Energieprijzen: actuele stand en verwachting

Waar de energieprijs uit bestaat en welk deel echt beweegt

Wat jij per kuub gas of per kilowattuur stroom betaalt, bestaat uit vier delen: het leveringstarief van je leverancier, de energiebelasting, de netbeheerkosten en 21 procent btw over het geheel. Alleen dat eerste deel verschilt per leverancier en beweegt met de markt mee. De rest ligt een heel jaar vast en is bij elke aanbieder gelijk.

Dat verklaart waarom je rekening minder hard daalt dan de koppen doen vermoeden wanneer de gasprijs op de beurs halveert. Van een jaarnota van rond de tweeduizend euro bestaat een flink stuk uit belasting en netbeheer, en daar verandert geen enkele leverancier iets aan. Hoe die posten samen je totaalbedrag vormen, lees je bij energie en besparen, waar verbruik, contract en rekening bij elkaar komen.

Voor het beweeglijke deel geldt een eigen logica. Leveranciers kopen hun gas en stroom maanden tot jaren vooruit in, dus een piek op de beurs van vandaag zie je pas terug in een aanbod van over een half jaar. Je eigen tarief verandert niet mee met de dagkoers, tenzij je een contract met uurprijzen hebt.

Onderdeel van je prijs	Wie bepaalt het	Beweegt het mee met de markt
Leveringstarief per kWh en per m³	Je energieleverancier	Ja, hier zit de concurrentie
Vaste leveringskosten per aansluiting	Je energieleverancier	Nauwelijks, meestal een vast bedrag per maand
Energiebelasting	De wetgever, aangepast per 1 januari	Nee, het tarief staat het hele jaar vast
Vermindering energiebelasting	De wetgever, aangepast per 1 januari	Nee, vaste korting per aansluiting met verblijfsfunctie
Netbeheerkosten	Je regionale netbeheerder, tarieven getoetst door de ACM	Nee, jaartarief per aansluiting en je netbeheerder kies je niet
Btw	De wetgever	Nee, 21 procent over alle posten hierboven

Waarom de gasprijs zo hoog is en wat hem in beweging brengt

De Nederlandse groothandelsprijs voor gas komt tot stand op de TTF, de virtuele handelsplaats waar leveranciers, handelaren en industrie gas kopen en verkopen. Die prijs geldt intussen als Europese maatstaf en reageert op alles wat vraag en aanbod raakt. Hij wordt genoteerd in euro per megawattuur, niet in euro per kuub.

Aan de aanbodkant tellen de aanvoer van vloeibaar gas per schip, de leveringen via pijpleidingen uit Noorwegen, storingen en onderhoud aan installaties, en hoe vol de Europese gasbergingen zitten. Aan de vraagkant gaat het vooral om het weer en om hoeveel de industrie draait. Azië concurreert om dezelfde ladingen vloeibaar gas, dus een koude winter daar drijft de prijs hier op.

Wie zich afvraagt waarom de gasprijs zo hoog is, komt daarom zelden bij één oorzaak uit. Meestal versterken een koude periode, tegenvallende aanvoer en bergingen die nog gevuld moeten worden elkaar. Wat een stijging op je eigen rekening doet en welke stappen dan zin hebben, staat in de gids over een stijgende gasprijs.

Nog een bron van verwarring: de beursprijs is niet jouw prijs. Berichten dat de gasprijzen weer omhoog gaan, melden de dagkoers op de groothandelsmarkt. Jouw tarief staat in je contract, in euro per kuub, inclusief energiebelasting en btw, en volgt de markt met vertraging.

Wat gaat de gasprijs doen? Zo lees je een verwachting

Een harde voorspelling van de gasprijs bestaat niet. Wat wel bestaat zijn termijnprijzen: op de beurs wordt gas verhandeld voor volgende maand, volgend kwartaal en volgend jaar. Die reeks laat zien wat de markt vandaag denkt over morgen, en dat is de beste beschikbare verwachting.

Een termijnprijs is geen belofte. Hij verschuift zodra het weerbericht draait, een terminal uitvalt of een grote afnemer terugschakelt. Wie zich afvraagt of de gasprijzen gaan stijgen, kijkt dus naar de richting en de bandbreedte, niet naar de komma achter het bedrag.

