïtair dalend	Meestal een derde tot de helft goedkoper
Looptijd van 30 naar 20 jaar	Lager, je verzekert de duurste laatste jaren niet mee
Verzekerd bedrag halveren	Ongeveer de helft van de premie, kortingsstaffels uitgezonderd
Premie in één keer vooruitbetalen (koopsom)	Lager totaalbedrag, maar je geld zit vast en er is geen restitutie

Gecontroleerd op augustus 2026

Erfbelasting over de uitkering en kruislings afsluiten

Hier gaat het bij een koophuis het vaakst mis. Artikel 13 van de Successiewet 1956 zegt het zo: een uitkering uit een levensverzekering telt mee voor de erfbelasting voor zover die is terug te voeren op geld dat aan het vermogen van de overledene is onttrokken. Was de overledene zelf verzekeringnemer en betaalde hij de premie uit zijn eigen of uit gemeenschappelijk vermogen, dan is de uitkering dus geheel of gedeeltelijk een verkrijging uit de nalatenschap. Er is dan erfbelasting over verschuldigd, ook al gaat het geld regelrecht naar de hypotheek.

Voor gehuwden en geregistreerd partners loopt dat meestal goed af: de partnervrijstelling is 828.035 euro in 2026, en daar past een hypotheekdekking ruimschoots binnen. Wel verlaagt een nabestaandenpensioen die vrijstelling: de helft van de waarde daarvan gaat eraf, maar de vrijstelling zakt daardoor nooit onder 213.915 euro in 2026. Dat staat in artikel 32 van de Successiewet 1956. Samenwoners zijn pas fiscaal partner als ze minstens zes maanden op hetzelfde adres staan ingeschreven én een notarieel samenlevingscontract met wederzijdse zorgverplichting hebben; wonen ze al vijf jaar onafgebroken samen op één adres, dan hoeft dat contract er niet te zijn. Wie daar niet aan voldoet, heeft een vrijstelling van 2.769 euro in 2026 en betaalt daarboven 30 procent over de eerste 158.669 euro en 40 procent over de rest.

De oplossing heet kruislings afsluiten. Jij wordt verzekeringnemer op het leven van je partner en betaalt de premie van je eigen rekening uit eigen vermogen, en je partner doet hetzelfde voor jouw leven. De uitkering is dan geen verkrijging van de overledene maar je eigen recht uit een eigen contract, en er is geen erfbelasting over verschuldigd. Bij een gemeenschap van goederen werkt dat alleen als je de premie aantoonbaar uit privévermogen voldoet. Ben je voor 1 januari 2018 getrouwd, dan zit vrijwel alles in de algehele gemeenschap en vraagt dat meestal huwelijkse voorwaarden of een sluitende vastlegging; bij huwelijken vanaf die datum blijven voorhuwelijks vermogen, schenkingen en erfenissen privé, wat het aantonen eenvoudiger maakt.

Wie de uitkering ontvangt	Vrijstelling erfbelasting 2026	Tarief tot € 158.669	Tarief daarboven
Echtgenoot, geregistreerd partner of samenwoner die fiscaal partner is	€ 828.035	10%	20%
Kind	€ 26.230	10%	20%
Kleinkind	€ 26.230	18%	36%
Ouder	€ 62.110	30%	40%
Samenwoner zonder fiscaal partnerschap, broer, zus of vriend	€ 2.769	30%	40%

Gecontroleerd op 2026

Afsluiten: gezondheidsverklaring, acceptatie en verpanding

Een aanvraag begint met een gezondheidsverklaring. Je beantwoordt vragen over aandoeningen, medicijnen, gewicht en rookgedrag, en je bent wettelijk verplicht die volledig en naar waarheid in te vullen. Die plicht staat in artikel 7:928 van het Burgerlijk Wetboek. Verzwijg je iets wat de verzekeraar bij de acceptatie had willen weten, dan mag hij de uitkering later verlagen, en zou hij de polis met de juiste gegevens helemaal niet hebben gesloten, dan mag hij helemaal weigeren; dat regelt artikel 7:930. Hij moet je daar dan wel binnen twee maanden na de ontdekking op wijzen, anders vervalt dat recht. Het venijn zit in het moment: de discussie speelt precies wanneer je nabestaande het geld nodig heeft.

