Levenstestament voorbeeld: zo ziet de akte er van binnen uit

Wat een levenstestament is en wanneer hij gaat werken

Een levenstestament is een notariële akte waarin je iemand aanwijst die namens jou mag handelen zolang je leeft. Hij regelt niet wie er erft, dat doet een gewoon testament; op de pagina over het testament en het levenstestament staan de twee aktes naast elkaar. Een levenstestament werkt vanaf het moment dat jij aangeeft en vervalt op de dag dat je overlijdt.

De kern is een volmacht die blijft gelden als je wilsonbekwaam wordt. Een gewone volmacht eindigt volgens de wet bij ondercuratelestelling, en bij beginnende dementie loop je er in de praktijk op vast: de bank toetst of jij op het moment van tekenen nog kon overzien wat je deed. In een levenstestament staat daarom uitdrukkelijk dat de volmacht doorloopt bij ziekte of wilsonbekwaamheid.

Wie de akte laat maken, doet dat op een moment dat er nog niets aan de hand is. Dat is geen formaliteit. De notaris mag alleen passeren als hij vaststelt dat je begrijpt wat je tekent, en is de diagnose er eenmaal, dan wordt die beoordeling zwaarder en soms onmogelijk. Dan blijft alleen de route via de kantonrechter over. Dezelfde tijdklem geldt voor het regelen van een testament bij leven.

Hoe een levenstestament er van binnen uitziet

Een levenstestament is opgebouwd uit vaste blokken. Bovenaan staan de gegevens van de notaris en van jou, daaronder de verklaring dat je een volmacht geeft, daarna per onderwerp wat de gevolmachtigde wel en niet mag, en onderaan je wensen en de ondertekening. Notariskantoren werken met een model, en het verschil tussen kantoren zit niet in de volgorde maar in hoe fijnmazig de bevoegdheden zijn omschreven.

Een voorbeeld van een levenstestament doorlezen helpt bij de voorbereiding. Je ziet welke keuzes er op tafel komen en kunt van tevoren bedenken wie je aanwijst en wat je die persoon wel en niet toevertrouwt. De akte die je uiteindelijk tekent is altijd maatwerk: de standaardtekst zegt niets over jouw rekeningen, jouw huis en jouw familie.

De tabel loopt de onderdelen langs in de volgorde waarin ze in de meeste modellen staan. Wat je in een concrete akte terugziet is dezelfde reeks, alleen langer, omdat elke bevoegdheid in een aparte zin met zijn eigen voorwaarde staat.

Onderdeel van de akte	Wat er staat	Waarom het erin hoort
Aanhef en verklaring	Wie de volmacht geeft en aan wie, met naam en geboortedatum	Zonder eenduidige aanwijzing weet een bank niet wie er mag handelen
Ingangsmoment	Direct, of pas als een arts verklaart dat je je belangen niet meer kunt behartigen	Bepaalt of je meteen hulp kunt krijgen of pas later
Doorwerking bij wilsonbekwaamheid	De zin dat de volmacht blijft gelden als je wilsonbekwaam wordt	Zonder die zin valt de volmacht juist weg op het moment dat je hem nodig hebt
Algemene volmacht voor geldzaken	Rekeningen, belastingaangifte, verzekeringen, abonnementen	Dekt het dagelijkse beheer zonder dat je alles hoeft op te sommen
Bijzondere bevoegdheden	Woning verkopen, hypotheek wijzigen, kluis openen, erfenis aanvaarden, schenken	Deze handelingen mag de gevolmachtigde alleen als ze er met zoveel woorden in staan
Medische en persoonlijke volmacht	Wie met de arts overlegt en beslist over zorg en woonplek	Zorginstellingen willen één aanspreekpunt dat namens jou mag beslissen
Wilsverklaringen	Behandelverbod, niet-reanimerenverklaring, euthanasieverzoek, woonwensen	Legt vast wat jij wilde toen je het nog zelf kon uitleggen
Toezicht en verantwoording	Wie er meekijkt en hoe vaak de gevolmachtigde een overzicht geeft	Voorkomt discussie binnen de familie en misbruik
Vervanging en einde	De reservegevolmachtigde en wanneer de volmacht stopt	Je wilt niet dat alles stilvalt als de eerste gevolmachtigde uitvalt

Het financiële deel: waar de volmacht precies over gaat

Het financiële deel bestaat in de meeste modellen uit een algemene volmacht plus een lijst bijzondere bevoegdheden. De algemene volmacht dekt het dagelijkse werk: rekeningen betalen, de bankrekening beheren, de aangifte inkomstenbelasting doen, verzekeringen aanpassen en abonnementen opzeggen. Omdat het over jouw geld gaat, staat er meestal bij dat de gevolmachtigde uitsluitend in jouw belang mag handelen.

