Financiële gevolgen van een opname in het verpleeghuis
Een opname met een Wlz-indicatie brengt drie geldstromen in beweging: er komt een eigen bijdrage bij van minimaal 212,60 euro per maand en na vier maanden vaak meer dan duizend euro, je AOW en je toeslagen kunnen veranderen, en het eigen huis verhuist na twee tot drie jaar van box 1 naar box 3. De woonlasten van de oude woning lopen intussen gewoon door. Wie die drie naast elkaar zet, ziet dat het eerste jaar vaak duurder is dan het jaar daarna en dat de keuze tussen verkopen en laten staan vooral in box 3 wordt beslist.
- € 212,60 2026 minimale eigen bijdrage per maand
- € 3.061,80 2026 maximale hoge eigen bijdrage per maand
- 4 maanden wettelijk dat de lage bijdrage geldt na de opname
- 2 jaar wettelijk dat een leegstaande woning nog in box 1 blijft
- 6,00% 2026 forfaitair rendement over een woning in box 3
Gecontroleerd op augustus 2026
Wat er financieel verandert zodra de opname rond is
Een opname in het verpleeghuis zet drie dingen tegelijk in beweging. Er komt een forse vaste last bij, een deel van je inkomen en je toeslagen verschuift, en je woning krijgt na verloop van tijd een andere fiscale status. Die drie lopen niet gelijk op, en dat maakt het eerste jaar onoverzichtelijk. Hoe deze stap zich verhoudt tot de andere routes bij ouder worden en wonen, van aanleunwoning tot zorg thuis, staat op de overzichtspagina.
De nieuwe last is de eigen bijdrage die het CAK int. Die begint laag en gaat na vier maanden meestal omhoog naar een bedrag dat voor veel mensen groter is dan hun oude woonlasten. Het CAK rekent daarbij met je inkomen en vermogen van twee jaar eerder, dus met cijfers uit een tijd waarin er van zorg nog geen sprake was.
Wat wegvalt is beperkt. Eten, verwarming en zorg zitten in het verblijf, maar de woning die je achterlaat kost geld tot het moment dat hij verkocht of opgezegd is. Bij een koopwoning duurt dat vrijwel altijd langer dan een paar maanden.
De woning is ook fiscaal de traagste factor. Zolang hij in box 1 staat, houd je de hypotheekrenteaftrek en betaal je het eigenwoningforfait. Zodra de wettelijke termijn afloopt, verhuist de woning naar box 3 en verandert de rekensom in één keer.
| Geldstroom | Voor de opname | Na de opname |
|---|---|---|
| Eigen bijdrage Wlz | geen | € 212,60 tot € 1.115,80 per maand, na vier maanden tot € 3.061,80 |
| Wmo-abonnementstarief | € 21,80 per maand | vervalt zodra de Wlz-zorg met verblijf begint |
| AOW | gehuwdenbedrag per persoon | op verzoek het bedrag voor een alleenstaande, via de SVB |
| Huurtoeslag | loopt | stopt zodra de huurwoning is opgezegd |
| Zorgtoeslag | loopt | loopt door, want de premie voor de zorgverzekering blijft |
| Hypotheekrenteaftrek | loopt | blijft zolang de woning in box 1 staat, daarna niet meer |
| Lasten van de oude woning | loopt | lopen door tot de verkoop of de huuropzegging |
| Box 3-heffing over de woning | geen | vanaf het moment dat de woning naar box 3 gaat |
Gecontroleerd op regels en bedragen 2026
Je inkomen, je toeslagen en je heffingskortingen
Je pensioen en je AOW blijven gewoon doorlopen, maar de hoogte kan veranderen. De AOW voor een alleenstaande bedraagt 70 procent van het nettominimumloon en die voor gehuwden of samenwonenden 50 procent per persoon. Woont een van beide partners blijvend in een instelling, dan kan de SVB dat als duurzaam gescheiden leven zien en beide partners het alleenstaandenbedrag toekennen. Samen gaat het huishouden dan van honderd naar honderdveertig procent van dat referentiebedrag. De actuele bedragen per maand staan op svb.nl.
Die verhoging is geen gratis winst. Vervalt de partnerstatus, dan vervalt ook de bescherming die de lage eigen bijdrage geeft, en dan schuift de opgenomen partner door naar het hoge tarief. In het derde rekenvoorbeeld hieronder kost dat meer dan de AOW oplevert.
Aan de toeslagenkant is het beeld eenvoudiger. De zorgverzekering blijft bestaan en dus blijft de zorgtoeslag lopen. Huurtoeslag stopt op het moment dat het huurcontract van de oude woning eindigt. Het abonnementstarief voor Wmo-hulp van 21,80 euro per maand in 2026 vervalt zodra de zorg vanuit de Wlz met verblijf begint, want je betaalt niet twee keer.