Het seizoenspatroon is het meest voorspelbare deel. Gas voor de wintermaanden is bijna altijd duurder dan gas voor de zomer, omdat de vraag dan piekt en de bergingen leeglopen. Een stijging in september is daarmee geen alarmsignaal maar het gewone ritme van de markt.

Voor de langere lijn, inclusief wat er de komende jaren aan belastingen en netbeheerkosten verandert, gaat de gids over de verwachting van de energieprijzen dieper op de factoren in. Volg voor de dagkoers een dienst die de TTF-prijs publiceert, en kijk of de gasprijs gestegen is ten opzichte van hetzelfde moment een jaar eerder in plaats van ten opzichte van vorige week.

Signaal dat je in het nieuws ziet	Wat het meestal betekent voor de prijs
Termijnprijs voor de winter ligt boven die voor de zomer	Normaal patroon, geen aanwijzing voor een prijsschok
De gasbergingen lopen achter op schema richting het stookseizoen	Opwaartse druk, want er moet meer gas in korte tijd worden ingekocht
Aanhoudend zacht weer in oktober en november	Neerwaartse druk, de vraag naar verwarmingsgas valt lager uit
Storing of onderhoud bij een grote installatie of LNG-terminal	Vaak een korte piek die wegebt zodra de aanvoer herstelt
Zwakke industriële vraag in Europa of Azië	Neerwaartse druk, er is minder concurrentie om dezelfde ladingen
Leveranciers verlagen hun nieuwe aanbiedingen	De inkoop van maanden geleden was goedkoper, niet die van vandaag

Elektriciteitsprijzen bewegen anders dan de gasprijs

Stroom wordt per uur verhandeld op de day-ahead markt. Voor elk uur van de volgende dag bepaalt de duurste productie-eenheid die nog nodig is om de vraag te dekken, de prijs voor alle stroom in dat uur. Vaak is dat een gascentrale, en daarom kruipt de stroomprijs meestal achter de gasprijs aan.

Waait het hard of schijnt de zon volop, dan is die dure centrale niet nodig en zakt de prijs. Bij veel zon en weinig vraag komt het voor dat de stroomprijs onder nul duikt: producenten betalen dan om hun stroom kwijt te raken, omdat afschakelen duurder is. Dat gebeurt vooral op zonnige weekenddagen in het voorjaar.

Van die negatieve uren merk je met een vast of variabel contract niets, want je tarief staat voor maanden vast. Alleen met uurprijzen betaal je werkelijk het tarief van dat moment, met alle beweeglijkheid die daarbij hoort; hoe dat uitpakt lees je bij dynamische energieprijzen per uur.

Elektriciteitsprijzen vergelijken werkt verder hetzelfde als bij gas, met één verschil: bij stroom telt ook wat je teruglevert. Salderen kan nog tot en met 31 december 2026, daarna vervalt die regeling in één keer. Voor teruggeleverde stroom die je niet meer kunt salderen, ligt de vergoeding in 2026 rond de 6 cent per kWh, en dat bedrag verschilt per leverancier.

De belasting op de gasprijs en op de stroomprijs

Een groot deel van wat je per kuub betaalt is belasting. In 2026 bedraagt de energiebelasting 0,72680 euro per m³ gas en 0,11085 euro per kWh stroom, inclusief btw. Die tarieven worden per 1 januari vastgesteld en staan daarna het hele jaar vast, bij elke leverancier gelijk.

Daartegenover staat één vaste korting per woning: de vermindering energiebelasting van 628,96 euro in 2026, per aansluiting met verblijfsfunctie. Je leverancier verrekent die automatisch op de jaarafrekening. Aanvragen hoeft niet en kan ook niet.

Huishoudens vallen volledig in de eerste belastingschijf, die tot 10.000 kWh stroom en 170.000 m³ gas per jaar loopt. Wie wil weten wat 800 m³ gas aan belasting kost, rekent dus recht toe recht aan: 800 × 0,72680 = 581,44 euro in 2026, inclusief btw. Bij een all-in tarief van 1,30 euro per m³ is dat ruim de helft van wat dat gas je kost.

