Naar de inhoud
Rekenhulpen

Erfenis na overlijden van beide ouders: verdelen, aangeven en het huis

11 minuten lezen Huis erven Bijgewerkt 22 augustus 2026
dehuisgids.nl SCHENKEN & ERVEN Erfenis na overlijden beide ouders

Zijn beide ouders overleden, dan komt de hele nalatenschap bij de kinderen terecht en vervalt de partnervrijstelling die de aanslag bij het eerste overlijden laag hield. Elk kind heeft in 2026 een vrijstelling van 26.230 euro en betaalt daarboven 10 procent erfbelasting tot 158.669 euro en 20 procent over het meerdere. Vorderingen uit het eerste overlijden gaan er als schuld eerst af, voor de aangifte telt de WOZ-waarde van het huis en voor de onderlinge verdeling de marktwaarde. Bij een overlijden vanaf 1 januari 2026 moet de aangifte binnen twintig maanden binnen zijn.

11 minuten
  • € 26.230 2026 vrijstelling erfbelasting per kind
  • 10 en 20% 2026 tarief voor een kind, met de tariefgrens op 158.669 euro
  • 20 maanden 2026 aangiftetermijn bij een overlijden vanaf 1 januari 2026
  • 0% 2026 overdrachtsbelasting bij de verdeling van een nalatenschap
  • 5% 2026 belastingrente vanaf het einde van de aangiftetermijn

Gecontroleerd op augustus 2026

Wat er verandert als ook je tweede ouder overlijdt

Zolang een van je ouders nog leefde, bleef het vermogen bij elkaar. De langstlevende had alle bezittingen en schulden, en de kinderen hadden hooguit een vordering in geld die nog niet opeisbaar was. Met het overlijden van de tweede ouder valt die constructie weg en komt alles tegelijk bij de kinderen terecht, meestal met het huis als grootste post; de brede gang van zaken bij het erven van een huis staat op de overzichtspagina.

Er gebeuren dan drie dingen tegelijk. De vorderingen uit het eerste overlijden worden opeisbaar, de kinderen worden samen eigenaar van de woning, en er volgt een tweede aanslag erfbelasting.

Die aanslag valt bijna altijd hoger uit dan bij het eerste overlijden, en dat komt door één getal. Een partner had in 2026 een vrijstelling van 828.035 euro, een kind heeft er 26.230. Wat de langstlevende destijds betaalde of juist niet betaalde, staat bij de erfbelasting bij het overlijden van een echtgenoot.

Ook praktisch verschuift er iets. Er woont niemand meer in het huis, dus vanaf de dag van overlijden staat de woning leeg terwijl de hypotheekrente, de opstalverzekering en de gemeentelijke heffingen gewoon doorlopen. De erfgenamen zijn vanaf dat moment samen eigenaar en betalen die kosten samen, ook als de verdeling nog maanden op zich laat wachten.

Waren je ouders gescheiden, dan zijn er geen vorderingen en geen gezamenlijk vermogen: je wikkelt twee losse nalatenschappen af, elk met een eigen aangifte, een eigen vrijstelling en een eigen termijn.

De verzekeraar wil bij leegstand meestal binnen enkele weken bericht. Wie dat vergeet, loopt het risico dat een schade aan een leegstaande woning niet gedekt is, precies in de periode dat er niemand meer dagelijks langskomt.

Wie er nu erft en wat een testament daaraan verandert

Zonder testament wijst de wet de erfgenamen aan in vaste groepen, en de eerste groep bestaat uit de echtgenoot samen met de kinderen (artikel 4:10 BW). Is de echtgenoot er niet meer, dan blijven de kinderen over en erven zij ieder een gelijk deel. Pleegkinderen zonder juridische band erven niet, stiefkinderen alleen als er een testament is dat hen benoemt.

Is een van de kinderen eerder overleden, dan komen diens eigen kinderen in zijn plaats. Die plaatsvervulling loopt staaksgewijs (artikel 4:12 BW): de kleinkinderen delen samen het erfdeel dat hun ouder zou hebben gekregen, niet ieder een volledig kindsdeel.

Een testament kan hier flink van afwijken. Het kan een kind onterven, één kind de woning toebedelen, een executeur benoemen die namens iedereen handelt, of een tweetrapsbepaling bevatten waardoor een deel van het vermogen formeel nog uit de nalatenschap van de eerst overleden ouder komt. De notaris raadpleegt het Centraal Testamentenregister en weet binnen een dag of er iets ligt.

Ben je onterfd, dan houd je recht op de legitieme portie: de helft van je wettelijke erfdeel, uitsluitend in geld en niet in goederen. Je moet daar zelf een beroep op doen, en dat kan tot vijf jaar na het overlijden. Een legitimaris is geen erfgenaam en beslist dus niet mee over het huis.

