Trouwen in gemeenschap van goederen: wat er met je huis gebeurt

Wat je afspreekt zonder dat je iets tekent

Wie trouwt en niet langs de notaris gaat, trouwt in gemeenschap van goederen. Dat gebeurt van rechtswege op het moment dat het huwelijk wordt voltrokken, en voor een geregistreerd partnerschap geldt precies hetzelfde. Je tekent er niets voor en je betaalt er niets voor.

Sinds 1 januari 2018 is de standaard de beperkte gemeenschap. Niet meer alles wordt gedeeld, alleen wat je samen opbouwt. Hoe die keuze zich verhoudt tot een samenlevingscontract of ongehuwd samenwonen, staat in het overzicht over samenwonen en trouwen.

De wet zet drie dingen buiten de gemeenschap: wat je alleen bezat voordat je trouwde, wat je erft en wat je geschonken krijgt. Alles wat je tijdens het huwelijk verwerft valt er wel in, en ook alles wat vóór het huwelijk al van jullie samen was. Die laatste regel is voor huiseigenaren de kern van het verhaal, want een woning die jullie samen kochten was al gezamenlijk eigendom.

Eindigt het huwelijk door scheiding of overlijden, dan wordt de gemeenschap ontbonden en hebben beide echtgenoten een gelijk aandeel. Ieder krijgt de helft van wat erin zit en draagt de helft van de schulden die erin vielen. Wat privé bleef, blijft van degene die het inbracht, op voorwaarde dat hij dat kan aantonen.

Wat er met de koopwoning gebeurt

De woning volgt niet je huwelijk maar de vraag wanneer en met wiens geld je hem verkreeg. Kocht jij het huis alleen, voordat je trouwde, dan blijft het jouw huis. Je echtgenoot wordt er geen mede-eigenaar van, ook niet na twintig jaar huwelijk, en bij een scheiding hoef je de overwaarde niet te delen.

Kochten jullie het huis samen voordat je trouwde, dan is het beeld omgekeerd. Zo'n woning behoorde al gezamenlijk toe en valt daarmee vanaf de trouwdag in de gemeenschap, samen met de hypotheekschuld erop. Stond het huis op papier voor zestig tegen veertig procent op jullie naam, dan verdwijnt die verhouding: in de gemeenschap heeft ieder een gelijk aandeel.

Koop je tijdens het huwelijk een huis, dan valt het in de gemeenschap. Er is één uitzondering: betaal je de koopsom voor meer dan de helft uit je eigen privévermogen, dan blijft de woning privé en krijgt de gemeenschap een vergoeding voor het deel dat zij betaalde. Erf je een woning of krijg je er een geschonken, dan is die privé, ook zonder uitsluitingsclausule in het testament.

Wie zonder te trouwen bij een partner met een koophuis intrekt, staat er weer heel anders voor; daarover gaat de gids over inwonen bij iemand met een koophuis.

Situatie van de woning	In de gemeenschap?	Gevolg bij scheiding
Jij kocht het huis alleen vóór het huwelijk	Nee, blijft privé	De woning en de overwaarde blijven van jou, met mogelijk een vergoeding aan de gemeenschap
Jullie kochten het huis samen vóór het huwelijk	Ja	Overwaarde en restschuld worden bij helfte gedeeld, ongeacht de oude eigendomsverhouding
Jullie kopen het huis tijdens het huwelijk	Ja	Ieder de helft van de overwaarde en de helft van de restschuld
Jij koopt tijdens het huwelijk, meer dan de helft uit eigen geld	Nee, blijft privé	De woning is van jou, de gemeenschap krijgt een vergoeding voor haar aandeel
Je erft een woning of krijgt er een geschonken	Nee, blijft privé	De woning blijft van de erfgenaam, ook zonder uitsluitingsclausule
Woning van vóór een huwelijk gesloten vóór 2018	Ja, oude regeling	Alles valt in de algehele gemeenschap en wordt bij helfte verdeeld

Gecontroleerd op wettelijke regeling per augustus 2026

De hypotheek, de schulden en wat schuldeisers kunnen doen

Trouwen maakt je niet automatisch medeschuldenaar van de hypotheek van je partner. Wie tegenover de bank aansprakelijk is, staat in de hypotheekakte, en dat verandert niet doordat jullie in het gemeentehuis ja zeggen. Wat wel verandert is het verhaal: voor een schuld van één echtgenoot kunnen zowel zijn eigen goederen als de goederen van de gemeenschap worden uitgewonnen.