Wie de AOW voor alleenstaanden krijgt, kan ook recht krijgen op de alleenstaande ouderenkorting bij de aangifte. Die korting verlaagt de belasting en verhoogt daarmee het bedrag dat het CAK twee jaar later als bijdrageplichtig inkomen ziet.
| Regeling | Wat er gebeurt bij een opname | Wat je zelf moet doen |
|---|---|---|
| AOW | kan van het gehuwdenbedrag naar het alleenstaandenbedrag gaan | melden bij de SVB, het gaat niet vanzelf |
| Aanvullend pensioen | verandert niet | adreswijziging doorgeven |
| Zorgtoeslag | loopt door zolang je premie betaalt | inkomenswijziging doorgeven bij de Belastingdienst |
| Huurtoeslag | stopt bij het einde van het huurcontract | zelf stopzetten om terugvorderen te voorkomen |
| Wmo-abonnementstarief van € 21,80 per maand | vervalt bij Wlz-zorg met verblijf | controleren of het CAK de Wmo-facturen stopt |
| Eigen risico zorgverzekering | blijft gelden voor zorg buiten de Wlz | nagaan of behandeling onder de Wlz valt |
| Alleenstaande ouderenkorting | kan erbij komen na toekenning van de AOW voor alleenstaanden | verwerken in de aangifte of de voorlopige aanslag |
Gecontroleerd op bedragen 2026
Vraag de AOW voor ongehuwden niet aan voordat je het effect op de eigen bijdrage hebt doorgerekend. In veel situaties stijgt de bijdrage harder dan de uitkering, en de omzetting is niet zomaar terug te draaien.
De eigen bijdrage is de grootste nieuwe post
De eerste vier maanden van het verblijf betaal je de lage bijdrage: 10 procent van je bijdrageplichtig inkomen per jaar, gedeeld door twaalf, met in 2026 een ondergrens van 212,60 euro en een bovengrens van 1.115,80 euro per maand. Vanaf de vijfde maand geldt meestal de hoge bijdrage, met een plafond van 3.061,80 euro per maand in 2026.
Bij de hoge bijdrage kijkt het CAK naar wat er van je inkomen overblijft na belasting. Daar gaat zak- en kleedgeld af, 4.925 euro per jaar voor een alleenstaande en 7.661 euro met een partner, plus een leeftijdsaftrek van 1.294 euro voor wie de AOW-leeftijd heeft en 2.315 euro voor wie daar nog onder zit. Die leeftijdsaftrek wordt afgebouwd en verdwijnt per 1 januari 2028.
Vermogen telt mee als inkomen. Van je box 3-vermogen boven het toetsbedrag, 36.952 euro voor een alleenstaande en 73.904 euro met partner in 2026, rekent het CAK 4 procent bij het inkomen op. De hele rekensom staat stap voor stap bij de eigen bijdrage voor het verpleeghuis, inclusief de tabellen per inkomen.
Het bedrag hangt dus niet af van hoeveel zorg je krijgt. Twee bewoners op dezelfde gang met dezelfde zorg kunnen een factuur krijgen die duizend euro per maand verschilt, alleen door hun inkomen en spaargeld van twee jaar terug.
| Onderdeel | Bedrag 2026 | Wanneer het geldt |
|---|---|---|
| Minimale eigen bijdrage | € 212,60 per maand | altijd, ook bij een laag inkomen |
| Maximale lage bijdrage | € 1.115,80 per maand | de eerste vier maanden en zolang een partner thuis woont |
| Maximale hoge bijdrage | € 3.061,80 per maand | vanaf de vijfde maand bij een alleenstaande |
| Zak- en kleedgeld alleenstaande | € 4.925 per jaar | aftrekpost bij de hoge bijdrage |
| Zak- en kleedgeld met partner | € 7.661 per jaar | aftrekpost bij de hoge bijdrage |
| Leeftijdsaftrek vanaf de AOW-leeftijd | € 1.294 per jaar | aftrekpost, afgebouwd tot nul per 1 januari 2028 |
| Vermogensbijtelling | 4% boven € 36.952 of € 73.904 | over het box 3-vermogen op 1 januari van het peiljaar |
Gecontroleerd op bedragen van het CAK, 2026
Het eigen huis verhuist van box 1 naar box 3
Zolang de woning in box 1 staat, verandert er fiscaal niets: je trekt de hypotheekrente af en je telt het eigenwoningforfait van 0,35 procent van de WOZ-waarde bij je inkomen op (2026). Bij een woning van 350.000 euro is dat 1.225 euro forfait tegenover bijvoorbeeld 2.400 euro rente, dus per saldo 1.175 euro aftrek. Tegen het tarief van de eerste schijf na de AOW-leeftijd, 17,85 procent in 2026, levert dat ongeveer 210 euro per jaar op.
Hoelang die situatie duurt, hangt af van wat je met de woning doet. Staat hij leeg en te koop, dan blijft hij eigen woning tot en met drie jaar na het kalenderjaar waarin de bewoner vertrok. Staat hij leeg zonder verkoopplannen, dan geldt de kortere termijn van twee jaar na de opname.
Daarna verhuist de woning naar box 3 en keert de rekensom om. De aftrek verdwijnt, het forfait verdwijnt, en in plaats daarvan rekent de fiscus met een forfaitair rendement van 6,00 procent over de WOZ-waarde (2026). De hypotheek verlaagt dat nog wel, maar alleen boven de schuldendrempel van 3.800 euro per persoon en tegen het lage schuldenforfait van 2,70 procent.
