Naar de inhoud
Rekenhulpen

Van het gas af: warmtenet, alternatieven en afsluiten

4 gidsen 13 minuten lezen

Van het gas af betekent dat je verwarming, je warme water en je kookplaat over moeten naar een warmtenet of naar stroom; pas daarna kan de gasaansluiting eruit. Er is geen landelijke einddatum voor bestaande woningen: het doel is 2050, en je gemeente bepaalt per wijk wanneer het aardgas daar stopt. Op stadsverwarming reken je niet per kubieke meter maar per gigajoule, waarvoor de ACM in 2026 een maximum van 40,97 euro per GJ vaststelde plus een vastrecht van maximaal 615,66 euro per jaar.

  • € 40,97 2026 maximumtarief warmte per gigajoule, inclusief btw
  • € 615,66 2026 maximaal vastrecht warmte per jaar bij verwarming en warm kraanwater
  • 2050 doel jaar waarin woningen niet meer standaard op aardgas verwarmen
  • € 0,72680 2026 energiebelasting per m³ aardgas, inclusief btw
  • ± € 265 2026 netbeheerkosten gas per jaar die vervallen als de aansluiting is verwijderd

Gecontroleerd op augustus 2026

Alle gidsen over van het gas af

Stadsverwarming

Stadsverwarming is verwarming uit een warmtenet: warm water komt via een leidingnet je huis binnen bij een afleverset, en je…

Gas afsluiten

Je gasaansluiting definitief laten verwijderen is sinds 1 februari 2024 gratis, op één voorwaarde: de netbeheerder bepaalt zelf wanneer het…

Warmtewet

De Warmtewet beschermt huishoudens die warmte afnemen van een warmtenet en niet naar een andere leverancier kunnen overstappen. De Autoriteit…

Stadswarmte

Stadswarmte is verwarming uit een warmtenet: warm water komt via leidingen je huis binnen en je rekent af per gigajoule…

Van het gas af: wat er precies verandert

Van het gas af betekent dat je woning haar warmte niet meer uit aardgas haalt, maar uit een warmtenet of uit stroom. Dat raakt drie dingen tegelijk: de verwarming, het warme kraanwater en de kookplaat. Pas als alle drie over zijn, kan de gasaansluiting eruit en verdwijnt ook het vastrecht van je rekening.

Wie zijn huis van het gas af wil halen, staat in de praktijk voor twee routes. Ligt er een warmtenet in de wijk, dan is aansluiten meestal de eenvoudigste stap; ligt er niets, dan wordt het een volledig elektrische installatie met een warmtepomp. Welke kant het in jouw straat op gaat staat in het warmteprogramma van je gemeente, en daaraan hangt de rest van je keuzes rond verwarming.

Een derde groep hoeft niets te kiezen. Wie op stadsverwarming zit is al gasloos, en daar gaat het gesprek over de tarieven en over de rechten die je als gebonden klant hebt.

Helemaal van het gas af is dus zelden één beslissing. Sommige huishoudens doen het in één verbouwing, andere spreiden het over jaren: eerst isoleren, dan koken op inductie, dan pas de ketel vervangen. Die volgorde bepaalt hoeveel het kost en of het comfort meegroeit.

Wanneer moet Nederland van het gas af?

Voor de gebouwde omgeving als geheel is het doel 2050: dan moeten woningen en gebouwen goed geïsoleerd zijn en niet meer standaard op aardgas verwarmen. Voor jouw huis bestaat er geen landelijke einddatum. Het jaartal 2030 dat in veel verhalen opduikt, gaat over het landelijke doel om dan anderhalf miljoen woningen van het aardgas af te hebben, niet over een verplichting voor individuele woningen.

Wat wel wordt geregeld, loopt via de gemeente. De Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie, aangenomen door de Tweede Kamer op 23 april 2024 en door de Eerste Kamer op 10 december 2024, geeft gemeenten de bevoegdheid om gebieden aan te wijzen waar het aardgas op een bepaalde datum stopt. Die wet is er dus wel, maar hij is in augustus 2026 nog niet in werking: het rijk mikt op uiterlijk 1 januari 2027, samen met het bijbehorende besluit. Tot dat moment kan geen enkele gemeente je gasaansluiting via een aanwijzing beëindigen.

Belangrijk is waar zo'n aanwijzing straks in staat. Niet in het warmteprogramma en niet in het wijkuitvoeringsplan, maar in het omgevingsplan; die eerste twee zijn beleidsstukken zonder rechtstreeks gevolg voor jouw aansluiting. Het warmteprogramma moet elke gemeente uiterlijk 31 december 2027 vaststellen en daarna minstens elke vijf jaar actualiseren. Als richtsnoer geldt dat er minimaal acht jaar zit tussen de wijziging van het omgevingsplan en het moment dat het gas er echt uit gaat, de gemeente moet betaalbaarheid en haalbaarheid onderbouwen, en je houdt het recht om zelf een gelijkwaardig duurzaam alternatief te kiezen in plaats van de bron die de gemeente voorstelt.

Zolang jouw wijk niet is aangewezen, verandert er niets en mag je je cv-ketel gewoon vervangen. Wil je niet van het gas af, dan is dat in een niet-aangewezen wijk simpelweg je goed recht. Wie wel wil weten wanneer zijn wijk aan de beurt is, vraagt het warmteprogramma op bij de gemeente.

Ondertussen schuift Nederland wel op. Nieuwbouw krijgt sinds 1 juli 2018 standaard geen gasaansluiting meer, en het Groningenveld leverde op 1 oktober 2023 zijn laatste gas. De gaskraan in Groningen weer opendraaien is dus geen route: sinds 19 april 2024 verbiedt de wet winning uit dat veld en zijn de productielocaties ontmanteld.

Nederland aardgasvrij maken gebeurt dus wijk voor wijk, en niet iedereen is tegelijk aan de beurt. Hoe gasvrij Nederland op dit moment is, verschilt sterk per gemeente: in nieuwbouwwijken is het de norm, in vooroorlogse buurten staat de teller nog laag. Voor de vraag wanneer jij gasvrij moet zijn, telt alleen het plan van je eigen gemeente.

SituatieGeldt er in 2026 een verplichting?
Bestaande koopwoning in een niet-aangewezen wijkNee, je mag op aardgas blijven verwarmen en je ketel vervangen
Wijk die de gemeente als aardgasvrij gebied wil aanwijzenNog niet: die aanwijsbevoegdheid komt met de Wgiw, verwacht uiterlijk 1 januari 2027, en daarna geldt in de regel acht jaar overgangstijd
Nieuwbouw met een vergunning vanaf 1 juli 2018Ja, die woningen krijgen geen gasaansluiting meer
Warmtepomp bij vervanging van je cv-ketelNee, de norm die dat vanaf 2026 zou eisen is in mei 2024 geschrapt
Gebouwde omgeving als geheelDoel: in 2050 niet meer standaard verwarmen op aardgas, met 1,5 miljoen woningen in 2030 als tussendoel

Je huis verwarmen zonder gas: de routes op een rij

Gasloos of gasvrij verwarmen kan op vijf manieren, en ze zijn niet uitwisselbaar. Een warmtenet en een volledige warmtepomp nemen de hele warmtevraag over; een hybride warmtepomp, elektrische verwarming en een houtkachel doen dat niet. Wie zoekt naar een alternatief voor aardgas, zoekt in de praktijk naar de eerste twee.

Een volledige warmtepomp werkt met een lage aanvoertemperatuur. Dat vraagt een goed geïsoleerde schil en ruime radiatoren of vloerverwarming, anders wordt het in januari niet warm en loopt het stroomverbruik op. Een hybride warmtepomp stelt die eisen niet en is daarom populair als tussenstap, maar je houdt er je gasaansluiting mee.

Elektrische panelen en infrarood zijn geen alternatief voor gasverwarming van een heel huis. Als je alleen een woonkamer, een kamer of een enkele ruimte zonder gas wilt verwarmen, kunnen ze prima werken, want dan is de warmtevraag klein. Zodra ze de hele woning moeten verwarmen wordt het de duurste warmte die er is; de vergelijking staat in de gids over wat goedkoper is, gas of stroom.

In een appartement is de keuze meestal niet aan jou alleen. Een buitenunit aan de gevel of op het dak raakt de gemeenschappelijke delen, dus dat loopt via de vergadering van de VvE. Zit het gebouw al op blokverwarming of stadsverwarming, dan verwarm je sowieso zonder eigen gas.

RouteWaar hij pastInvesteringWat je jaarlijks betaaltAandachtspunt
Warmtenet of stadsverwarmingWijken waar een net ligt of gepland isAansluitbijdrage, vaak enkele duizenden euro'sVastrecht plus een tarief per gigajouleEén leverancier, overstappen kan niet
Volledige warmtepompGoed geïsoleerd huis met lage afgiftetemperatuur€ 9.000 tot € 18.000 vóór subsidieStroom voor ongeveer een derde van de warmtevraagIsolatie en radiatoren moeten mee
Hybride warmtepompWoning die nog niet klaar is voor lage temperatuur€ 4.000 tot € 7.000 vóór subsidieStroom plus een kleiner gasverbruikJe houdt de gasaansluiting en het vastrecht
Elektrische verwarming of infraroodEén ruimte, of bijverwarming naast een hoofdbronEnkele honderden euro's per ruimteDe duurste warmte per kilowattuurAlleen rendabel bij een lage warmtevraag
Hout- of pelletkachelAanvulling, nooit als enige warmtebron€ 2.000 tot € 5.000 inclusief kanaalBrandstof plus schoorsteenonderhoudFijnstof, en je hebt een basisvoorziening nodig

Hoe een warmtenet werkt en wat een gigajoule warmte kost

Bij een warmtenet komt de warmte uit een centrale bron: restwarmte van industrie of een afvalcentrale, aardwarmte, of een grote warmtepomp. Verwarmd water gaat door een leidingnet de wijk in en komt jouw huis binnen bij een afleverset, het kastje dat de plaats van de cv-ketel inneemt. Je hebt dus geen eigen ketel, geen rookgasafvoer en geen jaarlijkse onderhoudsbeurt.

Opbouw van een warmterekening uit verbruik, vaste kosten en de jaarlijkse afrekening.

Controleer tariefperiode, meterstanden en alle vaste posten.

Lees de volledige uitleg bij deze afbeelding

Je betaalt voor verbruik én vaste kosten.

Verbruik: De geleverde warmte in gigajoules (GJ), vermenigvuldigd met jouw prijs per GJ.

Vaste posten: Bijvoorbeeld vastrecht, meterkosten en kosten voor de afleverset die warmte aan je woning doorgeeft.

Afrekening: Vergelijk totale kosten met de reeds betaalde voorschotten.

Controleer tariefperiode, meterstanden en alle vaste posten.

Een voorschot is een vooruitbetaling. Maximumtarieven, werkelijk contract en collectieve situaties kunnen verschillen.

Afrekenen gaat niet per kubieke meter maar per gigajoule. Een GJ is een eenheid van energie: 1 GJ warmte staat gelijk aan 277,8 kWh, ongeveer de warmte die een HR-ketel uit ruim dertig kubieke meter aardgas haalt. Een tussenwoning gebruikt daarmee al gauw 20 tot 30 GJ per jaar.

Omdat je niet kunt overstappen, stelt de ACM elk jaar maximumtarieven vast. Je leverancier mag daaronder gaan zitten en doet dat soms ook, maar er nooit boven. Wat die maxima precies regelen en welke rechten je hebt bij storing of te hoge tarieven, staat in de uitleg over de warmtewet.

Reken bij het vergelijken altijd de vaste posten mee. Het vastrecht, het meettarief en de huur van de afleverset lopen in 2026 samen op tot maximaal 827,91 euro per jaar, nog voordat je één gigajoule hebt afgenomen. Hoe die posten op een echte jaarafrekening uitpakken, lees je bij stadswarmte.

Post bij een kleine aansluiting tot 100 kWMaximum 2026, inclusief btw
Warmte per gigajoule€ 40,97
Vastrecht bij verwarming en warm kraanwater€ 615,66 per jaar
Vastrecht bij alleen verwarming of alleen warm kraanwater€ 307,84 per jaar
Meettarief€ 33,73 per jaar
Huur individuele afleverset, 25 kW met CW-label 4€ 178,51 per jaar bij verwarming en warm kraanwater, € 184,10 bij één van beide
Alle vaste posten samen€ 827,91 per jaar

Voor- en nadelen van een warmtenet

De ervaringen met warmtenetten lopen sterk uiteen, en dat komt zelden door de techniek. Warmte uit een net is comfortabel en vrijwel onderhoudsvrij: geen ketel die stukgaat, geen jaarlijkse beurt, geen rookgasafvoer en meer ruimte in de bijkeuken. Voor wie geen zin heeft in installatiewerk is dat een reëel voordeel.

Het ongemak zit in de gebondenheid. Je kunt niet overstappen naar een andere leverancier, dus je hebt geen prijsconcurrentie en geen uitweg als de service tegenvalt. De ACM-maxima beschermen tegen uitschieters, maar een maximum is geen garantie op een lage prijs.

Een tweede klacht gaat over de vaste kosten. Wie zuinig stookt of goed isoleert, ziet het variabele deel dalen terwijl vastrecht, meettarief en afleverset gewoon doorlopen. Isoleren loont op een warmtenet daardoor minder snel dan op gas, al blijft het comfort er wel op vooruitgaan.

Dan is er nog de aansluiting zelf. Van een warmtenet af stappen kan, maar afkoppelen kost geld en je moet je hele warmtevraag opnieuw regelen, inclusief warm water. Ook daarvoor stelt de ACM een maximum vast: in 2026 3.904,26 euro inclusief btw voor een permanente afsluiting, en 620,44 euro voor een tijdelijke afsluiting van hoogstens twee jaar. Wat de leverancier daarvoor mag rekenen en hoe je een klacht neerlegt, staat bij de gids over stadsverwarming.

OnderwerpOp een warmtenetMet een eigen cv-ketel
Keuze van leverancierEén leverancier per wijk, overstappen kan nietVrije markt, elk jaar te vergelijken
OnderhoudDe leverancier onderhoudt de afleversetJaarlijkse beurt en vervanging na vijftien tot twintig jaar
Ruimte in huisKlein kastje, geen rookgasafvoerKetel, expansievat en afvoer door het dak
PrijsvormingACM stelt een maximum per gigajoule vastMarktprijs per kubieke meter plus energiebelasting
Vaste kosten per jaarVastrecht, meettarief en huur afleversetVastrecht gasaansluiting plus onderhoudscontract
Later wisselenAfkoppelen kost geld en vraagt een compleet alternatiefKetel eruit, warmtepomp erin

De gasaansluiting: dichtdraaien, afdoppen of laten verwijderen

Er bestaan vier verschillende handelingen die mensen allemaal aanduiden als gas afsluiten, en ze hebben heel andere gevolgen. De gaskraan in de meterkast dichtdraaien mag je zelf en kost niets, maar het is alleen de gastoevoer afsluiten. De meter blijft hangen, de aansluiting blijft bestaan en de netbeheerkosten van ongeveer 265 euro per jaar lopen gewoon door.

Een stap verder is de gasmeter laten verwijderen en de binnenleiding laten afdoppen. Dat mag je niet zelf doen. De gasmeter is eigendom van de netbeheerder, en werk aan gasverbrandingstoestellen, dus de ketel, de geiser of de gashaard met hun luchttoevoer en rookgasafvoer, is sinds 1 april 2023 wettelijk voorbehouden aan bedrijven met een CO-certificaat. Voor de gasleiding zelf geldt die certificeringsplicht strikt genomen niet, maar afdoppen laat je hoe dan ook door een erkend installateur doen. De aansluitleiding in de grond blijft dan liggen.

Het echte afmelden is het saneren van de aansluiting: de netbeheerder haalt de aansluitleiding uit de grond en schrijft je aansluiting uit het register. Pas daarna vervallen de netbeheerkosten van ongeveer 265 euro per jaar. Sinds 1 februari 2024 is dat verwijderen kosteloos voor kleinverbruikers, op één voorwaarde: je meldt via mijnaansluiting.nl vanaf wanneer je de aansluiting niet meer gebruikt en je laat de netbeheerder zelf bepalen wanneer hij langskomt. Wil je een eigen wensdatum, dan betaal je het eenmalige tarief, en dat loopt in 2026 bij een laagbouwwoning op tot ruim tweeduizend euro inclusief btw. De volgorde en de aanvraag staan in de gids over gas afsluiten.

Een verzegeling is weer iets anders. De netbeheerder kan een gasmeter verzegelen als die niet gebruikt mag worden, bijvoorbeeld bij een onveilige installatie of tijdens een langdurige leegstand. Een verzegelde gasmeter zelf openbreken is fraude en levert een boete op. Een gasmeter stilzetten bestaat niet als officiële optie: hij telt of hij is er niet.

HandelingWat er gebeurtWie het doetLoopt het vastrecht door?
Gaskraan in de meterkast dichtdraaienDe toevoer staat stil, alles blijft liggenJij zelfJa
Gasmeter verwijderen en de leiding afdoppenMeter gaat weg, aansluitleiding blijft in de grondNetbeheerder en gecertificeerd installateurJa, tot de aansluiting is afgemeld
Gasaansluiting verwijderen of sanerenDe aansluitleiding gaat uit de grond, de aansluiting vervaltNetbeheerder, kosteloos als hij het moment mag bepalenNee, hij stopt
Binnenleidingen weghalenDe leidingen door het huis verdwijnenGecertificeerd installateurNiet van toepassing

Je gascontract en je gasaansluiting opzeggen

Gas opzeggen bestaat uit twee losse handelingen bij twee verschillende partijen. Je leveringscontract zeg je op bij je energieleverancier; je aansluiting meld je af bij je netbeheerder. Alleen het contract opzeggen is zinloos, want dan blijft de aansluiting bestaan en betaal je de netbeheerkosten door.

De volgorde die werkt is deze. Eerst maak je het huis gasloos, dan vraag je bij de netbeheerder het verwijderen van de gasaansluiting aan, en pas als de aansluiting daadwerkelijk is verwijderd beëindig je het gascontract. De netbeheerder geeft de wijziging door aan het centrale aansluitingenregister, waarna je leverancier de gaslevering automatisch stopzet.

Zeg niets op zolang je nog gas gebruikt, ook niet als het om weinig gaat. Wie geen gas meer wil gebruiken maar nog op gas kookt, houdt een aansluiting die hij niet kan missen. Wat je nu werkelijk verstookt zie je aan je meterstanden; de gids over hoeveel m³ gas per dag in de winter normaal is helpt bij het inschatten.

Blijf je voorlopig op gas, dan is het contract wel elk jaar te vergelijken. Hoe je de prijs per kubieke meter naast de netbeheerkosten legt, staat bij gas en elektra vergelijken; wil je water erbij betrekken, dan zet de gids over gas, water en licht vergelijken de vaste lasten compleet naast elkaar.

Blokverwarming, de VvE en de energiebelasting

Bij blokverwarming stookt één collectieve ketel voor het hele gebouw. Je hebt dan geen eigen gasaansluiting en geen eigen gasmeter; je betaalt je aandeel via de servicekosten van de VvE of via de huur, verdeeld met warmtemeters of met een verdeelsleutel. Op papier ben je daarmee al gasloos, in werkelijkheid stookt het gebouw nog steeds gas.

De Warmtewet stelt ook aan blokverwarming eisen over meten, afrekenen en storingen, met een uitzondering voor VvE's die uitsluitend aan hun eigen leden leveren. Wat er in jouw geval geldt hangt af van die uitzondering en van de afspraken in de splitsingsakte; de hoofdlijn staat bij de warmtewet.

Over de energiebelasting bestaat veel verwarring. Het gas voor de collectieve ketel wordt belast op de blokaansluiting, en degene die die rekening betaalt kan bij de Belastingdienst een verzoek om teruggaaf energiebelasting blokverwarming indienen. Dat kan niet altijd: het gas moet belast zijn tegen het tarief van de eerste schijf en het warmteverbruik in het complex moet hoger zijn dan 5.372.000 megajoule per verbruiksperiode van twaalf maanden. Is aan die twee voorwaarden voldaan, dan moet het verzoek binnen dertien weken na afloop van de verbruiksperiode binnen zijn, en volgt de uitbetaling op de beschikking. Te laat is te laat, dus dit is een agendapunt voor de beheerder.

De tijdelijke steunmaatregelen zijn afgelopen. Het prijsplafond gold alleen in 2023 en alleen voor kleinverbruikers met een eigen aansluiting; voor blokaansluitingen kwam er een aparte tegemoetkoming die VvE's en verhuurders zelf moesten aanvragen. Die vergoeding voor de hoge energiekosten van 2022 en 2023 liep via de VvE of de verhuurder en niet via de bewoner, en de aanvraagperiode is gesloten. In 2026 bestaat er geen compensatie, toeslag of tegemoetkoming stookkosten voor blokverwarming meer. Voor verduurzaming van het gebouw kan de VvE wel gewoon ISDE-subsidie aanvragen bij RVO.

RegelingVoor wieStatus in 2026
Prijsplafond energieKleinverbruikers met een eigen aansluitingGold alleen in 2023, vervallen
Tegemoetkoming voor blokaansluitingenVvE's en verhuurders met blokverwarmingAanvraagperiode gesloten, geen nieuwe aanvragen
Teruggaaf energiebelasting blokverwarmingDegene die de collectieve gasrekening betaaltLoopt door boven 5.372.000 MJ warmteverbruik per 12 maanden; verzoek binnen dertien weken na de verbruiksperiode
ISDE-subsidieOok VvE's, voor isolatie en warmtepompenLoopt in 2026, aanvraag via RVO

Een bestaande woning gasloos maken

Van een bestaande woning een gasvrij huis maken gaat in drie lagen, en de volgorde is niet vrijblijvend. Eerst de schil: dak, gevel, vloer en glas bepalen hoeveel warmte je überhaupt nodig hebt. Daarna het afgiftesysteem: radiatoren die op 70 graden zijn berekend, werken niet op de 35 graden van een warmtepomp. Pas als die twee kloppen is de bron aan de beurt.

Wie die volgorde omdraait, koopt een te grote warmtepomp die te hard moet werken en betaalt dat elke winter terug in stroom. In een oud huis met enkel glas en een ongeïsoleerde vloer is een volledige warmtepomp zelden de eerste stap. Een hybride opstelling of eerst isoleren levert daar meer op per geïnvesteerde euro.

Het warme water wordt vaak vergeten. Douchen is in een goed geïsoleerd huis al gauw een derde van de warmtevraag, en dat vraagt een warmtepompboiler of een groter toestel dan je zou denken. Reken die post apart door voordat je de gasaansluiting laat verwijderen.

Vergeet ook de elektra niet. Een volledig elektrische woning trekt meer vermogen dan een woning op gas: een warmtepomp, een warmtepompboiler en een inductiekookplaat vragen elk hun eigen groep, en soms een zwaardere aansluiting. Laat je meterkast beoordelen voordat je bestelt. Groepen bijplaatsen achter de hoofdzekering is werk voor een installateur; alles vóór de hoofdzekering, dus het verzwaren van de aansluiting zelf, doet uitsluitend de netbeheerder en dat vraag je apart aan. Wat er wel en niet kan, staat in het onderdeel over elektra en gas in huis.

Veiligheid, waterstof en de leidingen die blijven liggen

Zonder gas verbrandt er in huis niets meer, en waar niets verbrandt ontstaat geen koolmonoxide. Een gasloos huis is op dat punt dus veiliger. De uitzondering is een woning met een houtkachel, een open haard of een gasgeiser bij de buren in hetzelfde kanaal; dan blijft een melder zinvol, en wat je doet als de koolmonoxidemelder afgaat verandert niet.

Binnenleidingen die je laat zitten zijn niet gevaarlijk zolang ze door een gecertificeerd bedrijf zijn afgedopt en drukloos zijn gemaakt. Wel is het verstandig om te noteren waar ze lopen, zodat een latere verbouwing niet in een oude gasleiding boort.

Een warmtepomp brengt een ander veiligheidspunt mee: het koudemiddel. Aan het koudemiddelcircuit mag alleen een gecertificeerd bedrijf werken; voor de gangbare F-gassen is dat wettelijk verplicht. Toestellen op propaan (R290) zitten buiten die F-gassenregels, maar propaan is brandbaar en dat stelt eisen aan de plek van de buitenunit en aan de vulhoeveelheid. De Europese regels werken ook door in de subsidie: split lucht-waterwarmtepompen met minder dan drie kilo vulling en een GWP boven 750 komen sinds 2026 niet meer voor ISDE in aanmerking.

Over de gassoort: Nederlandse woningen stookten van oudsher laagcalorisch gas, het zogenoemde G-gas uit Groningen. Sinds de winning stopte komt het gas uit import en kleine velden, waarna het wordt omgezet naar dezelfde kwaliteit. Voor je ketel of kookplaat verandert er dus niets.

Waterstof in de woonwijk blijft voorlopig een proef. Er lopen enkele projecten in bestaande wijken, maar waterstof is schaars en duur, en het kabinet ziet het niet als de standaardoptie voor huizen. Wachten tot er waterstof door je bestaande gasleiding komt, is voor de meeste woningen daarom geen plan. Isoleren levert in de tussentijd hoe dan ook wat op, welke bron er later ook komt.

Doorgerekend: zo pakt het uit

Rekenvoorbeeld

Een tussenwoning op een warmtenet naast dezelfde woning op gas

Stel, je woont in een tussenwoning die 880 m³ gas per jaar verbruikt, het gemiddelde voor dat woningtype volgens CBS en Milieu Centraal over 2024. Daarvan gaat ongeveer 37 m³ naar de kookplaat, dus blijft er 845 m³ over voor warmte. Die 845 m³ bevat ruwweg 29.700 megajoule, en bij 90 procent ketelrendement houd je daar ongeveer 27 gigajoule nuttige warmte aan over.

Op een warmtenet betaal je in 2026 voor die 27 GJ maximaal 27 × 40,97 = 1.106 euro. Daar komen de vaste posten bij: 615,66 euro vastrecht, 33,73 euro meettarief en 178,51 euro huur van de afleverset, samen 827,91 euro. De jaarrekening komt daarmee op ongeveer 1.934 euro, het koken nog niet meegerekend.

Op gas reken je met een gasprijs van, stel, 1,40 euro per m³: 845 × 1,40 = 1.183 euro. Daar komen de netbeheerkosten voor de gasaansluiting bij, in 2026 ongeveer 265 euro per jaar. Tel er 120 euro onderhoud bij en een reservering van 140 euro per jaar voor een nieuwe ketel over achttien jaar, en je zit op ongeveer 1.708 euro.

Het warmtenet is in dit voorbeeld dus zo'n 225 euro per jaar duurder. Het kantelpunt ligt rond de 1,65 euro per m³ gas: daarboven is het warmtenet goedkoper. Omdat het warmtetarief een maximum is en veel leveranciers eronder zitten, kan je eigen rekening lager uitvallen dan deze som.

Rekenvoorbeeld

Dezelfde tussenwoning volledig van het gas af

Stel, je splitst die 880 m³ in ruwweg 645 m³ voor de verwarming, 200 m³ voor warm water en 37 m³ voor koken. De verwarming vraagt dan ongeveer 5.670 kWh aan warmte; een warmtepomp met een seizoensrendement van 3,5 maakt die uit ongeveer 1.620 kWh stroom, wat bij 0,30 euro per kWh neerkomt op 486 euro.

Het warme water is goed voor ongeveer 1.370 kWh warmte; een combiketel haalt uit tapwater een lager rendement dan uit verwarming, en dat scheelt hier. Een warmtepompboiler met een rendement van 3 haalt die warmte uit 460 kWh, oftewel 138 euro. Koken op inductie kost ongeveer 175 kWh, zo'n 53 euro. Bij elkaar gebruik je ongeveer 2.255 kWh extra stroom voor 677 euro per jaar.

Wat wegvalt: 1.232 euro gas bij 1,40 euro per m³, 265 euro netbeheerkosten voor de gasaansluiting en 120 euro ketelonderhoud, samen 1.617 euro. Onder de streep bespaar je ongeveer 940 euro per jaar bij deze prijzen.

Daar staat de investering tegenover. Een volledige warmtepomp kost 9.000 tot 18.000 euro vóór subsidie, waarvan de ISDE in 2026 ongeveer 2.000 tot 4.500 euro vergoedt; die aanvraag moet binnen 24 maanden na de installatie bij RVO binnen zijn. Reken daarbij een warmtepompboiler en een inductiekookplaat, en je komt bij een netto investering van rond de 12.000 euro op een terugverdientijd van zo'n dertien jaar, korter als de gasprijs stijgt of als zonnepanelen een deel van de stroom leveren.

Rekenvoorbeeld

Wat een gasaansluiting kost als je er alleen nog op kookt

Stel, je verwarmt al elektrisch en je gebruikt het gas alleen nog voor de kookplaat: ongeveer 37 m³ per jaar, het gemiddelde dat Milieu Centraal voor koken op gas aanhoudt. Bij 1,40 euro per m³ is dat 52 euro aan gas. De netbeheerkosten voor de aansluiting lopen ondertussen gewoon door, bij zo'n laag verbruik ongeveer 190 euro per jaar in 2026.

Je betaalt dus ongeveer 242 euro voor 37 kubieke meter, ruim zes euro per kubieke meter effectief. Van dat bedrag gaat maar een vijfde naar warmte in de pan; de rest is de aansluiting zelf.

Stap je over op inductie, dan kost het koken ongeveer 175 kWh stroom, zo'n 53 euro per jaar. Je bespaart daarmee ongeveer 189 euro per jaar, plus het gedoe van twee energiedragers. Daar staat eenmalig tegenover: een inductieplaat van 500 tot 1.200 euro, eventueel nieuwe pannen en mogelijk een extra groep in de meterkast. Het verwijderen van de aansluiting zelf is kosteloos zolang je de netbeheerder het moment laat bepalen.

Bij een kale overstap van 800 euro is dat een terugverdientijd van ruim vier jaar. Moet er een zwaardere groep of een nieuwe kabel bij, dan loopt het richting zeven jaar of langer, en dan is meeliften op een geplande verbouwing verstandiger dan het los laten doen.

Veelgemaakte fouten

De gaskraan dichtdraaien en denken dat je klaar bent

De kraan in de meterkast dichtdraaien stopt alleen het verbruik. De aansluiting blijft bestaan en de netbeheerkosten van ongeveer 265 euro per jaar lopen gewoon door. Pas het afmelden en verwijderen van de aansluiting bij de netbeheerder stopt die post.

Investeren voordat je het warmteprogramma van de gemeente kent

Staat jouw wijk over vijf jaar ingepland voor een warmtenet, dan schrijf je een net gekochte warmtepomp niet meer terug. Staat er niets gepland, dan is wachten juist verloren tijd. Eén telefoontje naar de gemeente scheelt hier duizenden euro's.

De warmtebron vervangen voordat de schil klaar is

Een warmtepomp in een slecht geïsoleerd huis moet op hoge temperatuur draaien en verliest daarmee zijn rendement. Het stroomverbruik valt dan een derde tot de helft hoger uit dan geraamd, en het huis wordt op de koudste dagen alsnog niet warm.

Warmtetarieven vergelijken zonder de vaste posten

Het tarief per gigajoule zegt weinig zolang vastrecht, meettarief en de huur van de afleverset erbuiten blijven. Die drie tellen in 2026 op tot maximaal 827,91 euro per jaar, ruim veertig procent van de jaarrekening van een gemiddelde tussenwoning.

Het warme water uit de berekening laten

Douchen is in een goed geïsoleerde woning al gauw een derde van de warmtevraag. Wie alleen de verwarming omrekent, kiest een te klein toestel of ontdekt achteraf dat er nog een boiler bij moet, met een tweede installatiebeurt als gevolg.

De aansluiting laten verwijderen terwijl er nog gas nodig is

Een gasaansluiting terugplaatsen kost een veelvoud van het verwijderen, inclusief graafwerk in je tuin of stoep. Laat het saneren pas doen als koken, warm water en verwarming aantoonbaar zonder gas draaien, dus na een winter meedraaien.

Veelgestelde vragen

Wanneer moet Nederland van het gas af?

Het landelijke doel is dat de gebouwde omgeving in 2050 goed geïsoleerd is en niet meer standaard op aardgas verwarmt. Er is geen wet die zegt dat iedere woning op een bepaalde datum gasloos moet zijn. Wanneer het voor jouw huis speelt, bepaalt je gemeente per wijk. Het jaartal 2030 gaat over het landelijke doel om dan anderhalf miljoen woningen van het aardgas af te hebben, niet over een verplichting voor bestaande koopwoningen.

Ben je verplicht van het gas af te gaan?

In augustus 2026 niet. Je mag op aardgas blijven verwarmen en je cv-ketel gewoon vervangen; de norm die vanaf 2026 bij ketelvervanging minimaal een hybride warmtepomp zou eisen, is in mei 2024 geschrapt. De Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie geeft gemeenten straks wél de bevoegdheid om een gebied aan te wijzen waar het aardgas stopt, maar die wet is nog niet in werking; het rijk mikt op uiterlijk 1 januari 2027. Wijst je gemeente je wijk daarna aan in het omgevingsplan, dan moet je vóór de datum die daarin staat een alternatief hebben, met als richtsnoer minimaal acht jaar overgangstijd en het recht om zelf een gelijkwaardig duurzaam alternatief te kiezen.

Wanneer gaat mijn wijk van het gas af?

Dat staat in het warmteprogramma van je gemeente. Elke gemeente moet dat uiterlijk 31 december 2027 vaststellen en daarna minstens elke vijf jaar actualiseren. