Belasting over een erfenis: wat je betaalt en wat je overhoudt

Welke belastingen bij een erfenis komen kijken

Een erfenis wordt op één moment belast en daarna nog jaren meegeteld. Het eerste is de erfbelasting over een nalatenschap, die je betaalt over jouw eigen erfdeel voor zover dat boven je vrijstelling uitkomt. Het tweede is de inkomstenbelasting: wat je erft en op 1 januari daarna nog bezit, telt mee als vermogen in box 3.

Over de erfenis zelf betaal je geen inkomstenbelasting. De Belastingdienst ziet een nalatenschap niet als inkomen, dus je geeft het bedrag niet op als loon of winst. Andersom werkt het net zo strikt: de erfbelasting die je betaalt, is geen aftrekpost in je aangifte inkomstenbelasting.

Erf je een woning, dan komt daar geen overdrachtsbelasting bovenop. Een verkrijging krachtens erfrecht geldt voor die belasting niet als verkrijging, en dat blijft zo als de erfgenamen het huis onderling verdelen en één van hen het overneemt. De gemeentelijke belastingen op het huis lopen wel gewoon door en komen na het overlijden op naam van de erfgenamen te staan.

Belasting	Waarover	Wanneer
Erfbelasting	Jouw erfdeel boven je persoonlijke vrijstelling	Eenmalig na het overlijden, via de aangifte erfbelasting
Inkomstenbelasting box 3	Het geërfde vermogen dat je op 1 januari daarna nog hebt	Elk jaar, in de aangifte inkomstenbelasting
Eigenwoningforfait in box 1	Een geërfde woning waarin je zelf gaat wonen	Elk jaar, zolang het je hoofdverblijf is
Overdrachtsbelasting	Niet verschuldigd bij erven of bij het verdelen van de nalatenschap	Wel bij een latere koop van een aandeel dat al verdeeld was
Gemeentelijke belastingen	De onroerendezaakbelasting en de heffingen op het geërfde huis	Vanaf het jaar na het overlijden op naam van de erfgenamen

Gecontroleerd op regels Successiewet en Wet inkomstenbelasting, augustus 2026

Hoeveel belasting je over een erfenis betaalt

De rekensom heeft maar twee variabelen: je relatie tot de overledene en de hoogte van je erfdeel. Eerst gaat je vrijstelling van je erfdeel af, daarna komt het tarief over wat er overblijft. Er zijn twee schijven, en de eerste loopt in 2026 tot 158.669 euro belast erfdeel.

Partner en kinderen betalen 10 procent in de eerste schijf en 20 procent daarboven. Kleinkinderen en verdere afstammelingen zitten in tariefgroep 1A met 18 en 36 procent. Broers, zussen, neven, nichten, vrienden en buren vallen in tariefgroep 2 en betalen 30 en 40 procent. Ouders die van hun kind erven, gebruiken het tarief van tariefgroep 1 met een eigen vrijstelling van 62.110 euro in 2026.

Omdat de vrijstelling er eerst afgaat, ligt de belasting die je werkelijk betaalt altijd onder het tariefpercentage. Een kind dat 100.000 euro erft, betaalt in 2026 geen 10.000 maar 7.377 euro, oftewel 7,4 procent van het erfdeel. Reken je eigen situatie na met de rekenhulp voor de erfbelasting, en gebruik daarbij het jaar van overlijden: dat jaar bepaalt welke bedragen gelden, ook als de aangifte pas veel later volgt.

Erfdeel	Partner	Kind	Kleinkind	Broer, zus of ander
€ 50.000	€ 0	€ 2.377	€ 4.279	€ 14.169
€ 100.000	€ 0	€ 7.377	€ 13.279	€ 29.169
€ 250.000	€ 0	€ 28.887	€ 51.997	€ 83.026
€ 500.000	€ 0	€ 78.887	€ 141.997	€ 183.026

Gecontroleerd op vrijstellingen en tarieven 2026, per erfgenaam en zonder aftrekbare schulden

Van nalatenschap naar erfdeel: wat er wel en niet vanaf gaat

De belasting gaat over de netto nalatenschap. Van de bezittingen op de dag van overlijden trek je de schulden af die op dat moment bestonden: de hypotheek, een openstaande lening, de laatste rekeningen en een eventuele belastingschuld. Wat daarna resteert, verdeel je volgens het testament of volgens de wet, en over zijn eigen aandeel doet elke erfgenaam aangifte.

