Airco: koelen, verwarmen en wat plaatsen kost
Een airco is een lucht-luchtwarmtepomp: hij verplaatst warmte in plaats van hem te maken, en daardoor levert één kWh stroom drie tot vier kWh warmte op. Een split airco met verwarmingsstand kost in 2026 ongeveer 1.500 tot 3.000 euro per binnenunit inclusief montage en verwarmt per eenheid warmte goedkoper dan een cv-ketel, zolang je stroomprijs niet ver boven je gasprijs uitstijgt. Subsidie is er niet: de ISDE sluit lucht-luchtwarmtepompen in 2026 uit omdat ze vooral voor koelen worden gebruikt. Verwarmen met een airco werkt het beste als aanvulling in één of enkele ruimtes, niet als vervanging van radiatoren in een tochtig huis.
- 3 tot 4 kWh vuistregel warmte uit 1 kWh stroom bij een moderne split airco
- € 1.500 tot € 3.000 2026 split airco met verwarmingsstand per binnenunit, inclusief montage
- € 0 2026 ISDE-subsidie op een lucht-luchtwarmtepomp
- 40 dB regel sinds 1 april 2021 maximaal geluid van de buitenunit op de perceelsgrens met een buurwoning
- 1 m en 2 m² 2026 grens waarbinnen een buitenunit op de grond vergunningvrij is
Gecontroleerd op augustus 2026
Alle gidsen over airco
Airco in huis
Een airco in huis is een lucht-luchtwarmtepomp die in de zomer koelt en in de winter verwarmt, met drie tot…
Airco installeren
Een split airco laten installeren kost in 2026 doorgaans 1.500 tot 3.000 euro per binnenunit, waarvan 500 tot 900 euro…
Airco verwarmen en koelen
Vrijwel elke split airco kan zijn koudecircuit omdraaien en daarmee ook verwarmen. In de zomer haalt hij warmte uit je…
Airco plaatsen
Een airco plaatsen draait om twee plekken: die van de binnenunit en die van de buitenunit. De binnenunit hangt het…
Airconditioning kopen
Een split airco met verwarmingsstand kost in 2026 ongeveer 1.500 tot 3.000 euro per binnenunit inclusief montage; het apparaat alleen…
Airco woonkamer
Voor een gemiddelde woonkamer van 25 tot 35 vierkante meter volstaat een split airco van 2,5 tot 3,5 kW, die…
Verwarmen met airco nadelen
Verwarmen met een airco is in 2026 goedkoper per kWh warmte dan stoken op gas, maar de nadelen zitten ergens…
Airco aanschaffen
Een airco aanschaffen kost in 2026 ongeveer 1.500 tot 3.000 euro per binnenunit, geleverd en gemonteerd, waarvan 500 tot 900…
Inbouw airco
Een inbouw airco is dezelfde techniek als een gewone split airco, alleen verdwijnt de binnenunit in een verlaagd plafond, een…
Wat een airco doet en hoe hij ook kan verwarmen
Een airco is een warmtepomp die met lucht werkt. In de zomer haalt hij warmte uit je kamer en blaast die buiten weg. In de winter draait dezelfde kringloop om: dan haalt hij warmte uit de buitenlucht en blaast hij warme lucht naar binnen. Vandaar de namen lucht-luchtwarmtepomp en omgekeerde airco. Van alle manieren om je huis te verwarmen is dit de goedkoopste warmtepompvorm, en tegelijk de enige die alleen lucht verwarmt en niets doet met radiatoren, vloerverwarming of warm water.
Het werk gebeurt met twee warmtewisselaars, een compressor en een koudemiddel dat rondgaat. Buiten verdampt het koudemiddel en neemt daarbij warmte op, de compressor perst het samen waardoor het heet wordt, en binnen geeft het die warmte af aan de lucht die de ventilator de kamer in blaast. Omdat de airco warmte verplaatst in plaats van maakt, levert één kWh stroom drie tot vier kWh warmte. Een elektrische kachel komt niet verder dan één.
Niet elk apparaat kan allebei. Een toestel dat airco en verwarming in 1 kast combineert, wordt verkocht als warmtepompairco of reverse cycle, en op het energielabel staat dan een tweede kolom voor verwarmen. Wat een airco die warm en koud kan precies van een koelmodel onderscheidt, staat in de gids over een airco die verwarmt en koelt. Wie oriënterend rondkijkt naar wat zo'n systeem in een woning betekent, begint bij airconditioning thuis.
De soorten airco's naast elkaar
Het verschil tussen de types zit vooral in de buitenunit. Een mobiele airco heeft er geen en voert de warmte af via een slang door het raam, waardoor er continu warme buitenlucht wordt aangezogen; dat kost veel stroom en koelt matig. Een vaste monoblock heeft ook geen buitenunit maar wel twee nette muurdoorvoeren. Een split airco heeft een binnen- en een buitenunit die met dunne koudemiddelleidingen verbonden zijn, en dat is verreweg de zuinigste opzet. Wie met een split airco verwarmen serieus overweegt, komt daarom vrijwel altijd bij dit type uit.
Wil je meer dan één ruimte doen, dan sluit een multisplit twee tot vijf binnenunits aan op één buitenunit. Dat scheelt een tweede kast aan de gevel en meestal ook geld. Wie de units niet in het zicht wil hebben, kiest een kanaal- of cassettemodel dat in het plafond of in een kast verdwijnt; de mogelijkheden en de bouwkundige haken en ogen staan in de gids over een ingebouwde airco. Een gewone wandunit is een opbouwmodel en vraagt geen verlaagd plafond.