Losse toestemming heb je nodig voor de zware handelingen. De woning verkopen, een hypotheek afsluiten of oversluiten, een kluis openen, beleggingen omzetten, een erfenis aanvaarden of verwerpen en geld schenken staan daarom apart in de akte. Ontbreekt zo'n bevoegdheid, dan werkt de notaris niet mee aan de overdracht van het huis, ook al ligt er een volmacht van tien kantjes.

Banken hebben daarnaast hun eigen route. Vrijwel elke Nederlandse bank accepteert een notarieel levenstestament, maar wil de gevolmachtigde eerst registreren op een eigen formulier, met een kopie van de akte en een identiteitsbewijs. Regel dat zodra de akte er ligt en niet pas op het moment dat er iets misgaat, want dan is er haast.

Het medische en persoonlijke deel

Het medische deel wijst aan wie er namens jou met de arts praat als je dat zelf niet meer kunt. Die persoon krijgt inzage in je dossier, mag toestemming geven voor een behandeling en beslist mee over een opname of een verhuizing naar een zorginstelling. Vaak is dat dezelfde persoon als de financiële gevolmachtigde, maar dat hoeft niet: geld en zorg vragen verschillende dingen van iemand.

Daarnaast leg je je eigen wensen vast in wilsverklaringen. Een behandelverbod, een niet-reanimerenverklaring, een euthanasieverzoek of een verklaring over waar je wilt wonen als thuis niet meer gaat. Een euthanasieverklaring verplicht geen enkele arts tot iets. Hij dient als bewijs van wat jij wilde toen je het nog kon uitleggen, en de arts toetst ook zelf aan de wettelijke zorgvuldigheidseisen.

De kleine dingen horen er ook in, juist omdat niemand ze later durft te beslissen. Wie zorgt er voor de hond, mag het huis worden verhuurd zolang je in een instelling verblijft, wie mag er in je computer en je e-mail, en welke accounts moeten worden opgezegd. Eén zin per onderwerp is genoeg om de discussie later te beslechten.

De schenkingsclausule: het onderdeel dat het vaakst ontbreekt

Bijna elke ouder die jarenlang belastingvrij aan de kinderen gaf, gaat ervan uit dat dat doorloopt zodra hij het zelf niet meer regelt. Dat gebeurt alleen als het in de akte staat. Een gevolmachtigde mag zonder uitdrukkelijke schenkingsclausule niets weggeven, ook niet als de hele familie het erover eens is, en al helemaal niet aan zichzelf.

De clausule beschrijft aan wie er geschonken mag worden, tot welk bedrag en onder welke voorwaarde. Meestal wordt aangesloten bij het patroon van de afgelopen jaren en bij de jaarlijkse vrijstellingen van de schenkbelasting. Wat er in 2026 belastingvrij kan, staat in de tabel hieronder; wat een schenking boven de vrijstelling kost, zie je met de rekenhulp voor de schenkbelasting.

Schenken tijdens leven verkleint de nalatenschap en daarmee de erfbelasting die de kinderen later betalen. Reken dat effect door met de rekenhulp voor de erfbelasting voordat je een bedrag in de akte laat zetten, want een schenkingsclausule is een bevoegdheid en geen verplichting. De achtergrond bij beide belastingen staat op de overzichtspagina over schenken en erven.