Uitvaartkosten mag je aftrekken voor zover een uitvaartverzekering ze niet vergoedt. De kosten van de afwikkeling zelf niet: de verklaring van erfrecht, de taxatie, de akte van verdeling en het loon van de executeur zijn geen aftrekbare schulden van de erflater. Dat wettelijke executeursloon bedraagt 1 procent van het vermogen op de sterfdag als het testament niets anders bepaalt, en dat bedrag kost je dus twee keer: je betaalt het, en je betaalt er erfbelasting over.

Er komt ook iets bij dat niet in de boedel zit. Een uitkering uit een levens- of overlijdensrisicoverzekering telt mee voor de erfbelasting als de overledene de premie betaalde, ook al gaat het geld rechtstreeks naar de begunstigde. Bij een verzekering die aan de hypotheek hangt, betekent dat een lagere schuld én een hogere belaste verkrijging.

Hoeveel belasting je over een geërfd huis betaalt

Voor een woning rekent de Belastingdienst met de WOZ-waarde, niet met de verkoopprijs of een taxatie. Je mag kiezen tussen de WOZ-waarde van het jaar van overlijden en die van het jaar erna, en de laagste van de twee levert direct een lagere aanslag op. Bij een erfdeel in de tweede schijf scheelt 20.000 euro verschil in WOZ-waarde 4.000 euro belasting voor een kind (2026).

De hypotheek gaat er als schuld vanaf. Erf je als enig kind een huis met een WOZ-waarde van 500.000 euro waarop nog 200.000 euro hypotheek rust, dan is je verkrijging 300.000 euro en niet 500.000 euro. Verkoop je het huis later voor meer dan de WOZ-waarde, dan verandert dat niets aan de aanslag: het moment van overlijden is de peildatum en de winst bij verkoop is onbelast.

Wie het huis alleen wil hebben, koopt de andere erfgenamen uit. Gebeurt dat bij de verdeling van de nalatenschap, dan is er geen overdrachtsbelasting verschuldigd. Was de woning al eerder aan de erfgenamen samen toebedeeld en koop je pas daarna het aandeel van je broer of zus, dan is het een gewone koop met 2 procent overdrachtsbelasting over dat aandeel in 2026, of 8 procent als je er niet zelf gaat wonen.

Wat je met het geërfde huis doet	Erfbelasting	Belasting daarna
Je gaat er zelf wonen	Over je aandeel in de WOZ-waarde min de hypotheek	Eigenwoningforfait in box 1, aftrek alleen over je eigen eigenwoningschuld
Je verkoopt het huis	Over je aandeel in de WOZ-waarde min de hypotheek	De opbrengst telt vanaf 1 januari daarna mee in box 3, de verkoopwinst is onbelast
Je verhuurt het huis	Over je aandeel in de WOZ-waarde min de hypotheek	Box 3, waarbij verhuur met huurbescherming via de leegwaarderatio lager wordt gewaardeerd
Je koopt de andere erfgenamen uit bij de verdeling	Over je eigen erfdeel, de uitkoopsom verandert dat niet	Geen overdrachtsbelasting over het aandeel dat je toebedeeld krijgt
Je koopt een aandeel na een eerdere verdeling	Al afgerekend over je erfdeel	2 procent overdrachtsbelasting bij eigen bewoning, 8 procent zonder (2026)

Gecontroleerd op waarderings- en tariefregels 2026

De partner: de hoogste vrijstelling, maar niet altijd het volle bedrag

De echtgenoot of geregistreerd partner erft in 2026 tot 828.035 euro belastingvrij. Samenwoners kunnen dezelfde vrijstelling krijgen, maar alleen als ze een notarieel samenlevingscontract met een zorgverplichting hebben, of als ze minstens vijf jaar op hetzelfde adres stonden ingeschreven en verder aan de partnervoorwaarden voldoen. Wie alleen samenwoont zonder die basis, valt terug op de vrijstelling van 2.769 euro voor overige verkrijgers (2026).

Een nabestaandenpensioen knabbelt aan die vrijstelling. De helft van de waarde van het pensioen of de lijfrente die je door het overlijden krijgt, gaat van de partnervrijstelling af; dat heet imputatie. Hoe hoog dat pensioen ook is, er blijft in 2026 altijd minstens 213.915 euro vrijstelling over. Wat dat voor jouw aanslag betekent, staat bij erfbelasting bij het overlijden van je echtgenoot.