Vanaf datzelfde moment telt de woning ook mee voor de eigen bijdrage, want het CAK kijkt naar het vermogen in box 3. De WOZ-waarde min de hypotheekschuld gaat dan de vermogensbijtelling in, twee peiljaren later, precies zoals vermogen meetelt voor de eigen bijdrage.
| Wat er met de woning gebeurt | Hoelang de woning in box 1 blijft | Wat er daarna verandert |
|---|---|---|
| Partner blijft er wonen | zolang het zijn of haar hoofdverblijf is | niets, de renteaftrek blijft staan |
| Leeg en te koop gezet | tot en met drie jaar na het jaar van vertrek | box 3 tegen de WOZ-waarde min de schuld |
| Leeg zonder verkoopplannen | maximaal twee jaar na de opname | box 3, en de renteaftrek vervalt |
| Verhuurd | direct einde box 1 | box 3, de schuld telt tegen 2,70% en de rente is niet aftrekbaar |
| Verkocht | tot de overdracht bij de notaris | de opbrengst staat als banktegoed in box 3 tegen 1,28% |
Gecontroleerd op wettelijke termijnen en forfaits 2026
Wat een woning kost die na de opname leeg staat
De woning kost geld zolang hij van jou is, en dat begint op de dag van de opname. Bij een aflossingsvrije hypotheek van 60.000 euro tegen 4 procent rente is dat 200 euro per maand aan rente. Daar komt de opstalverzekering bij, ruwweg 40 tot 50 euro per maand voor een gemiddelde woning in 2026, mits de verzekeraar de leegstand accepteert.
De gemeente blijft de onroerendezaakbelasting en de rioolheffing bij de eigenaar innen, samen vaak zo'n 700 euro per jaar bij een woning van 350.000 euro. Het gebruikersdeel van de afvalstoffenheffing vervalt bij veel gemeenten zodra er niemand meer staat ingeschreven, maar dat moet je zelf melden.
Energie loopt door via het vastrecht en de netbeheerkosten, ook bij een vrijwel leeg huis. Reken verder op onderhoud, tuinbijhouden en iemand die regelmatig gaat kijken. Samen komt zo'n leeg huis in dit voorbeeld op ongeveer 390 euro per maand, dus 4.680 euro per jaar, bovenop de zorgkosten die bij wonen en zorg op oudere leeftijd horen.
De tabel hieronder zet die last naast de eigen bijdrage in het eerste jaar, met een verzamelinkomen van 28.000 euro en 50.000 euro spaargeld in het peiljaar. De sprong in maand vijf is het moment waarop de lage bijdrage overgaat in de hoge.
- Eigen bijdrage
- Lasten lege woning
euro per maand bron: rekenvoorbeeld op basis van de CAK-bedragen 2026 augustus 2026
| Maand na de opname | Eigen bijdrage | Lasten lege woning | Totaal per maand |
|---|---|---|---|
| Maand 1 | € 238 | € 390 | € 628 |
| Maand 2 | € 238 | € 390 | € 628 |
| Maand 3 | € 238 | € 390 | € 628 |
| Maand 4 | € 238 | € 390 | € 628 |
| Maand 5 | € 1525 | € 390 | € 1.915 |
| Maand 6 | € 1525 | € 390 | € 1.915 |
| Maand 7 | € 1525 | € 390 | € 1.915 |
| Maand 8 | € 1525 | € 390 | € 1.915 |
| Maand 9 | € 1525 | € 390 | € 1.915 |
| Maand 10 | € 1525 | € 390 | € 1.915 |
| Maand 11 | € 1525 | € 390 | € 1.915 |
| Maand 12 | € 1525 | € 390 | € 1.915 |
Gecontroleerd op rekenvoorbeeld met bedragen en aannames van 2026
Meld de leegstand meteen bij de verzekeraar en bij de geldverstrekker. Een polis die niets weet van een leegstaand huis dekt na een schade vaak alleen nog brand en storm, en dat verschil merk je pas als het misgaat.
Verkopen, verhuren of laten staan
Voor de eigen bijdrage maakt de keuze uiteindelijk weinig uit. Zodra de woning in box 3 valt, telt de WOZ-waarde min de schuld mee in de vermogensbijtelling, en verkoop je hem, dan telt de opbrengst mee. Het verschil zit in box 3 zelf en in de lasten die doorlopen.
Een woning in box 3 wordt belast tegen het forfait voor overige bezittingen van 6,00 procent (2026), spaargeld tegen 1,28 procent. Op dezelfde 340.000 euro scheelt dat in het derde rekenvoorbeeld bijna 4.700 euro belasting per jaar, nog voordat de woonlasten zijn meegeteld. Daar staat tegenover dat een verkoop definitief is en dat de woning in waarde kan stijgen.
Verhuren klinkt aantrekkelijk omdat er huur binnenkomt, maar het beëindigt de box 1-status direct en vraagt toestemming van de geldverstrekker. Zonder die toestemming schend je de hypotheekvoorwaarden en kan de bank de lening opeisen. Tijdelijke verhuur op grond van de Leegstandwet vraagt een vergunning van de gemeente.
