Vastrecht gas: wat je vast betaalt en hoe je ervan af komt

Wat vastrecht gas is en waarom het op twee plekken staat

Vastrecht gas is het vaste bedrag dat je per maand betaalt voor het hebben van een gasaansluiting, los van het aantal kuub dat je verstookt. Het staat op je nota meestal verdeeld over twee posten: de netbeheerkosten voor de aansluiting en het transport, en de vaste leveringskosten van je energieleverancier voor het contract en de administratie. Waar die twee posten precies vallen tussen de andere onderdelen van je nota, laat de gids over de opbouw van je energierekening zien.

Naast dat vaste deel staat een variabel deel: het leveringstarief per kuub plus de energiebelasting per kuub. Dat deel beweegt mee met je verbruik, het vaste deel niet. Wie in de zomer de cv uitzet en nul kuub verbruikt, krijgt dus nog steeds een gasrekening.

In de tarievenwereld is vastrecht overigens een smaller begrip dan thuis. De Autoriteit Consument en Markt noemt vastrecht één van de vier onderdelen van de netbeheerkosten, naast het capaciteitstarief, het aansluittarief en het meettarief. Op je nota worden die onderdelen vaak samengevat tot één regel, en die regel is wat de meeste mensen hun vastrecht gas noemen.

Waaruit het netbeheerdeel van je vastrecht bestaat

De netbeheerder is niet je leverancier. Hij bezit de leiding in de straat, de meter en de aansluiting in je meterkast, en welke netbeheerder dat is hangt aan je postcode. Kiezen kun je dus niet, overstappen ook niet. De ACM stelt elk jaar vast wat een netbeheerder maximaal mag rekenen, en de netbeheerder mag tot dat maximum gaan.

Je betaalt die kosten niet rechtstreeks aan de netbeheerder. Je leverancier int ze via je maandbedrag en draagt ze af, wat verklaart waarom je maar één energienota krijgt. Op je jaarafrekening staan ze wel apart gespecificeerd, en daar kun je nakijken of het bedrag klopt met het tarievenoverzicht van je netbeheerder.

Van de vier onderdelen is er één die met je verbruik meebeweegt: het transporttarief voor gas hangt aan je standaardjaarverbruik. De rest is een vast bedrag per aansluiting. Het meettarief voor een gasmeter G6 of kleiner mag in 2026 maximaal 33,73 euro per jaar inclusief btw zijn.

Onderdeel van de netbeheerkosten	Waarvoor je het betaalt	Waarvan het bedrag afhangt
Capaciteitstarief of transporttarief	Het vervoer van gas door het net en het onderhoud daarvan	Je standaardjaarverbruik en je netbeheerder
Periodieke aansluitvergoeding	Het beheer van jouw aansluiting op het net	De grootte van de aansluiting, meestal G4 of G6
Vastrecht in enge zin	Administratie en overige kosten van de netbeheerder	Een vast bedrag per maand per aansluiting
Meettarief	Het gebruik en beheer van je gasmeter	Maximaal € 33,73 per jaar bij G6 of kleiner
Vaste leveringskosten	Het contract en de administratie van je leverancier	Je leverancier, dit deel verschilt sterk per aanbieder

Gecontroleerd op onderdelen en maximumtarieven 2026, inclusief btw

Wat je in 2026 per netbeheerder aan gas betaalt

Voor een gewone huisaansluiting van G4 of G6 met een standaardjaarverbruik tussen 500 en 4.000 m³ liggen de netbeheerkosten voor gas in 2026 tussen ongeveer 231 en 275 euro per jaar inclusief btw. Enexis rekent 22,20 euro per maand, oftewel 266,36 euro per jaar. Stedin zit daar iets boven, Westland Infra het laagst. Het verschil tussen de duurste en de goedkoopste netbeheerder is ruim 40 euro per jaar, maar omdat je gebied je netbeheerder bepaalt, is dat verschil geen keuze.

De tarieven veranderen per 1 januari. Voor 2026 stegen de gastarieven bij verschillende netbeheerders sterker dan de stroomtarieven, onder meer omdat de vaste kosten van het gasnet over een krimpend aantal aansluitingen worden verdeeld. Dat mechanisme blijft doorwerken: hoe meer huishoudens hun gasaansluiting opgeven, hoe zwaarder het vastrecht drukt op wie blijft.

