Verwarming: warmtepomp, cv-ketel en de overstap van gas

Drie situaties bepalen waar je begint

Verwarming wordt pas een onderwerp op drie momenten: de ketel is stuk of oud, de energierekening is te hoog, of je wilt op termijn zonder gas wonen. Voor elk van die situaties geldt een andere route, en die hoeft niet bij een grote investering te beginnen. Wie eerst weet welk probleem hij oplost, kiest daarna veel makkelijker een systeem.

Is de ketel aan vervanging toe, dan speelt de vraag of je nog eenmaal een gasketel neemt of alvast een tussenstap zet. Lees dan eerst wat een nieuwe cv-ketel kost en hoe lang je ermee vooruit kunt, en zet daar de warmtepomp naast, in de hybride of de volledige variant.

Gaat het je om de rekening, begin dan bij je verbruik en je afgiftesysteem in plaats van bij een nieuw apparaat. En wil je van het gas af, dan hangt de route af van je wijk: komt er een warmtenet, of wordt het volledig elektrisch? Beide smaken komen verderop aan bod.

Een nieuwe gasketel mag in 2026 gewoon

De verplichting om bij vervanging van de cv-ketel een hybride warmtepomp te nemen zou in 2026 ingaan, maar is in 2024 door het kabinet geschrapt. Je mag dus gewoon opnieuw een gasketel laten plaatsen, zonder ontheffing of voorwaarden. Er ligt ook geen nieuw wetsvoorstel klaar dat je bij ketelvervanging iets voorschrijft: bij de uitwerking van de Europese richtlijn EPBD IV heeft het kabinet in 2026 herhaald dat er voor bestaande woningen geen verplichtingen komen. Verplichte energieprestatie-eisen gelden alleen voor utiliteitsgebouwen zoals winkels en scholen.

Daarmee is de keuze niet verdwenen, alleen vrijwilliger geworden. Een ketel gaat gemiddeld zo'n vijftien jaar mee, dus wat je nu ophangt, bepaalt je stookkosten tot ver na 2040. In een matig geïsoleerd huis is een nieuwe hr-ketel de goedkoopste en veiligste keuze; wie al redelijk geïsoleerd heeft, kan met een hybride warmtepomp naast de bestaande ketel het gasverbruik fors terugbrengen.

Maak de keuze voordat de ketel ermee stopt. Wie in januari zonder warm water zit, bestelt onder tijdsdruk wat de installateur op voorraad heeft, en dat is zelden de doordachte variant.

De systemen naast elkaar

Elk verwarmingssysteem heeft een eigen verhouding tussen aanschafprijs en verbruikskosten. Een gasketel is goedkoop in aanschaf en duurder in gebruik, een warmtepomp precies andersom. De tabel zet de gangbare opties naast elkaar met de prijsranges die installateurs in 2026 rekenen; de precieze offerte hangt af van je huis en je regio.

Let bij het vergelijken op de eisen die een systeem aan je huis stelt. Een volledige warmtepomp vraagt goede isolatie en een afgiftesysteem op lage temperatuur, een houtkachel vraagt een goedgekeurd rookkanaal, en stadswarmte is er alleen waar een net ligt of komt. De goedkoopste aanschaf is daardoor niet automatisch de goedkoopste keuze over vijftien jaar.

Reken bij twijfel twee scenario's door: nog eenmaal gas tegenover de overstap nu. Tel voor allebei de aanschaf, het verwachte verbruik en de subsidie bij elkaar op over de levensduur van het apparaat. Dat sommetje valt in een goed geïsoleerd huis vaak uit in het voordeel van de warmtepomp, en in een tochtig huis in het voordeel van eerst isoleren.

Systeem	Aanschaf met installatie (2026)	Waar het past
Hr-combiketel (gas)	€ 2.000 tot € 3.500	Elk huis met gasaansluiting; snelste en goedkoopste vervanging
Hybride warmtepomp	€ 4.000 tot € 7.000 vóór subsidie	Matig tot goed geïsoleerd huis; de ketel blijft voor piekkou en warm water
Volledige warmtepomp (lucht-water)	€ 9.000 tot € 18.000 vóór subsidie	Goed geïsoleerd huis met afgifte op lage temperatuur; een bodemwarmtepomp kost een veelvoud hiervan
Stadsverwarming	Aansluitkosten verschillen per warmtenet	Wijken waar een warmtenet ligt of gepland is
Airco (lucht-lucht)	€ 1.500 tot € 3.000 per binnenunit	Eén of enkele ruimtes verwarmen en koelen
Infrarood en elektrische radiatoren	€ 100 tot € 1.500 per vertrek	Plekverwarming en kleine, goed geïsoleerde ruimtes
Houtkachel	€ 1.500 tot € 5.000 met rookkanaal	Sfeer en bijverwarming, geen hoofdverwarming

Gecontroleerd op prijspeil augustus 2026, gangbare installatieprijzen

Wat een huis gemiddeld aan gas verbruikt

Besparen begint bij weten waar je staat. Het gemiddelde gasverbruik verschilt sterk per woningtype: een appartement stookt minder dan de helft van wat een vrijstaand huis verbruikt. Ligt jouw verbruik duidelijk boven het gemiddelde voor je woningtype, dan is er winst te halen met isolatie, inregelen of ander stookgedrag, nog voordat er een nieuw systeem aan te pas komt.

