Gasprijs stijgt: waar dat vandaan komt en wat het jou kost

Waaruit de prijs van een kuub gas bestaat

Als de gasprijs stijgt, wordt er bijna nooit maar één ding duurder. Je kuubprijs bestaat uit drie lagen die los van elkaar bewegen: de kale leveringsprijs van je energieleverancier, de energiebelasting en de btw van 21 procent over het geheel. Los daarvan staan de vaste posten, de vaste leveringskosten van je leverancier en het netbeheertarief voor je gasaansluiting. Wie zijn eigen rekening wil begrijpen, splitst hem eerst in die delen en legt hem daarna pas naast de actuele energieprijzen voor gas en stroom.

Alleen de kale leveringsprijs volgt de markt. Dat is het bedrag dat je leverancier rekent voor het gas zelf, en het is precies het deel waarover leveranciers met elkaar concurreren. De energiebelasting is voor iedereen gelijk: in 2026 is die vastgesteld op 0,60066 euro per kuub exclusief btw voor een verbruik tot 170.000 kuub per jaar, oftewel 0,72680 euro inclusief btw.

De btw werkt als een vermenigvuldiger over het hele bedrag, ook over de belasting. Elke tien cent die je leverancier bij de kale prijs optelt, komt bij jou binnen als 12,1 cent. Dat verklaart waarom een verhoging op je jaarnota altijd groter uitvalt dan het bedrag dat in het bericht van je leverancier stond, want dat gaat meestal over het tarief exclusief btw.

euro per m³ bron: energiebelasting 2026 volgens de wettelijke tarieventabel, leveringsprijs als aanname augustus 2026

Onderdeel van de kuubprijs	Bedrag per m³	Beweegt wanneer
Kale leveringsprijs (aanname in dit voorbeeld)	€ 0,45	Volgt de gasmarkt, bij een variabel contract meestal twee keer per jaar
Energiebelasting 2026	€ 0,60	Eén keer per jaar, op 1 januari
Btw 21% over beide	€ 0,22	Alleen als het tarief zelf verandert
Totaal per kuub	€ 1,27

Gecontroleerd op rekenvoorbeeld met de energiebelasting van 2026, augustus 2026

Waarom stijgt de gasprijs op de markt

De kale gasprijs komt tot stand op de handelsbeurs, voor Noordwest-Europa is dat de TTF in Nederland. Daar wordt gas verhandeld in euro's per megawattuur, niet per kuub. Eén kuub aardgas staat voor ongeveer 0,0098 megawattuur, dus tien euro per megawattuur erbij komt neer op bijna tien cent per kuub voor belasting en met btw op zo'n twaalf cent. Met die omrekening kun je elk beursbericht meteen vertalen naar je eigen rekening.

Wat die beursprijs omhoog duwt, is elke keer een variant op hetzelfde thema: het aanbod is onzeker of de vraag loopt op. Europa vult in de zomer zijn gasopslagen en trekt ze in de winter weer leeg, dus een lage vulgraad in augustus betekent extra inkopen op een moment dat iedereen inkoopt. Vloeibaar gas gaat naar de hoogste bieder, waardoor een koude winter in Azië de prijs in Nederland optilt. Storingen aan velden en terminals, spanningen rond aanvoerroutes en een koude of windstille periode werken allemaal dezelfde kant op.

Een beursprijs die vandaag piekt, staat morgen nog niet op je rekening. Leveranciers kopen hun gas maanden vooruit in, waardoor een variabel tarief eerder een gemiddelde van de afgelopen periode weerspiegelt dan de dagkoers. De dagprijs zelf is bij elke energiebeurs te volgen, en wat marktpartijen voor de komende winters verwachten lees je in de gids over de verwachting voor de energieprijzen.

De vaste delen: energiebelasting, netbeheer en vastrecht

Een deel van elke prijsstijging heeft niets met de markt te maken. De energiebelasting op aardgas wordt jaarlijks in het Belastingplan vastgesteld en gaat op 1 januari in. Na twee jaar van lichte daling ging het tarief in 2026 weer omhoog, van 0,57816 naar 0,60066 euro per kuub exclusief btw. Voor een huishouden dat 880 kuub stookt, is dat op zichzelf al 24 euro per jaar erbij.