SituatieWie erft het vermogen van de tweede ouder
Geen testament, twee kinderen in levenDe twee kinderen, ieder de helft
Geen testament, één kind eerder overleden met kinderenHet levende kind de helft, de kleinkinderen samen de andere helft
Geen testament, geen kinderen of kleinkinderenDe ouders, broers en zussen van de overledene
Testament dat één kind onterftDe overige erfgenamen; het onterfde kind kan de legitieme portie in geld opeisen
Langstlevende was een stiefouderDe erfgenamen van die stiefouder; jij bent alleen schuldeiser voor je vordering

Eerst kiezen: aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen

Voordat je iets verdeelt, kies je hoe je de nalatenschap aanvaardt. Wie zuiver aanvaardt, is persoonlijk aansprakelijk voor de schulden en betaalt een tekort uit eigen zak. Bij oudere ouders gaat dat zelden mis, maar een oude borgstelling, een doorlopend krediet of een restschuld op de woning kan dat beeld kantelen.

Die keuze maak je soms zonder het door te hebben. Spullen meenemen, de inboedel verdelen, de woning leeghalen of een rekening leegtrekken gelden als daden van zuivere aanvaarding. De uitvaart betalen uit het vermogen van de overledene mag wel, net als de administratie doorlopen om te zien wat er is.

Beneficiair aanvaarden houdt de deur open: je legt een verklaring af bij de rechtbank en bent dan nooit meer kwijt dan de nalatenschap bevat. De prijs is een strengere afwikkeling met een boedelbeschrijving en, bij een negatieve boedel, een vereffening onder toezicht van de kantonrechter. Je betaalt daarvoor griffierecht; het actuele bedrag staat op rechtspraak.nl.

Verwerpen betekent dat je niets krijgt en nergens voor opdraait. Let dan op je eigen kinderen: zij komen bij versterf in jouw plaats en moeten dus zelf ook verwerpen. Voor een minderjarig kind kan een ouder niet zuiver aanvaarden; verwerpen namens dat kind kan alleen met machtiging van de kantonrechter.

KeuzeWat je krijgtAansprakelijk voor schuldenWat je ervoor moet doen
Zuiver aanvaardenJe erfdeelJa, ook met eigen geldNiets, het gebeurt vanzelf door te handelen als erfgenaam
Beneficiair aanvaardenJe erfdeel als er na de schulden iets overblijftNeeVerklaring bij de rechtbank, griffierecht, boedelbeschrijving
VerwerpenNietsNeeVerklaring bij de rechtbank; je kinderen komen in jouw plaats

Twijfel je over de schulden, vraag dan eerst bij het Centraal Curatele- en bewindregister en bij de banken een overzicht op, en aanvaard pas daarna. Terugkomen op een zuivere aanvaarding kan alleen bij een schuld die je echt niet kon kennen, en de rechter legt die lat hoog.

De vordering uit het eerste overlijden gaat er eerst af

Gold bij het eerste overlijden de wettelijke verdeling, dan kreeg de langstlevende alle goederen en kregen de kinderen een vordering in geld. Die vordering is nu een schuld van de nalatenschap en wordt vóór de verdeling voldaan. Over dat bedrag is bij het eerste overlijden al erfbelasting betaald, dus het telt nu niet opnieuw mee.

Zoek daarom eerst drie stukken op: de aangifte erfbelasting van het eerste overlijden, het testament of de verklaring van erfrecht, en de boedelbeschrijving die de notaris destijds maakte. Ontbreken die, dan reconstrueer je het bedrag uit de oude aanslagen.

Daarna komt de rente. Regelde het testament niets, dan groeit de vordering alleen aan voor zover de wettelijke rente boven de zes procent uitkomt, en alleen met dat meerdere. Veel testamenten spreken wel een rente af, en oude aktes uit de jaren negentig kennen soms zes procent samengesteld, waardoor een vordering van 100.000 euro na twintig jaar ruim drie ton is geworden. Hoe die vorderingen precies doorwerken staat bij de verdeling van de erfenis na het overlijden van de langstlevende.

Leende een van de kinderen bij leven geld van de ouders, dan werkt het andersom: die lening is een bezitting van de nalatenschap en wordt bij de verdeling van het erfdeel van dat kind afgetrokken. Of dat zo is afgesproken blijkt uit de leningsovereenkomst, en de spelregels staan bij een onderhandse lening van ouders aan een kind.

Was het vermogen grotendeels opgegaan aan zorg, dan is er weinig te verdelen en krijgen de kinderen hun vordering naar verhouding. Hoe de eigen bijdrage voor een verpleeghuis het vermogen aantast, lees je bij ouder worden en wonen.

Het huis van de ouders: welke waarde telt waarvoor

Een geërfd huis heeft in deze afwikkeling twee waardes naast elkaar, en het verschil daartussen is geld waard. Voor de aangifte erfbelasting telt de WOZ-waarde, en wel die van het kalenderjaar waarin het overlijden valt. Je mag ook kiezen voor de WOZ-waarde van het jaar erna, wat gunstig uitpakt als de waarde daalt (artikel 21 Successiewet).

Voor de onderlinge verdeling telt die WOZ-waarde juist niet. Onderling reken je met de marktwaarde, anders krijgt het kind dat de woning overneemt een voordeel dat de anderen betalen. Laat taxeren of vraag een makelaar om een waardebepaling en leg de gekozen waarde met de peildatum schriftelijk vast.