Buiten dit rijtje valt de lucht-waterwarmtepomp die vaak in één adem met airco wordt genoemd. Die verwarmt water in plaats van lucht, voedt je radiatoren of vloerverwarming en kan bij veel modellen in de zomer ook koelen. Dat is een andere investering en een andere ingreep, maar wel de route als je het hele huis wilt verwarmen.
| Type | Buitenunit | Kan verwarmen | Richtprijs inclusief montage | Waarvoor geschikt |
|---|---|---|---|---|
| Mobiele airco (monoblock) | Nee, slang door het raam | Sommige modellen | € 250 tot € 700, zonder montage | Tijdelijk koelen van één kamer |
| Vaste monoblock | Nee, twee muurdoorvoeren | Sommige modellen | € 1.500 tot € 2.500 | Ruimte waar geen buitenunit mag hangen |
| Single split | Ja, één | Ja, bij vrijwel alle modellen | € 1.500 tot € 3.000 | Woonkamer of slaapkamer |
| Multisplit | Eén voor 2 tot 5 binnenunits | Ja | € 2.500 tot € 4.500 voor twee units | Meerdere ruimtes met één buitenunit |
| Kanaal- of cassettemodel | Ja | Ja | € 2.500 tot € 5.000 per unit | Wegwerken in plafond of kast |
| Lucht-waterwarmtepomp | Ja | Ja, en meestal ook warm water | € 9.000 tot € 18.000 | De hele woning via radiatoren of vloerverwarming |
Rendement: wat SCOP en SEER over een airco zeggen
Het rendement van een airco staat in twee getallen op het EU-energielabel. De SEER geldt voor koelen en de SCOP voor verwarmen, allebei gemeten over een heel seizoen en niet op één gunstig meetpunt. Een SCOP van 4,6 betekent dat het apparaat over het stookseizoen gemiddeld 4,6 kWh warmte levert per kWh stroom. Dat maakt het labelcijfer voor verwarmen het belangrijkste getal als je de airco voor warmte koopt.
Let erop dat de twee labels los van elkaar staan. Een model kan A+++ scoren op koelen en maar A+ op verwarmen, en dat verschil kost je elk stookseizoen geld. Vraag daarom altijd naar het labelcijfer en de SCOP voor verwarmen, niet naar de letter op de doos. De labelgrenzen hieronder gelden voor split-modellen; monoblocks worden anders gemeten en zijn er niet mee te vergelijken.
Vrijwel elke moderne airco is een invertermodel. De compressor draait dan traag door in plaats van steeds aan en uit te slaan, en dat is precies waar het hoge seizoensrendement vandaan komt. Waar je bij de aanschaf verder op let, van vermogen tot geluidsniveau van de binnenunit, staat in de gids over een airconditioning kopen.
| Energieklasse | SCOP (verwarmen) | SEER (koelen) |
|---|---|---|
| A+++ | 5,10 of hoger | 8,50 of hoger |
| A++ | 4,60 tot 5,09 | 6,10 tot 8,49 |
| A+ | 4,00 tot 4,59 | 5,60 tot 6,09 |
| A | 3,40 tot 3,99 | 5,10 tot 5,59 |
| B | 3,10 tot 3,39 | 4,60 tot 5,09 |
Is verwarmen met een airco goedkoper dan met gas
Per eenheid warmte meestal wel. Een kuub gas bevat ongeveer 9,8 kWh energie en een hr-ketel zet daar zo'n 90 procent van om in bruikbare warmte, dus reken op 8,8 kWh warmte per kuub. Een airco met een SCOP van 3,5 heeft voor diezelfde 8,8 kWh ongeveer 2,5 kWh stroom nodig. Wat goedkoper is, hangt dus af van de verhouding tussen jouw stroomprijs en je gasprijs.
Die verhouding is te vangen in één rekensom. Deel je stroomprijs per kWh door je gasprijs per kuub gedeeld door 8,8. Komt daar een getal uit dat lager is dan de SCOP van je airco, dan verwarm je goedkoper met stroom. Bij de gemiddelde variabele tarieven van begin 2026, 1,35 euro per kuub gas en 0,27 euro per kWh stroom, ligt het omslagpunt rond een SCOP van 1,8, en daar zit elke moderne airco ruim boven. Stijgt de stroomprijs hard of daalt de gasprijs, dan schuift dat punt omhoog.
De tabel hieronder zet de manieren naast elkaar bij die aannames. Let op de laatste rij: directe elektrische verwarming is per eenheid warmte de duurste vorm die er is, ook al is het apparaat goedkoop. Waar de rekensom voor verwarmen met airco alsnog tegenvalt, bijvoorbeeld bij een slecht geïsoleerd huis of een tochtige kamer, lees je bij de nadelen van verwarmen met een airco.
| Manier van verwarmen | Rendement (aanname) | Kosten per kWh warmte | Toelichting |
|---|---|---|---|
| Airco, zuinig model | SCOP 4,5 | ± € 0,06 | Alleen in de ruimtes waar een unit hangt |
| Airco, eenvoudig model of strenge vorst | SCOP 3,0 | ± € 0,09 | Het rendement zakt als het buiten kouder wordt |
| Lucht-waterwarmtepomp | SCOP 3,5 | ± € 0,08 | Verwarmt het hele huis en maakt warm water |
| Hr-ketel op gas | 90% van 9,8 kWh per kuub | ± € 0,15 | Warmte via radiatoren in elke ruimte |
| Elektrische kachel of infraroodpaneel | 100% | ± € 0,27 | Alleen voor korte plekverwarming |
Airco als hoofdverwarming, als bijverwarming of alleen in één kamer
De meeste huiseigenaren gebruiken een airco als bijverwarming. In het voor- en naseizoen houdt de unit de woonkamer op temperatuur terwijl de cv-ketel uit blijft, en pas als het echt koud wordt gaat de ketel weer aan. Zo'n combinatie van airco en cv werkt goed omdat allebei doen waar ze het sterkst in zijn: de airco levert goedkope warmte bij milde buitentemperaturen, de ketel vangt de piek op.
