Kortsluiting in huis: hoe het ontstaat en wat je eraan doet
Kortsluiting is een directe verbinding tussen de fase en de nul of de aarde, zonder apparaat ertussen dat de stroom afremt. De stroom loopt daardoor in een fractie van een seconde op tot honderden amperes, en de installatieautomaat in de meterkast schakelt de groep af voordat de leiding warm wordt. In verreweg de meeste gevallen zit de fout in een apparaat, een snoer of een stopcontact en niet in de vaste bedrading, en die vind je zelf terug door alles los te koppelen en de groep een voor een op te bouwen.
- 230 volt netspanning spanning tussen de fase en de nul in elke groep
- 16 ampere NEN 1010 gebruikelijke beveiliging per groep in een woning
- < 0,1 seconde norm tijd waarin een B16-automaat een kortsluiting afschakelt
- € 60 - € 90 2026 uurtarief van een elektricien inclusief btw
- 1 juli 2022 wet sindsdien zijn rookmelders op elke woonlaag verplicht
Gecontroleerd op augustus 2026
Wat kortsluiting is en wat er in die fractie van een seconde gebeurt
Stroom loopt van de fase naar de nul en onderweg zit een apparaat dat die stroom afremt: een lamp, een motor, een verwarmingselement. Raken de fase en de nul elkaar zonder zo'n verbruiker ertussen, dan verdwijnt die rem en schiet de stroom omhoog tot honderden ampere. Dat is kortsluiting, en het is de reden dat elke groep in de meterkast een eigen beveiliging heeft.
Wat je ervan merkt is een korte knal of een felle vonk, soms een zwart plekje, en daarna is het stil. De installatieautomaat van de groep schakelt bij zo'n stroomstoot binnen een tiende van een seconde af. Dat is geen storing maar precies de bedoeling: de beveiliging haalt de spanning eraf voordat de koperen leiding in de muur warm genoeg wordt om de isolatie te laten smelten.
Kortsluiting kan ook tussen de fase en de aarde ontstaan. Het effect is hetzelfde, alleen komt de aardlekschakelaar er dan vaak eerst uit, omdat die al bij 30 milliampere lekstroom afschakelt. Welke schakelaar eruit valt, vertelt je dus iets over waar de fout zit.
Het verschil met overbelasting
Overbelasting is iets anders dan kortsluiting, ook al valt dezelfde automaat eruit. Bij overbelasting is er niets stuk: er hangt gewoon te veel vermogen aan een groep die maar 16 ampere aankan, ongeveer 3.600 watt bij 230 volt. De automaat wordt dan langzaam warm en schakelt na tientallen seconden tot minuten af.
Bij kortsluiting gaat het zonder aanloop: de automaat klapt op hetzelfde moment eruit dat je de stekker erin duwt of de schakelaar omzet. Herken je dat verschil, dan weet je meteen of je moet zoeken naar een defect of naar te veel apparaten op een groep. Hoeveel je per groep kwijt kunt, staat in de gids over het vermogen per groep.
Hoe kortsluiting ontstaat en waar het in huis misgaat
De vraag hoe je kortsluiting krijgt heeft een saai antwoord: bijna altijd doordat twee draden elkaar raken die elkaar niet horen te raken, of doordat er iets geleidends tussen zit dat er niet hoort. Water, koolstof van een eerdere vonk, een metaalsplinter of een verkleumde isolatie doen allemaal hetzelfde.
De oorzaak van kortsluiting in huis zit veel vaker in een los apparaat of een snoer dan in de vaste installatie in de muur. Kabels in de muur liggen beschermd en gaan tientallen jaren mee; een snoer wordt geknikt, opgerold, tussen een deur geklemd en met een stofzuiger geraakt. Kijk daarom eerst naar wat er beweegt en pas daarna naar wat er vastzit.
Er is nog een categorie die mensen zelden verwachten: de langzame kortsluiting. Een klem die net niet meer klemt of een stekkerpen die iets te veel speling heeft, maakt bij elke inschakeling een minuscule vonk. Die vonk laat koolstof achter, koolstof geleidt, en na een paar honderd keer is het spoor breed genoeg voor een echte sluiting.