Een openstaande hypotheek gaat van de nalatenschap af, ook het opgenomen bedrag van een opeethypotheek of een krediet met de woning als onderpand. Staat er meer schuld dan de woning waard is, dan drukt dat de erfenis en kan de boedel zelfs negatief worden.

Erfenis en huis van de ouders vallen in de aangifte dus uiteen in nette posten: WOZ-waarde, hypotheekschuld, banksaldi, beleggingen, de auto, de inboedel en de uitvaartkosten. De praktische kant van zo'n woning, van sleutels tot verkoopklaar maken, staat bij het erven van een huis van je ouders.

WaarvoorWelke waarde teltWaar je die vandaan haalt
Aangifte erfbelastingWOZ-waarde van het jaar van overlijden, of van het jaar erna als je daarvoor kiestWOZ-beschikking van de gemeente
Verdeling tussen de kinderenMarktwaarde op de peildatum die je samen afspreektTaxatie of waardebepaling, in 2026 ongeveer 500 euro
Uitkoop van een broer of zusMarktwaarde min de openstaande hypotheekTaxatierapport en de saldo-opgave van de geldverstrekker
Financiering van de uitkoopGetaxeerde marktwaardeGevalideerd taxatierapport voor de geldverstrekker
Verkoop aan een derdeDe werkelijke opbrengst min de verkoopkostenDe afrekening van de notaris

Gecontroleerd op augustus 2026

Hoeveel erfbelasting de kinderen betalen

Elk kind rekent afzonderlijk af over zijn eigen erfdeel. In 2026 is 26.230 euro vrijgesteld; over de eerste 158.669 euro daarboven betaal je 10 procent en over alles daarna 20 procent. Kleinkinderen die door plaatsvervulling erven hebben dezelfde vrijstelling, maar tarieven van 18 en 36 procent.

De grondslag is je erfdeel na aftrek van alle schulden, dus na de vorderingen uit het eerste overlijden, de hypotheek en de uitvaartkosten. Vul in de rekenhulp voor de erfbelasting daarom het bedrag in dat werkelijk overblijft, niet het totale vermogen van je ouders. De algemene regels rond zo'n aanslag staan bij de belasting over een erfenis.

Bij een overlijden vanaf 1 januari 2026 moet de aangifte binnen twintig maanden na de overlijdensdatum binnen zijn; voor overlijdens tot en met 2025 gold een termijn van acht maanden. Vanaf het einde van die termijn rekent de Belastingdienst belastingrente, in 2026 5 procent per jaar, ook als er uitstel is verleend.

Zit het geld vast in de woning, dan kun je vóór het verstrijken van de betaaltermijn om uitstel of een betalingsregeling vragen. Staat de woning te koop, dan is langer uitstel mogelijk, vanaf het tweede jaar meestal tegen zekerheid. Vragen kost niets, achteraf aankloppen als de aanmaning er al ligt wel.

Vrijstellingen en tarieven per verkrijger

Erft er iemand buiten de kinderen mee, bijvoorbeeld een kleinkind bij plaatsvervulling of een goed doel uit het testament, dan gelden andere bedragen. De vrijstelling voor een kind of kleinkind is in 2026 26.230 euro, voor een ouder 62.110 euro en voor iedereen daarbuiten 2.769 euro. De tariefgrens van 158.669 euro is voor alle groepen gelijk, alleen de percentages verschillen.

Erfdeel van een kindBelast na de vrijstellingErfbelasting 2026
€ 50.000€ 23.770€ 2.377
€ 100.000€ 73.770€ 7.377
€ 150.000€ 123.770€ 12.377
€ 200.000€ 173.770€ 18.887
€ 300.000€ 273.770€ 38.887
€ 400.000€ 373.770€ 58.887

Gecontroleerd op augustus 2026

De twintig maanden zijn geen uitnodiging om te wachten. Belastingrente loopt vanaf het einde van de termijn, en wie pas in maand achttien met de boedelbeschrijving begint, ontdekt te laat dat een taxatie, een verklaring van erfrecht en een verkoop samen zo een half jaar kosten.

Verkopen, samen houden of één kind het huis laten overnemen

Er zijn drie routes voor de woning, en de erfgenamen moeten het samen eens worden. Verkopen aan een derde levert het schoonste resultaat op: de opbrengst gaat na aflossing van de hypotheek en de verkoopkosten in de pot en wordt verdeeld. Samen houden kan ook, maar dan blijven alle kosten en beslissingen gedeeld en valt het huis bij ieder kind in box 3.

Neemt één kind de woning over, dan koopt het de anderen uit tegen de marktwaarde min de openstaande hypotheek. Over die overname is geen overdrachtsbelasting verschuldigd: de verdeling van een nalatenschap geldt niet als verkrijging (artikel 3 Wet op belastingen van rechtsverkeer). Dat scheelt bij een woning van 450.000 euro al 9.000 euro aan overdrachtsbelasting.