Aan wie de gevolmachtigde schenkt	Vrijstelling per jaar	Voorwaarde
Een kind, ook stief- of pleegkind	€ 6.908	Per kalenderjaar, ouders tellen daarbij als één schenker
Een kleinkind of iemand anders	€ 2.769	Per schenker, per kalenderjaar
Een kind van 18 tot 40 jaar of met een partner in die leeftijd, vrij te besteden	€ 33.129	Eenmalig, in plaats van de jaarlijkse vrijstelling van dat jaar
Een kind van 18 tot 40 jaar of met een partner in die leeftijd, voor een dure studie	€ 69.009	Eenmalig, voor een studie van minstens 20.000 euro per jaar exclusief levensonderhoud, vastgelegd in een notariële akte

Gecontroleerd op vrijstellingen schenkbelasting 2026

Wat een goed levenstestament onderscheidt van een ingevuld model

Het verschil zit in de precisie. Een standaardtekst geeft iemand alle bevoegdheden en zwijgt over de vraag wanneer die ingaan en wie er meekijkt. Daar ontstaan later de problemen, en dan vaker binnen de familie dan met de bank.

Begin bij het ingangsmoment. Je kunt de volmacht meteen laten werken, handig als je nu al hulp wilt bij je administratie, of hem pas laten ingaan als een arts schriftelijk verklaart dat je je belangen niet meer kunt behartigen. De tweede variant voelt veiliger, maar kost tijd op het moment dat het nodig is, en niet elke arts geeft zo'n verklaring af.

Regel daarna de vervanging en het toezicht. Benoem een tweede gevolmachtigde voor het geval de eerste overlijdt, ziek wordt of ermee stopt. Laat vastleggen dat de gevolmachtigde jaarlijks een overzicht van inkomsten en uitgaven geeft aan een ander kind of aan de notaris. Bepaal ook of hij met zichzelf mag handelen, bijvoorbeeld door jouw auto te kopen: zonder die zin mag het niet, en soms wil je juist een uitzondering. Wie meerdere kinderen heeft, legt in dezelfde beweging vast hoe het na overlijden verdergaat bij het opstellen van een testament.

Een voorbeeld downloaden of het bij de notaris laten maken

Een gratis voorbeeld van een levenstestament in pdf of Word is prima leesvoer en een goede voorbereiding. Als document zelf heeft het weinig waarde. Zelf schrijven en ondertekenen levert een onderhandse volmacht op, en die loopt in de praktijk vast bij de partijen waar het om gaat: de bank, het Kadaster en de zorginstelling.

De notaris legt bovendien iets vast wat je zelf niet kunt regelen, namelijk dat je op het moment van tekenen begreep wat je deed. Die vaststelling maakt de akte later moeilijk aan te vechten. Twijfelt hij, dan volgt hij het beoordelingsstappenplan van de beroepsorganisatie en vraagt hij soms een verklaring van een arts.

Na het passeren meldt de notaris de akte aan bij het Centraal Levenstestamentenregister, voor 5,50 euro exclusief btw in 2026. In dat register staat alleen dát er een levenstestament is, wanneer het is gemaakt en bij welk kantoor, niet wat erin staat, en alleen notarissen kunnen erin kijken. Wat de akte zelf kost, staat uitgesplitst bij de kosten van een levenstestament, en hoe een notarisrekening is opgebouwd lees je bij wat het opmaken van een testament kost.

Post	Eén persoon	Twee personen samen
Levenstestament bij de notaris	€ 400 tot € 700	€ 700 tot € 1.200
Testament en levenstestament in één traject	€ 700 tot € 1.100	€ 1.200 tot € 2.000
Inschrijving in het Centraal Levenstestamentenregister	€ 5,50 exclusief btw	€ 11 exclusief btw
Notaris aan huis of in het verpleeghuis	€ 100 tot € 300 toeslag	€ 100 tot € 300 toeslag
Voorbeeld downloaden en zelf invullen	€ 0, maar geen bruikbare volmacht	€ 0, maar geen bruikbare volmacht

Gecontroleerd op notaristarieven markt augustus 2026, registertarief 2026

Zonder levenstestament: bewind, mentorschap of curatele

Zonder volmacht kan niemand namens jou tekenen, ook je echtgenoot niet voor rekeningen en bezittingen die op jouw naam staan. De familie moet dan naar de kantonrechter voor beschermingsbewind over het vermogen, mentorschap over de zorg, of curatele over allebei. Dat werkt, maar het duurt langer, het kost elk jaar geld en de rechter benoemt de vertegenwoordiger. In een levenstestament kies je die zelf.