Tegenover de energiebelasting staat de belastingvermindering, een vast bedrag dat je leverancier van je rekening aftrekt. In 2026 is dat 628,96 euro inclusief btw. Die korting hangt aan je elektriciteitsaansluiting en niet aan je gasaansluiting, ook al verrekent je leverancier hem over de hele nota. Wie alleen gas afneemt en geen eigen stroomaansluiting heeft, krijgt hem dus niet.

De derde vaste post is het netbeheertarief. Dat stelt de ACM elk jaar vast per regio, en het staat los van je leverancier: overstappen verandert er niets aan. Voor 2026 gaan de tarieven voor het transport van gas en stroom samen met ongeveer 3,38 procent omhoog, wat voor een gemiddeld huishouden neerkomt op zo'n 25 euro per jaar inclusief btw. De reden is de investering in het net, niet de gasprijs. Daar bovenop rekent je leverancier vaste leveringskosten per maand, die per aanbieder verschillen en die je meeneemt als je energieprijzen gaat vergelijken.

Jaar	Energiebelasting gas per m³ excl. btw	Per m³ incl. btw	Belastingvermindering incl. btw
2024	€ 0,58301	€ 0,70544	€ 631,39
2025	€ 0,57816	€ 0,69957	€ 635,19
2026	€ 0,60066	€ 0,72680	€ 628,96

Gecontroleerd op wettelijke tarieven eerste en tweede schijf, augustus 2026

Waarom de gasprijs weer stijgt terwijl je net een verhoging kreeg

De gasprijs stijgt weer, en dat kort nadat je al een brief over een verhoging kreeg. Dat heeft meestal te maken met het soort contract dat je hebt. Bij een variabel contract past de leverancier de tarieven traditioneel aan per 1 januari en per 1 juli, en sinds een paar jaar doen sommige aanbieders dat vaker, tot maandelijks aan toe. Twee verhogingen binnen een half jaar zijn dan geen fout maar gewoon twee aparte tariefmomenten.

Elke wijziging moet je leverancier minimaal dertig dagen van tevoren schriftelijk aankondigen. Dat is geen service maar een verplichting uit de Energiewet, die op 1 januari 2026 de oude Elektriciteitswet en Gaswet verving. Zo'n aankondiging geeft je het recht om vóór de ingangsdatum kosteloos op te zeggen, ook bij een contract voor onbepaalde tijd. Wie de brief laat liggen, laat dus een gratis uitstapmoment lopen.

Bij een dynamisch contract beweegt de gasprijs elke dag mee met de beurs en krijg je helemaal geen aankondiging. Bij een vast contract merk je tijdens de looptijd niets, maar loopt het af in een dure periode, dan komt de hele opgelopen marktprijs in één keer binnen. De gasprijs stijgt opnieuw op het moment dat je contract afloopt, ook al bewoog de markt al maanden niet meer.

Contractvorm	Wanneer het gastarief verandert	Wat je merkt bij een stijging
Variabel, onbepaalde tijd	Meestal per 1 januari en 1 juli, bij sommige leveranciers maandelijks	Aankondiging minimaal 30 dagen vooraf, daarna mag je kosteloos weg
Vast, 1 tot 3 jaar	Niet tijdens de looptijd	Je merkt niets tot de einddatum, daarna stap je in tegen de dan geldende prijs
Dynamisch	Elke dag, gekoppeld aan de beurs	Je volgt de markt direct, omhoog en omlaag, zonder aankondiging

Gecontroleerd op augustus 2026

Wat een hogere gasprijs kost bij jouw verbruik

Een prijsstijging in centen zegt weinig; het gaat om centen maal kuubs. Het gemiddelde gasverbruik hangt vooral aan je woningtype, omdat dat bepaalt hoeveel gevel en dak je moet verwarmen. Een appartement kwam in 2024 uit op ongeveer 630 kuub per jaar, een tussenwoning op 880 kuub en een vrijstaand huis op 1.440 kuub. Vermenigvuldig je eigen verbruik met de prijsstijging en je hebt het antwoord in euro's per jaar.

Je eigen verbruik vind je op de jaarnota, meestal als standaard jaarverbruik. Dat is een schatting van wat je in een gemiddeld jaar stookt, gecorrigeerd voor een zachte of strenge winter, en het is het getal waarmee vergelijkers rekenen. Sta je fors boven het gemiddelde voor jouw woningtype, dan zit daar meer winst dan in overstappen: leg je verbruik naast dat van vergelijkbare huishoudens met de verbruikscheck.

Het meeste gas gaat door de meter tussen november en maart, en dan valt een verhoging het hardst op. Hoeveel kuub een normale stookdag kost, staat in de gids over het gasverbruik per dag in de winter. Met dat dagcijfer zie je in januari binnen een week of je boven of onder je begroting zit, in plaats van pas bij de jaarafrekening.

Woningtype	Gemiddeld gasverbruik per jaar (2024)	Kosten bij 10 cent per m³ erbij	Kosten bij 25 cent per m³ erbij
Appartement	630 m³	€ 63 per jaar	€ 158 per jaar
Tussenwoning	880 m³	€ 88 per jaar	€ 220 per jaar
Hoekwoning	1.010 m³	€ 101 per jaar	€ 253 per jaar
Twee-onder-een-kap	1.150 m³	€ 115 per jaar	€ 288 per jaar
Vrijstaand	1.440 m³	€ 144 per jaar	€ 360 per jaar

Gecontroleerd op gemiddeld verbruik 2024 volgens CBS en Milieu Centraal, bedragen inclusief btw

Je termijnbedrag en de jaarafrekening

Het bedrag dat maandelijks van je rekening gaat is een voorschot, geen rekening. Je leverancier schat je jaarverbruik in, rekent dat om naar een maandbedrag en verrekent het verschil bij de jaarafrekening. Stijgt de gasprijs, dan past de leverancier het termijnbedrag meestal automatisch aan, soms pas een tariefmoment later.

Je mag het termijnbedrag zelf wijzigen, en dat is precies waar het misgaat. Wie in juli het bedrag verlaagt omdat er maandenlang nauwelijks gas doorheen ging, bouwt geen buffer op voor het stookseizoen en krijgt in het voorjaar een naheffing over een winter met een hoger tarief. Andersom is een te hoog voorschot een renteloze lening aan je leverancier, maar dat kost je hooguit wat rendement en geen slapeloze nachten.

Geef je meterstanden door rond elk tariefmoment, dus zeker rond 1 januari en 1 juli. Zonder eigen standen schat de leverancier de verdeling van je verbruik over de goedkope en de dure periode, en die schatting valt zelden in je voordeel uit bij een stijgende prijs. Met een slimme meter gaat dat automatisch, mits je de leverancier toestemming hebt gegeven om dagstanden uit te lezen.

Vast, variabel of dynamisch als de gasprijs stijgt

Sinds de Energiewet op 1 januari 2026 in werking trad, moet elke leverancier twee modelcontracten aanbieden: één voor onbepaalde tijd met variabele tarieven en één met een vaste looptijd en vaste tarieven, waaronder een variant van twaalf maanden. De ACM verwachtte dat alle leveranciers die contracten uiterlijk 1 april 2026 op de plank hadden liggen. Daarnaast mogen ze eigen contracten aanbieden met eigen voorwaarden.

Een vast contract is een verzekering, geen weddenschap. Je betaalt vrijwel altijd een opslag boven het variabele tarief van dat moment, en in ruil weet je twaalf of vierentwintig maanden lang precies waar je aan toe bent. Of die opslag het waard is, hangt af van hoeveel ruimte je in je maandbudget hebt, niet van je inschatting van de gasmarkt. Wie een tegenvaller van dertig euro per maand kan opvangen, kan variabel prima aan.

Opzeggen van een vast contract vóór de einddatum mag altijd, maar de leverancier mag een opzegvergoeding vragen die is gebaseerd op zijn werkelijke schade: het verschil tussen jouw contracttarief en het huidige tarief voor hetzelfde contract, maal het gas dat je nog zou afnemen. Bij een stijgende markt is die schade vaak nul, omdat de leverancier je gas duurder kan doorverkopen. Bij een dalende markt loopt de vergoeding juist op. Reken dat door voordat je iets tekent en zet de aanbiedingen naast elkaar met de gids over energieprijzen vergelijken.

Minder gas stoken is het enige deel dat je zelf bepaalt

Aan de energiebelasting, de btw en het nettarief verandert overstappen niets, en de beurs laat zich niet sturen. Het enige getal in de som dat volledig van jou is, is het aantal kuubs. Dat maakt verbruik verlagen bij een stijgende gasprijs dubbel aantrekkelijk: elke bespaarde kuub is meer waard dan vorig jaar.

De goedkope maatregelen komen eerst. De cv-ketel op een aanvoertemperatuur van rond de 60 graden zetten kost niets en scheelt bij de meeste ketels merkbaar gas, omdat de ketel dan echt condenseert. Tochtstrips, radiatorfolie achter radiatoren aan een buitenmuur en een lagere nachttemperatuur horen in dezelfde categorie. Daarna komen de investeringen: spouwmuurisolatie, vloerisolatie en glas, in die volgorde van terugverdientijd bij de meeste woningen.

Een hogere gasprijs kort elke terugverdientijd in. Bespaart een maatregel 200 kuub per jaar, dan levert dat bij 1,27 euro per kuub 254 euro op en bij 1,52 euro 304 euro, waardoor dezelfde investering ongeveer een vijfde sneller is terugverdiend. Welke maatregel in jouw huis het meeste doet, hangt af van bouwjaar en woningtype; de gidsen onder energie en besparen lopen ze per maatregel langs.

Zo reageer je op een aangekondigde prijsverhoging

Vanaf de aankondiging heb je minimaal dertig dagen, en in die periode heb je de meeste keuze.

1. Noteer de ingangsdatum uit de brief

   De aankondiging vermeldt het nieuwe tarief per kuub en de datum waarop het ingaat. Die datum is je deadline: tot dan mag je bij een variabel contract kosteloos opzeggen, daarna zit je aan het nieuwe tarief vast tot het volgende tariefmoment.

2. Reken de verhoging om naar euro's per jaar

   Zoek je standaard jaarverbruik op de jaarnota en vermenigvuldig dat met het prijsverschil inclusief btw. Pas dan weet je of het om twintig euro of om driehonderd euro per jaar gaat, en dat bepaalt hoeveel moeite overstappen waard is.

3. Geef je meterstanden door

   Doe dat op of vlak voor de ingangsdatum. Zo rekent je leverancier het verbruik tot die dag af tegen het oude tarief in plaats van tegen een geschatte verdeling over het jaar.

4. Vergelijk het nieuwe tarief met de markt

   Vergelijk op het kale tarief per kuub plus de vaste leveringskosten, en niet op het bedrag dat een vergelijker als jaarbesparing toont. Hoe je dat netjes doet staat in de gids over energieprijzen vergelijken.

5. Kies bewust tussen zekerheid en meebewegen

   Bepaal eerst hoeveel tegenvaller je maandbudget aankan en kies daarna pas de contractvorm. Wat marktpartijen voor de komende winters verwachten, lees je bij de verwachting van de energieprijzen.

6. Zet je termijnbedrag op het nieuwe niveau

   Blijf je zitten, controleer dan of het voorschot is meegestegen. Is dat niet zo, verhoog het dan zelf met het bedrag dat je in stap twee hebt uitgerekend, gedeeld door twaalf. Dat voorkomt een naheffing in het voorjaar.