De uitkoopsom moet meestal wel gefinancierd worden. De geldverstrekker toetst dan op het inkomen van dat ene kind en op een gevalideerd taxatierapport, en de notaris legt de overname vast in een akte van verdeling. Reken op ongeveer 700 euro voor die akte, ongeveer 600 euro voor de hypotheekakte, twee keer 103,50 euro inschrijving bij het Kadaster en ongeveer 500 euro voor de taxatie in 2026.

Woonde een van de kinderen bij de ouders in, dan is de keuze geen rekensom maar een verhuizing. Dat kind heeft geen huurrecht en moet eruit als het huis verkocht wordt; wat er dan geldt staat bij een inwonend kind na het overlijden van de ouders. Kocht een kind de woning destijds samen met de ouders voor mantelzorg, dan is de situatie weer anders en telt alleen het deel van de ouders mee; die opzet staat beschreven bij een huis kopen met je ouders voor mantelzorg.

Worden de kinderen het niet eens, dan kan ieder van hen de verdeling via de rechter afdwingen. Dat kost tijd en geld, en eindigt in de praktijk vaak alsnog in een verkoop. Een boedelnotaris of een mediator is dan de goedkopere route.

RouteWat het oplevertKosten en aandachtspunten
Verkopen aan een derdeDe marktopbrengst, verdeeld na aflossing van de hypotheekMakelaarscourtage, energielabel, leegstandskosten tot de overdracht
Eén kind koopt de anderen uitDat kind houdt het huis, de anderen krijgen geldFinanciering op één inkomen, akte van verdeling, taxatie, geen overdrachtsbelasting
Samen in eigendom houdenIedereen blijft mede-eigenaarHet aandeel valt bij ieder in box 3; alle beslissingen samen
Verhuren en later verkopenHuurinkomsten, maar een gebonden woningWaardering met de leegwaarderatio, huurbescherming, toestemming van alle erfgenamen

Als beide ouders kort na elkaar of tegelijk overlijden

Overlijden je ouders binnen korte tijd na elkaar, dan zijn er twee nalatenschappen en twee aangiften. De tweede ouder erfde eerst van de eerste en betaalde daarover erfbelasting, waarna hetzelfde vermogen opnieuw wordt belast bij de kinderen. De Successiewet kent een apart hoofdstuk over verminderingen; laat de notaris of een fiscalist nagaan of er in jouw geval een vermindering geldt.

Praktisch loopt de eerste afwikkeling dan door in de tweede. De verklaring van erfrecht van de eerste ouder is soms nog niet klaar, de bankrekeningen staan nog op één naam en de woning is nog niet overgeschreven. De notaris kan de twee dossiers naast elkaar behandelen, wat goedkoper is dan twee losse trajecten.

Is niet vast te stellen wie het eerst is overleden, bijvoorbeeld bij een ongeval, dan worden je ouders geacht gelijktijdig te zijn overleden en erven zij niet van elkaar (artikel 4:2 BW). Er zijn dan twee gescheiden nalatenschappen die allebei rechtstreeks naar de kinderen gaan. Elk kind heeft in beide nalatenschappen een eigen vrijstelling van 26.230 euro in 2026, wat de gezamenlijke aanslag lager maakt dan bij twee opeenvolgende overlijdens.

Het huis is in die situatie meestal gemeenschappelijk eigendom geweest, ieder voor de helft. In beide aangiften geef je dan de helft van de WOZ-waarde op, met de helft van de hypotheekschuld ertegenover. De aangiftetermijn van twintig maanden loopt voor beide nalatenschappen apart, vanaf de eigen overlijdensdatum.

Wat de afwikkeling kost en wat er van de nalatenschap af mag

Twee soorten kosten lopen door elkaar heen, en alleen de eerste soort verlaagt de erfbelasting. Schulden die je ouders al hadden gaan eraf: de hypotheek, een doorlopend krediet, openstaande rekeningen en de nog te betalen inkomstenbelasting. Kosten van de uitvaart mogen eraf voor zover ze niet bovenmatig zijn (artikel 20 Successiewet); keert een uitvaartverzekering uit, dan telt alleen wat de erfgenamen zelf betaalden.

De kosten van de afwikkeling zelf gaan er niet af. De verklaring van erfrecht, de taxatie, de akte van verdeling en het loon van de executeur zijn geen schulden van de erflater maar kosten van de erfgenamen. Ze drukken je opbrengst wel, alleen niet je aanslag.

In geld gaat het meestal om overzichtelijke bedragen. Een verklaring van erfrecht kost bij de meeste kantoren tussen de 400 en 900 euro in 2026, afhankelijk van het aantal erfgenamen, en een akte van verdeling voor een woning tussen de 800 en 1.200 euro. Een executeur die in het testament is benoemd heeft recht op een loon, standaard 1 procent van het vermogen op de sterfdag, tenzij het testament iets anders bepaalt.

Reken die posten door voordat je verdeelt, want ze komen uit de boedel en dus uit ieders erfdeel. Bij een nalatenschap van drie ton met een woning en drie erfgenamen loopt de rekening van notaris, taxateur en Kadaster al snel op tot ruim tweeduizend euro, nog zonder makelaar.