Er zit een rem op. Gaat het om een schuld die buiten de gemeenschap viel, bijvoorbeeld een studieschuld of een lening van vóór het huwelijk, dan is het verhaal op gemeenschapsgoederen beperkt tot de helft van de opbrengst van het uitgewonnen goed. De andere helft komt de andere echtgenoot toe. Je kunt zo'n goed ook overnemen door de helft van de waarde uit je eigen vermogen te betalen.

Na de ontbinding werkt het anders. Voor gemeenschapsschulden waarvoor je al aansprakelijk was, blijf je voor het geheel aansprakelijk. Voor de gemeenschapsschulden van je ex ben je hoofdelijk verbonden, maar dan alleen tot het bedrag dat je uit de verdeling hebt gekregen.

Ook een hypotheek die tijdens het huwelijk is afgesloten valt in de gemeenschap, samen met de woning. Dat is meestal geen probleem, want de woning staat er als onderpand tegenover. Ingewikkeld wordt het bij een onderneming: valt die buiten de gemeenschap, dan heeft de gemeenschap recht op een redelijke vergoeding voor de kennis, vaardigheden en arbeid die de ondernemende echtgenoot erin stak.

Vergoedingsrechten: als privégeld in een gedeeld huis verdwijnt

Het meest onderschatte onderdeel van de beperkte gemeenschap zijn de vergoedingsrechten. Zodra vermogen van de ene kant wordt gebruikt voor een goed van de andere kant, ontstaat een vordering. Los je met gezamenlijk inkomen af op de hypotheek van een privéwoning, dan krijgt de gemeenschap een vordering op de eigenaar. Steek je privé-erfenis in de verbouwing van het gezamenlijke huis, dan krijg jij een vordering op de gemeenschap.

De omvang van die vordering is geen kwestie van optellen wat je hebt betaald. De wet rekent evenredig: het vergoedingsrecht is een aandeel in de waarde van de woning op het moment dat de vergoeding wordt voldaan. Betaalde je een tiende van de koopsom, dan heb je recht op een tiende van de waarde later. Bij een aflossing is het aandeel de verhouding tussen het afgeloste bedrag en de waarde van de woning op het moment van aflossen.

Deze evenredige berekening werkt twee kanten op. Stijgt het huis in waarde, dan stijgt je vordering mee; daalt het, dan daalt zij. Er is één ondergrens: heb je het geld van je echtgenoot zonder zijn toestemming gebruikt, dan bedraagt de vergoeding minimaal het nominale bedrag. Bij zaken die bedoeld zijn om op te maken, geldt altijd het nominale bedrag.

Wat de Belastingdienst doet als je trouwt

Het huwelijk zelf is fiscaal een non-event voor je woning, en dat is bewust zo geregeld. Boedelmenging geldt niet als een verkrijging voor de overdrachtsbelasting, dus je partner betaalt geen 2 procent over de helft van jouw huis omdat jullie trouwen. Ook een latere verdeling van de huwelijksgemeenschap is geen verkrijging.

Voor de eigenwoningregeling geldt hetzelfde. Boedelmenging door de voltrekking van een huwelijk telt niet als verwerving of vervreemding van een eigen woning, dus er ontstaat geen eigenwoningreserve en de bijleenregeling gaat niet lopen. Gaat een deel van de eigenwoningschuld over op je partner, dan gaat het aflossingsschema mee over, en bij een schuld die onder het overgangsrecht van vóór 2013 valt loopt de resterende termijn van dertig jaar gewoon door.