De onderstaande tabel geeft de oorzaken die een installateur in een woning het meest tegenkomt, met het signaal waaraan je ze herkent.
| Waar het misgaat | Wat er precies gebeurt | Waaraan je het herkent |
|---|---|---|
| Snoer van een apparaat | Koperdraadjes breken bij een knik en raken elkaar | De automaat valt zodra je het snoer beweegt of oprolt |
| Stekker of stekkerdoos | Een losse ader in de stekker raakt de andere pool | Verkleurde pennen, een warme stekker, een brandlucht |
| Stopcontact | Een klem laat los, de draad zwiept tegen de andere klem | Knal bij het insteken, zwarte rand rond de gaten |
| Apparaat met een verwarmingselement | Het element scheurt en maakt contact met de behuizing | Valt altijd op hetzelfde moment in het programma |
| Vocht en water | Water overbrugt de fase en de nul of de aarde | Alleen na een lekkage, bij regen of in een natte ruimte |
| Boren of spijkeren in een muur | De boor gaat dwars door een leiding heen | Knal tijdens het klussen, groep valt en blijft vallen |
| Knaagdier op zolder of in een kruipruimte | Isolatie is weggeknaagd tot op het koper | Vallende groep zonder aanwijsbaar apparaat, keutels in de buurt |
Boor nooit blind in een muur waar een stopcontact of schakelaar onder of boven zit. Leidingen lopen recht omhoog of opzij vanaf het inbouwdoosje, en juist daar zit de plek waar mensen een kast ophangen.
Wie valt er in de meterkast en wat zegt dat
De eerste stap na een knal is niet zoeken maar kijken. Welke schakelaar staat er naar beneden? De installatieautomaat van een groep beschermt de leiding tegen overbelasting en kortsluiting. De aardlekschakelaar beschermt jou tegen een stroom die via je lichaam naar de aarde weglekt. Een aardlekautomaat is die twee in een module en beveiligt maar een groep.
Valt alleen de smalle automaat van de wasmachinegroep, dan zit de fout in die groep en heb je je zoekgebied meteen tot een paar stopcontacten teruggebracht. Valt de brede aardlekschakelaar met alle groepen eronder, dan is er sprake van een lekstroom naar aarde en kan de fout in elk van die groepen zitten.
In woningen van voor de jaren tachtig zit soms nog een schroefzekering met een smeltdraad in plaats van een automaat. Die doet hetzelfde werk, maar is eenmalig: het draadje smelt en de patroon moet vervangen worden. Hoe zo'n oudere kast is opgebouwd, staat in de gids over de elektrische installatie in huis.
| Wat er is afgeschakeld | Waar de fout waarschijnlijk zit | Wat je als eerste doet |
|---|---|---|
| Een smalle automaat, direct bij het inschakelen | Kortsluiting in een apparaat, snoer of stopcontact van die groep | Alle stekkers van die groep eruit en de automaat weer omhoog |
| Een smalle automaat, pas na een paar minuten | Overbelasting: te veel vermogen op een groep van 16 ampere | Een grootverbruiker naar een andere groep verplaatsen |
| De brede aardlekschakelaar | Lekstroom naar aarde, vaak vocht of een verwarmingselement | Groepen een voor een uitzetten en opnieuw inschakelen |
| Aardlekschakelaar en automaat tegelijk | Kortsluiting tussen fase en aarde, meestal in vaste bedrading | Groep uit laten en laten nameten |
| De hoofdschakelaar of de hoofdzekering | Zware fout of een aansluiting die te zwaar belast wordt | Netbeheerder bellen, hier kom je zelf niet aan |
| Niets, maar er is wel spanning weg | Storing in de straat of een defecte automaat | Bij de buren vragen of zij ook zonder stroom zitten |
Gecontroleerd op augustus 2026
Kortsluiting in een stopcontact
Een stopcontact dat kortsluiting maakt, geeft dat meestal luid aan: een knal op het moment dat je een stekker insteekt, een blauwe flits en daarna een dode groep. Achter de pot zitten twee of drie draden in veerklemmen of schroefklemmen. Laat er een los, dan hangt hij vrij in het inbouwdoosje en raakt hij vroeg of laat de andere klem.
