Cv-installatie: onderdelen, werking en wat aanleggen kost
Een cv-installatie is het hele systeem dat je huis verwarmt: de ketel, de pomp, het expansievat, de leidingen, de verdeler en de radiatoren of vloerverwarming. Een complete installatie aanleggen in een tussenwoning kost in 2026 doorgaans 5.000 tot 10.000 euro; alleen de ketel vervangen binnen een bestaande installatie kost 2.000 tot 3.500 euro. Aan het gasdeel mag sinds 1 april 2023 alleen een gecertificeerd bedrijf werken, aan de waterkant mag je zelf ontluchten, bijvullen en radiatoren afstellen.
- € 5.000 tot € 10.000 2026 complete cv-installatie aanleggen in een tussenwoning
- € 2.000 tot € 3.500 2026 hr-combiketel inclusief installatie
- € 400 tot € 900 2026 radiator plaatsen en aansluiten, per stuk
- 1,5 tot 2 bar altijd waterdruk in een koude cv-installatie
- 1 april 2023 wettelijk sindsdien mag alleen een gecertificeerd bedrijf aan het gasdeel werken
Gecontroleerd op augustus 2026
Wat een cv-installatie is en welke onderdelen erin zitten
Een cv-installatie is het complete systeem dat je huis verwarmt: een toestel dat water opwarmt, leidingen die dat water rondpompen en radiatoren of vloerverwarming die de warmte afgeven aan de kamer. Cv staat voor centrale verwarming, en dat centrale zit in het idee dat één toestel het hele huis bedient in plaats van een kachel per vertrek. De cv-ketel is daarmee maar één onderdeel van de installatie, al is het wel het onderdeel dat het vaakst wordt vervangen.
Als iemand het over zijn verwarming heeft, bedoelt hij meestal de radiatoren. Een installateur bedoelt het hele watercircuit: van de vulkraan tot de laatste ontluchter. Dat verschil verklaart waarom offertes zo uiteenlopen. De ene rekent een toestelwissel, de andere een centrale verwarming die van voren af aan wordt opgebouwd.
De begrippen lopen ook in de winkel door elkaar. Warmte-installatie en verwarmingsinstallatie zijn verzamelnamen voor hetzelfde systeem; met een verwarmingsketel wordt bijna altijd het gasgestookte toestel bedoeld. In deze tabel staan de onderdelen die vrijwel elke cv-installatie heeft, en waar je ze in de praktijk aan merkt.
| Onderdeel | Wat het doet | Waar je het aan merkt |
|---|---|---|
| Cv-ketel of warmtepomp | Verwarmt het cv-water en meestal ook het water voor de douche | Bij storing, bij onderhoud en na ongeveer vijftien jaar |
| Circulatiepomp | Duwt het water door de leidingen langs alle radiatoren | Een radiator die koud blijft terwijl de ketel brandt |
| Expansievat | Vangt het uitzetten van warm water op en houdt de druk stabiel | Druk die blijft zakken of juist doorschiet bij opwarmen |
| Aanvoer- en retourleiding | Brengen warm water naar de radiatoren en afgekoeld water terug | Tikkende leidingen, lekkage, hakwerk bij een verbouwing |
| Verdeler met groepen | Verdeelt het water over de kringen, vaak per verdieping | Bij vloerverwarming en bij het inregelen |
| Radiatoren, convectoren of vloerverwarming | Geven de warmte af aan de ruimte | Koude plekken, borrelend geluid, lang opwarmen |
| Thermostaatkranen en inregelafsluiters | Bepalen hoeveel water elke radiator krijgt | Kamers die te warm of juist niet warm worden |
| Kamerthermostaat | Vertelt de ketel wanneer en hoe warm er gestookt moet worden | Elke dag, en op de gasrekening |
| Vul- en aftapkraan | Water bijvullen of het systeem leeg laten lopen | Bij te lage druk of bij werkzaamheden |
| Ontluchters | Laten lucht uit radiatoren en leidingen ontsnappen | Radiator warm van onderen, koud van boven |
| Vuil- en luchtafscheider | Houden slib en luchtbellen uit de ketel | Onzichtbaar, tot de warmtewisselaar dichtslibt |
Hoe een cv-installatie werkt
De werking van een cv-installatie is een gesloten kringloop. De ketel verwarmt het water in de installatie tot een ingestelde aanvoertemperatuur, de pomp stuurt dat water via de aanvoerleiding naar de radiatoren, en het afgekoelde water komt via de retourleiding terug om opnieuw te worden opgewarmd. Er komt geen nieuw water bij: dezelfde paar honderd liter draaien jarenlang rond, en dat is precies waarom lucht en slib in het systeem zo hardnekkig zijn.