Op één punt maakt de wet onderscheid tussen de beperkte en de algehele gemeenschap. Een eigenwoningreserve die je al had voordat je trouwde, wordt bij helfte aan beide partners toegerekend als je in algehele gemeenschap van goederen trouwt of daar bij huwelijkse voorwaarden voor kiest. Bij de wettelijke beperkte gemeenschap gebeurt dat niet en houd je je eigen reserve.

Gehuwden zijn verder altijd fiscaal partner, het hele jaar. Het eigenwoningforfait en de aftrekbare rente vormen samen één gemeenschappelijk inkomensbestanddeel dat je in de aangifte vrij mag verdelen, meestal zo dat de aftrek terechtkomt bij degene met het hoogste inkomen.

Fiscale vraag	Gevolg van trouwen in gemeenschap van goederen
Overdrachtsbelasting over de helft van de woning	Geen: boedelmenging geldt niet als verkrijging
Overdrachtsbelasting bij verdeling na scheiding	Geen: verdeling van een huwelijksgemeenschap geldt niet als verkrijging
Eigenwoningreserve door het huwelijk	Geen: boedelmenging is geen vervreemding of verwerving
Bestaande eigenwoningreserve van vóór het huwelijk	Bij helfte verdeeld alleen bij een algehele gemeenschap, niet bij de beperkte
Aflossingsschema van de eigenwoningschuld	Gaat mee over op de partner op wie de schuld overgaat
Overgangsrecht renteaftrek van vóór 2013	Blijft gelden, de resterende dertigjaarstermijn loopt door
Verdeling van forfait en renteaftrek in de aangifte	Vrij te verdelen tussen fiscale partners

Gecontroleerd op 2026

Scheiden: hoe het huis wordt verdeeld

De gemeenschap wordt bij een echtscheiding niet ontbonden op de dag dat de rechter beslist, maar op het moment dat het verzoek tot echtscheiding wordt ingediend. Vanaf die datum groeit er niets meer bij en komt er niets meer bij aan schulden. Wat daarna gebeurt, valt buiten de gemeenschap, al blijft de verdeling zelf vaak nog maanden lopen.

Beide echtgenoten hebben een gelijk aandeel in de ontbonden gemeenschap. Zit de woning erin, dan is de overwaarde van jullie samen en de restschuld ook. Wie het huis wil houden, neemt het toebedeeld tegen een afgesproken waarde en betaalt de ander de helft van de overwaarde uit. Over welke waarde je daarbij aanhoudt zegt de wet niets, dus dat is een afspraak; in de praktijk wordt vaak een taxatie rond de datum van verdeling gebruikt.

De lastigste horde is de bank. Toedeling van het huis regelt het eigendom, niet de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de hypotheek. Daarvoor moet de geldverstrekker ontslag uit de hoofdelijkheid verlenen, en dat doet hij alleen als de blijvende partner de hele lening op zijn eigen inkomen kan dragen. Lukt dat niet, dan blijft de vertrekkende partner aansprakelijk of moet het huis worden verkocht.

Fiscaal krijgt de vertrekkende partner nog twee jaar de tijd. De woning geldt na het vertrek nog maximaal twee jaar als zijn eigen woning zolang zijn gewezen partner er woont, zodat de renteaftrek over zijn deel in die periode doorloopt.

Overlijden: de helft van het huis was al van jou

Bij overlijden wordt de gemeenschap ontbonden op het tijdstip van overlijden. De helft van de gemeenschap is dan gewoon jouw eigen vermogen en hoort niet bij de nalatenschap. Zit het huis in de gemeenschap, dan erf je niet het hele huis maar de helft ervan, en over die eigen helft is geen erfbelasting verschuldigd.

Over de andere helft geldt de wettelijke verdeling, tenzij er een testament is dat iets anders bepaalt. De langstlevende echtgenoot krijgt alle goederen van de nalatenschap toebedeeld, dus ook de woning, en de kinderen krijgen een geldvordering die pas opeisbaar is bij het overlijden van de langstlevende of bij zijn faillissement. Je hoeft het huis dus niet te verkopen om de kinderen uit te betalen.

De partnervrijstelling voor de erfbelasting bedraagt 828.035 euro in 2026 en dekt bij de meeste stellen de hele verkrijging. De kinderen betalen wel erfbelasting over hun vordering, terwijl ze het geld nog niet krijgen; die aanslag komt in de praktijk bij de langstlevende terecht. De vrijstelling per kind is 26.230 euro in 2026.

Blijft er een kind in de woning wonen nadat beide ouders zijn overleden, dan speelt een heel ander vraagstuk. Wat er dan met de woning, de hypotheek en de erfbelasting gebeurt, staat in de gids over een inwonend kind na het overlijden van de ouders.

Huwelijkse voorwaarden als alternatief, ook nog na de bruiloft

Wil je iets anders dan de wettelijke regeling, dan leg je dat vast in huwelijkse voorwaarden. Die moeten op straffe van nietigheid bij notariële akte worden aangegaan, en ze worden ingeschreven in het huwelijksgoederenregister bij de rechtbank. Pas met die inschrijving kun je de voorwaarden tegenwerpen aan schuldeisers die er niets van wisten.

Je kunt alle kanten op. Volledige uitsluiting van iedere gemeenschap, waarbij ieder zijn eigen vermogen houdt. Uitsluiting met een verrekenbeding, waarbij je jaarlijks of aan het einde afrekent alsof er wel een gemeenschap was. Of juist een algehele gemeenschap, waarin ook je voorhuwelijkse bezit en je erfenissen vallen. Veel stellen kiezen iets bescheideners: de wettelijke gemeenschap laten staan en alleen de woning of de onderneming eruit halen.

Voorwaarden opstellen kan ook nog jaren na de bruiloft. Sinds 1 januari 2012 is daar geen goedkeuring van de rechter meer voor nodig, alleen de notaris. Dat is een uitkomst als er tussentijds een onderneming of een erfenis bij komt. De tarieven verschillen sterk per kantoor en per complexiteit; in 2026 vragen notarissen voor een standaardakte doorgaans enkele honderden euro's, oplopend tot ruim boven de duizend euro bij maatwerk met een woning of een bedrijf. Vraag twee offertes op, want dit is een vrije markt.

Welke vorm bij jullie past hangt af van wat er te beschermen valt en van hoe ongelijk de inbreng is; het overzicht over trouwen en samenwonen zet de varianten naast elkaar.

Vorm	Wat er met de woning gebeurt	Waar dit bij past
Wettelijke beperkte gemeenschap	Samen gekocht is gedeeld, alleen gekocht blijft privé	Ongeveer gelijke inbreng, geen onderneming
Volledige uitsluiting	Ieder houdt zijn eigen woning en eigen schulden	Grote onderneming of sterk ongelijk vermogen
Uitsluiting met finaal verrekenbeding	Privé-eigendom, maar bij het einde reken je af alsof het gedeeld was	Bescherming tegen schuldeisers zonder de ander te benadelen
Algehele gemeenschap	Alles gedeeld, ook de woning van vóór het huwelijk en erfenissen	Lange relaties met volledig verweven vermogen
Beperkte gemeenschap met de woning eruit	Alleen de woning blijft van één van beiden, de rest is gedeeld	Eén partner bracht het huis in en wil dat zo houden

Ben je vóór 2018 getrouwd, dan geldt de oude regeling nog

De wetswijziging van 1 januari 2018 werkt niet terug. Wie daarvoor trouwde zonder huwelijkse voorwaarden, zit in de algehele gemeenschap van goederen en blijft daarin, hoe lang het huwelijk ook duurt. Dat betekent dat werkelijk alles gedeeld is: de woning die één van beiden vóór het huwelijk kocht, de spaarrekening van daarvoor, en ook de schulden van toen.

Het grootste verschil zit bij erfenissen en schenkingen. In de algehele gemeenschap vallen die er wél in, tenzij de erflater of schenker een uitsluitingsclausule heeft opgenomen. Bij de beperkte gemeenschap is het omgekeerd: die blijven standaard privé, en er is juist een insluitingsclausule nodig om ze te delen.