Een airco als hoofdverwarming kan, maar dan gelden er voorwaarden. Het huis moet goed geïsoleerd zijn, de warme lucht moet de andere ruimtes kunnen bereiken en elke ruimte die je écht warm wilt hebben heeft in de praktijk een eigen binnenunit nodig. Warme lucht blijft nu eenmaal hangen waar hij wordt uitgeblazen, en een gesloten deur is voor een airco een muur. In een compact, goed geïsoleerd appartement lukt het vaak, in een tochtige jaren-dertigwoning zelden.
De ruimte bepaalt verder veel. Een airco in de huiskamer met een open keuken vraagt een fors vermogen en een doordachte blaasrichting; wat daarbij komt kijken staat in de gids over een airco in de woonkamer. Voor een slaapkamer telt vooral het geluid van de binnenunit en de tocht: veel mensen zetten hem daar op een lage stand of alleen aan voor het slapengaan. Een bovenverdieping is een geliefde plek omdat warmte daar 's zomers blijft hangen en de cv er in de winter juist slecht komt. Vloerverwarming en airco vullen elkaar aan: de vloer geeft rustige basiswarmte, de airco levert snel bij en kan in de zomer koelen, wat vloerverwarming alleen met een koelfunctie op de warmtepomp kan. Gaat de keuze tussen verwarmen met airco of vloerverwarming, dan telt vooral hoe snel je warmte wilt kunnen bijsturen en of koelen voor jou meeweegt.
Airco in de winter: tot welke buitentemperatuur hij werkt
Een airco haalt zijn warmte uit buitenlucht, dus hoe kouder het buiten is, hoe minder er te halen valt. Bij 7 graden buiten draait een moderne unit op vol vermogen en met een hoog rendement. Rond het vriespunt zakt het geleverde vermogen al merkbaar, en bij min tien tot min vijftien graden levert hij nog maar een deel van wat er op het typeplaatje staat. De meeste modellen voor het Nederlandse klimaat blijven tot ongeveer min vijftien graden werken, sommige tot min twintig, maar dan met een SCOP die richting de 2 kruipt.
Dat is meteen de zwakke plek van een airco als verwarming in de winter. Daar komt het ontdooien bij. Bij vorst en vochtige lucht slaat er rijp neer op de buitenunit, en die moet er af. Het apparaat draait dan een paar minuten om, blaast dus even koele lucht binnen en gebruikt ondertussen stroom. Op een mistige vriesdag kan dat elk uur gebeuren. Dat is geen storing maar de reden dat het rendement in de koudste weken tegenvalt.
Verwarmt de airco slecht terwijl het buiten niet extreem koud is, dan zijn er drie gewone oorzaken: vervuilde filters, te weinig koudemiddel door een klein lek, of een unit die te zwaar is voor de ruimte en daardoor pendelt, oftewel steeds kort aanslaat en weer uitvalt. De eerste los je zelf op door de filters te wassen, voor de andere twee heb je een installateur nodig. Wie de winterprestaties vooraf wil wegen, vindt de ervaringen en de reële beperkingen bij de nadelen van airco als verwarming.
Het juiste vermogen en de plek in huis
Te weinig vermogen is vervelend, te veel vermogen is duur. Een unit die te zwaar is voor de ruimte haalt zijn temperatuur in vijf minuten, slaat af, koelt uit en begint opnieuw. Dat pendelen kost stroom, geeft tocht en zorgt in de zomer voor een klamme kamer omdat het apparaat te kort draait om te ontvochtigen. Als vuistregel reken je bij normale isolatie en een plafond van 2,60 meter op ongeveer 100 watt koelvermogen per vierkante meter, met twintig tot dertig procent erbij bij veel glas op het zuiden of matige isolatie.
Voor verwarmen ligt de rekensom iets hoger, want de warmtevraag op een koude dag is groter dan de koelvraag op een warme. Een goede installateur rekent daarom niet met vierkante meters alleen, maar kijkt naar isolatie, glasoppervlak, ligging en het aantal buitenmuren. Vraag altijd naar die onderbouwing voordat je een offerte tekent.
De plaatsing bepaalt de rest. De binnenunit hangt bij voorkeur hoog en vrij, zodat de lucht kan uitwaaieren, en niet pal boven een zitplek. De buitenunit wil vrije lucht rondom, staat het liefst uit de wind en niet onder een slaapkamerraam van jezelf of de buren, en heeft een condensafvoer nodig die 's winters niet bevriest.
Elektrisch krijgt een split airco meestal een eigen groep in de groepenkast, aangelegd door een elektricien. Aan het verzegelde deel van de meterkast vóór de meter, waar de hoofdaansluiting en de hoofdzekering zitten, mag alleen je netbeheerder werken. Hoe het leidingwerk, de doorvoer en de elektrische groep in elkaar zitten, staat in de gids over een airco installeren; de praktische keuzes over binnen- en buitenopstelling lees je bij airco plaatsen.
| Ruimte | Oppervlak | Indicatie vermogen | Aandachtspunt |
|---|---|---|---|
| Slaapkamer | tot 15 m² | 1,5 tot 2,0 kW | Geluid van de binnenunit en geen directe luchtstroom op het bed |
| Kleine woonkamer of studeerkamer | 15 tot 25 m² | 2,0 tot 2,5 kW | Eén unit volstaat meestal |
| Woonkamer | 25 tot 35 m² | 2,5 tot 3,5 kW | Blaasrichting over de lengte van de ruimte |
| Open woonkamer met keuken | 35 tot 50 m² | 3,5 tot 5,0 kW | Bij veel glas twee kleinere units vaak beter dan één grote |
| Zolder of bovenverdieping | 20 tot 40 m² | 2,5 tot 4,0 kW | Hitte onder het dak vraagt extra vermogen voor koelen |
Wat een airco kost aan aanschaf, gebruik en onderhoud
De aanschafprijs is maar een deel van het verhaal. Bij een split airco betaal je voor het apparaat, de montage, de muurdoorvoer, het leidingwerk en het vullen met koudemiddel. Ligt de buitenunit ver van de binnenunit of moet er een steiger komen, dan loopt de montageprijs op. Vraag daarom offertes op waarin de leidinglengte, de doorvoer en de elektrische aansluiting apart benoemd staan, zodat je appels met appels vergelijkt.