Het verschil tussen aanvoer en retour heet de afkoeling. Bij een goed werkende installatie komt het water er zo'n 15 tot 20 graden kouder uit dan het erin ging. Wordt het water nauwelijks kouder, dan stroomt er te veel water door te weinig radiatoroppervlak en gaat het rendement omlaag.
Een hr-ketel haalt zijn hoge rendement uit condensatie. Zakt het retourwater onder ongeveer 55 graden, dan koelen de rookgassen zo ver af dat de waterdamp erin condenseert en die warmte alsnog in de installatie terechtkomt. Een lagere aanvoertemperatuur maakt zo'n installatie dus zuiniger, mits de radiatoren groot genoeg zijn om bij die temperatuur nog voldoende warmte af te geven.
Warm tapwater loopt bij een combiketel langs een tweede warmtewisselaar. Open je de douchekraan, dan schakelt de ketel de verwarmingskring even uit en gaat alle capaciteit naar het tapwater. Daarom voelt een radiator soms lauw aan tijdens het douchen. Andere manieren om een huis te verwarmen staan bij elkaar op de pagina over verwarming.
Het schema van een cv-installatie
Voordat er een leiding wordt gelegd, tekent de installateur een schema van de cv-installatie: waar het toestel hangt, waar de verdeler komt, hoe de leidingen lopen en welk vermogen elke radiator moet leveren. Wie op zoek is naar een schema om een cv-installatie aan te leggen, zoekt dus eigenlijk naar deze tekening. Dat schema is geen formaliteit. Het bepaalt de leidinglengte, het aantal koppelingen en of het systeem later in te regelen valt.
De basis van zo'n schema is een warmteverliesberekening per kamer. Daarin gaan de oppervlakte, de isolatiewaarde van muren, ramen en dak, en de gewenste temperatuur mee. Zonder die berekening worden radiatoren op gevoel gekozen, en dan is de woonkamer te koud terwijl de slaapkamer op de hoogste stand onhoudbaar warm wordt.
Voor het leidingnet zijn er een paar standaardvormen. Welke je kiest hangt af van de bouwkundige situatie: of de vloer open kan, of er een plek voor een verdeler is, en of je later vloerverwarming of een warmtepomp wilt aansluiten.
| Schema | Hoe het water loopt | Waar het voorkomt | Aandachtspunt |
|---|---|---|---|
| Tweepijpssysteem met aftakkingen | Een aanvoer- en een retourleiding door het huis, radiatoren takken af | De standaard in Nederlandse woningen sinds de jaren zeventig | Zonder inregelen krijgen de radiatoren bij de ketel te veel water |
| Sterverdeling vanaf een verdeler | Elke radiator krijgt een eigen heen- en terugleiding vanaf de verdeler | Nieuwbouw en complete renovaties met kunststof leidingen | Meer leiding, maar geen koppeling onder de vloer en per kring instelbaar |
| Eenpijpssysteem | Het water gaat in serie van radiator naar radiator door één ring | Oudere woningen en sommige appartementengebouwen | De laatste radiator in de ring krijgt het koudste water |
| Vloerverwarmingsverdeler | Kringen van ongeveer gelijke lengte met eigen pomp en mengklep | Vloerverwarming naast of in plaats van radiatoren | Vraagt een lagere aanvoertemperatuur dan radiatoren |
| Gemengd systeem | Vloerverwarming beneden, radiatoren boven | Verbouwde woningen en aanbouwen | Twee temperatuurniveaus vragen een regeling die daarop is ingesteld |
Vraag om het schema en de warmteverliesberekening als bijlage bij de offerte. Je kunt er offertes mee vergelijken op inhoud in plaats van op eindbedrag, en je hebt de gegevens jaren later nog nodig als je wilt verbouwen of overstappen op lage temperatuur.
Een complete cv-installatie aanleggen
De installatie van de verwarming hoort in de bouwvolgorde vroeg. Een complete cv-installatie aanleggen komt in drie situaties voor: een woning die nog nooit centrale verwarming had, een ingrijpende verbouwing waarbij de vloeren toch open gaan, en een oud systeem met stalen leidingen dat aan het eind van zijn leven is. In alle drie de gevallen leg je het leidingnet aan voordat de vloeren en wanden dichtgaan, want daarna wordt elke aanpassing sloopwerk.
Voor de leidingen wordt tegenwoordig meestal meerlagenbuis van kunststof met een aluminium kern gebruikt. Die buigt om hoeken, heeft weinig koppelingen nodig en gaat in één lengte van de verdeler naar de radiator. Koper wordt nog gelegd waar leidingen in het zicht blijven; oude stalen leidingen worden vrijwel altijd vervangen, omdat ze van binnenuit roesten en slib in het systeem brengen.
Leidingen door een kruipruimte, een onverwarmde garage of een koude zolder krijgen isolatieschuim om zich heen. Ongeïsoleerde leidingen staan een deel van hun warmte af aan een ruimte die je niet wilt verwarmen. Wat er nog meer aan het buizenwerk in huis te doen valt, van waterleiding tot afvoer, staat bij leidingen en installaties.