Een uitsluitingsclausule is altijd sterker dan wat jullie samen afspreken. Is bij testament of bij de schenking bepaald dat een goed buiten de gemeenschap valt, dan blijft het erbuiten, ook als jullie bij huwelijkse voorwaarden hebben afgesproken dat erfenissen wel in de gemeenschap vallen.

Wil je alsnog naar de nieuwe situatie, dan kan dat via huwelijkse voorwaarden bij de notaris. Het omgekeerde kan ook: sinds 2018 getrouwd en toch alles delen, door bij akte voor een algehele gemeenschap te kiezen. Andere vragen die spelen als je met zijn tweeën in één huis woont, staan verspreid over de gidsen bij wonen, buren en leven.

Zo regel je je woning rond de trouwdatum

Begin een maand of drie voor de bruiloft, dan hoef je niets in de laatste week te overhaasten.

1. Zet op papier wie wat inbrengt

   Maak een lijst van beide vermogens op de dag voor de bruiloft: woning, hypotheek, spaargeld, beleggingen, studieschuld en eventuele leningen. Zonder zo'n momentopname is later niet meer te zeggen wat privé was.

2. Zoek uit in welke categorie de woning valt

   Kijk in het eigendomsbewijs bij het Kadaster wie de woning heeft gekocht en wanneer. Staat er één naam en dateert de akte van vóór het huwelijk, dan blijft het huis privé; staan er twee namen, dan valt het in de gemeenschap.

3. Bewaar het bewijs van je privévermogen

   Bank- en beleggingsafschriften van rond de trouwdatum, de aankoopnota van de woning en de akte van de erfenis. Kan bij een geschil geen van beiden zijn recht op een goed bewijzen, dan geldt het als gemeenschapsgoed.

4. Bepaal of je huwelijkse voorwaarden nodig hebt

   Een onderneming, een sterk ongelijke inbreng of een woning die je buiten de gemeenschap wilt houden zijn de drie redenen waarom stellen naar de notaris gaan. Speelt geen van die drie, dan volstaat de wettelijke regeling meestal.

5. Laat de akte passeren voor de trouwdatum

   Voorwaarden die vóór het huwelijk ingaan zijn eenvoudiger dan een wijziging achteraf, omdat er nog geen gemeenschap is ontstaan die je moet ontrafelen. Reken op enkele weken tussen het eerste gesprek en de akte.

6. Spreek af hoe je vergoedingsrechten bijhoudt

   Maak één map, digitaal of van papier, waarin elke storting van privégeld in de woning belandt. Noteer het bedrag, de datum en de waarde van de woning op dat moment, want die waarde bepaalt de omvang van de vordering.

7. Kijk het na bij elke grote gebeurtenis

   Een erfenis, een verbouwing uit eigen geld, het starten van een bedrijf of het kopen van een tweede woning verandert de verhoudingen. Loop de lijst dan opnieuw langs en pas zo nodig de voorwaarden aan; ook dat kan na de bruiloft nog.

Check dit voordat je in gemeenschap van goederen trouwt

• Weet je op wiens naam de woning bij het Kadaster staat en van welke datum de akte is
• Heb je een overzicht van beide vermogens en schulden op de dag voor de bruiloft
• Kun je van elke privépost een bankafschrift of akte laten zien
• Weet je of er in een testament of schenking een uitsluitingsclausule staat
• Heb je vastgelegd hoeveel privégeld er al in de gezamenlijke woning zit
• Weet je wie tegenover de bank aansprakelijk is voor de hypotheek
• Is er een onderneming waarvan de schuldeisers bij de woning zouden kunnen
• Heb je afgewogen of huwelijkse voorwaarden in jullie situatie iets toevoegen

Doorgerekend: zo pakt het uit

Veelgemaakte fouten

Denken dat trouwen betekent dat alles gedeeld wordt

Dat gold tot en met 2017 en klopt sindsdien niet meer. Wie in 2026 trouwt en ervan uitgaat dat de woning van zijn partner nu half van hem is, komt bij een scheiding bedrogen uit. Op een huis van vier ton scheelt die aanname de hele overwaarde.