Wil je zien wat jouw huishouden aan gas en stroom verbruikt voordat je met deze bedragen gaat rekenen, gebruik dan de verbruikscheck voor gas en stroom. Voor het vergelijken van de complete nota naast die van anderen helpt de gids over gas en elektra vergelijken.

euro per jaar, inclusief btw de verticale as begint niet bij nul bron: tarievenoverzichten van de netbeheerders tarieven 2026

Netbeheerder	Per maand inclusief btw	Per jaar inclusief btw
Stedin	€ 22,87	€ 274,46
Liander	€ 22,22	€ 266,62
Enexis	€ 22,20	€ 266,36
Rendo	€ 21,91	€ 262,87
Coteq	€ 21,55	€ 258,64
Westland Infra	€ 19,24	€ 230,84

Gecontroleerd op gastarieven 2026 voor een G4- of G6-aansluiting met een standaardjaarverbruik van 500 tot 4.000 m³

De vaste leveringskosten: het deel waar je wel op kunt sturen

Boven op de netbeheerkosten rekent je leverancier vaste leveringskosten, meestal per energiesoort. Heb je gas én stroom, dan betaal je die post dus twee keer. Bij de meeste aanbieders ligt het gasdeel in 2026 rond de vijf tot acht euro per maand inclusief btw, maar er zijn leveranciers die er een veelvoud van rekenen en dat compenseren met een lager tarief per kuub.

Precies daar zit de valkuil bij het vergelijken. Een aanbieder met het laagste tarief per m³ kan voor een zuinig huishouden duurder uitpakken, omdat het vaste deel bij weinig verbruik zwaarder weegt. Reken daarom altijd met jouw eigen jaarverbruik en tel het vastrecht van twaalf maanden mee, niet alleen het tarief per kuub. In de gids over het energiecontract en de voorwaarden daarin staat waar je die bedragen in het aanbod terugvindt.

Overstappen verandert alleen dit deel van je vastrecht. De netbeheerkosten blijven exact gelijk, want die horen bij de aansluiting en niet bij het contract. Wie zijn hele nota naast die van een ander wil leggen, heeft ook iets aan de gids over gas, water en licht vergelijken en aan het bredere overzicht van energie en besparen.

Onder de 500 kuub zakken scheelt vastrecht

Bij gas hangt het transportdeel van de netbeheerkosten aan je standaardjaarverbruik: de schatting van wat je in een normaal jaar met gemiddeld weer verbruikt, afgeleid uit je eerdere meterstanden. Zak je onder de 500 m³, dan val je in een lagere categorie en daalt je vastrecht. Bij Enexis is dat in 2026 het verschil tussen 186,64 en 266,36 euro per jaar, dus 79,72 euro.

Dat is geen theoretische grens. Een appartement verbruikt gemiddeld 630 m³ per jaar en een tussenwoning 880 m³, gemeten over 2024. Na goede isolatie, een hybride warmtepomp of elektrisch koken komt een huishouden regelmatig onder de 500 m³ uit, en dan volgt de tariefcategorie vanzelf.

Wel met vertraging. Je netbeheerder stelt het standaardjaarverbruik opnieuw vast op basis van een vol jaar meterstanden, dus de lagere categorie merk je meestal pas het jaar erna op je nota. Controleer op je jaarafrekening welk standaardjaarverbruik er staat en meld het bij je leverancier als dat cijfer niet meer klopt met de werkelijkheid.

Standaardjaarverbruik gas	Per maand inclusief btw	Per jaar inclusief btw
Onbemeten aansluiting, minder dan 500 m³	€ 13,52	€ 162,26
Minder dan 500 m³	€ 15,55	€ 186,64
500 tot 4.000 m³	€ 22,20	€ 266,36
Meer dan 4.000 m³	€ 35,49	€ 425,88

Gecontroleerd op tarieven Enexis 2026 voor een aansluiting tot en met G6

Vastrecht, energiebelasting en de vaste korting op je nota

Op je gasrekening staan drie soorten bedragen door elkaar, en ze reageren allemaal anders op zuinig stoken. Het vastrecht staat vast, het leveringstarief en de energiebelasting bewegen mee per kuub. Voor aardgas is de energiebelasting in 2026 0,60066 euro per m³ exclusief btw, oftewel 0,72680 euro inclusief btw, in de eerste schijf tot 170.000 m³.

De vaste korting op je nota, de vermindering energiebelasting van 628,96 euro inclusief btw in 2026, hangt niet aan je gasaansluiting maar aan je elektriciteitsaansluiting met verblijfsfunctie. Wie het gas opzegt, houdt die korting dus gewoon. Hoe die korting precies wordt verrekend, staat in de gids over de vermindering energiebelasting.