PostGaat af van de nalatenschap voor de erfbelasting
Openstaande hypotheek en kredietenJa
Nog te betalen rekeningen en belastingschulden van de overledeneJa
Uitvaartkosten, voor zover niet bovenmatig en niet verzekerdJa
Vorderingen van de kinderen uit het eerste overlijdenJa
Verklaring van erfrecht en akte van verdelingNee
Taxatie, makelaarskosten en het leegruimen van de woningNee
Loon van de executeurNee

Gecontroleerd op augustus 2026

Laat de notaris de verklaring van erfrecht en de akte van verdeling in één opdracht doen. Kantoren rekenen dan vaak een pakketprijs, en de gegevens die voor het ene stuk zijn verzameld hoeven voor het andere niet opnieuw te worden opgevraagd.

Van overlijden tot verdeelde erfenis

De volgorde waarin de meeste nalatenschappen met een woning worden afgewikkeld, met de termijnen die erbij horen.

  1. Laat het testamentenregister raadplegen en vraag een verklaring van erfrecht aan

    De notaris kijkt binnen een dag in het Centraal Testamentenregister of er een testament is en bij welk kantoor het ligt. Daarna stelt hij de verklaring van erfrecht op, het stuk waarmee banken en het Kadaster zien wie de erfgenamen zijn en wie namens hen mag handelen. Reken op enkele weken zodra alle gegevens compleet zijn.

  2. Zorg meteen dat het huis verzekerd, verwarmd en betaald blijft

    Meld de leegstand bij de opstalverzekeraar, houd de verwarming laag maar aan tegen vorstschade en zorg dat de automatische incasso's voor hypotheek, energie en gemeentelijke heffingen doorlopen. Dit is de enige stap die niet kan wachten op de rest van de afwikkeling.

  3. Maak een boedelbeschrijving en zoek de papieren van het eerste overlijden op

    Zet alle bezittingen en schulden op een rij: banksaldi, beleggingen, de WOZ-beschikking, de hypotheekopgave, de auto en de inboedel. Zoek daarbij de aangifte erfbelasting en de boedelbeschrijving van het eerste overlijden op, want daaruit blijkt hoe groot de vordering van elk kind is.

  4. Kies of je zuiver aanvaardt, beneficiair aanvaardt of verwerpt

    Doe dit voordat je spullen verdeelt of de woning leeghaalt, want zulke handelingen leggen de keuze vast op zuivere aanvaarding. Er staat geen vaste termijn op, maar een belanghebbende kan de kantonrechter vragen om jou een termijn te stellen. Bij twijfel over schulden is beneficiair aanvaarden de veilige route.

  5. Bepaal de waarde van de woning, twee keer

    Voor de aangifte pak je de WOZ-waarde van het jaar van overlijden, of die van het jaar erna als dat gunstiger is. Voor de onderlinge verdeling laat je taxeren. Leg de gekozen marktwaarde en de peildatum schriftelijk vast, ook als jullie het nu nog met elkaar eens zijn.

  6. Doe de aangifte erfbelasting binnen twintig maanden

    Bij een overlijden vanaf 1 januari 2026 ligt de inleverdatum twintig maanden na de overlijdensdatum. Elk kind kan zijn eigen aanslag vooraf narekenen met de rekenhulp voor de erfbelasting. Lukt het niet op tijd, vraag dan uitstel aan, met in het achterhoofd dat de belastingrente vanaf het einde van de termijn doorloopt.

  7. Verdeel: verkopen, uitkopen of samen houden

    Betaal eerst de vorderingen uit het eerste overlijden en de overige schulden, verdeel daarna het restant. Neemt één kind de woning over, dan legt de notaris dat vast in een akte van verdeling en schrijft het Kadaster de nieuwe eigenaar in. Wat er bij zo'n overname komt kijken staat bij het erven van een huis van je ouders.

  8. Betaal de aanslagen en sluit de boedelrekening

    De aanslag volgt op de aangifte en heeft een eigen betaaltermijn. Zit het geld nog in de woning, vraag dan vóór die datum om uitstel of een regeling. Sluit daarna de boedelrekening en bewaar de stukken; bij een latere vraag van de Belastingdienst wil je de boedelbeschrijving nog kunnen laten zien.

Schenkbelasting

Kies de relatie en het bedrag en zie de vrijstelling van dit jaar, het tarief en wat er netto overblijft. Open de volledige schenkbelasting

Afvinklijst voor de erfgenamen

Doorgerekend: zo pakt het uit

Rekenvoorbeeld

Twee kinderen, een afbetaald huis en spaargeld

Stel, de tweede ouder overlijdt in 2026 en laat een woning na met een WOZ-waarde van 400.000 euro, zonder hypotheek, plus 60.000 euro spaargeld. Er zijn twee kinderen en geen testament. De uitvaart kost 8.000 euro en is niet verzekerd.

De nalatenschap komt uit op 460.000 euro min 8.000 euro uitvaartkosten, dus 452.000 euro. Elk kind erft 226.000 euro. Daarvan is 26.230 euro vrijgesteld in 2026, zodat 199.770 euro belast is.