Een vergunning heb je voor het aanleggen zelf niet nodig. Wel gelden de bouwregels voor de rookgasafvoer, de luchttoevoer en de opstelplaats van het toestel, en in een appartement heeft de VvE zeggenschap over gemeenschappelijke schachten en gevelopeningen. Reken op twee tot vijf werkdagen voor een eengezinswoning, plus herstelwerk aan vloeren, plinten en stucwerk.
Laat de installatie afpersen voordat vloeren en wanden dichtgaan. De installateur zet het leidingnet dan onder een hogere druk dan het in bedrijf ooit krijgt en kijkt of die druk staan blijft. Een lekkage die je pas na het leggen van de vloer ontdekt, kost het dubbele aan herstelwerk.
Wat een cv-installatie kost
De vraag wat een cv-installatie kost, valt in twee heel verschillende antwoorden uiteen. De kosten van een complete cv-installatie in een tussenwoning met zeven tot negen radiatoren komen in 2026 meestal uit tussen 5.000 en 10.000 euro. Alleen de ketel vervangen binnen een installatie die er al ligt, kost 2.000 tot 3.500 euro. Wie een offerte van het ene type naast een prijs van het andere legt, vergelijkt appels met peren.
Het aantal radiatoren en de leidinglengte bepalen het grootste deel van de rekening. Een vrijstaand huis heeft snel het dubbele aantal meters en vaak twee verdelers, en daar loopt het bedrag door op. Wat de prijs verder opdrijft is bereikbaarheid: leidingen in een kruipruimte waar je nauwelijks in kunt, of een betonvloer die gefreesd moet worden.
De bedragen hieronder zijn marktprijzen inclusief materiaal, arbeid en btw, geen wettelijke tarieven. Ze verschillen per regio en per bedrijf, en in het stookseizoen liggen ze hoger dan in mei. Wat het toestel alleen kost en waarom dat per cw-klasse verschilt, lees je bij wat een cv-ketel kost.
| Wat je laat doen | Prijs in 2026 | Wat de prijs bepaalt |
|---|---|---|
| Complete cv-installatie in een tussenwoning, 7 tot 9 radiatoren | € 5.000 tot € 10.000 | Aantal radiatoren, leidinglengte en of de vloeren open moeten |
| Complete cv-installatie in een vrijstaand huis | € 9.000 tot € 18.000 | Meer radiatoren, langere leidingen, vaak twee verdelers |
| Alleen de cv-ketel vervangen in een bestaande installatie | € 2.000 tot € 3.500 | Cw-klasse van het toestel en de staat van de rookgasafvoer |
| Radiator plaatsen en aansluiten op bestaand leidingwerk | € 400 tot € 900 per stuk | Maat en type radiator, afstand tot de dichtstbijzijnde leiding |
| Leidingwerk vervangen, per strekkende meter | € 45 tot € 90 | Materiaal en of de leiding wordt weggewerkt of in het zicht blijft |
| Verdeler met acht groepen plaatsen | € 700 tot € 1.400 | Aantal groepen en de plek in huis |
| Vloerverwarming infrezen in een bestaande vloer | € 60 tot € 100 per m² | Vloertype, kamergrootte en het aantal kringen |
| Waterzijdig inregelen van een bestaande installatie | € 300 tot € 600 | Aantal radiatoren en of er inregelafsluiters aanwezig zijn |
| Cv-installatie doorspoelen | € 250 tot € 500 | Mate van vervuiling en het aantal radiatoren |
| Kamerthermostaat vervangen | € 150 tot € 350 | Bedraad of draadloos, eenvoudig of slim toestel |
Gecontroleerd op marktprijzen inclusief btw, augustus 2026
Cv-ketel inclusief installatie: wat er in de prijs zit
Bijna elke aanbieder werkt met all-in prijzen: een cv-ketel inclusief installatie, één bedrag, klaar. Zo'n cv-ketel met installatie kost in 2026 zo'n 2.000 tot 3.500 euro, en de kosten van de installatie van een cv-ketel bestaan daarbinnen uit 500 tot 900 euro arbeidsloon plus klein materiaal. Vergelijk altijd op cv-ketel plus installatie in één bedrag, nooit op de toestelprijs alleen. Dat is prettig vergelijken, zolang je weet welk werk er buiten valt. De prijs van een cv-ketel inclusief installatie dekt vrijwel altijd het toestel, het arbeidsloon, de aansluitset en het afvoeren van de oude ketel. Wat er structureel buiten valt is de rookgasafvoer, en dat is nu net de post die de rekening met honderden tot duizenden euro's kan verhogen.