De tweede veelvoorkomende oorzaak zit in de pennen. Wie een stekker scheef of half insteekt, laat een pen even langs de rand van de klem schrapen. Er springt een vonk over, er blijft een zwart koolspoor achter, en koolstof geleidt. Elke volgende keer wordt het spoor iets breder tot er permanent contact ontstaat.
Een stopcontact kan door kortsluiting echt kapot gaan. Het kunststof rond de klemmen smelt, de veerkracht verdwijnt en de klem klemt niet meer. Zie je verkleuring, een bruine rand of ruik je die typische zoete brandlucht, dan is vervangen de enige route. Een gesmolten stopcontact terugschroeven en hopen dat het goed gaat, is de manier waarop een klein probleem een brand wordt.
Werk aan een stopcontact begint altijd met het uitzetten van de groep en het controleren met een spanningszoeker dat er echt geen spanning meer op staat. Welke draad welke kleur heeft, lees je in de gids over de kleuren van stroomdraden. In natte ruimtes gelden extra regels over de plek van een stopcontact; die staan in de gids over het stopcontact in de badkamer.
Vervang bij een verbrand stopcontact ook het laatste stukje draad. Het koper is bij de klem vaak verkleurd en bros geworden; een centimeter afknippen en opnieuw strippen kost niets en voorkomt dat het nieuwe stopcontact hetzelfde overkomt.
Kortsluiting bij een lamp, een snoer of een stekkerdoos
Een lamp die bij het aanknippen de groep eruit gooit, is een klassieker. Bij een gloeilamp of halogeenlamp gebeurde dat bij het doorbranden: de gloeidraad valt op zichzelf terug en veroorzaakt een korte sluiting. Bij led zit de fout vaker in de voeding in de fitting of in de driver van een ledstrip.
Kortsluiting bij een lamp los je op door de volgorde aan te houden: groep uit, lamp eruit, groep weer aan. Blijft de automaat nu staan, dan was het de lamp en ben je klaar. Valt hij opnieuw, dan zit de fout in de fitting, het snoer of de aansluiting in het plafond. Een fitting met verbrande contacten of een aansluiting waar de draadjes uit de kroonsteen steken, is dan de eerstvolgende plek om te kijken.
Een stekkerdoos veroorzaakt zelden echte kortsluiting, maar wel het opwarmen dat eraan voorafgaat. Stekkerdozen aan elkaar koppelen levert een keten waarin elke overgang weerstand en dus warmte geeft. Een kabelhaspel die je niet volledig afrolt, kan zo warm worden dat de isolatie zacht wordt en de aders elkaar raken. Grote verbruikers zoals een wasdroger, vaatwasser of frituurpan horen daarom rechtstreeks in een geaard stopcontact.
| Situatie | Wat er waarschijnlijk aan de hand is | Wat je ermee doet |
|---|---|---|
| Groep valt op het moment dat de lamp doorbrandt | Sluiting in de gloeidraad of de ledvoeding | Lamp vervangen, groep weer inschakelen |
| Groep blijft vallen met de lamp eruit | Fitting, snoer of aansluiting in het plafond | Lichtpunt laten nakijken, groep uit laten |
| Alleen een dimmer of trafo geeft problemen | Ledlamp die niet bij de dimmer past of een defecte trafo | Passende dimbare lamp of trafo, anders vervangen |
| Stekkerdoos wordt warm of verkleurt | Te veel vermogen of een slecht contact in de doos | Doos vervangen en het vermogen verdelen |
| Kabelhaspel wordt heet bij zwaar gereedschap | Opgerolde kabel kan de warmte niet kwijt | Haspel volledig afrollen voor gebruik |
| Snoer geeft alleen problemen als je eraan beweegt | Gebroken koperdraadjes vlak bij de stekker of het apparaat | Snoer vervangen, niet repareren met tape |
Een apparaat opsporen dat kortsluiting maakt
De zoekmethode is bij elke kortsluiting hetzelfde en kost een kwartier. Zet de groep uit die is gevallen. Trek alle stekkers van die groep uit het stopcontact, ook de opladers en de klokradio's die je normaal niet ziet. Zet de automaat weer omhoog. Blijft hij staan, dan zit de fout in een apparaat en niet in de bedrading.