Daarna komen de gebruikskosten. Koelen kost per zomer meestal tussen de vijftien en vijfenzestig euro per unit bij 0,27 euro per kWh, het gemiddelde variabele stroomtarief van begin 2026, afhankelijk van hoeveel warme dagen er zijn en hoe koel je het wilt hebben. Verwarmen is de grootste post, en hoeveel dat is hangt af van hoeveel van je warmtevraag de airco overneemt.
Onderhoud kost tussen de 100 en 175 euro per beurt in 2026, met een beurt per één tot twee jaar; filters schoonmaken doe je zelf een paar keer per jaar. Dat interval is een aanbeveling van de fabrikant en geen wettelijke keuringsplicht: de verplichte lekcontrole uit de F-gassenverordening hangt af van de hoeveelheid koudemiddel en begint ver boven de kilo die in een huishoudelijke split zit. Het werk zelf mag alleen door een gecertificeerd bedrijf worden gedaan.
Reken bij de terugverdientijd alleen met de warmte die je daadwerkelijk niet meer met gas maakt. Een airco die je vooral 's zomers gebruikt, verdient zichzelf niet terug: koelen kost energie die je eerder niet gebruikte. De volledige kostenopbouw per opstelling staat in de gids over een airco aanschaffen.
| Kostenpost | Bedrag | Frequentie |
|---|---|---|
| Split airco met verwarmingsstand, inclusief montage | € 1.500 tot € 3.000 per binnenunit | Eenmalig |
| Extra binnenunit op dezelfde buitenunit | € 900 tot € 1.800 | Eenmalig |
| Lange leiding, steiger of hijswerk | € 200 tot € 800 | Eenmalig, alleen bij lastige plaatsing |
| Onderhoudsbeurt | € 100 tot € 175 | Elke 1 tot 2 jaar |
| Stroom voor koelen | € 15 tot € 65 per unit | Per zomer |
Vergunning, geluid en toestemming van de vve
Voor het apparaat zelf heb je geen vergunning nodig zolang de draagconstructie van je huis niet verandert. Het gaat om de buitenunit. Staat die op de grond op je eigen erf en is hij niet hoger dan één meter met een oppervlak van maximaal twee vierkante meter, dan is hij op grond van artikel 2.29 van het Besluit bouwwerken leefomgeving vergunningvrij.
Hang je hem aan de gevel of op een plat dak, dan bepaalt het omgevingsplan van je gemeente wat mag; de gebruikelijke lijn is dat het bouwvolume niet mag toenemen, wat in de praktijk neerkomt op een uitstek tot ongeveer een halve meter. Sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 inging, verschillen die regels per gemeente, dus controleer het via het Omgevingsloket.
Woon je in een monument of in beschermd stadsgezicht, dan is er altijd een vergunning nodig, ook voor een kleine unit aan de achtergevel. Voor het geluid geldt een harde grens: een buiten opgestelde installatie voor warmte of koude mag bij een woning die aan het perceel van een andere woning grenst niet meer dan 40 dB veroorzaken op de perceelsgrens, geregeld in artikel 4.107 van het Besluit bouwwerken leefomgeving.
Staat de andere woning op hetzelfde perceel, zoals in een appartementencomplex, dan geldt diezelfde 40 dB bij een te openen raam of deur van die woning (artikel 4.108). Die eis geldt voor installaties die na 1 april 2021 zijn geplaatst, en het is de reden dat installateurs vragen waar de perceelsgrens loopt en soms een trillingsdemper of omkasting voorstellen.
In een appartement komt de vve erbij. De gevel, het dak en vaak ook de balkonvloer zijn gemeenschappelijk, en daar iets aan bevestigen of doorheen boren vraagt toestemming van de vergadering. Zet het als agendapunt op de eerstvolgende vergadering, met een tekening van de plek en het geluidsniveau van de unit erbij. Een vereniging van eigenaars beslist bij meerderheid, dus reken op de doorlooptijd tussen twee vergaderingen. Huur je, dan heb je schriftelijke toestemming van de verhuurder nodig, meestal met de afspraak dat je de unit bij vertrek verwijdert.
| Situatie | Wat je moet regelen |
|---|---|
| Buitenunit op eigen grond, tot 1 m hoog en 2 m² | Meestal vergunningvrij, wel het omgevingsplan controleren |
| Buitenunit aan de gevel of op een plat dak | Hangt van het omgevingsplan af; veel gemeenten staan een halve meter uitstek toe |
| Monument of beschermd stadsgezicht | Altijd een omgevingsvergunning aanvragen |
| Woning grenst direct aan het perceel van de buren | Maximaal 40 dB op de perceelsgrens |
| Buurwoning op hetzelfde perceel, zoals in een appartementencomplex | Maximaal 40 dB bij een te openen raam of deur van die woning |
| Appartement met een vve | Toestemming van de vergadering voor gevel, dak en doorvoer |
| Huurwoning | Schriftelijke toestemming van de verhuurder |
Subsidie, energielabel en de vraag of een airco verduurzamen is
Voor een lucht-luchtwarmtepomp bestaat geen ISDE-subsidie. De RVO sluit dit type uit omdat het in Europese regelgeving als airconditioning telt en in de meeste huizen vooral voor koelen wordt gebruikt, wat het energieverbruik juist verhoogt. Dat gold in 2024 al en het geldt in 2026 nog steeds, hoe vaak verkopers ook anders suggereren.
Subsidie is er wel voor de lucht-water- en hybride warmtepompen die soms airco-warmtepomp worden genoemd, mits ze op de meldcodelijst van de RVO staan: in 2026 loopt dat op tot ongeveer 4.500 euro voor een volledige lucht-waterwarmtepomp. Als woningeigenaar vraag je die subsidie aan ná de installatie en uiterlijk 24 maanden daarna, en het werk moet door een installatiebedrijf zijn gedaan. Split lucht-waterwarmtepompen met minder dan drie kilo koudemiddel en een GWP boven de 750 vallen sinds 2026 buiten de regeling.
Financieren kan wel, alleen niet via de goedkoopste route. Een airco meenemen in een verbouwingsbudget of in de hypotheek is gebruikelijk, en wat het aan gas scheelt reken je door met je eigen jaarverbruik en de rekensom uit de vorige sectie.
De Energiebespaarlening van het Nationaal Warmtefonds valt af. Dat fonds financiert volledig elektrische en hybride warmtepompen, maar sluit airco's en lucht-luchtwarmtepompen uit, omdat een warmtepomp er niet hoofdzakelijk of uitsluitend voor actief koelen bedoeld mag zijn.
Op het energielabel van je woning heeft een airco twee kanten. Actieve koeling telt in de rekenmethode NTA 8800 mee als extra energiegebruik en drukt het label omlaag. Een lucht-luchtwarmtepomp die als verwarming wordt meegerekend kan het label juist omhoog helpen, maar alleen als de energieadviseur de installatie ter plekke opneemt en de woning niet in extra thermische zones hoeft te worden geknipt. Reken er dus niet blind op dat een airco het energielabel van je woning verbetert.
Bedienen en instellen: zo haal je er rendement uit
Op verwarmen zetten doe je met de modusknop van de afstandsbediening: het zonnetje staat voor verwarmen, de sneeuwvlok voor koelen, de druppel voor ontvochtigen en de ventilator voor alleen blazen. Kies daarna de gewenste temperatuur, meestal 19 tot 21 graden, en zet de ventilator op automatisch. Een airco die op automatisch staat schakelt zelf tussen warm en koud, en dat is in de winter meestal niet wat je wilt.
Een airco werkt het zuinigst als hij lang op een laag vermogen doordraait. Voortdurend aan- en uitzetten dwingt de compressor telkens tot een zware start en levert een kamer op die steeds te koud of te warm is. Voor de woonkamer betekent dat: overdag aan laten staan op één ingestelde temperatuur en de stand niet elk uur verdraaien. Voor een slaapkamer ligt het anders, want daar wint het comfort van het geluid: veel mensen zetten hem een uur voor het slapengaan aan en daarna uit, of gebruiken de nachtstand die het toerental en het licht terugbrengt.
Blaasrichting doet meer dan je denkt. Warme lucht stijgt, dus bij verwarmen zet je de lamellen naar beneden en bij koelen juist horizontaal. Houd deuren dicht van ruimtes die je niet meeverwarmt, want een airco die een gang moet meenemen draait onnodig zwaar. Maak de filters elke twee tot drie maanden schoon: een dichtgeslibd filter kost merkbaar rendement en is de meest voorkomende reden dat een unit slechter lijkt te presteren dan bij aanschaf.
Doorgerekend: zo pakt het uit
Een split airco als bijverwarming in een tussenwoning
Stel, je hebt een tussenwoning die per jaar 880 kuub gas verbruikt, het gemiddelde voor dat woningtype in 2024. Ongeveer 700 kuub daarvan gaat naar ruimteverwarming, de rest naar warm water en koken. Je hangt één split airco in de woonkamer en gebruikt die in het voor- en naseizoen, waardoor hij ongeveer een derde van de ruimteverwarming overneemt: 230 kuub gas.
Die 230 kuub staat voor 230 × 8,8 = ongeveer 2.000 kWh warmte. Met een SCOP van 3,5 kost dat 2.000 / 3,5 = 580 kWh stroom. Bij 0,27 euro per kWh is dat 157 euro. Het gas dat je niet meer stookt, kostte bij 1,35 euro per kuub 311 euro. Je bespaart dus ongeveer 154 euro per jaar.
Op een investering van 2.500 euro is dat een terugverdientijd van ruim zestien jaar, en dan is het koelen in de zomer nog niet meegerekend. Wat deze som eerlijk laat zien: koelen is de reden dat mensen deze airco kopen, de lagere stookkosten in het voorjaar zijn een prettige bijvangst.
Een appartement dat volledig op airco verwarmt
Stel, je hebt een goed geïsoleerd appartement dat 630 kuub gas per jaar verbruikt, het gemiddelde voor een appartement in 2024. Daarvan gaat 480 kuub naar ruimteverwarming en 150 kuub naar warm water en koken. Je plaatst een multisplit met twee binnenunits, één in de woonkamer en één in de slaapkamerhal, en verwarmt daarmee het hele appartement.
480 kuub komt neer op 480 × 8,8 = ruim 4.200 kWh warmte. Bij een SCOP van 4,0 kost dat 1.050 kWh stroom, oftewel 284 euro bij 0,27 euro per kWh. Het gas kostte 480 × 1,35 = 648 euro. Je stookkosten dalen met 364 euro per jaar. De investering van 4.000 euro is daarmee in ongeveer elf jaar terug.
Twee dingen die deze som niet meerekent. Zolang je nog op gas doucht en kookt, blijf je het vastrecht van de gasaansluiting betalen; pas als je ook het warme water elektrisch maakt, valt die post weg en komt er een boiler bij. En op de koudste dagen levert de airco minder vermogen, dus houd een elektrisch kacheltje of een tweede warmtebron achter de hand tot je een winter hebt meegemaakt.
Wat koelen in de zomer aan stroom kost
Stel, je hebt een binnenunit van 3,5 kW met een SEER van 7,0. Op een warme dag draait hij zes uur en levert gemiddeld 2 kW koeling, dus 12 kWh koeling per dag. Gedeeld door de SEER van 7,0 is dat 1,7 kWh stroom, oftewel 46 cent per dag bij 0,27 euro per kWh.
Met dertig warme dagen kom je op ongeveer 14 euro per zomer. In een hete zomer waarin de unit zestig dagen draait en ook 's nachts aanstaat, loopt dat op naar zo'n 60 euro. Dat is minder dan veel mensen vrezen, maar het is wel energie die je zonder airco helemaal niet gebruikte.