Een aanbieding voor een cv-ketel inclusief installatie is daarom pas te beoordelen als je de stelposten kent. Vraag bij een scherpe actieprijs standaard door op drie punten: welk toestel het precies is, welke cw-klasse het heeft en wat er gebeurt als de bestaande afvoer wordt afgekeurd. Hoe die verschillen tussen aanbieders liggen staat bij een cv-ketel kopen, en de keuze van vermogen en cw-klasse bij een nieuwe cv-ketel.
Losse aanschaf van het toestel is meestal een schijnbesparing. Een installateur die andermans toestel aansluit, geeft garantie op zijn werk maar niet op het apparaat, en bij een storing wijzen leverancier en monteur naar elkaar. Bij een all-in offerte ligt de aansprakelijkheid voor toestel én installatie op één plek.
| Onderdeel van het werk | Zit het in een all-in prijs? | Kosten als het apart komt (2026) |
|---|---|---|
| Het toestel zelf | Ja | € 1.100 tot € 1.900 los |
| Arbeidsloon plaatsen en aansluiten | Ja | € 500 tot € 900 |
| Aansluitset, beugels en klein materiaal | Meestal | € 100 tot € 250 |
| Afvoeren van de oude ketel | Meestal | € 0 tot € 75 |
| Rookgasafvoer vernieuwen | Nee, staat als stelpost | € 250 tot € 1.500 |
| Condensafvoer aanleggen bij een oude vr-ketel | Nee | € 100 tot € 300 |
| Slimme thermostaat | Nee | € 150 tot € 350 |
| Installatie doorspoelen of vuilafscheider plaatsen | Nee | € 150 tot € 500 |
| Spoedplaatsing binnen 24 uur | Nee | € 100 tot € 300 toeslag |
| Eerste onderhoudsbeurt | Soms als actie | € 90 tot € 150 |
Gecontroleerd op augustus 2026
Wie een cv-installatie mag aanleggen en wat je zelf mag
Een cv-installatie in Nederland valt onder strenge regels zodra er gas bij komt kijken, en de overgrote meerderheid van de woningen wordt nog op gas verwarmd. Sinds 1 april 2023 geldt een wettelijk stelsel voor werk aan gasverbrandingsinstallaties. Alleen een bedrijf met het bijbehorende certificaat mag een gasgestookte ketel plaatsen, aansluiten, in bedrijf stellen, onderhouden of ombouwen, en dat bedrijf moet na afloop meten of de verbranding en de rookgasafvoer in orde zijn. Werk je zonder certificaat aan het gasdeel, dan is dat een overtreding, en je verzekeraar kan bij koolmonoxideschade of brand de schade afwijzen.
Gecertificeerde bedrijven staan in een openbaar register, en de monteur kan zijn registratie op verzoek laten zien. De certificering hangt aan het bedrijf, niet aan de persoon die toevallig voor de deur staat: vraag bij een eenmansbedrijf dus naar het bedrijfscertificaat.
Aan de waterkant zijn de regels ruimer. Ontluchten, water bijvullen, een thermostaatknop vervangen, een radiator afkoppelen om te schilderen en zelfs een radiator bijplaatsen mag je in je eigen huis zelf doen. Zodra je aan de gasleiding, de ketel of de rookgasafvoer komt, houdt het op. Voor de elektrische installatie geldt iets vergelijkbaars: een thermostaatdraadje trekken mag, maar een aparte groep in de meterkast laat je door een installateur maken.
Voor het onderhoud daarna gelden dezelfde certificeringsregels, terwijl er voor een particuliere woning geen wettelijke onderhoudsplicht bestaat. Wat een beurt inhoudt en wanneer een contract zin heeft, staat bij onderhoud van de cv-ketel.
Vullen, ontluchten en inregelen
Een cv-installatie werkt alleen goed als er precies genoeg water in zit en geen lucht. In koude toestand hoort de meter tussen de 1,5 en 2 bar te staan; bij het opwarmen loopt de druk een halve bar op en dat is normaal. Zakt de druk elke maand terug, dan is er of een lek of een expansievat dat zijn voordruk kwijt is. Wat de wijzer precies betekent en hoe je bijvult, staat bij de waterdruk van de cv-ketel.
Ontluchten doe je met de pomp uit, te beginnen bij de radiator die het dichtst bij de ketel op de laagste verdieping hangt, en zo omhoog en naar buiten toe. Controleer daarna de druk, want elke ontluchtingsbeurt haalt er wat druk af.
Waterzijdig inregelen is de stap die de meeste installaties nooit krijgen. Zonder afstelling nemen de radiatoren dicht bij de ketel het grootste deel van het water, terwijl de verste kamer koud blijft. Door per radiator de doorstroming te begrenzen op wat die kamer nodig heeft, kun je de aanvoertemperatuur omlaag zetten en gaat de ketel vaker condenseren. Een installateur rekent daar 300 tot 600 euro voor in 2026 en de gasbesparing ligt in de orde van vijf tot tien procent.