Boven bepaalde verzekerde bedragen volgt een medische keuring. Die grens verschilt per verzekeraar en ligt voor oudere aanvragers doorgaans lager, dus wie op latere leeftijd sluit, wordt eerder gekeurd. Naar erfelijke ziekten in de familie en naar de uitslag van erfelijkheidsonderzoek mag een verzekeraar pas vragen boven een verzekerd bedrag van 352.200 euro; daaronder verbiedt artikel 5 van de Wet op de medische keuringen die vraag. Dat bedrag geldt sinds 1 januari 2025 en wordt eens in de drie jaar bijgesteld, dus in 2026 staat het er nog. Tussen aanvraag en definitieve acceptatie geldt bij de meeste maatschappijen een voorlopige dekking, vaak tot een maximumbedrag en met uitsluiting van wat je al mankeerde.

Plan de aanvraag ruim voor de passeerdatum bij de notaris als de verzekering een voorwaarde in je offerte is. Medische acceptatie kan weken duren en de geldverstrekker geeft geen akkoord zonder polis. Dat geldt ook bij tijdelijke constructies rond een verhuizing, bijvoorbeeld wanneer er een overbruggingshypotheek naast je gewone lening staat en de totale schuld even fors hoger is.

De polis onderhouden: verhuizen, oversluiten en verlagen

Een overlijdensrisicoverzekering zit niet vast aan een woning of aan een geldverstrekker. Verhuis je, dan loopt de polis gewoon door, en bij een nieuwe hypotheek afsluiten hoef je hem alleen aan te passen als de schuld of de looptijd verandert. Is de polis verpand, dan vraag je de oude geldverstrekker om vrijgave voordat de nieuwe hem overneemt.

Verlagen kan bij vrijwel elke verzekeraar en gaat meestal per maand in. Dat is een logische stap na een grote extra aflossing, na het verstrijken van een aantal jaren of wanneer de kinderen het huis uit zijn. Verhogen ligt anders: dat is een nieuwe aanvraag, met een nieuwe gezondheidsverklaring en de premie die bij je huidige leeftijd hoort.

Ben je gestopt met roken, meld dat dan zodra je twee jaar rookvrij bent; de meeste verzekeraars zetten je dan om naar het niet-rokerstarief, wat op een lopende polis honderden euro's per jaar kan schelen. Oversluiten naar een andere maatschappij kan lonen als de tarieven zijn gedaald, maar je bent inmiddels ouder en misschien minder gezond. Zeg de oude polis nooit op voordat de nieuwe definitief is geaccepteerd, want tussen die twee momenten ben je onverzekerd.

Wat er verandert	Wat je met de polis doet
Extra afgelost of hypotheek deels overgesloten	Verzekerd bedrag verlagen, premie daalt direct mee
Verhuisd naar een duurder huis met een hogere lening	Bestaande polis houden en een tweede polis erbij sluiten
Twee jaar gestopt met roken	Omzetting naar het niet-rokerstarief aanvragen
Uit elkaar gegaan	Tenaamstelling en begunstiging opnieuw vastleggen
Hypotheek volledig afgelost	Polis beëindigen of laten staan als inkomensdekking
Van loondienst naar ondernemerschap	Nabestaandenpensioen op risicobasis vervalt vaak, dekking herzien

Zo regel je de verzekering bij je hypotheek

Begin hiermee zodra je hypotheekofferte in beeld komt, want acceptatie kost tijd.

1. Kijk of de geldverstrekker de polis eist

   Lees in de offerte of het renteaanbod of er een verzekering en een verpanding worden gevraagd, en bij welk bedrag. Staat de eis er niet, dan is de keuze volledig aan jou.

2. Reken uit wat er wegvalt

   Zet het inkomen van beide partners naast elkaar en tel op wat er bij overlijden binnenkomt aan nabestaandenpensioen en eventueel een Anw-uitkering. Het verschil met de huidige maandlast is het gat dat je overweegt te dekken.

3. Bepaal het verzekerde bedrag

   Vul in de hypotheekberekening alleen het inkomen van de achterblijver in en kijk welke lening daarbij past. De openstaande schuld min die draagbare lening is je dekking, eventueel plus een buffer.

4. Kies vorm en looptijd

   Laat de looptijd gelijklopen met de resterende hypotheekduur. Kies gelijkblijvend als er een aflossingsvrij deel of een inkomensgat is, en annuïtair dalend als de dekking het aflosschema mag volgen.

5. Zet de polis kruislings op

   Ben je geen fiscaal partner van elkaar, sluit dan twee losse polissen waarbij ieder verzekeringnemer is op het leven van de ander en de premie van zijn eigen rekening betaalt. Zo blijft de uitkering buiten de erfbelasting.

6. Vraag offertes en vul de gezondheidsverklaring in

   Vergelijk minstens drie aanbieders op premie én op acceptatievoorwaarden. Vul de vragenlijst volledig in en controleer of er voorlopige dekking geldt zolang de aanvraag loopt.