Steek daarna de stekkers een voor een terug en zet het apparaat ook echt aan. De boosdoener verraadt zich op het moment dat de automaat opnieuw valt. Blijft de automaat direct vallen terwijl er niets is aangesloten, dan zit de kortsluiting in de vaste leiding en houdt het zelf uitzoeken op: dan is meten nodig en dat is werk voor een installateur.
Of een apparaat met kortsluiting te repareren is, hangt af van waar het misgaat. Een gebroken snoer of een versleten stekker is een goedkope reparatie. Een doorgeslagen verwarmingselement in een wasmachine of vaatwasser is te vervangen, maar de arbeidsuren tellen snel aan. Zit de fout in de printplaat of de motorwikkeling, dan is vervangen bijna altijd goedkoper.
| Onderdeel | Reparatie zinvol? | Richtprijs 2026 inclusief btw |
|---|---|---|
| Snoer of stekker van klein apparaat | Ja, als het apparaat verder gezond is | € 10 tot € 30 aan materiaal |
| Verwarmingselement wasmachine of vaatwasser | Ja, bij een apparaat jonger dan acht jaar | € 100 tot € 200 inclusief voorrijden |
| Motor of pomp in een witgoedapparaat | Alleen bij een duur of jong apparaat | € 150 tot € 350 |
| Printplaat of besturing | Zelden, het onderdeel kost bijna een nieuw apparaat | € 200 tot € 400 |
| Ledlamp of ledstrip met defecte driver | Nee, de driver zit meestal vast in de lamp | Vervangen, € 5 tot € 40 |
| Stopcontact met verbrande klemmen | Nee, altijd vervangen | € 40 tot € 150 gemonteerd |
Gecontroleerd op augustus 2026, marktindicatie
Is kortsluiting gevaarlijk?
Kortsluiting op zichzelf is in een moderne installatie geen ramp: de automaat doet zijn werk en er gebeurt verder niets. Gevaarlijk wordt het op drie momenten. Als de beveiliging niet of te laat afschakelt, als je met je hand tussen de fase en de aarde zit, en als er een sluimerend slecht contact zit dat wel warmte maakt maar te weinig stroom trekt om de automaat te laten vallen.
Die derde situatie veroorzaakt de meeste schade. Een klem die net niet meer klemt, geeft een overgangsweerstand die het kunststof langzaam laat verkolen. De automaat merkt daar niets van, want de stroom blijft onder de 16 ampere. Vandaar dat een warm stopcontact, een bruine verkleuring of een brandlucht een reden is om die groep uit te zetten en niet om af te wachten.
Kortsluiting in een stopcontact kan brand veroorzaken, zeker als er stof, een gordijn of een bank vlak bij zit. Sinds 1 juli 2022 zijn rookmelders in elke woning verplicht, op iedere verdieping met een woonkamer, slaapkamer of keuken. Dat is de goedkoopste bescherming tegen precies dit soort schade. Ruik je bij een knal ook gas, verlaat dan eerst de woning en volg de aanpak uit de gids over een gaslek, want een vonk en gas gaan slecht samen.
De opstalverzekering en de inboedelverzekering dekken brandschade door kortsluiting normaal gesproken. Schade aan het apparaat dat de kortsluiting zelf veroorzaakte valt daar meestal buiten; dat is een defect en geen brandschade. Wie zelf aan de vaste installatie heeft gewerkt zonder dat het volgens de norm is uitgevoerd, kan bij een grote schade wel discussie krijgen over de uitkering.
Een automaat die je meteen weer omhoog duwt zonder te weten waarom hij viel, is geen oplossing. Blijft hij na twee pogingen vallen, laat de groep dan uit staan tot je de oorzaak hebt gevonden.