Bij de wettelijke verdeling krijgt de langstlevende partner alle bezittingen en schulden, terwijl de kinderen een vordering op hem of haar krijgen. De kinderen betalen daar meestal meteen erfbelasting over, ook al is het geld nog niet opeisbaar. In de praktijk voldoet de langstlevende die aanslagen, en verrekent het bedrag met de vordering van de kinderen.

Kinderen en kleinkinderen betalen over hun eigen deel

Elk kind heeft in 2026 een vrijstelling van 26.230 euro, ongeacht de leeftijd en ongeacht of het thuis woont. Voor een kind met een ernstige beperking dat van de ouder afhankelijk was, kan een hogere vrijstelling gelden; dat is een uitzondering met eigen voorwaarden die de Belastingdienst per geval beoordeelt. Wat een kindsdeel precies is en hoe de aanslag uitpakt als het geld nog bij de langstlevende zit, staat bij de erfbelasting voor kinderen.

Een kleinkind heeft dezelfde vrijstelling van 26.230 euro (2026), maar zit in tariefgroep 1A en betaalt daarboven 18 procent in de eerste schijf en 36 procent in de tweede (2026). Erft een kleinkind omdat zijn eigen ouder eerder is overleden, dan verandert dat het tarief niet. Wel is een legaat aan een kleinkind vaak toch gunstig voor het gezin als geheel, omdat het een generatie overslaat en de vrijstelling van dat kleinkind gebruikt; dat rekenwerk staat bij de erfbelasting voor kleinkinderen.

Welke vrijstelling bij welke relatie hoort en hoe je die per erfgenaam optelt, staat op één rij bij de vrijstellingen van de erfbelasting. Elke erfgenaam gebruikt zijn eigen vrijstelling, dus hoe meer erfgenamen, hoe lager de totale aanslag over dezelfde nalatenschap.

De aangifte doen en de aanslag betalen

Bij een overlijden vanaf 1 januari 2026 hebben erfgenamen twintig maanden de tijd voor de aangifte erfbelasting. Voor een overlijden in 2025 of eerder is die termijn acht maanden. De Belastingdienst stuurt een aangiftebrief naar het laatst bekende adres van de overledene; blijft die uit terwijl er wel iets te betalen valt, dan vraag je zelf om een formulier.

Is de aangifte na afloop van de termijn nog niet volledig binnen, dan gaat de belastingrente lopen: 5 procent per jaar vanaf 1 januari 2026. Uitstel voor de aangifte krijg je meestal wel, maar het zet die rente niet stil. Wie ziet aankomen dat de afwikkeling lang duurt, kan een voorlopige aanslag vragen en die betalen, zodat over dat deel geen rente meer loopt.

De aanslag zelf moet betaald zijn binnen de termijn op het aanslagbiljet, meestal zes weken na dagtekening. Lukt dat niet omdat het vermogen in een huis zit, vraag dan vóór die datum om uitstel of een betalingsregeling; over de extra tijd rekent de ontvanger 4,3 procent invorderingsrente per jaar (2026). Zolang het huis leeg staat, lopen de vaste lasten door, al staat op de energierekening nog wel de vermindering energiebelasting per aansluiting.

Na de erfenis: box 3 en de aangifte inkomstenbelasting

Wat je erft, telt vanaf de eerstvolgende 1 januari mee als vermogen. Geld op de rekening valt onder banktegoeden, waarvoor voor 2026 voorlopig met 1,28 procent forfaitair rendement wordt gerekend. Een geërfd huis waarin je niet zelf woont, een beleggingsportefeuille en een vordering op de langstlevende gelden als overige bezittingen met 6,00 procent (2026). Over het rendement boven het heffingsvrij vermogen van 59.357 euro per persoon betaal je 36 procent (2026).

De timing van de afwikkeling doet er dus toe. Staat de nalatenschap op 1 januari nog op de en-of-rekening van de overledene, dan geven de erfgenamen ieder hun aandeel al aan, ook als het bedrag nog niet is uitgekeerd. Ligt je werkelijke rendement lager dan het forfait, dan kun je via de tegenbewijsregeling met je echte rendement rekenen. Hoe je dat in je aangifte verwerkt, staat bij de aangifte inkomstenbelasting voor huiseigenaren.

Ga je zelf in het geërfde huis wonen, dan verhuist de woning naar box 1 en betaal je het eigenwoningforfait over de WOZ-waarde. Renteaftrek heb je alleen over een schuld die je zelf bent aangegaan om de woning te verwerven, bijvoorbeeld de lening waarmee je je broers en zussen uitkoopt, en dan onder de gewone voorwaarden van annuïtair of lineair aflossen in dertig jaar.

De belasting over een erfenis verlagen tijdens leven

Na een overlijden ligt de aanslag vast; de ruimte zit in de jaren ervoor. Schenken is de meest gebruikte route, omdat de schenkbelasting over een schenking dezelfde tarieven kent als de erfbelasting, maar met een eigen vrijstelling die elk kalenderjaar terugkomt. Een ouder mag een kind in 2026 jaarlijks 6.908 euro belastingvrij geven, en eenmalig 33.129 euro aan een kind tussen 18 en 40 jaar.

Wie geld weggeeft dat nog niet gemist kan worden, kan schenken op papier: de schenking wordt een schuld die pas bij overlijden wordt voldaan, mits notarieel vastgelegd en met de wettelijk vereiste 6 procent rente die elk jaar daadwerkelijk wordt overgemaakt. Over de smaken en de voorwaarden gaat de gids over schenkbelasting en de vrijstellingen daarbij, en met de rekenhulp voor de schenkbelasting zie je wat een bedrag boven de vrijstelling kost.

Ook het testament stuurt de aanslag. Met een opvullegaat benut de langstlevende partner de hoge vrijstelling maximaal, met een tweetrapsmaking wordt twee keer erven over hetzelfde vermogen voorkomen, en een legaat aan een goed doel met ANBI-status blijft belastingvrij. Welke vorm past, hangt af van de omvang van het vermogen en van de vraag wie het geld wanneer nodig heeft; de bredere uitleg staat bij schenken en erven.

Van overlijden naar betaalde aanslag

De volgorde ligt grotendeels vast, en elke stap heeft zijn eigen termijn.

1. Stel vast wie erfgenaam is en aanvaard bewust

   De notaris controleert het testamentenregister en maakt een verklaring van erfrecht. Weet je niet zeker of er schulden zijn, aanvaard dan beneficiair via de rechtbank; dat kan niet meer nadat je je als erfgenaam hebt gedragen, bijvoorbeeld door spullen te verkopen.

2. Maak de boedel op per de dag van overlijden

   Zet bezittingen en schulden op één lijst met hun waarde op de sterfdag. Voor de woning vraag je de WOZ-beschikkingen van het overlijdensjaar en het jaar erna op, want je mag de laagste van de twee gebruiken.

3. Reken per erfgenaam de verkrijging uit

   Verdeel de netto nalatenschap volgens testament of wet en trek per erfgenaam de eigen vrijstelling af. De rekenhulp voor de erfbelasting zet daar meteen de tarieven van het overlijdensjaar overheen.

4. Doe aangifte binnen de termijn

   Bij een overlijden vanaf 1 januari 2026 heb je twintig maanden, daarvoor acht. Eén erfgenaam mag voor allemaal aangifte doen. Loopt de termijn af zonder volledige aangifte, dan begint de belastingrente van 5 procent per jaar (2026) te lopen.

5. Regel het geld voordat de aanslag komt

   Zit het vermogen in een huis, bekijk dan op tijd of je verkoopt, de hypotheek verhoogt of om uitstel vraagt. Een tijdig aangevraagde voorlopige aanslag beperkt de rente over het deel dat je al kunt betalen.

6. Controleer de aanslag en betaal of maak bezwaar

   Vergelijk de aanslag met je eigen berekening, zeker de gebruikte WOZ-waarde en de afgetrokken schulden. Klopt er iets niet, dan heb je zes weken na dagtekening om bezwaar te maken; betalen doe je binnen de termijn op het biljet.