Slib is het derde punt. Roestdeeltjes en vuil verzamelen zich onder in radiatoren en in de warmtewisselaar van de ketel. Een vuilafscheider in de retourleiding vangt dat op; bij een oude installatie waar nieuwe apparatuur op komt, spoelt de installateur het systeem eerst door. Voor de warmwaterkant let je op iets anders: water dat lang lauw stilstaat, geeft legionella een kans, waarover meer bij leidingen en installaties.
Je installatie geschikt maken voor lagere temperaturen
De meeste bestaande cv-installaties zijn ontworpen op een aanvoertemperatuur van 80 graden. Een warmtepomp levert 35 tot 55 graden, en dat betekent dat dezelfde radiator veel minder warmte afgeeft. Wie ooit van het gas af wil, verandert daarom eerst de afgiftekant: grotere of dubbele radiatoren, ventilatorconvectoren of vloerverwarming, en een installatie die netjes is ingeregeld.
Er is een eenvoudige test die je zelf kunt doen. Zet in een koude periode de aanvoertemperatuur van de ketel op 50 graden en kijk of het huis nog warm wordt. Lukt dat, dan is de installatie in de kern geschikt voor lage temperatuur; blijven er kamers achter, dan weet je meteen welke radiatoren te klein zijn. Wat er verder bij een overstap komt kijken, staat bij de installatie van een warmtepomp.
Isolatie werkt in dezelfde richting: hoe minder warmte het huis verliest, hoe lager de aanvoertemperatuur kan. Bij goed geïsoleerde en kierdichte woningen komt er een ventilatievraag bij, waarvoor een warmteterugwininstallatie de gebruikelijke oplossing is. Een hybride opstelling, waarbij de bestaande ketel de piekkou en het tapwater voor zijn rekening neemt, is de tussenstap die het minste aan de installatie verandert; de ISDE-subsidie daarop bedraagt in 2026 ongeveer 1.500 tot 3.000 euro.
Elektrificeren raakt ook de rest van het huis. Een warmtepomp vraagt een eigen groep en soms een zwaardere aansluiting, een pv-installatie levert de stroom die de warmtepomp verbruikt, en wie het eigen verbruik verder wil verschuiven komt uit bij een thuisbatterij. Het natuurlijke moment om die route door te rekenen is het jaar waarin je toch al aan de cv-ketel moet vervangen.
| Aanvoertemperatuur | Wat de installatie dan nodig heeft | Welk toestel past erbij |
|---|---|---|
| 75 tot 80 graden | Standaardradiatoren uit de bouwperiode, geen aanpassing | Hr-ketel op de fabrieksinstelling |
| 60 tot 70 graden | Ingeregelde installatie, weinig tot geen extra radiatoroppervlak | Hr-ketel zuinig ingesteld |
| 50 tot 55 graden | Grotere of dubbele radiatoren in de koudste kamers | Hr-ketel of hybride warmtepomp |
| 40 tot 45 graden | Fors meer afgifteoppervlak of ventilatorconvectoren | Hybride of volledige warmtepomp |
| 30 tot 40 graden | Vloerverwarming of wandverwarming, goed geïsoleerde woning | Volledige lucht-waterwarmtepomp |
Gecontroleerd op augustus 2026
Zo laat je een cv-installatie aanleggen
Van eerste berekening tot oplevering duurt dit traject bij een eengezinswoning meestal vier tot acht weken.
-
Laat het warmteverlies per kamer berekenen
Een installateur of energieadviseur rekent per vertrek uit hoeveel warmte er nodig is bij een buitentemperatuur van min tien graden. Die getallen bepalen het vermogen van elke radiator en van het toestel. Zonder deze stap wordt er op gevoel gekozen en dat kost jaren later geld aan te kleine of veel te grote radiatoren.
-
Kies het schema en de plek van toestel en verdeler
Bepaal of het een tweepijpssysteem met aftakkingen wordt of een sterverdeling vanaf een verdeler, en waar het toestel hangt. De opstelplaats hangt samen met de rookgasafvoer: hoe korter en rechter die loopt, hoe eenvoudiger en goedkoper. In een appartement leg je dit vooraf voor aan de VvE.
-
Vraag drie offertes op dezelfde uitgangspunten
Geef alle bedrijven hetzelfde schema, hetzelfde aantal radiatoren en dezelfde cw-klasse mee, anders vergelijk je verschillende plannen. Laat de rookgasafvoer als aparte post opnemen in plaats van als open stelpost. Reken op een tot twee weken voor de offertes en op prijzen die in het stookseizoen hoger liggen.
-
Plan het werk buiten het stookseizoen
Tussen april en september hebben installateurs ruimte in de agenda en zit je niet zonder verwarming. Het aanleggen zelf duurt twee tot vijf werkdagen in een eengezinswoning; houd rekening met stof, opgebroken vloeren en een dag zonder warm water.