Dat onderscheid bepaalt wat besparen oplevert. Elke kuub die je niet verstookt scheelt de energiebelasting plus het leveringstarief over die kuub. Het vastrecht blijft staan tot je onder de 500 m³ zakt of de aansluiting opgeeft, en dat is meteen de reden dat een bijna ongebruikte gasaansluiting relatief duur voelt.

Vastrecht gas opzeggen: hoe dat werkt en wat het kost

Je kunt het vastrecht gas niet los opzeggen. Het bedrag hoort bij de aansluiting, dus het verdwijnt alleen als die aansluiting eruit gaat. Dat regel je in twee stappen die allebei nodig zijn: een melding einde gebruik bij je netbeheerder via mijnaansluiting.nl, en het beëindigen van het gasdeel van je contract bij je leverancier, inclusief de aansluit- en transportovereenkomst. Vanaf de gemelde datum heb je geen overeenkomst meer met je netbeheerder en betaal je geen netbeheerkosten meer.

Kies je voor die melding, dan verwijdert de netbeheerder de aansluiting kosteloos. De prijs daarvoor is dat hij zelf bepaalt wanneer het werk wordt ingepland; netbeheerders streven ernaar om binnen twaalf maanden langs te komen, en in de praktijk kan het langer duren. Wil je een eigen datum, bijvoorbeeld omdat een verbouwing of sloop erop wacht, dan geef je een verwijderopdracht en betaal je de kosten zelf. In de markt loopt dat in 2026 uiteen van ongeveer 400 tot 1.200 euro, afhankelijk van de netbeheerder en het graafwerk.

Tijdelijk afsluiten is iets anders dan verwijderen: de leiding en de meter blijven liggen, maximaal twaalf maanden, en je blijft in die periode beheer- en administratiekosten betalen. Wat er praktisch bij komt kijken staat in de gids over het afsluiten van je gasaansluiting, en de bredere route beschrijft de gids over van het gas af gaan.

Loont het om de gasaansluiting op te geven?

Het uitgespaarde vastrecht is een vast, zeker bedrag: in 2026 ongeveer 265 euro netbeheerkosten plus zo'n 60 tot 100 euro vaste leveringskosten, samen rond de 330 tot 350 euro per jaar. Dat bedrag komt bovenop wat je bespaart doordat je geen kuub meer afneemt, en het loopt door zolang je woont waar je woont. Daar staat tegenover dat je elektriciteitsrekening stijgt en dat de investering in een warmtepomp, inductie en soms een zwaardere aansluiting vooruit betaald moet worden.

De vraag of elektrisch verwarmen goedkoper uitkomt dan gas hangt af van je isolatie, je afgiftesysteem en de verhouding tussen de gas- en stroomprijs. De gids over wat goedkoper is, gas of stroom zet die rekensom uiteen. Reken ook mee dat elektrisch koken en een warmtepomp soms om aanpassingen in de meterkast vragen; wat daarbij komt kijken, beschrijft de gids over elektra en gas in huis.

Eén ding is onomkeerbaar. Een verwijderde gasaansluiting terugleggen kost duizenden euro's en in gebieden met netcongestie is een nieuwe aansluiting niet vanzelfsprekend. Wie nog twijfelt over de warmteoplossing, laat de aansluiting beter liggen en betaalt dat jaar nog even het vastrecht.

Zo zeg je het vastrecht gas op

Twee meldingen zijn nodig: één bij je netbeheerder en één bij je leverancier.

1. Stel vast dat je huis echt zonder gas kan

   Loop na of alle gasapparaten vervangen zijn: de cv-ketel, het fornuis en een eventuele gashaard of geiser. Zolang één toestel nog op gas draait, is opzeggen geen optie. De gids over van het gas af gaan beschrijft welke vervangingen er per toestel spelen.

2. Zoek je huidige vastrecht op je jaarafrekening op

   Noteer de netbeheerkosten voor gas en de vaste leveringskosten voor gas apart. Die twee bedragen samen zijn wat je vanaf de opzegdatum bespaart, en je hebt ze later nodig om te controleren of ze echt van je nota verdwijnen.

3. Doe een melding einde gebruik bij je netbeheerder

   Via mijnaansluiting.nl geef je op vanaf welke datum je de gasaansluiting niet meer gebruikt. Kies de melding einde gebruik en niet de verwijderopdracht op een eigen datum: bij een melding verwijdert de netbeheerder de aansluiting kosteloos.

4. Beëindig het gasdeel bij je leverancier

   Zeg het gascontract op met dezelfde einddatum en vraag om beëindiging van de aansluit- en transportovereenkomst. Reken op een opzegtermijn van dertig dagen. Bij een vast contract dat nog loopt, kan een opzegvergoeding gelden; wat daarover in je voorwaarden staat, legt de gids over het energiecontract uit.