Schenkbelasting

Kies de relatie en het bedrag en zie de vrijstelling van dit jaar, het tarief en wat er netto overblijft. Open de volledige schenkbelasting

Check dit voordat je de aangifte erfbelasting instuurt

• Je hebt de WOZ-beschikkingen van het overlijdensjaar en het jaar erna naast elkaar gelegd
• De hypotheek en andere schulden per de dag van overlijden staan compleet op de lijst
• De uitvaartkosten zijn afgetrokken voor zover de uitvaartverzekering ze niet vergoedde
• Uitkeringen uit een levens- of overlijdensrisicoverzekering zijn meegenomen als verkrijging
• Elke erfgenaam gebruikt de vrijstelling die bij zijn eigen relatie tot de overledene hoort
• Je hebt gerekend met de bedragen van het jaar van overlijden, niet met die van dit jaar
• Je weet uit welk geld de aanslag betaald wordt en wanneer die binnen moet zijn

Doorgerekend: zo pakt het uit

Veelgemaakte fouten

Rekenen met de verkoopprijs in plaats van de WOZ-waarde

Voor de erfbelasting geldt de WOZ-waarde van het overlijdensjaar of van het jaar erna, niet wat het huis uiteindelijk opbrengt. Wie met de verkoopprijs rekent, schat de aanslag vaak te hoog in en laat soms de gunstigere van de twee beschikkingen liggen.

De aangiftetermijn verwarren met de betaaltermijn

De aangifte moet binnen twintig maanden na een overlijden vanaf 1 januari 2026, de aanslag binnen de termijn op het aanslagbiljet, meestal zes weken. Wie denkt tot de aanslag de tijd te hebben om geld vrij te maken, komt in de knel als het vermogen in een woning zit.

Afwikkelingskosten aftrekken die niet aftrekbaar zijn

De verklaring van erfrecht, de taxatie, de akte van verdeling en het executeursloon zijn geen schulden van de erflater en gaan er dus niet af. Alleen schulden die op de sterfdag bestonden en de niet-vergoede uitvaartkosten tellen mee; een te lage aangifte levert een correctie op met rente.

Denken dat je over een niet-opeisbaar kindsdeel nog niets betaalt

Bij de wettelijke verdeling krijgen kinderen een vordering op de langstlevende die pas later opeisbaar is. De erfbelasting daarover is wel meteen verschuldigd. Wie daar geen rekening mee houdt, krijgt een aanslag zonder dat er geld tegenover staat.

De vrijstelling van de samenwoner overschatten

De partnervrijstelling van 828.035 euro (2026) geldt alleen bij een huwelijk, een geregistreerd partnerschap of een samenwoonsituatie die aan de wettelijke voorwaarden voldoet. Zonder notarieel contract met zorgverplichting of vijf jaar gezamenlijke inschrijving valt de langstlevende terug op 2.769 euro vrijstelling en 30 procent tarief.

De erfenis vergeten in de aangifte inkomstenbelasting

Wat je op 1 januari na het overlijden bezit, hoort in box 3, ook als de nalatenschap nog niet is verdeeld en het geld nog op een rekening van de overledene staat. Een correctie achteraf kost belastingrente en soms een boete.

Zuiver aanvaarden zonder de schulden te kennen

Wie zuiver aanvaardt, staat met zijn eigen vermogen in voor de schulden van de nalatenschap. Het opruimen van het huis of het verkopen van spullen kan al gelden als aanvaarden, waarna beneficiair aanvaarden niet meer mogelijk is.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

De aangifte erfbelasting doen veel erfgenamen zelf, zeker bij een overzichtelijke nalatenschap met een huis, een spaarrekening en één of twee erfgenamen. Een notaris heb je nodig voor de verklaring van erfrecht en voor de akte waarmee één erfgenaam de woning overneemt; reken op enkele honderden euro's voor die verklaring en op 800 tot 1.500 euro voor een akte van verdeling (2026). Bij een bedrijf in de nalatenschap, vastgoed of erfgenamen in het buitenland, een tweetrapsmaking of vruchtgebruik, of een conflict tussen erfgenamen is een gespecialiseerde nalatenschapsjurist of estateplanner het geld snel waard; die rekenen meestal per uur, in de orde van 200 tot 350 euro (2026). Gaat het om de vraag hoe je een aanslag betaalt zonder het huis te verkopen, dan is een gesprek met de geldverstrekker over het verhogen van de hypotheek een logische eerste stap. Wil je vooraf sturen op wat je nalaat, dan hoort dat gesprek bij een notaris thuis, samen met de doorrekening van schenken tijdens leven. Wij informeren over de regels; welke route in jouw situatie het beste past, hangt af van het testament, de samenstelling van het vermogen en wie het geld wanneer nodig heeft.