-
Laat afpersen, vullen en ontluchten
Voordat de vloeren dichtgaan zet de installateur het leidingnet onder proefdruk om te zien of alles waterdicht is. Daarna wordt het systeem gevuld tot 1,5 tot 2 bar in koude toestand en volledig ontlucht, van de laagste radiator bij de ketel naar de verste bovenverdieping.
-
Laat waterzijdig inregelen en de installatie op papier opleveren
De installateur stelt per radiator de doorstroming in en zet de aanvoertemperatuur zo laag als het huis toelaat. Vraag om het inregelrapport, de meetgegevens van de verbranding, de garantiebewijzen en het definitieve schema. Die papieren heb je nodig bij garantieclaims, bij onderhoud en bij verkoop van de woning.
Check dit voordat je een offerte tekent
Doorgerekend: zo pakt het uit
Een complete cv-installatie in een tussenwoning van 110 m²
Stel, een tussenwoning zonder centrale verwarming krijgt een volledige installatie: negen radiatoren, een verdeler op de begane grond en een hr-combiketel cw4. De ketel kost all-in 2.500 euro in 2026. Negen radiatoren inclusief plaatsen en aansluiten tegen gemiddeld 550 euro komen op 4.950 euro. Het leidingwerk met verdeler staat voor 1.500 euro in de offerte en de slimme thermostaat voor 250 euro.
Tot zover staat de teller op 9.200 euro. Het waterzijdig inregelen en opleveren rekent de installateur voor 400 euro, wat het totaal op 9.600 euro brengt. Daar komt herstelwerk bij: vloeren dichtleggen, plinten terugzetten en stucwerk bijwerken kost al gauw 500 tot 1.500 euro, zodat de eindrekening tussen de 10.100 en 11.100 euro uitkomt. Wie het aantal radiatoren tot zeven beperkt en de leidingen deels in het zicht laat lopen, houdt het bedrag rond de 8.000 euro.
Een aanbieding van 1.995 euro voor een ketel inclusief installatie
Stel, een aanbieder biedt in 2026 een hr-combiketel cw4 inclusief installatie aan voor 1.995 euro. Daarin zitten het toestel, het arbeidsloon, de aansluitset en het afvoeren van de oude ketel. De bestaande ketel is zeventien jaar oud, dus de installateur bekijkt bij de opname ook de rookgasafvoer.
Die afvoer blijkt niet aantoonbaar geschikt, en er gaat een nieuwe concentrische pijp door de bestaande dakdoorvoer: 400 euro. De oude installatie is nooit doorgespoeld, dus er komt een vuilafscheider in de retour voor 250 euro. De aangeboden thermostaat is een eenvoudig model; een slimme kost 250 euro meer. Eindbedrag: 1.995 + 400 + 250 + 250 = 2.895 euro. Dat is nog steeds een nette prijs, maar bijna 900 euro boven de advertentie. Vraag daarom bij elke actieprijs eerst om een opname ter plaatse.
Wat inregelen en een lagere aanvoertemperatuur opleveren
Stel, een tussenwoning verbruikt 880 m³ gas per jaar, het gemiddelde voor dat woningtype volgens de cijfers over 2024 van CBS en Milieu Centraal. Ongeveer 80 procent daarvan gaat naar de verwarming, dus zo'n 705 m³; de rest is douchen en koken. Waterzijdig inregelen plus het terugzetten van de aanvoertemperatuur van 80 naar 60 graden scheelt in de praktijk vijf tot tien procent van dat verwarmingsgas, oftewel 35 tot 70 m³.
Bij een aangenomen gasprijs van 1,40 euro per m³ is dat 49 tot 98 euro per jaar. Het inregelen zelf kost 300 tot 600 euro in 2026, dus de terugverdientijd ligt tussen de drie en de twaalf jaar, afhankelijk van hoe scheef de installatie stond en wat gas op dat moment kost. Het echte rendement komt later: dezelfde ingeregelde installatie kan zonder extra investering op een lagere temperatuur draaien, en dat is de voorwaarde om ooit een warmtepomp te kunnen aansluiten.
Veelgemaakte fouten
Radiatoren kiezen op de maat van de nis in plaats van op vermogen
Een radiator wordt vaak uitgezocht op wat er onder het raam past. Het vermogen in watt bij een bepaalde aanvoertemperatuur is wat telt. Een te kleine radiator dwingt je de hele installatie heter te stoken, wat het rendement van de ketel omlaag haalt en het huis jarenlang duurder maakt om te verwarmen.
Offertes vergelijken zonder de rookgasafvoer erin
De afvoer is de grootste variabele post bij een ketelwissel, van 250 euro voor een nieuwe pijp door een bestaande doorvoer tot 1.500 euro voor een nieuw kanaal in 2026. Staat die post als open stelpost in de offerte, dan vergelijk je twee prijzen die allebei nog kunnen oplopen.