Over de eerste 158.669 euro betaalt elk kind 10 procent, dat is 15.866,90 euro. Over de resterende 41.101 euro geldt 20 procent, dat is 8.220,20 euro. De aanslag per kind komt daarmee op 24.087 euro, samen 48.174 euro.

Verkopen zij de woning voor 430.000 euro, dan levert dat meer op dan de WOZ-waarde waarover zij belasting betaalden. Dat verschil is voor hen, want de erfbelasting staat vast op de WOZ-waarde.

Rekenvoorbeeld

Wat de vorderingen uit het eerste overlijden schelen

Stel, de tweede ouder overlijdt in 2026 en laat een woning na met een WOZ-waarde van 380.000 euro en 120.000 euro spaargeld, samen 500.000 euro. De twee kinderen hebben elk een vordering van 90.000 euro uit het eerste overlijden, zonder rente. De uitvaart kost 10.000 euro.

Van de 500.000 euro gaan eerst de twee vorderingen van samen 180.000 euro af en daarna de uitvaartkosten van 10.000 euro. Er blijft 310.000 euro over, dus elk kind erft 155.000 euro. Na de vrijstelling van 26.230 euro (2026) is 128.770 euro belast, en daarover betaalt elk kind 10 procent: 12.877 euro.

Zonder die vorderingen zou elk kind 245.000 euro erven. Belast was dan 218.770 euro: 15.866,90 euro tegen 10 procent plus 12.020,20 euro tegen 20 procent, samen 27.887 euro.

Het verschil is 15.010 euro per kind, terwijl beide kinderen in beide gevallen hetzelfde bedrag in handen krijgen. De vorderingen zijn geen extra geld, ze zijn geld waarover al eerder is afgerekend.

Rekenvoorbeeld

Drie kinderen en één die het huis overneemt

Stel, de tweede ouder overlijdt in 2026 en de nalatenschap bestaat uit een woning met een marktwaarde van 450.000 euro en een WOZ-waarde van 420.000 euro, een resterende hypotheek van 60.000 euro en 36.000 euro spaargeld. Er zijn drie kinderen en de uitvaart kost 9.000 euro. Eén kind wil in de woning gaan wonen.

Voor de aangifte telt de WOZ-waarde: 420.000 euro plus 36.000 euro spaargeld min 60.000 euro hypotheek en 9.000 euro uitvaartkosten geeft 387.000 euro. Elk kind erft 129.000 euro, na de vrijstelling van 26.230 euro (2026) is 102.770 euro belast en de aanslag komt op 10.277 euro per kind.

Voor de verdeling telt de marktwaarde: 450.000 euro min 60.000 euro hypotheek is 390.000 euro, plus 36.000 euro spaargeld geeft 426.000 euro. Ieder kind heeft recht op 142.000 euro.

Het overnemende kind neemt de woning met de hypotheek over, wat netto 390.000 euro waard is. Het spaargeld gaat naar de andere twee, ieder 18.000 euro, en daarbovenop betaalt het overnemende kind hun ieder 124.000 euro, samen 248.000 euro.

Dat kind heeft dus een financiering nodig van 308.000 euro: 60.000 euro om de bestaande hypotheek af te lossen en 248.000 euro voor de uitkoop. Overdrachtsbelasting is er niet, maar de akte van verdeling van ongeveer 700 euro, de hypotheekakte van ongeveer 600 euro, twee inschrijvingen bij het Kadaster van 103,50 euro en een taxatie van ongeveer 500 euro brengen de kosten in 2026 op ruim 2.000 euro, plus de eigen aanslag van 10.277 euro.

Veelgemaakte fouten

Het huis leeghalen voordat de keuze gemaakt is

De inboedel verdelen, meubels meenemen of de woning opruimen geldt als een daad van zuivere aanvaarding. Komt er daarna een oude schuld boven water, dan betaal je die uit eigen zak, ook als de nalatenschap leeg is. Wacht met opruimen tot je weet wat er is, of aanvaard beneficiair.

De vordering uit het eerste overlijden vergeten

Wie de vorderingen niet als schuld opvoert, geeft een te hoge nalatenschap aan en betaalt daardoor te veel erfbelasting. Bij twee vorderingen van 90.000 euro scheelde dat in het rekenvoorbeeld ruim 15.000 euro per kind. De bewijsstukken liggen bij de notaris of in de aangifte van destijds.

De WOZ-waarde gebruiken bij de onderlinge verdeling

De WOZ-waarde hoort bij de aangifte, niet bij de verdeling. Ligt de marktwaarde 30.000 euro hoger en koopt één kind de anderen uit tegen de WOZ-waarde, dan krijgt dat kind een voordeel dat de anderen betalen. Bovendien kan de Belastingdienst zo'n te lage overnamesom als schenking zien.

Denken dat twintig maanden ruim genoeg is

De termijn geldt voor overlijdens vanaf 1 januari 2026; bij een ouder overlijden is het acht maanden. Wie zich verkijkt op de datum betaalt vanaf het einde van de termijn belastingrente, in 2026 5 procent per jaar over het hele bedrag, ook als er uitstel is verleend.