Het verzoek indienen kost 93 euro griffierecht in 2026, en tussen indienen en benoeming zitten doorgaans enkele maanden. Wordt een familielid benoemd, dan mag die 883 euro per jaar rekenen in 2026, en 1.593 euro als dezelfde persoon bewindvoerder én mentor is, al ziet een kind daar meestal van af. Een professionele bewindvoerder of mentor krijgt 1.630 euro per jaar exclusief btw in 2026, plus 767 euro voor het opstartwerk, en dat komt uit jouw vermogen.

De bewindvoerder heeft voor grote beslissingen bovendien toestemming van de kantonrechter nodig, bijvoorbeeld voor de verkoop van de woning of voor een schenking. Zo'n machtiging is geen formaliteit en kost weken. Een levenstestament haalt die tussenstap eruit, en dat is voor de meeste mensen de reden om de akte te laten maken.

Route	Wie de vertegenwoordiger kiest	Wat het regelt	Kosten
Levenstestament	Jij, vooraf bij de notaris	Geld, woning en zorg, precies zoals jij het omschrijft	€ 400 tot € 700 eenmalig voor één persoon
Beschermingsbewind	De kantonrechter	Alleen het vermogen	€ 93 griffierecht, daarna € 883 per jaar bij een familielid of € 1.630 exclusief btw bij een professional
Mentorschap	De kantonrechter	Alleen de zorg en de persoonlijke beslissingen	€ 93 griffierecht, daarna € 883 of € 1.630 exclusief btw per jaar
Curatele	De kantonrechter	Geld en zorg samen, de betrokkene wordt handelingsonbekwaam	€ 93 griffierecht, daarna € 1.593 of € 2.933 exclusief btw per jaar

Gecontroleerd op griffierecht en wettelijke beloningen 2026, notaristarieven markt augustus 2026

Van voorbeeld naar getekende akte

Reken op twee tot vier weken tussen het eerste telefoontje en de handtekening.

1. Bepaal wie je aanwijst en waarvoor

   Kies iemand die dichtbij woont, met geld kan omgaan en het aandurft om nee te zeggen tegen de rest van de familie. Vraag het van tevoren: een gevolmachtigde die het pas bij het passeren hoort, begint met een achterstand.

2. Zet je wensen op één A4

   Loop de onderdelen uit de tabel langs en schrijf per blok op wat jij wilt. Noteer ook wat je uitdrukkelijk niet wilt, bijvoorbeeld dat het huis pas verkocht mag worden als terugkeer echt uitgesloten is.

3. Vraag bij twee of drie kantoren een prijs op

   Notaristarieven zijn vrij en de verschillen zijn groot. Vraag een prijs inclusief btw, inclusief het gesprek en inclusief de registratie, en vraag wat een tweede akte voor je partner extra kost. De ranges staan bij de kosten van een levenstestament.

4. Voer het gesprek en lees de concepttekst

   De notaris stuurt na het gesprek een concept. Lees dat woord voor woord, ook de bijzondere bevoegdheden en de schenkingsclausule, en vraag door bij elke zin die je niet begrijpt. Wijzigingen in het concept zijn gratis, wijzigingen na het passeren niet.

5. Teken de akte en laat hem registreren

   Bij het passeren stelt de notaris vast dat je begrijpt wat je tekent. Daarna meldt hij de akte aan bij het Centraal Levenstestamentenregister voor 5,50 euro exclusief btw in 2026, zodat een andere notaris later kan zien dat er een volmacht bestaat.

6. Geef kopieën af en zet een herinnering

   Geef je gevolmachtigde een afschrift en laat hem zich meteen bij de bank registreren. Leg een kopie bij je huisarts en bij een tweede vertrouwenspersoon, en kijk de akte elke vijf jaar na, of eerder bij een scheiding, een overlijden of een verhuizing.