Geen momentopname maken van het vermogen bij het huwelijk

Na tien jaar huwelijk is niet meer te reconstrueren welk spaargeld van wie was. De wet lost dat geschil in het nadeel van de bewijsloze partij op: kan geen van beiden zijn recht op een goed bewijzen, dan is het een gemeenschapsgoed en wordt het bij helfte verdeeld.

Een erfenis op de gezamenlijke rekening laten storten

Een erfenis blijft privé, maar alleen zolang zij herkenbaar privé blijft. Stort de notaris het bedrag op de en-of-rekening waarvan ook de boodschappen worden betaald, dan is de herkomst na een jaar niet meer te volgen en verdwijnt de privéstatus in de praktijk. Open een aparte rekening op één naam.

Vergoedingsrechten mondeling afspreken

Wie 60.000 euro eigen geld in het gezamenlijke huis stopt zonder dat iets vastligt, moet dat bij een scheiding bewijzen tegenover een partner die er anders over denkt. De rechter kan alleen toewijzen wat aannemelijk wordt gemaakt, en een bankafschrift van acht jaar geleden is dan het enige wat telt.

De hoofdelijke aansprakelijkheid vergeten bij het uit elkaar gaan

De akte van verdeling regelt het eigendom van de woning, niet de hypotheek. Zonder ontslag uit de hoofdelijkheid blijft de vertrokken partner voor de volle schuld aanspreekbaar, en die schuld telt volledig mee bij een aanvraag voor een nieuwe hypotheek.

Een onderneming in de gemeenschap laten zitten

Bij een eenmanszaak of vennootschap onder firma kunnen zakelijke schuldeisers bij het gemeenschapsvermogen, en dus bij de woning. Voor het deel dat buiten de gemeenschap valt is bovendien een redelijke vergoeding aan de gemeenschap verschuldigd voor de arbeid die erin ging, en dat is een discussie die je liever vooraf regelt.

Aannemen dat huwelijkse voorwaarden na de bruiloft niet meer kunnen

Sinds 1 januari 2012 is er geen rechterlijke goedkeuring meer nodig om tijdens het huwelijk voorwaarden op te stellen of te wijzigen. Stellen die dat niet weten, laten jaren lang een situatie bestaan die niet meer past bij hun onderneming of hun erfenis, terwijl een gang naar de notaris volstaat.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

De wettelijke regeling volstaat voor veel stellen prima, en dan hoef je nergens heen: je trouwt en de gemeenschap ontstaat vanzelf. Naar de notaris ga je zodra er iets te beschermen valt. Een onderneming waarvan de schuldeisers bij de woning zouden kunnen, een sterk ongelijke inbreng, een woning die uit een familie komt of een tweede huwelijk met kinderen uit een eerste. Voor huwelijkse voorwaarden geldt in 2026 geen tarief dat vastligt; kantoren vragen voor een standaardakte doorgaans enkele honderden euro's en voor maatwerk met een woning of een bedrijf al gauw het dubbele, dus twee offertes opvragen loont in tijd en geld.

Een fiscalist komt in beeld bij ongelijke breukdelen, bij een onderneming in de gemeenschap en bij vragen over de eigenwoningreserve als je vóór het huwelijk een huis met overwaarde hebt verkocht. Bij een scheiding is een mediator of een familierechtadvocaat vrijwel onvermijdelijk, al was het maar omdat een echtscheidingsverzoek door een advocaat moet worden ingediend en de datum van dat verzoek de peildatum voor de gemeenschap is. Wat je wél zelf kunt doen is de inventarisatie: de lijst met wie wat inbrengt, de bankafschriften en de kadastrale gegevens. Wie daarmee bij de notaris aankomt, is in één gesprek klaar in plaats van in drie. Andere woonvragen die rond samenwonen spelen, staan bij samenwonen en trouwen, en de situatie waarin iemand intrekt in het koophuis van een ander is uitgewerkt in de gids over inwonen bij iemand met een koophuis.