Koelen gebeurt overdag, precies wanneer zonnepanelen op hun hoogste vermogen draaien, waardoor een groot deel van die stroom van je eigen dak kan komen. Dat weegt vanaf 1 januari 2027 zwaarder: dan vervalt de salderingsregeling en levert stroom die je zelf meteen verbruikt meer op dan stroom die je teruglevert.
Veelgemaakte fouten
De mobiele airco als maatstaf nemen
Een mobiele airco blaast warme lucht door een slang naar buiten en zuigt daardoor via kieren voortdurend nieuwe buitenlucht aan. Hij verbruikt per graad koeling een veelvoud van een split airco en verwarmt vaak helemaal niet goed. Wie op basis van die ervaring concludeert dat airco's stroomvreters zijn, vergelijkt het verkeerde apparaat.
Te veel vermogen kopen omdat het veilig voelt
Een unit die te zwaar is voor de ruimte draait steeds korte cycli. Dat pendelen kost extra stroom bij elke start, geeft tochtklachten en ontvochtigt slecht, waardoor de kamer klam blijft. Een kleiner model dat lang op laag vermogen doordraait, is comfortabeler én zuiniger.
Aannemen dat elke airco kan verwarmen
Er worden nog steeds koelmodellen zonder verwarmingsstand verkocht, en er zijn modellen die alleen tot een paar graden boven nul warmte leveren. Controleer op het energielabel of er een kolom voor verwarmen staat en vraag naar de SCOP en de laagste werktemperatuur voordat je bestelt.
Rekenen op subsidie die er niet is
De ISDE geldt in 2026 niet voor lucht-luchtwarmtepompen. Wie de aanschaf rond rekent met een verwachte subsidie van een paar honderd euro, komt daar pas na de installatie achter. Alleen een lucht-water- of hybride warmtepomp van de meldcodelijst geeft recht op ISDE.
De buitenunit op de erfgrens of onder een slaapkamerraam hangen
De grens van 40 dB op de perceelsgrens is geen richtlijn maar een regel uit het Besluit bouwwerken leefomgeving, van kracht voor alles wat na 1 april 2021 is geplaatst. Een klacht kan leiden tot handhaving, en verplaatsen betekent nieuwe leidingen, nieuw koudemiddel en opnieuw montagekosten. Kies de plek dus in overleg en met het geluidsblad van de fabrikant erbij.
Alleen op de aanschafprijs vergelijken
Twee offertes kunnen 400 euro schelen terwijl het goedkoopste toestel een SCOP van 3,4 heeft en het andere 4,6. Bij 2.000 kWh warmte per jaar is dat ongeveer 40 euro per jaar verschil in stroomkosten, en dat verschil loopt vijftien jaar door. De letter op de doos zegt te weinig; het cijfer voor verwarmen telt.
Veelgestelde vragen
Kan een airco ook verwarmen, en kan elke airco dat?
Een airco die warm en koud kan, draait zijn koelkringloop om en haalt dan warmte uit de buitenlucht. Niet elk model kan dat: koelmodellen zonder verwarmingsstand bestaan nog steeds. Op het EU-energielabel van een apparaat dat allebei kan, staat naast de koelprestatie een tweede kolom met het cijfer voor verwarmen en de SCOP. Vraag de verkoper daar expliciet naar.
Hoe werkt een airco als verwarming precies?
Een koudemiddel verdampt in de buitenunit en neemt daarbij warmte op uit de buitenlucht, ook als die koud aanvoelt. De compressor perst dat gas samen waardoor de temperatuur stijgt, en in de binnenunit geeft het die warmte af aan de lucht die de kamer in wordt geblazen. Daarna ontspant het koudemiddel weer en begint de kringloop opnieuw. Het apparaat verplaatst dus warmte in plaats van hem op te wekken, en daarom levert één kWh stroom drie tot vier kWh warmte.
Wat is goedkoper: verwarmen met gas of airco?
Per eenheid warmte is verwarmen met airco goedkoper dan gas, vrijwel altijd. Een kuub gas levert via een hr-ketel ongeveer 8,8 kWh warmte; een airco met SCOP 3,5 doet datzelfde met 2,5 kWh stroom. Bij de gemiddelde variabele tarieven van begin 2026, 1,35 euro per kuub gas en 0,27 euro per kWh stroom, kost warmte uit de airco ongeveer 8 cent per kWh tegen 15 cent uit de ketel. Het omslagpunt ligt rond een SCOP van 1,8, en daar zit elke moderne airco boven. Wat je in euro's overhoudt, hangt af van hoeveel van je warmtevraag de airco daadwerkelijk overneemt.
Wat kost een airco die ook kan verwarmen?
De prijs van een airco die warm en koud kan, ligt in 2026 op ongeveer 1.500 tot 3.000 euro per binnenunit, inclusief montage, muurdoorvoer en koudemiddel. Een multisplit met twee binnenunits ligt tussen de 2.500 en 4.500 euro, met drie of vier units loopt dat op tot 7.000 euro. Inbouw- en cassettemodellen kosten 2.500 tot 5.000 euro per unit omdat er meer bouwkundig werk bij komt kijken.
Wat verbruikt een airco om te verwarmen en wat kost verwarmen met airco per jaar?
Dat hangt af van hoeveel kuub gas hij vervangt. Reken met 8,8 kWh warmte per kuub en deel dat door de SCOP van je toestel. Een airco die 230 kuub gas overneemt, gebruikt bij SCOP 3,5 ongeveer 580 kWh stroom per jaar. Neemt hij de volledige ruimteverwarming van een appartement over, zo'n 480 kuub, dan zit je bij SCOP 4,0 rond de 1.050 kWh per jaar.
Tot welke buitentemperatuur kun je verwarmen met een airco?