Wie de woning binnen de familie wil houden, komt vaak uit bij een verkoop aan een kind of bij samen kopen. Wat daar bij komt kijken staat bij samen met je ouders een huis kopen, inclusief de fiscale kanten van mantelzorg onder één dak.
| Keuze | Wat het jaarlijks doet | Gevolg voor de eigen bijdrage | Waar je op let |
|---|---|---|---|
| Leeg laten staan | doorlopende lasten plus box 3 tegen 6,00% na de termijn | WOZ-waarde min schuld telt mee na twee peiljaren | termijn van twee jaar en de leegstandsclausule |
| Te koop zetten | box 1 blijft tot drie jaar na het jaar van vertrek | pas na de verkoop, via de opbrengst | de verkoopdatum ten opzichte van 1 januari |
| Verkopen | box 3 tegen 1,28% over het spaargeld | de volle opbrengst telt mee na twee peiljaren | de opbrengst is niet meer beschikbaar voor extra zorg |
| Verhuren | huurinkomsten, box 3 en geen renteaftrek | waarde min schuld telt mee na twee peiljaren | toestemming van de geldverstrekker en de verzekeraar |
| Overdragen aan een kind | schenk- of overdrachtsbelasting bij de overdracht | verlaagt het vermogen pas na twee peiljaren | de woning telt tot de overdracht gewoon mee |
Gecontroleerd op regels en forfaits 2026
Als je partner in het huis blijft wonen
Blijft de partner in de gezamenlijke woning, dan is de financiële schade het kleinst. De lage bijdrage blijft gelden, ook na de vierde maand, en de woning blijft het hoofdverblijf van de thuisblijver en dus een eigen woning in box 1 met renteaftrek. Het CAK rekent partners wel als één geheel, met het gezamenlijke inkomen en vermogen uit het peiljaar.
Het huishoudboekje van de thuisblijver verandert toch. De woonlasten blijven volledig staan terwijl er een eigen bijdrage bij komt, en de boodschappen worden niet de helft goedkoper. Reken die situatie een paar jaar vooruit door, want zo'n verblijf duurt vaak langer dan verwacht.
Het kwetsbaarste moment komt bij overlijden. Valt de opgenomen partner weg, dan verdwijnt een deel van het pensioen en blijft de hypotheek op één inkomen staan. Overlijdt juist de thuisblijver, dan staat de woning leeg, gaat de opgenomen partner naar de hoge bijdrage en beginnen de termijnen uit de vorige secties te lopen.
Wat een verblijf in die situatie precies kost, hangt af van het gezamenlijke inkomen. De berekening van de lage en hoge bijdrage staat uitgewerkt bij hoe het CAK je maandbedrag berekent, inclusief het verschil tussen alleenstaanden en partners.
Controleer voordat de opname begint of het nabestaandenpensioen van de pensioenuitvoerder doorloopt bij duurzaam gescheiden leven. Sommige regelingen koppelen dat aan het samenwonen op hetzelfde adres.
Wat de opname doet met de erfenis
De eigen bijdrage stopt op de dag van overlijden. Te veel betaalde bedragen verrekent het CAK met de nalatenschap, en openstaande facturen blijven een schuld van die nalatenschap. De aangifte erfbelasting moet binnen acht maanden na het overlijden binnen zijn, anders loopt er belastingrente.
De woning valt in de erfenis tegen de WOZ-waarde met waardepeildatum 1 januari van het jaar van overlijden, of van het jaar daarna als dat gunstiger is. De hypotheekschuld gaat daar vanaf. Voor een kind is 26.230 euro vrijgesteld in 2026, en over het meerdere geldt 10 procent tot 158.669 euro en 20 procent daarboven.
Wie het vermogen vooraf wil verlagen om de bijdrage te drukken, moet ver vooruit plannen. Een schenking werkt pas door in het peiljaar dat twee jaar later meetelt, en boven de jaarlijkse vrijstelling van 6.908 euro per kind in 2026 kost hij schenkbelasting. Elke 10.000 euro minder vermogen scheelt 400 euro bijtelling per jaar, oftewel ongeveer 33 euro per maand.
Weeg dat eerlijk af tegen de zorg die je van dat geld kunt betalen. Meer over de keuzes rond wonen, geld en familie staat bij wonen, buren en leven.
| Onderdeel van de nalatenschap | Waardering | Bedrag of tarief 2026 |
|---|---|---|
| Eigen woning | WOZ-waarde van het jaar van overlijden of het jaar daarna | afhankelijk van de beschikking |
| Hypotheekschuld | restant op de overlijdensdatum | gaat volledig van de nalatenschap af |
| Vrijstelling kind | per kind | € 26.230 |
| Vrijstelling partner | per partner | € 828.035 |
| Tarief kind eerste schijf | tot € 158.669 boven de vrijstelling | 10% |
| Tarief kind tweede schijf | boven € 158.669 | 20% |
| Termijn aangifte erfbelasting | na de overlijdensdatum | 8 maanden |
Gecontroleerd op vrijstellingen en tarieven 2026
Van de opname naar een kloppend huishoudboekje
Zo loopt het traject en op welke momenten je zelf iets moet regelen.
-
Zet de opnamedatum en de vier maanden in de agenda
De lage bijdrage geldt vanaf de dag van opname en loopt vier maanden door. Reken meteen uit wat de hoge bijdrage gaat worden, want die sprong komt op een vast moment en niet als verrassing. De eerste facturen van het CAK komen vaak later binnen dan de opname zelf.
-
Zoek op welk peiljaar geldt en controleer de gegevens
Voor de bijdrage over 2026 gelden het inkomen over 2024 en het box 3-vermogen op 1 januari 2024. Leg de aangifte over dat jaar naast de beschikking. Klopt het vermogen niet, bijvoorbeeld omdat een rekening op twee namen stond, dan is dat de plek waar de fout zit. De volledige rekenwijze staat bij de berekening van de lage en hoge bijdrage.
-
Beslis wat er met de woning gebeurt
Leeg laten staan, te koop zetten, verhuren of verkopen bepaalt hoelang de woning in box 1 blijft en wanneer hij meetelt voor de bijdrage. Neem die beslissing binnen het eerste jaar, want de termijn van twee jaar bij leegstand loopt vanaf de opname en niet vanaf het moment dat je erover nadenkt.
-
Meld de leegstand bij verzekeraar en geldverstrekker
De meeste polissen eisen een melding zodra een woning langer dan enkele maanden onbewoond is, en beperken daarna de dekking. De geldverstrekker moet het weten omdat de hypotheekvoorwaarden uitgaan van eigen bewoning. Beide meldingen kosten niets en voorkomen dat een schade of een verhuur later een probleem wordt.
-
Zeg op wat bij de oude woonsituatie hoorde
Huurcontract, huurtoeslag, Wmo-voorzieningen, energiecontract, abonnementen en het gebruikersdeel van de gemeentelijke heffingen. Huurtoeslag die doorloopt na de opzegging wordt later teruggevorderd, dus dat is een van de eerste telefoontjes.
-
Regel de volmacht zolang dat nog kan
Zonder levenstestament met een volmacht voor financiën kan niemand de woning verkopen of de hypotheek opzeggen zodra de bewoner niet meer wilsbekwaam is. De familie moet dan bewind aanvragen bij de kantonrechter, wat maanden duurt en jaarlijks verantwoording kost.
-
Controleer de beschikking en gebruik de termijnen
Tegen de beschikking van het CAK maak je binnen zes weken na de dagtekening bezwaar. Is het inkomen sinds het peiljaar flink gedaald, vraag dan een herberekening aan op het huidige inkomen. Voor de bijdrage over 2026 kan dat verzoek tot 1 mei 2027 worden ingediend, en de uitkomst kan ook hoger uitvallen.
Nalopen in het eerste halfjaar na de opname
Doorgerekend: zo pakt het uit
Alleenstaand met een koophuis: 17.832 euro in het eerste jaar
Stel, iemand met AOW-leeftijd verhuist in 2026 naar een verpleeghuis. Het verzamelinkomen over 2024 was 28.000 euro en op 1 januari 2024 stond er 50.000 euro spaargeld. De woning heeft een WOZ-waarde van 350.000 euro met een aflossingsvrije hypotheek van 60.000 euro tegen 4 procent rente.
De woning telt de eerste jaren niet mee, want die staat nog in box 1. Van het spaargeld telt het deel boven het toetsbedrag: 50.000 min 36.952 is 13.048 euro, en 4 procent daarvan is 521,92 euro. Het bijdrageplichtig inkomen komt op 28.521,92 euro.
De lage bijdrage is 10 procent daarvan, dus 2.852,19 euro per jaar, gedeeld door twaalf is afgerond 238 euro per maand. Dat ligt boven het minimum van 212,60 euro, dus dit bedrag staat op de eerste vier facturen.
Vanaf de vijfde maand telt de hoge bijdrage. Stel dat er van het inkomen na belasting 24.000 euro overblijft. Met de bijtelling erbij is dat 24.521,92 euro, min 4.925 euro zak- en kleedgeld en min 1.294 euro leeftijdsaftrek blijft 18.302,92 euro over. Gedeeld door twaalf is dat afgerond 1.525 euro per maand, ruim onder het plafond van 3.061,80 euro.
Daar bovenop lopen de lasten van de lege woning door: 200 euro rente, 45 euro verzekering, 58 euro gemeentelijke heffingen, 55 euro energie en 32 euro onderhoud, samen 390 euro per maand. Het eerste jaar kost dan 4 maal 628 plus 8 maal 1.915, oftewel 17.832 euro. Daar gaat ongeveer 210 euro aan renteaftrek vanaf.
Partner blijft thuis: 339 euro per maand, of ruim 1.300 na de omzetting van de AOW
Stel, een van beide partners verhuist in 2026 naar een verpleeghuis en de ander blijft in het koophuis. Het gezamenlijke verzamelinkomen over 2024 was 40.000 euro en het gezamenlijke box 3-vermogen op 1 januari 2024 was 90.000 euro. De woning telt niet mee, want die blijft het hoofdverblijf van de thuisblijver.