7. Controleer de polis en leg hem bij je hypotheekstukken

   Check verzekerd bedrag, looptijd, tenaamstelling, begunstiging en een eventuele verpanding. Zet een herinnering om de dekking elke drie jaar naast je actuele schuld te leggen.

Nalopen voordat je tekent

• Staat er in je hypotheekofferte een eis voor een overlijdensrisicoverzekering en voor verpanding
• Weet je hoeveel nabestaandenpensioen er via de werkgever is opgebouwd en of die dekking bij ontslag vervalt
• Heb je uitgerekend welke lening op het inkomen van de achterblijver alleen past
• Sluit de looptijd van de polis aan op de resterende looptijd van de hypotheek
• Is de polis kruislings gesloten als jullie geen fiscaal partner van elkaar zijn
• Betaalt ieder de premie van zijn eigen rekening
• Klopt de begunstiging, en weten je nabestaanden waar de polis ligt
• Heb je premies van minstens drie aanbieders vergeleken bij hetzelfde verzekerde bedrag

Doorgerekend: zo pakt het uit

Veelgemaakte fouten

Aannemen dat de verzekering verplicht is

Veel kopers sluiten een polis omdat ze denken dat het moet. Sinds NHG de eis in 2018 liet vervallen, vraagt de meerderheid van de geldverstrekkers er niet meer om. Wie het zonder controle afsluit, betaalt jarenlang premie voor een dekking die hij misschien niet nodig heeft.

De polis niet kruislings sluiten

Samenwoners zonder fiscaal partnerschap betalen over een uitkering van 200.000 euro ruim 63.000 euro erfbelasting in 2026 als de polis verkeerd op naam staat. De tenaamstelling omdraaien kost geen cent extra premie en voorkomt die heffing volledig.

De hele hypotheek verzekeren zonder naar het pensioen te kijken

Een partnerpensioen van enkele duizenden euro's per jaar verlaagt de benodigde dekking fors. Wie dat overslaat, verzekert tienduizenden euro's te veel en betaalt daar dertig jaar lang premie over.

Alleen het leven van de hoogstverdienende partner verzekeren

De hypotheek is op beide inkomens verstrekt, dus beide inkomens kunnen wegvallen. Een polis op één leven laat de andere helft van het risico onbedekt, terwijl de tweede polis vaak weinig kost.

De oude polis opzeggen voordat de nieuwe rond is

Bij oversluiten naar een goedkopere maatschappij zit er weken tussen aanvraag en acceptatie. Wie eerst opzegt en dan wordt afgewezen op gezondheid, staat zonder dekking en kan niet terug naar de oude premie.

De gezondheidsverklaring afraffelen

Wat je verzwijgt en wat de verzekeraar bij acceptatie had willen weten, mag hij later verrekenen met de uitkering. De besparing van een lagere premie verdampt op het moment dat het geld nodig is.

De dekking nooit meer aanpassen

Na een grote aflossing, een oversluiting of twee jaar rookvrij is de premie vaak honderden euro's per jaar lager. Een polis die je twintig jaar niet aanraakt, kost bijna altijd te veel.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Voor de standaardsituatie, twee inkomens en een lening binnen de woningwaarde, kun je het verzekerde bedrag prima zelf bepalen en online offertes vergelijken. Een hypotheekadviseur verdient zijn advieskosten, in 2026 gemiddeld rond 2.500 euro, terug zodra er iets bijzonders speelt: een geldverstrekker die de polis eist, een groot aflossingsvrij deel, een ondernemersinkomen of een aanvraag waarbij de gezondheid een rol speelt. Hij kent het acceptatiebeleid per maatschappij en weet welke verzekeraar met welk medisch verleden nog dekt. Voor de tenaamstelling bij samenwonen is de notaris de aangewezen partij; een notarieel samenlevingscontract met wederzijdse zorgverplichting maakt jullie voor de erfbelasting fiscaal partner zodra jullie ook zes maanden op hetzelfde adres staan ingeschreven, en kost bij de meeste notarissen enkele honderden euro's, wat zich terugverdient zodra er een uitkering of een erfenis speelt. Bij een gemeenschap van goederen waarin je toch kruislings wilt verzekeren, is een fiscalist of estateplanner het juiste adres, want daar hangt de uitkomst aan de vraag uit welk vermogen de premie is voldaan. De keuze zelf blijft aan jou: wij zetten de bedragen en de gevolgen op een rij, maar hoeveel risico jullie samen willen dragen, weten alleen jullie.