Het verbruik bepaalt ook hoe snel een investering zich terugbetaalt. Hoe meer kuub je nu stookt, hoe meer een hybride warmtepomp of extra isolatie per jaar oplevert. De snelste winst zit vaak in kleine ingrepen: radiatorfolie en waterzijdig inregelen kosten weinig en drukken het verbruik direct.

Je eigen cijfers vind je op de jaarafrekening van je energieleverancier of in de app bij je slimme meter. Vergelijk hele jaren met elkaar, want een zachte winter vertekent het beeld snel. Trek het gasverbruik voor warm water, gemiddeld zo'n 240 m³ per jaar, en een paar tientallen kuub voor koken op gas er in gedachten af als je alleen naar het stoken wilt kijken.

Woningtype	Gemiddeld gasverbruik per jaar (2024)
Appartement	630 m³
Tussenwoning	880 m³
Hoekwoning	1.010 m³
Twee-onder-een-kapwoning	1.150 m³
Vrijstaande woning	1.440 m³

Gecontroleerd op verbruiksjaar 2024, CBS en Milieu Centraal

Eerst de afgifte, dan pas het apparaat

Radiatoren, convectoren of vloerverwarming: het afgiftesysteem bepaalt welke warmtebron er later mogelijk is. Een warmtepomp levert water van ongeveer 35 tot 55 graden, waar een cv-ketel standaard op 60 tot 80 graden staat en een oudere ketel zelfs op 90. Wie zijn afgifte geschikt maakt voor lage temperaturen, houdt alle opties open en stookt met de huidige ketel meteen zuiniger.

Vloerverwarming is de comfortabelste vorm van lage-temperatuurafgifte en combineert goed met elke warmtebron. Wil of kun je de vloer niet open, dan zijn lage-temperatuurradiatoren of extra grote radiatoren het alternatief: die geven bij een lagere watertemperatuur toch genoeg warmte af.

Zet je ketel intussen op een lagere aanvoertemperatuur; in een redelijk tot goed geïsoleerd huis volstaat 50 of 60 graden vaak. De ketel condenseert dan beter en dat scheelt gas zonder dat je iets hoeft te kopen. Verlaag alleen de temperatuur voor de verwarming en laat die voor het warme tapwater op minimaal 60 graden staan, anders krijgt legionella kans in de boiler. Duurt het opwarmen daarna te lang, dan zet je de temperatuur stapsgewijs iets hoger tot het weer comfortabel is.

Van het gas af: warmtenet of volledig elektrisch

Zonder gas verwarmen kan langs twee routes: een aansluiting op een warmtenet of een volledig elektrische installatie. Welke route voor jou openstaat, hangt vooral af van je gemeente. In de gids over van het gas af gaan lees je hoe stadsverwarming werkt, wat de warmtewet regelt en wat het afsluiten van je gasaansluiting kost.

Stadsverwarming is geen vrije markt: je zit vast aan de leverancier van het net in je wijk. Daar staat tegenover dat de ACM jaarlijks een maximum vaststelt voor zowel het variabele tarief per gigajoule als het vastrecht, en dat je geen eigen installatie hoeft te onderhouden. Die maxima zijn nu nog afgeleid van de kosten van een huishouden met een gasketel; met de Wet collectieve warmte gaan ze stap voor stap op de werkelijke kosten van de leverancier gebaseerd worden. Bij de volledig elektrische route neemt een warmtepomp de warmtevraag over, of in een klein en goed geïsoleerd huis elektrische verwarming.

Kijk voordat je investeert in het warmteprogramma van je gemeente, de opvolger van de transitievisie warmte die elke gemeente uiterlijk eind 2027 moet vaststellen. Staat jouw wijk ingepland voor een warmtenet binnen enkele jaren, dan is een dure eigen installatie nu misschien te vroeg; staat er niets gepland, dan is wachten juist zonde.

Airco en elektrische kachels als aanvulling

Niet elke warmtevraag vraagt om een compleet systeem. Een airco die ook verwarmt, officieel een lucht-luchtwarmtepomp, maakt van 1 kWh stroom ongeveer 3 tot 5 kWh warmte en is daarmee de zuinigste elektrische warmtebron voor een losse ruimte. Dat rendement halen alleen moderne toestellen: koop er een met energielabel A++ of hoger, want een goedkope airco met een laag label haalt het niet. Voor wie vooral de woonkamer of een werkkamer warm wil hebben, is dat vaak de logische eerste stap, en koeling in de zomer krijg je erbij.

Losse elektrische kachels en infraroodpanelen zijn goedkoop in aanschaf maar duur in gebruik: elke kWh stroom wordt precies 1 kWh warmte. Als hoofdverwarming van een doorsnee huis lopen de kosten dan hard op. Waar ze wel werken en welke varianten zuinig zijn, staat in de gids over elektrisch verwarmen.