Verbruikscheck

Vergelijk je gas- en stroomverbruik met huishoudens van dezelfde grootte en hetzelfde woningtype. Open de volledige verbruikscheck

Check dit als de gasprijs stijgt

• Weet je je standaard jaarverbruik in kuubs, van je laatste jaarnota
• Heb je het nieuwe tarief per kuub inclusief btw vergeleken met het oude
• Ken je de ingangsdatum en dus je laatste dag om kosteloos op te zeggen
• Heb je de vaste leveringskosten per maand meegenomen in de vergelijking
• Staat je termijnbedrag op het nieuwe prijsniveau
• Zijn je meterstanden rond het tariefmoment doorgegeven
• Heb je bij een vast contract uitgerekend wat de opzegvergoeding zou zijn
• Ligt er een lijstje besparingen dat je zonder investering kunt doen

Doorgerekend: zo pakt het uit

Veelgemaakte fouten

Het termijnbedrag verlagen na een goedkope zomer

Van juni tot september gaat er nauwelijks gas door de meter, dus lijkt het voorschot te hoog. Wie het dan verlaagt, mist de buffer voor het stookseizoen en krijgt in het voorjaar een naheffing over een winter met het nieuwe, hogere tarief. Bij 880 kuub kan dat honderden euro's in één keer zijn.

Alleen op de kale kuubprijs vergelijken

De vaste leveringskosten verschillen per leverancier en lopen op tot enkele euro's per maand voor gas en stroom samen. Een tarief dat twee cent per kuub goedkoper is, verdient bij 880 kuub 18 euro per jaar terug en verliest dat weer aan een hoger vastrecht. Vergelijk het jaartotaal.

De aankondigingsbrief ongelezen laten

Een tariefwijziging moet minimaal dertig dagen van tevoren worden gemeld, en tot de ingangsdatum mag je kosteloos opzeggen. Wie de brief pas leest als de eerste dure maandnota binnenkomt, heeft dat recht laten verlopen en zit tot het volgende tariefmoment vast.

Een vast contract openbreken zonder de vergoeding uit te rekenen

De opzegvergoeding is gebaseerd op de schade van de leverancier: het tariefverschil maal het gas dat je nog zou afnemen. Bij een dalende markt kan dat flink oplopen, en dan verdampt de besparing van het nieuwe contract. Vraag het bedrag schriftelijk op voordat je tekent.

Denken dat de belastingvermindering aan je gas hangt

De 628,96 euro van 2026 is een korting per elektriciteitsaansluiting met een woonfunctie. Hij verlaagt je totale energierekening, maar hij groeit niet mee als je gasverbruik of het gastarief stijgt. Rekenen alsof de eerste paar honderd kuub gas gratis zijn, klopt dus niet.

Je verbruik vergelijken met vorig jaar zonder naar de winter te kijken

Een strenge winter kost al snel tien procent meer gas dan een zachte, zonder dat je iets anders doet. Wie een hogere rekening volledig aan de prijs toeschrijft, zoekt de oplossing in overstappen terwijl het verschil in de graden zat. Vergelijk kuubs met kuubs, niet euro's met euro's.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Voor een energiecontract heb je geen betaald advies nodig: de vergelijking is een kwestie van kale kuubprijs, vaste leveringskosten en je eigen jaarverbruik, en dat reken je zelf na. Waar het wel loont om hulp te halen, is bij het verlagen van je verbruik. Veel gemeenten bieden een gratis energiecoach die bij je thuis komt kijken, en voor een woning waar je grotere maatregelen overweegt bestaat een maatwerkadvies van een gecertificeerd energieadviseur, meestal in de orde van enkele honderden euro's. Dat advies rekent per maatregel de besparing in kuubs door, en die kuubs zijn bij een hogere gasprijs meer waard.

Houdt je leverancier zich niet aan de aankondigingstermijn, rekent hij een opzegvergoeding die je niet kunt herleiden, of klopt de jaarafrekening niet, dan dien je eerst schriftelijk een klacht in bij de leverancier zelf. Komt daar geen bevredigend antwoord, dan kun je naar de Geschillencommissie Energie, en bij ACM ConsuWijzer vind je wat je rechten precies zijn. Kun je de rekening niet meer betalen, bel dan je leverancier voordat er een achterstand ontstaat: er gelden strikte regels voordat er mag worden afgesloten, en een betalingsregeling of doorverwijzing naar schuldhulpverlening is vrijwel altijd mogelijk. Wat je zelf kunt doen aan de kant van het verbruik, staat verzameld onder energie en besparen, en de actuele tarieven per leverancier vergelijk je via de pagina over energieprijzen.