Afwikkelingskosten van de nalatenschap aftrekken

De verklaring van erfrecht, de taxatie, de akte van verdeling en het executeursloon zijn kosten van de erfgenamen en geen schulden van de erflater. Ze mogen niet van de nalatenschap af voor de erfbelasting. Corrigeert de Belastingdienst dat later, dan komt er belastingrente bij.

De aanslag laten liggen omdat het geld in het huis zit

De aanslag heeft een eigen betaaltermijn die niet meebeweegt met de verkoop van de woning. Vraag vóór die datum om uitstel of een betalingsregeling. Wie wacht tot de aanmaning komt, krijgt invorderingsrente en kosten erbij, terwijl uitstel bij een woning die te koop staat meestal gewoon wordt verleend.

Verwerpen zonder aan de eigen kinderen te denken

Verwerp je een nalatenschap met schulden, dan komen bij versterf jouw eigen kinderen in jouw plaats en erven zij het probleem. Zij moeten dan zelf ook verwerpen, en voor een minderjarig kind heb je daarvoor een machtiging van de kantonrechter nodig.

Veelgestelde vragen

Hoe verloopt de erfenis na het overlijden van beide ouders?

Eerst stelt de notaris met een verklaring van erfrecht vast wie de erfgenamen zijn. Daarna maak je een boedelbeschrijving, kies je of je aanvaardt en betaal je de schulden, inclusief de vorderingen die de kinderen bij het eerste overlijden kregen. Wat overblijft verdelen de kinderen, meestal in gelijke delen. De aangifte erfbelasting moet bij een overlijden vanaf 1 januari 2026 binnen twintig maanden binnen zijn, en elk kind krijgt een eigen aanslag.

Wie krijgt het huis van de ouders als beide ouders overleden zijn?

Zonder testament worden alle kinderen samen eigenaar, ieder voor een gelijk deel. Wat er daarna met de woning gebeurt, beslissen zij samen: verkopen, samen houden of één kind laten overnemen tegen de marktwaarde min de hypotheek. Een testament kan de woning aan één kind toebedelen. Worden de erfgenamen het niet eens, dan kan ieder van hen de verdeling via de rechter afdwingen, wat in de praktijk vaak op verkoop uitloopt.

Hoeveel erfbelasting betaal je over de erfenis van je ouders?

Een kind heeft in 2026 een vrijstelling van 26.230 euro. Over de eerste 158.669 euro daarboven geldt 10 procent en over alles daarna 20 procent. Bij een erfdeel van 200.000 euro is dat 18.887 euro. De grondslag is je erfdeel na aftrek van hypotheek, uitvaartkosten en de vorderingen uit het eerste overlijden, dus reken met het bedrag dat werkelijk overblijft.

Moet het huis verkocht worden als beide ouders zijn overleden?

Nee, er is geen verplichting om te verkopen. De erfgenamen mogen de woning samen aanhouden of aan één van hen toebedelen. In de praktijk dwingt het geld vaak de richting: de erfbelasting en de vorderingen moeten betaald worden, en als het vermogen vooral in de stenen zit, is verkopen de enige manier om daaraan te komen. Uitstel van betaling aanvragen geeft ruimte om rustig te verkopen.

Wat als een van de kinderen in het huis van de ouders woont?

Een inwonend kind heeft geen huurrecht en kan het huis dus niet tegen de wil van de andere erfgenamen blijven bewonen. Het kan de woning wel overnemen door de anderen uit te kopen, mits de financiering rondkomt op het eigen inkomen. Zolang de verdeling loopt, is een gebruiksvergoeding aan de andere erfgenamen gebruikelijk. Zie ook de gids over een inwonend kind na het overlijden van de ouders.

Betaal je overdrachtsbelasting als je het huis van je ouders overneemt?

Nee, niet bij de verdeling van de nalatenschap. De wet merkt zo'n toedeling niet aan als verkrijging, dus ook niet als je je broers en zussen uitkoopt (artikel 3 Wet op belastingen van rechtsverkeer). Koop je de woning daarentegen van de erfgenamen ná de verdeling, dan is het een gewone koop en betaal je wel overdrachtsbelasting. Het verschil zit in de akte, dus laat de notaris de route vooraf vastleggen.

Hoelang mag je wachten met het verdelen van de erfenis?

Voor de verdeling zelf staat geen wettelijke termijn: erfgenamen kunnen jaren mede-eigenaar blijven. De aangifte erfbelasting kent die ruimte niet en moet bij een overlijden vanaf 1 januari 2026 binnen twintig maanden binnen zijn. Zolang de verdeling niet rond is, doe je aangifte op basis van ieders aandeel in de nalatenschap. Wachten kost bovendien geld, want de vaste lasten van een leegstaande woning lopen door.

Wat als beide ouders tegelijk overlijden?

Is niet vast te stellen wie het eerst overleed, dan worden zij geacht gelijktijdig te zijn overleden en erven zij niet van elkaar (artikel 4:2 BW). Er ontstaan twee losse nalatenschappen die allebei rechtstreeks naar de kinderen gaan. Elk kind heeft in beide nalatenschappen een eigen vrijstelling van 26.230 euro in 2026, waardoor de gezamenlijke aanslag lager uitvalt dan bij twee overlijdens kort na elkaar.

Erven kleinkinderen als een van de kinderen al is overleden?

Ja, bij versterf komen de kinderen van een eerder overleden kind in zijn plaats (artikel 4:12 BW). Zij delen samen het erfdeel dat hun ouder zou hebben gekregen, dus twee kleinkinderen krijgen ieder de helft van dat kindsdeel. Voor de belasting geldt voor hen dezelfde vrijstelling van 26.230 euro in 2026, maar met tarieven van 18 en 36 procent in plaats van 10 en 20 procent.

Wat als er meer schulden dan bezittingen zijn?

Aanvaard dan niet zuiver. Met een beneficiaire aanvaarding bij de rechtbank ben je nooit meer kwijt dan de nalatenschap bevat; met verwerpen krijg je niets en betaal je niets, maar komen je eigen kinderen in jouw plaats en moeten ook zij verwerpen. Staat er meer hypotheek op de woning dan zij waard is, dan telt die restschuld gewoon mee in de boedel. Meer daarover staat bij de belasting over een erfenis.

Wat kost de afwikkeling bij de notaris?

Een verklaring van erfrecht kost bij de meeste kantoren tussen de 400 en 900 euro in 2026, oplopend naarmate er meer erfgenamen zijn. Een akte van verdeling waarmee de woning op naam van één kind komt, ligt meestal tussen de 800 en 1.200 euro, plus 103,50 euro inschrijving bij het Kadaster. Deze kosten mogen niet van de nalatenschap af voor de erfbelasting, want het zijn kosten van de erfgenamen.

Kun je de erfenis van je ouders al bij leven regelen?

Alleen je ouders kunnen dat, en dan met een testament of met schenkingen. Jaarlijks schenken binnen de vrijstelling van 6.908 euro per kind (2026) haalt vermogen uit de latere nalatenschap; wat dat oplevert reken je na met de rekenhulp voor de schenkbelasting. Een huis overdragen bij leven kan ook, maar dan spelen overdrachtsbelasting en schenkbelasting mee. De opties staan bij schenken en erven.

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Een nalatenschap met één woning, twee of drie erfgenamen die het eens zijn en geen bijzonder testament kun je grotendeels zelf doen. De verklaring van erfrecht en de akte van verdeling gaan hoe dan ook via de notaris, maar de aangifte erfbelasting doen veel erfgenamen zelf met de rekenhulp voor de erfbelasting als controle.

Een fiscalist of estate planner verdient zichzelf terug zodra er een oud testament in het spel is met een eigen renteclausule, een tweetrapsbepaling of een opvullegaat, of wanneer je ouders kort na elkaar zijn overleden en hetzelfde vermogen twee keer belast dreigt te worden. Reken op een uurtarief in de orde van 200 tot 350 euro in 2026.

Bij ruzie over de woning is een boedelnotaris of een mediator vrijwel altijd goedkoper dan een procedure bij de rechter. Moet één kind de anderen uitkopen, dan komt er een hypotheekadviseur bij, want de financiering wordt getoetst op één inkomen en op een gevalideerd taxatierapport.

Loopt de zorg van een ouder nog en wil je vooruitkijken, dan is dat een gesprek met een notaris over een testament of schenkingen, niet met een adviseur over de afwikkeling. Wat er in die fase speelt rond wonen en vermogen staat bij ouder worden en wonen.

Bronnen en controle

  1. Wanneer moet mijn aangifte erfbelasting binnen zijn? Belastingdienst geraadpleegd 22 augustus 2026
  2. Burgerlijk Wetboek Boek 4, artikel 2 (gelijktijdig overlijden) Overheid.nl, wetten.nl geraadpleegd 22 augustus 2026
  3. Burgerlijk Wetboek Boek 4, artikel 10 en 12 (erfopvolging bij versterf en plaatsvervulling) Overheid.nl, wetten.nl geraadpleegd 22 augustus 2026
  4. Successiewet 1956, artikel 20 (aftrekbare schulden en kosten van lijkbezorging) Overheid.nl, wetten.nl geraadpleegd 22 augustus 2026
  5. Successiewet 1956, artikel 21 (waardering van een woning naar de WOZ-waarde) Overheid.nl, wetten.nl geraadpleegd 22 augustus 2026
  6. Wet op belastingen van rechtsverkeer, artikel 3 (verdeling van een nalatenschap) Overheid.nl, wetten.nl geraadpleegd 22 augustus 2026

Verder lezen over dit onderwerp

dehuisgids.nl SCHENKEN & ERVEN Erfenis belasting
Schenken & erven

Erfenis belasting

dehuisgids.nl WONEN, BUREN & LEVEN Ouder worden in je eigen huis: zorg, kosten en woonvormen
Wonen, buren & leven

Ouder worden & wonen