Kortsluiting voorkomen in een oudere installatie
Woningen van voor 1975 hebben vaak geen aardlekschakelaar en soms nog stoffen of ongeaarde bedrading. Een kortsluiting wordt daar nog steeds afgeschakeld door de smeltveiligheid, maar de bescherming tegen lekstroom ontbreekt en de isolatie is na vijftig jaar hard geworden. Een doormeting laat zien of het bij bijplaatsen blijft of dat de bedrading toe is aan vervanging.
Bij het kopen van een woning is dat een verstandige uitgave, net als na waterschade in de meterkast en voordat er een laadpaal of warmtepomp bij komt. De installateur meet de isolatieweerstand, de aarding en de uitschakeltijd en legt de uitkomst vast in een rapport. Wat een kast, een groep of een meting kost, staat hieronder. Voor het onderhoud aan de rest van het huis houdt de onderhoudsgids dezelfde volgorde aan: eerst weten wat er is, dan pas offertes vragen.
Wie gas en elektra tegen elkaar afweegt bij een verbouwing, zet er meestal meer groepen bij dan hij denkt nodig te hebben. Een inductiekookplaat, een warmtepomp en een laadpaal vragen elk een eigen groep. De vergelijking tussen beide energiedragers staat in de gids over gas en elektra naast elkaar.
| Werk | Richtprijs 2026 | Toelichting |
|---|---|---|
| Stopcontact vervangen na kortsluiting | € 40 tot € 150 | Materiaal plus voorrijden en een half uur werk |
| Storing zoeken in een groep | € 100 tot € 250 | Voorrijkosten plus een tot twee uur meten |
| Beschadigde leiding herstellen met hakwerk | € 200 tot € 400 | Stucwerk en schilderwerk niet inbegrepen |
| Nieuwe groep vanaf de kast aanleggen | € 250 tot € 600 | Afhankelijk van de afstand en het aantal punten |
| Installatie laten doormeten met rapport | € 200 tot € 400 | Isolatieweerstand, aarding en uitschakeltijd |
| Groepenkast van 6 tot 8 groepen met 2 aardlekschakelaars | € 800 tot € 1.500 | Inclusief montage en aansluiten van bestaande groepen |
| Uurtarief elektricien | € 60 tot € 90 per uur | Plus € 25 tot € 50 voorrijkosten |
Gecontroleerd op augustus 2026, marktindicatie inclusief btw
Zo spoor je een kortsluiting op
Een kwartier werk in vaste volgorde, waarbij je na elke stap weet of je verder moet zoeken.
-
Kijk welke schakelaar is gevallen
Open de meterkast en noteer of een smalle automaat, de brede aardlekschakelaar of allebei naar beneden staan. Dat bepaalt of je een kortsluiting of een lekstroom zoekt en in welke groep.
-
Zet de gevallen groep uit en haal alles eruit
Trek alle stekkers uit de stopcontacten van die groep, ook opladers en klokken. Doe dit voordat je iets inschakelt, anders krijg je bij de volgende poging opnieuw een vonk op dezelfde plek.
-
Schakel de groep weer in
Blijft de automaat staan, dan zit de fout in een aangesloten apparaat. Valt hij direct opnieuw met alles losgekoppeld, dan zit de kortsluiting in de vaste leiding of in een aansluitpunt en stop je hier met zelf zoeken.
-
Sluit de apparaten een voor een aan
Steek elke stekker terug en zet het apparaat ook echt aan; veel defecten laten zich pas zien onder belasting. Valt de automaat, dan heb je de veroorzaker in je hand.
-
Bekijk het stopcontact en het snoer van dichtbij
Let op verkleuring, smeltplekken en een zoete brandlucht. Een aangetast stopcontact wordt vervangen, een snoer met gebroken aders ook. Een reparatie met isolatietape houdt hier geen stand.
-
Herstel of vervang wat stuk is
Werk aan een stopcontact doe je met de groep uit en met een spanningszoeker als controle; de kleurcodes van de draden vertellen je welke ader waar hoort. Twijfel je, laat het dan doen.