Schenkbelasting

Kies de relatie en het bedrag en zie de vrijstelling van dit jaar, het tarief en wat er netto overblijft. Open de volledige schenkbelasting

Loop dit na voordat je tekent

• Staat er dat de volmacht doorloopt als je wilsonbekwaam wordt
• Is het ingangsmoment omschreven, direct of na een verklaring van een arts
• Zijn de bijzondere bevoegdheden benoemd: woning verkopen, hypotheek, kluis, erfenis
• Staat er een schenkingsclausule in, met een maximum per jaar
• Is er een tweede gevolmachtigde voor het geval de eerste uitvalt
• Is geregeld aan wie de gevolmachtigde jaarlijks verantwoording aflegt
• Weet je gevolmachtigde waar de akte ligt en is hij bij de bank geregistreerd
• Staat het medische deel erin, met je wilsverklaringen en je woonwensen

Doorgerekend: zo pakt het uit

Veelgemaakte fouten

Denken dat een testament de volmacht ook regelt

Een testament werkt pas vanaf je overlijden en zegt niets over de periode waarin je nog leeft maar niets meer kunt beslissen. Wie alleen een testament heeft, staat bij een beroerte of dementie met lege handen en belandt alsnog bij de kantonrechter.

Een gratis voorbeeld invullen en zelf ondertekenen

Zo'n stuk is tussen jou en je gevolmachtigde geldig, maar banken en het Kadaster weigeren het en de notaris kan er geen woning mee overdragen. Het kost je niets en het levert je op het beslissende moment ook niets op.

De schenkingsclausule weglaten

Zonder die clausule stopt het jaarlijkse schenken op het moment dat jij het niet meer zelf kunt. De vrijstelling van 6.908 euro per kind in 2026 blijft dan onbenut, en het vermogen wordt later, voor zover het boven de erfvrijstelling van 26.230 euro per kind uitkomt, tegen 10 tot 20 procent belast in de erfbelasting.

Eén gevolmachtigde benoemen zonder reserve

Gevolmachtigden zijn vaak leeftijdgenoten of partners, en die kunnen zelf ziek worden of eerder overlijden. Zonder tweede naam ligt de volmacht dan stil en is de gang naar de kantonrechter alsnog nodig, precies wat je wilde voorkomen.

Geen toezicht regelen

Een gevolmachtigde hoeft aan niemand verantwoording af te leggen als de akte daar niets over zegt. Dat is vragen om wantrouwen tussen kinderen, en in het slechtste geval om geld dat verdwijnt. Een jaarlijks overzicht aan een derde is een zin in de akte.

De akte in de kluis laten liggen

Een levenstestament dat niemand kan vinden, werkt niet. Geef je gevolmachtigde een afschrift, laat hem zich bij de bank registreren en leg een kopie bij je huisarts. Het register bij de notarissen wijst de weg, maar alleen als iemand daar gaat zoeken.

Nooit meer bijwerken

Na een scheiding blijft een ex-partner gewoon gevolmachtigd zolang je de akte niet aanpast. Hetzelfde geldt als de gevolmachtigde overlijdt of naar het buitenland verhuist. Een herroeping of nieuwe akte kost een fractie van de eerste, en de oude blijft anders geldig.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Een levenstestament maak je bij een notaris, en dat is geen keuze maar de enige route die in de praktijk werkt. Voor een gewone situatie kost dat 400 tot 700 euro voor één persoon in 2026, en daarin zit een gesprek waarin de bevoegdheden worden doorgenomen. Zoek een kantoor met ervaring in estate planning als je een onderneming hebt, bezittingen in het buitenland, een samengesteld gezin of een kind met een beperking; de standaardakte dekt die situaties niet. Is er al een diagnose gesteld, bel dan meteen: de notaris beoordeelt of je nog wilsbekwaam bent en vraagt zo nodig een artsenverklaring, en hoe verder het proces is, hoe kleiner de kans dat het nog lukt. Voor de fiscale kant van een schenkingsclausule is een fiscalist of estate planner het juiste adres, zeker bij grotere vermogens; reken zelf alvast door wat schenken en nalaten kosten met de rekenhulp voor de erfbelasting. Loopt het mis met een bestaande gevolmachtigde, dan is de kantonrechter het loket, en die kan bewind instellen naast of in plaats van de volmacht. Wat er verder bij een nalatenschap komt kijken, staat bij testament en levenstestament.