Bijverwarmen kan ook een bespaarstrategie zijn. Wie alleen de gebruikte kamer elektrisch bijwarmt en de rest van het huis een paar graden lager zet, stookt per saldo minder, zeker in een huis met veel ongebruikte ruimte.

Houtkachel: sfeer met voorwaarden

Een houtkachel of open haard is voor de meeste huizen bijverwarming en sfeer, geen hoofdverwarming. Hout stoken geeft fijnstof, ook binnenshuis, en steeds meer gemeenten stellen regels bij overlast. Wat je aan een kachel hebt, wat een goed rookkanaal vraagt en hoe je schoner stookt, lees je bij de houtkachel en je schoorsteen.

Het onderhoud is geen formaliteit. Landelijk staat er geen veegplicht in de wet, maar de brandweer adviseert een schoorsteen waarin je stookt minstens één keer per jaar te laten vegen door een erkend schoorsteenveger, en verzekeraars kijken bij schade of je dat kunt aantonen. Bewaar het veegbewijs bij je polis.

Reken je op de kachel als noodverwarming bij een stroomstoring, bedenk dan dat ook een cv-ketel en een warmtepomp stilvallen zonder stroom. Een kachel met gesloten verbranding en een goed rookkanaal is dan de betrouwbaarste terugvaloptie, zeker in een vrijstaand huis buiten de bebouwde kom waar storingen langer kunnen duren.

Subsidie op je verwarming in 2026

De ISDE is de landelijke subsidieregeling voor wie zijn verwarming verduurzaamt. Op een gasketel krijg je niets, op een hybride of volledige warmtepomp en op een zonneboiler wel. Je vraagt de subsidie achteraf aan bij RVO, binnen 24 maanden na de installatie, met de factuur, het betaalbewijs en de meldcode van het apparaat. Drie voorwaarden zijn hard: je bent eigenaar van de woning én woont er zelf, de woning is bestaande bouw (gebouwd vóór 1 januari 2019, of met een bouwvergunning van vóór 1 juli 2018) en de installatie is door een bedrijf uitgevoerd. Voor een hybride of volledige warmtepomp ligt het bedrag altijd op minimaal 500 euro.

De bedragen verschillen per apparaat: het exacte bedrag hangt aan de meldcodelijst van RVO en aan vermogen en efficiëntie. Let in 2026 op één uitsluiting: een split lucht-waterwarmtepomp met minder dan 3 kilo koudemiddel en een broeikaseffect (GWP) boven 750 komt niet meer in aanmerking. Vraag de installateur dus welk koudemiddel erin zit voordat je tekent. Vraag de installateur om het verwachte subsidiebedrag in de offerte te benoemen, dan vergelijk je offertes op de nettoprijs. Wat een warmtepomp na aftrek van subsidie per saldo kost en oplevert, rekent de gids over de aanschaf van een warmtepomp voor.

Sommige gemeenten en provincies leggen er eigen regelingen bovenop, vaak voor isolatie of in enkele gevallen voor een thuisbatterij. Check het duurzaamheidsloket van je eigen gemeente voordat je de opdracht tekent.

Maatregel	Subsidie 2026	Belangrijkste voorwaarde
Hybride warmtepomp (lucht-water)	± € 1.500 tot € 3.000	Bedrag per apparaat via de RVO-meldcodelijst
Volledige lucht-waterwarmtepomp	± € 2.000 tot € 4.500	Hangt af van vermogen en efficiëntie; lager bedrag voor een tweede exemplaar
Zonneboiler	€ 300 tot € 1.750	Hangt af van collectoroppervlak en inhoud van het voorraadvat
Nieuwe cv-ketel	Geen subsidie	Gasketels vallen buiten de ISDE

Gecontroleerd op augustus 2026, ISDE-bedragen van RVO

Veelgestelde vragen over verwarming

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Voor een losse ketelvervanging of een airco in één kamer volstaan twee of drie offertes, maar op één punt heb je geen keuze. Aan een gasverbrandingsinstallatie, dus je cv-ketel of geiser, mag alleen een bedrijf werken dat daarvoor wettelijk gecertificeerd is; dat bedrijf voert het beeldmerk CO-vrij en staat in het register gasverbrandingsinstallaties. Wie koudemiddel aftapt of bijvult, zoals bij een split-airco of een warmtepomp, moet een f-gassencertificaat hebben. Vraag in beide gevallen naar het certificaat en controleer het register; dat is geen formaliteit maar de grens tussen een veilige en een onveilige installatie. Twijfel je tussen systemen of wil je in stappen richting een huis zonder gasaansluiting, dan is een onafhankelijk energieadviseur zijn geld waard: een maatwerkadvies kost doorgaans enkele honderden euro's tot rond de duizend euro (prijspeil 2026) en legt de volgorde van isoleren, afgifte en warmtebron voor jouw huis vast. Laat een installateur bij een warmtepompofferte altijd een warmteverliesberekening maken; een offerte op basis van alleen het vermogen van de oude ketel is een slecht teken. De keuze van het systeem blijft aan jou: een installateur verkoopt wat hij voert, een adviseur rekent door wat past.