-
Controleer of het probleem echt weg is
Zet de groep aan en belast hem zoals je normaal doet. Test tegelijk de aardlekschakelaar met de testknop, want die had misschien ook een tik te verwerken.
-
Laat meten als de oorzaak niet boven water komt
Een fout in de vaste bedrading vind je alleen met meetapparatuur. Reken op een tot twee uur zoeken, en vraag om het meetrapport zodat je weet wat er is nagekeken.
Check dit na een kortsluiting
Doorgerekend: zo pakt het uit
Een stopcontact dat na een knal dood blijft
Stel, de automaat van de woonkamergroep valt op het moment dat je de stofzuiger insteekt. Alle stekkers eruit, automaat omhoog: hij blijft staan. De stofzuiger op een ander stopcontact werkt gewoon. De fout zit dus in dat ene stopcontact, en bij het losschroeven blijkt een klem verkoold.
Zelf vervangen kost een randaardestopcontact van 8 euro plus een half uur werk. Laat je het doen, dan reken je met een voorrijtarief van 35 euro, een uurtarief van 75 euro en een half uur werk: 35 + 37,50 + 8 = 80,50 euro. De meeste elektriciens rekenen een heel uur als minimum, waarmee je op 35 + 75 + 8 = 118 euro uitkomt.
Blijkt de leiding achter het stopcontact ook aangetast, dan komt daar een uur bij voor het doorverbinden in een lasdoos plus 15 euro materiaal: 118 + 75 + 15 = 208 euro. Nog steeds een fractie van de 800 tot 1.500 euro voor een nieuwe groepenkast, en die is hier ook niet aan de orde.
Door een leiding geboord bij het ophangen van een kast
Stel, je boort boven een stopcontact in de slaapkamer en er klinkt een klap. De automaat valt en de stopcontacten in die kamer doen het niet meer. Zelf uitzoeken heeft hier geen zin, want de beschadiging zit in de muur.
De elektricien rekent 35 euro voorrijkosten en 75 euro per uur. Het lokaliseren en vrijhakken kost een uur, het herstellen met een lasdoos en nieuwe aders een tweede uur, materiaal 20 euro. Dat komt op 35 + 150 + 20 = 205 euro. Het dichtzetten van de sleuf en het schilderwerk doe je zelf, anders rekent een stukadoor daar 100 tot 200 euro bovenop en kom je uit rond de 350 euro.
Ligt de leiding zo ongelukkig dat herstel niet kan, dan wordt er een nieuwe leiding vanaf de meterkast getrokken: 250 tot 600 euro afhankelijk van de afstand. Een leidingzoeker van 40 euro vooraf had het hele bedrag bespaard.
Wasmachine die de groep eruit gooit: repareren of vervangen
Stel, je wasmachine is zes jaar oud, kostte 600 euro en gooit de groep eruit zodra het water wordt opgewarmd. Dat patroon wijst op het verwarmingselement, dat sluiting maakt naar de behuizing. De monteur rekent 40 euro voorrijkosten, een uur arbeid van 60 euro en 45 euro voor het element: 145 euro in totaal.
Een vergelijkbare nieuwe machine kost 550 euro. Een wasmachine gaat gemiddeld tien tot twaalf jaar mee, dus je koopt met die 145 euro naar verwachting nog vier tot zes jaar gebruik. Per jaar is dat 24 tot 36 euro, tegenover 46 tot 55 euro per jaar bij een nieuwe machine van 550 euro over twaalf jaar.
Repareren wint hier dus, tenzij de monteur bij het openen ook een versleten lager of een aangetaste printplaat aantreft. Loopt de rekening op boven de 250 euro, dan draait de rekensom om en is vervangen de voordeligere route.
Veelgemaakte fouten
De automaat blijven omhoogduwen
Elke poging levert opnieuw een vonk op de plek van de fout. Het koolspoor wordt breder, het kunststof verkoolt verder en een stopcontact dat na een vervanging van 40 euro weer goed was, wordt een leiding die opengehakt moet worden voor 200 tot 400 euro.