De meeste modellen voor het Nederlandse klimaat blijven werken tot ongeveer min vijftien graden, sommige tot min twintig. Het geleverde vermogen en het rendement dalen wel naarmate het kouder wordt: rond het vriespunt merk je dat al, en bij strenge vorst zakt de SCOP richting de 2. Daar komt het ontdooien bij, waarbij het apparaat een paar minuten omkeert om rijp van de buitenunit te smelten. Op de koudste dagen van het jaar heb je daarom vaak nog een tweede warmtebron nodig.
Welke temperatuur zet je de airco op bij verwarmen?
Meestal 19 tot 21 graden, en dan één ingestelde waarde die je laat staan. Omdat de airco warme lucht rechtstreeks de kamer in blaast, voelt dezelfde stand vaak warmer aan dan bij radiatoren, dus probeer eerst een graad lager dan je van de cv gewend bent. Zet de ventilator op automatisch en de modus op verwarmen, niet op de automatische stand, want die schakelt zelf tussen warm en koud.
Laat je de airco 's nachts aan of zet je hem uit bij verwarmen?
Voor de woonkamer is doorlopend op één temperatuur laten staan meestal zuiniger dan steeds aan en uit, want een inverter draait het efficiëntst als hij lang op laag vermogen doorloopt en een uitgekoelde kamer opwarmen kost een zware start. Voor een slaapkamer weegt het geluid zwaarder: veel mensen zetten hem een uur voor het slapengaan aan en daarna uit, of gebruiken de nachtstand met een lager toerental. Een grote nachtverlaging van vijf graden is bij een airco zelden gunstig.
Hoe zet je een airco op verwarmen?
Met de modusknop op de afstandsbediening. Het zonnetje is verwarmen, de sneeuwvlok koelen, de druppel ontvochtigen en de ventilator alleen blazen. Kies daarna de temperatuur en zet de lamellen naar beneden, want warme lucht stijgt vanzelf. Het duurt een paar minuten voordat de unit warme lucht geeft: eerst moet de warmtewisselaar op temperatuur komen.
Wat is de beste airco om te verwarmen?
Welke airco het beste verwarmt, is het toestel met de hoogste SCOP dat qua vermogen bij je ruimte past, en dat bij lage buitentemperaturen nog voldoende vermogen levert. Kijk dus naar drie dingen: het labelcijfer voor verwarmen, het vermogen bij min zeven of min tien graden in het datablad, en het geluidsniveau van binnen- en buitenunit. Merknamen noemen wij niet: de verschillen binnen één merk zijn vaak groter dan die tussen merken.
Is er subsidie voor een airco, en kun je er een lening voor krijgen?
Nee, de ISDE geeft geen subsidie voor lucht-luchtwarmtepompen. De RVO sluit dit type uit omdat het onder Europese regels als airconditioning geldt en meestal voor koelen wordt gebruikt, wat het energieverbruik verhoogt. Dat was in 2024 zo en dat is in 2026 nog steeds zo. Financieren kan wel, via je verbouwingsbudget of via de hypotheek. De Energiebespaarlening van het Nationaal Warmtefonds is geen route: dat fonds financiert volledig elektrische en hybride warmtepompen, maar geen airco's en lucht-luchtwarmtepompen, omdat een warmtepomp er niet hoofdzakelijk voor actief koelen bedoeld mag zijn.
Valt een airco onder verduurzamen en heeft hij invloed op het energielabel van de woning?
Alleen als hij gas vervangt. Een airco die in het stookseizoen de ketel verdringt, verlaagt je gasverbruik en je CO2-uitstoot. Een airco die vooral koelt, verhoogt je energieverbruik juist. In de rekenmethode NTA 8800 telt actieve koeling mee als extra gebruik en drukt dat het label omlaag, terwijl de verwarmingsfunctie het label kan verbeteren als de energieadviseur de installatie ter plekke opneemt. Vraag vooraf aan de adviseur wat het in jouw woning doet.
Kun je een slaapkamer of de bovenverdieping met een airco verwarmen?
Ja, en op een bovenverdieping is dat vaak juist praktisch, omdat de cv daar in de winter slecht komt en het er in de zomer het warmst is. In een slaapkamer let je op twee dingen: het geluid van de binnenunit op de laagste stand, en de blaasrichting, want een luchtstroom recht op het bed voelt tochtig. Een unit van 1,5 tot 2,0 kW is voor een kamer tot vijftien vierkante meter meestal genoeg.
Kun je een airco en de cv-ketel combineren?
Dat is de meest gekozen opzet. De airco doet het voor- en naseizoen, wanneer zijn rendement het hoogst is, en de cv-ketel vangt de koude weken en het warme water op. Zet de kamerthermostaat van de cv in de ruimtes met een airco een paar graden lager, anders lopen de twee systemen tegen elkaar in te stoken. Aansluiten op bestaande luchtverwarmingskanalen kan alleen met een kanaalmodel dat daarvoor gemaakt is; een gewone wandunit is daar niet op berekend.
Waarom zou je juist niet met een airco verwarmen?
Vier redenen komen steeds terug. De warmte blijft in de ruimte waar de unit hangt, want lucht komt niet door dichte deuren. Het rendement zakt precies wanneer je het het hardst nodig hebt, bij vorst. Er komt een zichtbare buitenunit met geluid aan je gevel, wat bij buren en vve's tot discussie leidt. En zonder ISDE en zonder Energiebespaarlening betaal je de investering volledig zelf. In een matig geïsoleerd huis met veel losse kamers valt de opbrengst daardoor tegen.
Heb je een vergunning nodig voor een airco?
Voor de installatie zelf niet, zolang de draagconstructie ongemoeid blijft. Voor de buitenunit hangt het van de plek af: op eigen grond en niet hoger dan één meter met maximaal twee vierkante meter oppervlak is meestal vergunningvrij, aan een gevel of dak bepaalt het omgevingsplan van je gemeente wat mag. Bij monumenten en beschermd stadsgezicht is een vergunning altijd nodig. Controleer je situatie via het Omgevingsloket voordat je een offerte tekent.
Mag je een airco plaatsen in een appartement met een vve?
Alleen met toestemming van de vergadering van eigenaars, want de gevel, het dak en meestal ook de balkonvloer zijn gemeenschappelijk. Zet het als agendapunt op de vergadering met een tekening van de plek, het type unit en het geluidsniveau erbij. Sommige vve's hebben al een gedragslijn met vaste eisen aan de plaatsing en de kleur van de leidingkokers. Zonder besluit lopen huiseigenaren het risico dat de unit er weer af moet.
Wat is goedkoper: verwarmen met een airco of met een elektrische kachel?
De airco, met ruime afstand. Een elektrische kachel of infraroodpaneel zet één kWh stroom om in één kWh warmte, een airco maakt daar drie tot vier van. Bij 0,27 euro per kWh kost warmte uit de kachel dus 27 cent per kWh en uit de airco 6 tot 9 cent. Een kacheltje is alleen zinnig voor korte plekverwarming of als noodoplossing op een extreem koude dag.
Bestaat er een airco op gas?
Gasgestookte koelmachines bestaan, maar in Nederlandse woningen kom je ze niet tegen; ze worden gebruikt in industriële en grote utiliteitsinstallaties. Voor huizen zijn alle airco's elektrisch. Wie warmte uit gas wil en toch wil koelen, komt eerder uit bij een cv-ketel voor de warmte met een aparte elektrische airco of een warmtepomp met koelfunctie voor de zomer.
Mijn airco verwarmt slecht, wat kan er aan de hand zijn?
Begin bij de filters: vervuilde filters kosten meteen rendement en zijn de meest voorkomende oorzaak. Controleer daarna of het apparaat echt in de verwarmingsmodus staat en niet op automatisch. Blijft het tegenvallen, dan zijn er drie serieuzere oorzaken: te weinig koudemiddel door een klein lek, een unit die te zwaar is voor de ruimte en daardoor pendelt, of simpelweg strenge vorst waarbij het apparaat veel tijd aan ontdooien kwijt is. Voor de eerste twee heb je een gecertificeerde installateur nodig.
Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt
Voor het uitkiezen en plaatsen van een airco heb je geen financieel adviseur nodig, maar wel een installateur die met koudemiddelen mag werken. Dat is wettelijk geregeld: wie een split airco vult, aansluit of onderhoudt, moet daarvoor gecertificeerd zijn, zowel het bedrijf als de monteur die het werk doet. Die certificaten staan geregistreerd bij de Stichting Centraal Register Techniek, dus vraag ernaar en laat het nummer op de offerte zetten.
Vraag twee of drie offertes op waarin de warmteberekening, de leidinglengte, de plek van de buitenunit en het geluidsniveau benoemd staan; een installateur die alleen een vermogen noemt zonder naar isolatie en glasoppervlak te vragen, gokt. Vraag ook welk koudemiddel erin zit. Vanaf 2027 gelden strengere Europese eisen aan het koudemiddel in nieuwe airco's en warmtepompen, waardoor kleine split-systemen overstappen van R32 op propaan (R290); wat er nu hangt mag blijven draaien en onderhouden worden.
Een energieadviseur is de juiste persoon zodra je twijfelt of de airco je hele huis kan verwarmen, of wat hij met je energielabel doet. Zo iemand rekent de warmtevraag per ruimte door en zet de airco naast de andere manieren om je huis te verwarmen, zodat je ziet of isoleren of een lucht-waterwarmtepomp meer oplevert. Voor een woning kost zo'n advies doorgaans enkele honderden euro's. Woon je in een appartement, dan is de vve het eerste loket en niet de installateur. En bij twijfel over een vergunning bel je de gemeente of check je het Omgevingsloket; dat kost niets en scheelt het risico dat een unit er achteraf weer af moet.
Bronnen en controle
- ISDE: Warmtepomp woningeigenaren aanvragen RVO geraadpleegd 22 augustus 2026
- ISDE: wat wijzigt er in 2026? RVO geraadpleegd 22 augustus 2026
- Warmtepomp voor particulieren: welke maatregelen financiert de Energiebespaarlening Nationaal Warmtefonds geraadpleegd 22 augustus 2026
- Geluid van bouwwerkinstallaties: regels bij nieuwbouw Informatiepunt Leefomgeving geraadpleegd 22 augustus 2026
- Vergunningvrije airco's en warmtepompen Informatiepunt Leefomgeving geraadpleegd 22 augustus 2026
- Gevolgen herziening F-gassenverordening voor eigenaren en exploitanten Informatiepunt Leefomgeving geraadpleegd 22 augustus 2026
- Besparingen: met welke energieprijzen rekenen we? Milieu Centraal geraadpleegd 22 augustus 2026
- Airco en ventilatoren Milieu Centraal geraadpleegd 22 augustus 2026
Installatietechnisch gecontroleerd 22 augustus 2026
- SCOP- en SEER-grenzen per energieklasse getoetst aan het EU-energielabel voor split-airco's tot 12 kW
- Rekenvoorbeelden opnieuw doorgerekend met de gemiddelde variabele energietarieven van begin 2026 (€ 1,35 per kuub gas, € 0,27 per kWh stroom) tot en met besparing en terugverdientijd
- Uitsluiting van de lucht-luchtwarmtepomp van de ISDE en van de Energiebespaarlening gecontroleerd bij RVO en het Nationaal Warmtefonds
- Geluidseis van 40 dB en het meetpunt (perceelsgrens of te openen raam) nagelopen in het Besluit bouwwerken leefomgeving, net als de vergunningvrije maten voor een buitenunit op de grond
- Onderscheid tussen wettelijke plicht en aanbeveling aangescherpt bij F-gassencertificering, lekcontrole en onderhoudsinterval
Uitgevoerd door de redactie van dehuisgids.nl aan de hand van de bronnen hierboven. Wij geven algemene informatie en geen persoonlijk advies.
Ons redactionele beleid: hoe we schrijven, controleren en bijwerken