Zelf aan het gasdeel of de rookgasafvoer werken
Aan de waterkant mag je veel zelf, aan de gaskant niets. Sinds 1 april 2023 mag alleen een gecertificeerd bedrijf een gastoestel plaatsen en in bedrijf stellen. Bij koolmonoxideschade of brand na eigen werk kan een verzekeraar de uitkering weigeren, en dan gaat het niet meer over een paar honderd euro.
Een nieuwe ketel op een vuile installatie hangen
Slib uit oude stalen leidingen en radiatoren komt na de wissel gewoon in de nieuwe warmtewisselaar terecht. Doorspoelen kost 250 tot 500 euro en een vuilafscheider 150 tot 300 euro in 2026. Een verstopte warmtewisselaar vervangen kost een veelvoud, en fabrikanten wijzen garantieclaims om die reden geregeld af.
De installatie nooit laten inregelen
De meeste installaties worden opgeleverd zonder dat de doorstroming per radiator is afgesteld. Het gevolg is een woonkamer die te snel warm wordt en een slaapkamer die achterblijft, waarna de thermostaat maar een graad hoger gaat. Dat kost elk stookseizoen gas dat je met een eenmalige afstelling had kunnen besparen.
Leidingen door de kruipruimte onbeschermd laten liggen
Ongeïsoleerde aanvoerleidingen door een koude kruipruimte of garage verwarmen ruimtes waar niemand zit. Isolatieschuim kost een paar euro per meter en is bij nieuw leidingwerk vrijwel gratis mee te nemen, maar achteraf aanbrengen in een lage kruipruimte is vervelend en duur werk.
De cv-installatie pas aan het eind van een verbouwing inplannen
Leidingen liggen in vloeren en wanden, dus het installatiewerk hoort voor het dichtmaken en afwerken. Wie de installateur pas belt als de vloer erin ligt, betaalt voor hakwerk, extra koppelingen en herstel, en zit vast aan een leidingloop die niemand zo zou hebben getekend.
Veelgestelde vragen
Wat is een cv-installatie?
Een cv-installatie is het complete systeem voor centrale verwarming in een woning: het toestel dat het water verwarmt, de pomp die het rondstuurt, het expansievat, de leidingen, de eventuele verdeler en de radiatoren of vloerverwarming die de warmte afgeven. De cv-ketel is er dus een onderdeel van, niet het geheel. Het water draait rond in een gesloten circuit dat jarenlang hetzelfde blijft.
Hoe werkt een cv-installatie?
De ketel verwarmt het cv-water tot de ingestelde aanvoertemperatuur, de circulatiepomp stuurt dat water via de aanvoerleiding naar de radiatoren, en het afgekoelde water komt via de retourleiding terug. Het verschil tussen aanvoer en retour is bij een goed werkend systeem 15 tot 20 graden. Komt het retourwater onder ongeveer 55 graden binnen, dan condenseren de rookgassen en haalt een hr-ketel zijn hoogste rendement.
Welke onderdelen zitten er in een cv-installatie?
De vaste onderdelen zijn het toestel, de circulatiepomp, het expansievat, de aanvoer- en retourleidingen, de radiatoren of vloerverwarming, de thermostaatkranen en inregelafsluiters, de kamerthermostaat, de vul- en aftapkraan en de ontluchters. Veel installaties hebben ook een verdeler met groepen en een vuil- en luchtafscheider in de retourleiding, vlak voor de ketel.
Wat kost een cv-installatie?
Een complete cv-installatie aanleggen in een tussenwoning met zeven tot negen radiatoren kost in 2026 doorgaans 5.000 tot 10.000 euro, in een vrijstaand huis 9.000 tot 18.000 euro. Het aantal radiatoren, de leidinglengte en de vraag of vloeren open moeten bepalen het grootste deel van dat bedrag. Herstelwerk aan vloeren en stucwerk staat er meestal los van.
Wat kost de installatie van een cv-ketel apart?
Het arbeidsloon voor het plaatsen en aansluiten van een cv-ketel ligt in 2026 tussen de 500 en 900 euro, bovenop de prijs van het toestel van 1.100 tot 1.900 euro. Samen komt dat op de bekende 2.000 tot 3.500 euro voor een ketel inclusief installatie. De kosten van de installatie van een cv-ketel lopen op zodra de rookgasafvoer of de condensafvoer mee moet.
Wat zit er in een aanbieding voor een cv-ketel inclusief installatie?
Vrijwel altijd het toestel, het arbeidsloon, de aansluitset en het afvoeren van de oude ketel. Buiten de all-in prijs vallen meestal de rookgasafvoer, de condensafvoer bij een oude vr-ketel, een slimme thermostaat, het doorspoelen van de installatie en een spoedtoeslag. Vraag bij elke actieprijs om een opname ter plaatse, anders weet je pas op de dag zelf wat het echt wordt.