De btw komt over het geheel, dus ook over de energiebelasting zelf. Een all-in tarief bevat beide al, een kaal leveringstarief niet. Vergelijk daarom nooit een all-in prijs met een kaal tarief, want bij gas scheelt dat ruim zeventig cent per kuub.

Post	Tarief 2026 inclusief btw	Tarief 2026 exclusief btw
Energiebelasting aardgas, eerste schijf tot 170.000 m³	€ 0,72680 per m³	€ 0,60066 per m³
Energiebelasting elektriciteit, eerste schijf tot 10.000 kWh	€ 0,11085 per kWh	€ 0,09161 per kWh
Vermindering energiebelasting per aansluiting met verblijfsfunctie	€ 628,96 per jaar	€ 519,80 per jaar
Btw over levering, energiebelasting en netbeheerkosten	21%	niet van toepassing

Energieprijzen vergelijken doe je op het jaarbedrag

De goedkoopste prijs per kilowattuur levert niet automatisch de laagste rekening op. Een scherp kWh-tarief gaat vaak samen met hogere vaste leveringskosten of met een welkomstkorting die je maar één keer krijgt. Reken daarom altijd door naar het bedrag over twaalf maanden.

Begin bij je eigen cijfers. Pak je laatste jaarafrekening of de app van je leverancier en noteer hoeveel kWh en hoeveel m³ je de afgelopen twaalf maanden verbruikte. Een vergelijker die een standaardprofiel invult, kan honderden kilowattuur naast jouw werkelijkheid zitten, en dan klopt de rangorde van aanbieders niet meer.

Weet je je verbruik niet, dan geeft de verbruikscheck voor gas en stroom een bruikbare schatting op basis van je woningtype en je huishouden. Reken daarna: verbruik maal all-in tarief, plus de vaste leveringskosten en de netbeheerkosten, min de vermindering energiebelasting.

Welke aanbieding dan overblijft en waar de addertjes zitten, werkt de gids over energieprijzen vergelijken stap voor stap uit. Elektriciteitsprijzen vergelijken doe je in dezelfde som mee, want vrijwel alle leveranciers bieden gas en stroom als pakket aan.

Is het verstandig om je energieprijs vast te zetten?

Vastzetten koopt zekerheid, geen korting. Een leverancier die jou drie jaar hetzelfde tarief garandeert, dekt zichzelf in tegen prijsstijgingen en rekent daar een opslag voor. Ligt de verwachting voor de komende winters hoog, dan zit die verwachting al in het vaste tarief verwerkt.

De vraag of het slim is om je energieprijs vast te zetten, hangt daarom minder af van je gevoel over de markt dan van je eigen situatie. Kun je een tegenvaller van een paar honderd euro opvangen, dan mag je risico nemen. Zit je maandbudget strak, dan is voorspelbaarheid meer waard dan een gemiddeld voordeel.

Let ook op de looptijd in verhouding tot je plannen. Wie binnen een jaar verhuist of van het gas af gaat, zit met een lang vast contract vast aan een opzegvergoeding. Bij een variabel contract stap je met de gebruikelijke opzegtermijn van dertig dagen kosteloos over, en ook bij een eenzijdige tariefverhoging mag je zonder kosten weg.

Jouw situatie	Wat daarbij past
Je schrikt van schommelingen en wilt rust in je maandbudget	Vast contract, waarbij je een opslag betaalt voor zekerheid
Je hebt een buffer en kunt een tegenvaller opvangen	Variabel kan goedkoper uitpakken, maar het risico is voor jou
De termijnprijzen voor de komende winters liggen fors boven het huidige niveau	Vastzetten is dan relatief duur, die verwachting zit al in het tarief
Je verhuist binnen een jaar of gaat van het gas af	Kort vast of variabel, anders betaal je een opzegvergoeding
Je hebt zonnepanelen en levert veel terug	Kijk vooral naar de terugleververgoeding en eventuele terugleverkosten
Je huis is slecht geïsoleerd en je verbruik is hoog	Isoleren scheelt structureel meer dan het verschil tussen twee contracten

Wat een prijsstijging doet bij jouw woningtype

Hoe hard stijgende energieprijzen aankomen, hangt vooral af van hoeveel gas er door je meter gaat. Een appartement verbruikte in 2024 gemiddeld 630 m³ per jaar, een tussenwoning 880 m³ en een vrijstaand huis 1.440 m³. Dezelfde prijsstijging van dertig cent per kuub kost de vrijstaande woning ruim twee keer zoveel als het appartement.

De tabel hieronder rekent dat door met twee ronde aannames voor het all-in gastarief. Het gaat om de orde van grootte, want jouw tarief staat in je contract en jouw verbruik op je jaarnota. Ligt je verbruik ver boven het gemiddelde voor jouw woningtype, dan is isolatie een grotere knop dan de keuze van je leverancier.

In de winter zit het verbruik geconcentreerd in een paar maanden, en dat maakt een prijsstijging in het najaar extra voelbaar. Hoeveel dat per dag is en waarom een vriesweek meteen zichtbaar wordt op je meter, laat de gids over het gasverbruik per dag in de winter zien.

Woningtype	Gemiddeld gasverbruik 2024	Gaskosten bij € 1,20 per m³	Gaskosten bij € 1,50 per m³	Verschil per jaar
Appartement	630 m³	€ 756	€ 945	€ 189
Tussenwoning	880 m³	€ 1.056	€ 1.320	€ 264
Hoekwoning	1.010 m³	€ 1.212	€ 1.515	€ 303
Twee-onder-een-kap	1.150 m³	€ 1.380	€ 1.725	€ 345
Vrijstaand	1.440 m³	€ 1.728	€ 2.160	€ 432

Wanneer gaan de energieprijzen omlaag?

Energieprijzen dalen als het aanbod ruimer wordt of de vraag terugvalt. Een zachte winter, volle bergingen na de zomer, extra capaciteit om vloeibaar gas aan te landen en zwakke industrie in Europa duwen de prijs alle vier omlaag. Zulke bewegingen zijn zichtbaar in de termijnprijzen voordat je ze op je rekening terugziet.

Die vertraging is de reden dat een daling op de beurs niet meteen je maandbedrag verlaagt. Leveranciers hebben hun volume al ingekocht, dus een lagere markt vertaalt zich eerst in scherpere aanbiedingen voor nieuwe klanten. Wie een aflopend contract heeft, profiteert daar het snelst van door op dat moment opnieuw te vergelijken.

Het vaste deel van je rekening heeft bovendien zijn eigen richting. De netbeheerkosten stijgen al jaren doordat het stroomnet fors wordt verzwaard, en die tarieven worden per 1 januari opnieuw vastgesteld. Een lagere marktprijs kan zo deels worden opgegeten door hogere vaste kosten.

De knop waar je zelf wel aan draait, is je verbruik. Elke kuub die je niet gebruikt scheelt in 2026 alleen al 0,72680 euro aan belasting, en dat voordeel loopt door in elk jaar dat volgt. Isolatie, een lagere aanvoertemperatuur en een kleinere warmtevraag werken onafhankelijk van wat de markt doet.

Wat je doet als de prijzen weer omhoog gaan

Zijn de energieprijzen gestegen sinds je vorige jaarafrekening, dan is de eerste stap je maandbedrag naast de werkelijkheid leggen. Een voorschot dat nog op oude tarieven is gebaseerd, levert bij de jaarafrekening een naheffing op die in één keer betaald moet worden. Je kunt je voorschot zelf verhogen, en dat is doorgaans prettiger dan een rekening van honderden euro's ineens.

Geef daarnaast een keer per kwartaal je meterstanden door, of laat je slimme meter dagelijks uitlezen. Zo zie je een stijging in je verbruik los van de stijging in de prijs, en die twee vragen om een verschillende reactie. Een hoger verbruik bij gelijk tarief wijst op een lek in je huis of een apparaat dat te veel trekt.

Kun je de rekening niet meer dragen, bel dan je leverancier voordat er een achterstand ontstaat. Leveranciers zijn gebonden aan een procedure met betalingsregelingen en mogen niet zomaar afsluiten. Gemeenten hebben regelingen voor huishoudens met een laag inkomen, waaronder een energietoeslag; of die er nu is en welke voorwaarden gelden, verschilt per gemeente.