5. Laat de netbeheerder het werk inplannen

   De netbeheerder neemt contact op voor een afspraak en haalt meter, hoofdkraan en aansluitleiding weg. Netbeheerders streven ernaar dit binnen twaalf maanden te doen. Iemand van achttien jaar of ouder moet die dag thuis zijn.

6. Controleer je nota en je jaarafrekening

   Kijk op de eerstvolgende nota of het gasdeel van je voorschot is verdwenen en of de netbeheerkosten tot de opzegdatum zijn berekend. Op de jaarafrekening controleer je of de vermindering energiebelasting nog volledig staat, want die hangt aan je stroomaansluiting.

Verbruikscheck

Vergelijk je gas- en stroomverbruik met huishoudens van dezelfde grootte en hetzelfde woningtype. Open de volledige verbruikscheck

Check dit voordat je iets met je gasaansluiting doet

• Ken je het bedrag aan netbeheerkosten gas op je laatste jaarafrekening
• Weet je hoeveel vaste leveringskosten je leverancier per maand voor gas rekent
• Klopt het standaardjaarverbruik op je nota nog met wat je werkelijk stookt
• Zit je verbruik onder de 500 m³ en betaal je nog het hogere transporttarief
• Draait er echt geen enkel gastoestel meer in huis
• Heb je gekozen voor een melding einde gebruik in plaats van een betaalde verwijderopdracht
• Is de aansluit- en transportovereenkomst bij je leverancier ook beëindigd

Doorgerekend: zo pakt het uit

Veelgemaakte fouten

Alleen het leveringscontract voor gas opzeggen

Zonder melding bij de netbeheerder blijft de aansluiting bestaan en lopen de netbeheerkosten door. Je betaalt dan in 2026 al snel 260 euro per jaar voor een aansluiting waar geen gas meer doorheen gaat.

Energiecontracten vergelijken op het kuubtarief alleen

De vaste leveringskosten verschillen sterk per aanbieder. Bij een verbruik van 600 m³ weegt 10 euro per maand extra vastrecht zwaarder dan een paar cent verschil per kuub, en dat zie je pas als je beide posten meetelt.

Denken dat zuinig stoken het vastrecht verlaagt

Het vaste deel blijft gelijk, hoe weinig je ook verbruikt. Alleen als je standaardjaarverbruik onder de 500 m³ zakt, gaat het transportdeel omlaag, en dat merk je pas na een vol jaar meterstanden.

Een betaalde verwijderopdracht geven terwijl een melding gratis is

Wie zelf een datum kiest, betaalt de verwijdering: in 2026 vaak 400 tot 1.200 euro. Wie einde gebruik meldt en de netbeheerder laat plannen, betaalt niets en stopt vanaf de gemelde datum al met betalen.

Bang zijn de vaste belastingkorting kwijt te raken

De vermindering energiebelasting van 628,96 euro in 2026 hangt aan de elektriciteitsaansluiting met verblijfsfunctie, niet aan het gas. Wie daarom zijn gasaansluiting aanhoudt, betaalt jaarlijks vastrecht voor niets.

Tijdelijk afsluiten zien als goedkope tussenoplossing

Bij tijdelijk afsluiten blijven meter en leiding liggen en betaal je beheer- en administratiekosten door, maximaal twaalf maanden. Daarna moet je alsnog kiezen tussen heraansluiten of definitief verwijderen.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Het opzeggen van je gasaansluiting regel je prima zelf: de melding bij de netbeheerder en het beëindigen van het contract bij je leverancier kosten samen een half uur. Waar het gesprek met een vakman zijn geld opbrengt, is de vraag die eraan voorafgaat: kan dit huis zonder gas warm worden. Een erkend installateur of een onafhankelijk warmteadviseur beoordeelt je isolatie, je radiatoren en je meterkast, meestal voor een paar honderd euro, en veel gemeenten bieden een gratis of goedkoop warmtegesprek aan. Voor de tariefkant is je netbeheerder het juiste loket: die kan het standaardjaarverbruik op je aansluiting nakijken en corrigeren als het niet meer klopt. Klopt je nota niet en komt je leverancier er niet uit, dan kun je terecht bij de Geschillencommissie Energie. Reken zelf alvast door wat je nu verbruikt met de verbruikscheck en leg de uitkomst naast de gids over gas versus stroom, dan weet je welke vraag je aan de installateur wilt stellen.