Hoe lang duurt het aanleggen van een complete cv-installatie?
Het werk zelf duurt in een eengezinswoning twee tot vijf werkdagen, afhankelijk van het aantal radiatoren en of de leidingen weggewerkt moeten worden. Reken daarbovenop op een paar weken voor het opvragen en vergelijken van offertes en op herstelwerk aan vloeren en wanden na afloop. Alleen een ketel vervangen binnen een bestaande installatie is in drie tot vijf uur klaar.
Heb ik een schema nodig als ik een cv-installatie laat aanleggen?
Een schema van de cv-installatie is geen wettelijke eis, maar wel de basis voor een goede offerte. Erop staan de plek van het toestel en de verdeler, de loop van de leidingen en het benodigde vermogen per radiator, gebaseerd op een warmteverliesberekening per kamer. Vraag het schema als bijlage; je hebt het jaren later nodig bij verbouwen, uitbreiden of overstappen op lage temperatuur.
Mag ik zelf een cv-installatie aanleggen?
Aan de waterkant mag je in je eigen woning veel: leidingen leggen, radiatoren plaatsen, ontluchten en bijvullen. Het gastoestel aansluiten en in bedrijf stellen mag sinds 1 april 2023 alleen een bedrijf met het certificaat voor werk aan gasverbrandingsinstallaties. Datzelfde geldt voor de gasleiding en de rookgasafvoer, en een verzekeraar kan schade na eigen werk aan die onderdelen afwijzen.
Wat is het verschil tussen een eenpijps- en een tweepijpssysteem?
Bij een tweepijpssysteem loopt er een aanvoer- en een retourleiding door het huis waar elke radiator op aftakt, zodat alle radiatoren ongeveer even warm water krijgen. Bij een eenpijpssysteem gaat het water in serie van radiator naar radiator, waardoor de laatste in de ring het koudste water krijgt. Eenpijps kom je vooral tegen in oudere woningen en sommige appartementengebouwen.
Welke waterdruk hoort een cv-installatie te hebben?
In koude toestand hoort de druk tussen de 1,5 en 2 bar te liggen; bij opwarmen mag hij een halve bar oplopen. Onder de 1 bar slaat de ketel vaak af en blijven de bovenste radiatoren koud. Zakt de druk maandelijks terug ondanks bijvullen, dan is er een lek of heeft het expansievat zijn voordruk verloren, en dan helpt bijvullen alleen tijdelijk.
Is mijn bestaande cv-installatie geschikt voor een warmtepomp?
Dat test je zonder kosten: zet in een koude periode de aanvoertemperatuur van de ketel op 50 graden en kijk of elke kamer nog op temperatuur komt. Lukt dat, dan is de installatie in de kern geschikt voor lage temperatuur. Blijven er kamers achter, dan zijn die radiatoren te klein en heb je grotere radiatoren, ventilatorconvectoren of vloerverwarming nodig voordat een warmtepomp zinvol is.
Wat kost het om een cv-installatie te laten inregelen?
Waterzijdig inregelen van een bestaande installatie kost in 2026 doorgaans 300 tot 600 euro, afhankelijk van het aantal radiatoren en of er inregelafsluiters aanwezig zijn. De besparing ligt in de orde van vijf tot tien procent op het gas dat naar de verwarming gaat. Het grotere voordeel is dat de installatie daarna op een lagere aanvoertemperatuur kan draaien.
Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt
Voor het gasdeel van een cv-installatie heb je geen keuze: plaatsen, aansluiten en in bedrijf stellen mag alleen een bedrijf met het certificaat voor werk aan gasverbrandingsinstallaties, en dat certificaat kun je in een openbaar register controleren. Voor het ontwerp ligt het anders. Een warmteverliesberekening met radiatoradvies door een onafhankelijke energieadviseur kost meestal 250 tot 600 euro in 2026, en dat bedrag verdient zich terug zodra het je behoedt voor negen verkeerd gekozen radiatoren. Bij een verbouwing waarbij verwarming, ventilatie en elektra tegelijk op de schop gaan, is het verstandig om de installatietekeningen door één partij te laten maken in plaats van door drie losse aannemers. Zelf uitzoeken kan prima voor de voorbereiding: vergelijk toestellen bij een cv-ketel kopen en lees de kostenopbouw na bij wat een cv-ketel kost. Woon je in een appartement met een gemeenschappelijk kanaal, dan is de VvE het eerste loket, want over de schacht en de gevel beslist niet de individuele eigenaar. Bij twijfel over de veiligheid van de rookgasafvoer of bij een koolmonoxidemelder die afgaat, bel je geen adviseur maar direct een gecertificeerd installateur.