De bijtelling loopt over het partnertoetsbedrag: 90.000 min 73.904 is 16.096 euro, en 4 procent daarvan is 643,84 euro. Het bijdrageplichtig inkomen komt op 40.643,84 euro. De lage bijdrage is 10 procent daarvan gedeeld door twaalf, dus afgerond 339 euro per maand, en die blijft gelden zolang de partner thuis woont.
Wordt de AOW omgezet naar twee alleenstaandenbedragen, dan vervalt die bescherming. Stel dat de opgenomen partner daarna 22.000 euro per jaar overhoudt na belasting en dat het vermogen per persoon op 45.000 euro uitkomt. De bijtelling wordt dan 45.000 min 36.952 is 8.048 euro, maal 4 procent is 321,92 euro.
De hoge bijdrage wordt 22.000 plus 321,92 min 4.925 min 1.294, dus 16.102,92 euro, gedeeld door twaalf is afgerond 1.342 euro per maand. Dat is ruim duizend euro per maand meer dan de 339 euro van hiervoor, oftewel ongeveer 12.000 euro per jaar. De AOW-verhoging moet dat bedrag overtreffen voordat de omzetting iets oplevert.
Verkopen of laten staan: 4.700 euro per jaar verschil in box 3
Stel, dezelfde woning van 350.000 euro met 60.000 euro hypotheek en 50.000 euro spaargeld. De termijn in box 1 is verstreken, dus er moet gekozen worden.
Bij verkoop blijft er 290.000 euro over, samen met het spaargeld 340.000 euro op de volgende peildatum. Het banktegoedenforfait is 1,28 procent (2026), dus 4.352 euro rendement. Na het heffingsvrij vermogen van 59.357 euro is 82,5 procent daarvan belast: 3.590 euro, en tegen 36 procent is dat 1.292 euro belasting per jaar.
Blijft de woning staan, dan rekent de fiscus met 6,00 procent over 350.000 euro, dus 21.000 euro, plus 640 euro over het spaargeld. De schuld van 60.000 euro telt na de drempel van 3.800 euro mee tegen 2,70 procent, wat 1.517 euro aftrek geeft. Het rendement komt op 20.123 euro, waarvan 82,7 procent belast is: 16.642 euro. Tegen 36 procent is dat 5.991 euro per jaar.
Het verschil is 4.699 euro belasting per jaar, en daar komen de 4.680 euro doorlopende woonlasten nog bij. Voor de eigen bijdrage maakt het niets uit: in beide gevallen telt 340.000 euro min het toetsbedrag mee, dus 303.048 euro maal 4 procent is 12.121,92 euro extra bijdrageplichtig inkomen, oftewel ruim 1.010 euro per maand zolang het plafond niet is bereikt.
Tegenover die ruim 9.000 euro per jaar staat de mogelijke waardestijging van de woning en het feit dat een verkoop niet terug te draaien is. Dat is de afweging, en niemand kan hem voor je maken.
Veelgemaakte fouten
De woning meteen te koop zetten zonder de termijnen te kennen
Een woning die leeg staat en te koop staat, blijft tot en met drie jaar na het jaar van vertrek in box 1. Staat hij leeg zonder verkoopplannen, dan is dat maar twee jaar. Wie meteen verkoopt, zet de opbrengst als spaargeld op de eerstvolgende peildatum en verhoogt daarmee de eigen bijdrage twee jaar later met 4 procent van de opbrengst boven het toetsbedrag.
Rekenen op het bedrag van de eerste factuur
De lage bijdrage van de eerste vier maanden is geen indicatie van wat het gaat kosten. Bij een middeninkomen loopt het bedrag daarna op naar meer dan duizend euro per maand. Wie de eerste factuur als maatstaf neemt voor de maandbegroting, komt in maand vijf ruim duizend euro tekort en betaalt dat vaak uit spaargeld dat daarna weer meetelt voor de bijtelling.
De AOW voor ongehuwden aanvragen zonder doorrekenen
De omzetting naar twee alleenstaandenbedragen verhoogt het inkomen van het huishouden, maar beëindigt de lage bijdrage voor de opgenomen partner. In het tweede rekenvoorbeeld kost dat ongeveer 12.000 euro per jaar. Reken beide bedragen naast elkaar door voordat je de aanvraag doet, want terugdraaien is niet vanzelfsprekend.
De verkoop laten passeren in de laatste dagen van december
Vermogen wordt gemeten op 1 januari. Een overdracht op 30 december zet de opbrengst al de volgende dag op de peildatum, terwijl dezelfde overdracht op 5 januari pas een jaar later meetelt. Bij een opbrengst van 290.000 euro scheelt dat een jaar lang ruim 950 euro per maand aan bijdrage. Vraag de notaris om de datum als er speling in zit.
Leegstand niet melden bij verzekeraar en bank
Vrijwel elke opstalpolis kent een leegstandsclausule: na een bepaalde periode zonder bewoning vervalt de dekking voor onder meer waterschade en inbraak. Een gesprongen leiding in een leeg huis kost dan tienduizenden euro's uit eigen zak. De geldverstrekker moet het weten omdat de hypotheek uitgaat van eigen bewoning, zeker bij verhuur.
Denken dat schenken de bijdrage meteen verlaagt
Het CAK kijkt naar het vermogen op 1 januari van het peiljaar, twee jaar eerder. Een schenking in 2026 verlaagt pas de bijdrage over 2028. Boven de jaarlijkse vrijstelling van 6.908 euro per kind in 2026 kost een schenking bovendien schenkbelasting, en het weggegeven geld is niet meer beschikbaar voor extra zorg of vervoer.
De box 3-heffing over de leegstaande woning over het hoofd zien
Zodra de woning naar box 3 gaat, rekent de fiscus met 6,00 procent forfaitair rendement over de WOZ-waarde (2026), waar spaargeld op 1,28 procent staat. Bij een woning van 350.000 euro is dat ruim 5.900 euro belasting per jaar terwijl er niets binnenkomt. Die post staat op de aanslag van het jaar erna en verrast veel families.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de financiële gevolgen van een opname in het verpleeghuis?
Er komt een eigen bijdrage bij van minimaal 212,60 euro per maand in 2026, die na vier maanden meestal fors stijgt. Je AOW kan van het gehuwdenbedrag naar het alleenstaandenbedrag gaan en huurtoeslag stopt bij het opzeggen van een huurwoning. Het eigen huis blijft nog twee tot drie jaar in box 1 en verhuist daarna naar box 3, waar het zowel belasting kost als meetelt voor de bijdrage. Ondertussen lopen de lasten van dat huis gewoon door.
Moet je je huis verkopen als je naar het verpleeghuis gaat?
Nee, verkopen is nooit verplicht. Het CAK stuurt een factuur en kijkt niet waaruit die betaald wordt. Verkopen kan wel nodig zijn om de bijdrage en de doorlopende woonlasten samen te kunnen dragen, want rente, verzekering en gemeentelijke heffingen blijven doorlopen. Reken vooraf uit wat de opbrengst doet met de vermogensbijtelling twee peiljaren later, en vergelijk dat met de box 3-heffing van 6,00 procent (2026) die op de woning zelf drukt.
Hoelang blijft mijn huis in box 1 na opname in een verpleeghuis?
Staat de woning leeg en te koop, dan blijft hij eigen woning tot en met drie jaar na het kalenderjaar waarin je vertrok. Staat hij leeg zonder verkoopplannen, dan geldt de kortere termijn van twee jaar na de opname. Blijft je partner er wonen, dan blijft de woning in box 1 zolang het zijn of haar hoofdverblijf is. Bij verhuur eindigt de box 1-status meteen, ook als de termijn nog niet verstreken is.
Wat gebeurt er met de hypotheekrenteaftrek na de opname?
Die blijft bestaan zolang de woning in box 1 staat, dus tijdens de termijn van twee of drie jaar. Je telt in die periode ook het eigenwoningforfait van 0,35 procent van de WOZ-waarde mee (2026). Zodra de woning naar box 3 verhuist, vervalt de aftrek en vervalt het forfait. De hypotheek wordt dan een box 3-schuld die je vermogen verlaagt boven de drempel van 3.800 euro per persoon en tegen het schuldenforfait van 2,70 procent (2026).
Gaat mijn AOW omhoog als mijn partner in het verpleeghuis wordt opgenomen?
Dat kan. Ziet de SVB de situatie als duurzaam gescheiden leven, dan krijgen beide partners het bedrag voor een alleenstaande, dus 70 procent van het nettominimumloon per persoon in plaats van 50 procent. Het huishouden gaat dan van honderd naar honderdveertig procent. Daar staat tegenover dat de lage eigen bijdrage vervalt en de opgenomen partner naar het hoge tarief gaat. Reken beide kanten door voordat je de wijziging doorgeeft.
Welke toeslagen en regelingen stoppen bij een opname in het verpleeghuis?
Huurtoeslag stopt zodra het huurcontract van de oude woning eindigt, en het abonnementstarief voor Wmo-hulp van 21,80 euro per maand in 2026 vervalt zodra de Wlz-zorg met verblijf begint. De zorgtoeslag loopt door, want je blijft premie betalen voor je zorgverzekering. Geef wijzigingen zelf door, want toeslagen die na de opzegging doorlopen worden later teruggevorderd, inclusief de maanden die er al uitbetaald zijn.
Blijf je premie voor de zorgverzekering betalen in het verpleeghuis?
Ja, de zorgverzekering blijft gewoon bestaan en de premie loopt door. De zorg die je vanuit de Wlz krijgt valt niet onder het eigen risico, maar zorg daarbuiten wel, bijvoorbeeld medicijnen of een ziekenhuisbezoek als de behandeling niet in het zorgprofiel zit. Of huisartsenzorg en medicatie uit de Wlz komen, hangt af van het zorgprofiel met of zonder behandeling. Vraag dat na bij de instelling, want het scheelt in het eigen risico.
Wat kost een leegstaand huis per maand na de opname?
In het rekenvoorbeeld op deze pagina komt dat op ongeveer 390 euro per maand: 200 euro hypotheekrente bij 60.000 euro tegen 4 procent, 45 euro opstalverzekering, 58 euro aan onroerendezaakbelasting en rioolheffing, 55 euro energie en 32 euro onderhoud. Zonder hypotheek blijft ongeveer 190 euro per maand over. Het gebruikersdeel van de afvalstoffenheffing vervalt bij veel gemeenten zodra er niemand meer staat ingeschreven, maar dat moet je zelf melden.
Helpt schenken om de eigen bijdrage te verlagen?
Alleen op termijn. Het CAK rekent met het vermogen op 1 januari van het peiljaar, twee jaar voor het bijdragejaar, dus een schenking in 2026 werkt pas door in 2028. Elke 10.000 euro minder vermogen scheelt 400 euro bijtelling per jaar, ongeveer 33 euro per maand bij de hoge bijdrage. Boven de jaarlijkse vrijstelling van 6.908 euro per kind in 2026 betaalt de ontvanger schenkbelasting, en het geld is niet meer beschikbaar voor extra zorg.
Mag ik het huis verhuren als de eigenaar in een verpleeghuis woont?
Dat mag, maar het heeft gevolgen. De woning verhuist bij verhuur direct naar box 3, de renteaftrek vervalt en de huurinkomsten zelf zijn onbelast terwijl de waarde wel forfaitair belast wordt. De geldverstrekker moet toestemming geven, want de hypotheekvoorwaarden gaan uit van eigen bewoning. Voor tijdelijke verhuur in afwachting van verkoop heb je een vergunning op grond van de Leegstandwet nodig, die de gemeente afgeeft. Meld het ook bij de opstalverzekeraar.
Wat gebeurt er financieel als de opgenomen bewoner overlijdt?
De eigen bijdrage stopt op de dag van overlijden en het CAK verrekent te veel betaalde bedragen met de nalatenschap. Openstaande facturen blijven een schuld van die nalatenschap. De woning valt in de erfenis tegen de WOZ-waarde, verminderd met de hypotheekschuld. Voor een kind is 26.230 euro vrijgesteld in 2026, daarboven geldt 10 procent tot 158.669 euro en 20 procent over het meerdere. De aangifte erfbelasting moet binnen acht maanden binnen zijn.
Kan ik de eigen bijdrage spreiden als het geld in het huis vastzit?
Het CAK kent betalingsregelingen en kijkt daarbij naar wat er maandelijks binnenkomt, niet naar wat er in stenen zit. Vraag de regeling aan zodra je ziet dat de hoge bijdrage niet uit het inkomen te betalen is, dus liever in maand drie dan in maand zes. Is het inkomen sinds het peiljaar sterk gedaald, vraag dan ook een herberekening aan; voor 2026 kan dat tot 1 mei 2027.
Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt
Het meeste regel je zelf. De aanvraag bij het CIZ kost niets, bezwaar bij het CAK kost niets, en bij een Wlz-indicatie heb je recht op gratis onafhankelijke cliëntondersteuning via het zorgkantoor. Die ondersteuner helpt bij de keuze tussen verblijf en zorg thuis, en dat is financieel de keuze die het meest uitmaakt.
Bij de notaris ligt de grens anders. Een levenstestament met een volmacht voor financiën en zorg kost doorgaans tussen de 300 en 700 euro per akte en voorkomt dat de familie later bewind moet aanvragen bij de kantonrechter. Zonder die volmacht kan niemand de woning verkopen of de hypotheek opzeggen zodra de bewoner niet meer wilsbekwaam is.
Een fiscalist of financieel planner verdient zich terug zodra een eigen woning, een aanzienlijk vermogen en een opname samenkomen. Dan gaat het over de volgorde: eerst de termijn in box 1 uitzitten of meteen verkopen, wel of niet verhuren, en wat dat doet met de aangifte, de bijdrage en de erfenis. Reken op 150 tot 250 euro per uur en vraag vooraf om een schatting van het aantal uren.
Twijfel je of een bedrag op de beschikking klopt, bel dan eerst het CAK zelf: dat legt de berekening desgevraagd na en dat kost alleen wachttijd. Gaat het om de vraag wat de thuisblijvende partner overhoudt, dan helpt een gesprek bij de woonvormen en zorgkosten bij ouder worden om eerst de opties op een rij te zetten. Wij informeren en adviseren niet over jouw specifieke situatie.
Bronnen en controle
- Berekening lage eigen bijdrage Wlz CAK geraadpleegd 22 augustus 2026
- Berekening hoge eigen bijdrage Wlz CAK geraadpleegd 22 augustus 2026
- Wlz in 2026: wat er verandert aan de eigen bijdrage CAK geraadpleegd 22 augustus 2026
- Zorg vanuit de Wlz CAK geraadpleegd 22 augustus 2026
- Verpleeghuizen en zorginstellingen Rijksoverheid geraadpleegd 22 augustus 2026