Kortsluiting en overbelasting door elkaar halen
Wie een overbelaste groep als kortsluiting behandelt, gaat apparaten uitpluizen die niets mankeren. Kijk naar het moment: direct bij het inschakelen is kortsluiting, pas na een minuut of langer is te veel vermogen op een groep van 16 ampere.
Een verbrand stopcontact terugschroeven
Gesmolten kunststof veert niet terug en de klem klemt niet meer. Het contact wordt warm zonder dat de automaat valt, en dat is precies de situatie waarin een sluimerende fout brand wordt. Vervangen kost een tientje aan materiaal.
Een snoer repareren met isolatietape
Tape houdt de aders niet op hun plek en de trekontlasting ontbreekt. Bij de eerste keer oprollen breken de resterende koperdraadjes en zit je op dezelfde plek weer met een sluiting. Een nieuw snoer of een nieuwe stekker kost 10 tot 30 euro.
Stekkerdozen aan elkaar koppelen
Elke overgang geeft weerstand en dus warmte, en de optelsom van vermogens overschrijdt al snel wat de doos aankan. Een wasdroger, vaatwasser of frituurpan hoort rechtstreeks in een stopcontact, niet achter twee dozen op rij.
Zelf aan de vaste installatie werken zonder de groep uit te zetten
Het levert niet alleen kans op een schok op, maar ook op een sluiting tussen fase en nul op het moment dat je de draad uit de klem trekt. Groep uit, controleren met een spanningszoeker en pas dan schroeven.
Een warm stopcontact laten zitten omdat er verder niets gebeurt
Warmte zonder vallende automaat betekent een slecht contact dat langzaam verkoolt. De beveiliging merkt dat niet, want de stroom blijft onder de 16 ampere. Dit is de fout die de meeste elektrische woningbranden veroorzaakt.
Veelgestelde vragen
Wat is kortsluiting precies?
Kortsluiting is een directe verbinding tussen de fase en de nul of tussen de fase en de aarde, zonder apparaat ertussen dat de stroom afremt. De weerstand valt daardoor bijna helemaal weg en de stroom loopt op tot honderden ampere. De installatieautomaat van die groep schakelt binnen een tiende van een seconde af, zodat de leiding in de muur niet warm wordt.
Hoe ontstaat kortsluiting in huis?
Bijna altijd doordat twee geleiders elkaar raken die elkaar niet horen te raken. Een gebroken snoer bij een knik, een losgeschoten draad achter een stopcontact, een gescheurd verwarmingselement, water dat de fase en de nul overbrugt of een boor die dwars door een leiding gaat. Ook koolstof van een eerdere vonk geleidt en maakt het spoor bij elke volgende keer breder.
Hoe krijg je kortsluiting door verkeerd gebruik?
De vaakst voorkomende manieren zijn een stekker scheef of half insteken, een snoer strak om een apparaat wikkelen, een kabelhaspel gebruiken zonder hem af te rollen en stekkerdozen aan elkaar koppelen. Verder zorgt vocht in een buitengroep, een schuurbeurt langs een leiding of een gordijn tegen een warm stopcontact voor situaties waarin een sluiting kan ontstaan.
Is kortsluiting gevaarlijk?
In een installatie met werkende beveiliging valt de schade meestal mee: de automaat schakelt af en er gebeurt verder niets. Gevaarlijk wordt het als de beveiliging ontbreekt of te traag is, als je zelf tussen de fase en de aarde zit, en vooral bij een slecht contact dat warmte maakt zonder dat er genoeg stroom loopt om de automaat te laten vallen. Die laatste situatie veroorzaakt de meeste brand.
Wat moet je doen bij kortsluiting in een stopcontact?
Zet de groep uit die is gevallen en laat hem uit. Haal alle stekkers uit de stopcontacten van die groep en schakel de automaat weer in. Blijft hij staan, sluit dan een voor een aan tot je de veroorzaker vindt. Zie je verkleuring, smeltplekken of ruik je een brandlucht bij het stopcontact zelf, dan wordt het vervangen en niet teruggeschroefd.
Kan een stopcontact kapot gaan door kortsluiting?
Ja. De hitte van de vonk laat het kunststof rond de klemmen smelten, waardoor de veerkracht verdwijnt en de klem de pen niet meer stevig vasthoudt. Een verkoolde rand rond de gaten of een bruine verkleuring betekent vervangen. Knip meteen het laatste stukje draad eraf en strip opnieuw, want ook het koper is bij de klem vaak aangetast.
Hoe los je kortsluiting bij een lamp op?
Zet de groep uit, draai de lamp eruit en schakel de groep weer in. Blijft de automaat staan, dan lag het aan de lamp en is een nieuwe voldoende. Valt de automaat opnieuw met een lege fitting, dan zit de fout in de fitting, het snoer of de aansluiting in het plafond. Bij een dimmer of ledtrafo is een niet passende ledlamp een veelvoorkomende oorzaak.
Kan een stekkerdoos kortsluiting veroorzaken?
Een stekkerdoos veroorzaakt zelden een echte sluiting, maar wel de opwarming die eraan voorafgaat. Meerdere dozen op elkaar, een losse contactveer of te veel vermogen maakt de overgangen heet, waarna de isolatie zacht wordt en de aders elkaar kunnen raken. Grote verbruikers horen rechtstreeks in een stopcontact en een kabelhaspel rol je altijd volledig af.
Kun je een apparaat met kortsluiting repareren?
Dat hangt van het onderdeel af. Een snoer of stekker vervangen kost 10 tot 30 euro aan materiaal en is bijna altijd de moeite waard. Een verwarmingselement in een wasmachine of vaatwasser kost 100 tot 200 euro gemonteerd en loont bij een apparaat jonger dan acht jaar. Een defecte printplaat of motorwikkeling kost zo veel dat vervangen meestal voordeliger is.
Kan kortsluiting in een stopcontact brand veroorzaken?
Ja, vooral wanneer er stof, een gordijn of meubilair vlak bij zit en de beveiliging niet snel genoeg afschakelt. Gevaarlijker nog is het slechte contact dat wel warmte maakt maar te weinig stroom trekt om de automaat te laten vallen. Rookmelders zijn sinds 1 juli 2022 op elke woonlaag verplicht en vormen hier de goedkoopste bescherming.
Wat als de groep blijft vallen terwijl er niets is aangesloten?
Dan zit de kortsluiting in de vaste bedrading, in een aansluitpunt of in een lichtpunt. Zelf zoeken heeft geen zin meer, want de fout zit achter de muur en is alleen met meetapparatuur te vinden. Laat de groep uit staan en reken op een tot twee uur zoekwerk voor een elektricien, ongeveer 100 tot 250 euro inclusief voorrijkosten in 2026.
Wat doe je bij kortsluiting in de auto?
Een auto werkt op 12 volt gelijkspanning en heeft geen groepenkast maar een zekeringkast, meestal onder de motorkap en in het dashboard. Een doorgebrande zekering vervang je door een exemplaar met dezelfde ampereaanduiding, nooit door een zwaardere. Brandt de nieuwe zekering meteen weer door, dan zit er een sluiting in de bedrading en is dat werk voor een garage.
Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt
Het opsporen van een kortsluiting in apparaten doe je prima zelf: stekkers eruit, groep aan, een voor een terug. Vanaf het moment dat de automaat blijft vallen zonder dat er iets is aangesloten, houdt dat op, want dan zit de fout in de vaste bedrading en is meten nodig. Reken in 2026 op 60 tot 90 euro per uur inclusief btw voor een elektricien, plus 25 tot 50 euro voorrijkosten, en op 200 tot 400 euro voor een volledige doormeting met rapport. Die doormeting verdient zichzelf terug bij de aankoop van een woning van voor 1975, na waterschade in de meterkast en voordat er een laadpaal of warmtepomp bij komt: het rapport vertelt je of het bij een extra aardlekschakelaar blijft of dat de bedrading van de woning aan vervanging toe is. Voor de hoofdaansluiting en de hoofdzekering is de netbeheerder het enige loket. Is er brand of schroeischade geweest, meld dat dan bij je verzekeraar voordat je gaat herstellen, want een hersteld stopcontact laat zich achteraf niet meer beoordelen.