Verbruikscheck

Vergelijk je gas- en stroomverbruik met huishoudens van dezelfde grootte en hetzelfde woningtype. Open de volledige verbruikscheck

Doorgerekend: zo pakt het uit

Veelgemaakte fouten

Vergelijken op de kale prijs per kilowattuur

Een laag kWh-tarief gaat vaak samen met hogere vaste leveringskosten of een eenmalige welkomstkorting die het eerste jaar mooier maakt dan het tweede. Wie niet naar het jaarbedrag kijkt, kiest een contract dat op papier het goedkoopst is en in werkelijkheid tientallen euro's per jaar duurder uitpakt.

Een all-in tarief naast een kaal leveringstarief leggen

Een all-in prijs bevat de energiebelasting en de btw al, een kaal tarief niet. Bij gas scheelt dat in 2026 alleen al 0,72680 euro per kuub, dus zo'n vergelijking maakt het ene aanbod ten onrechte de helft goedkoper.

Reageren op één bericht over een stijgende gasprijs

De dagkoers op de beurs is niet jouw tarief, en een vast contract openbreken kost een opzegvergoeding die het nadeel van je leverancier dekt. Wie in paniek overstapt, betaalt die vergoeding en stapt bovendien vaak in op het moment dat de markt hoog staat.

Het voorschot laten staan terwijl de tarieven stijgen

Je maandbedrag is een schatting vooraf, geen afrekening. Blijft het op oude tarieven staan, dan komt het verschil over twaalf maanden in één keer op de jaarnota, en dat zijn bij een gemiddeld huishouden al snel een paar honderd euro.

Denken dat een goedkopere leverancier ook de belasting verlaagt

De energiebelasting, de vermindering en de netbeheerkosten zijn bij elke leverancier gelijk. Wie verwacht dat overstappen zijn rekening halveert, komt bedrogen uit: te winnen valt er alleen op het leveringstarief en de vaste leveringskosten.

Rekenen met een standaardprofiel in plaats van je eigen meterstanden

Vergelijkers vullen zonder jouw cijfers een gemiddeld huishouden in, dat honderden kilowattuur of kubieke meters naast je werkelijke verbruik kan zitten. De rangorde van aanbieders verschuift daardoor, en je kiest een contract dat bij een ander huishouden past.

Verwachten dat je bij negatieve stroomprijzen geld toe krijgt

Een stroomprijs die onder nul duikt geldt op de groothandelsmarkt en raakt alleen contracten met uurtarieven. Bij een vast of variabel contract betaal je gewoon je afgesproken tarief, en teruggeleverde stroom levert in die uren juist minder of niets op.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Voor de meeste huishoudens is een contract kiezen en een voorschot bijstellen prima zelf te doen: het is rekenwerk met je eigen jaarnota, niet meer dan dat. De vergelijking op jaarbedrag en de verbruikscheck brengen je een heel eind. Ligt je verbruik ver boven het gemiddelde voor je woningtype, dan levert een energieadviseur of energiecoach meer op dan opnieuw overstappen; een maatwerkadvies met een opname aan huis kost doorgaans enkele honderden euro's en veel gemeenten bieden een gratis energiecoach aan.

Bij een geschil met je leverancier over tarieven, een opzegvergoeding of een eindafrekening ga je eerst naar de leverancier zelf, die de berekening moet kunnen laten zien. Komen jullie er niet uit, dan is de geschillencommissie voor energie het volgende loket en houdt de Autoriteit Consument en Markt toezicht op de sector. Voor de aansluiting, de meter en de netbeheerkosten moet je bij je netbeheerder zijn, want die posten staan los van je contract.

Gaat het om grotere ingrepen, zoals een warmtepomp, een nieuwe aansluiting of het afsluiten van het gas, laat dan een erkend installateur rekenen voordat je een prijsverwachting als argument gebruikt. Wat er de komende jaren aan tarieven en regelingen verandert, houdt de gids over de verwachting van de energieprijzen bij; de bredere keuzes rond verbruik, contract en besparen staan bij energie en besparen.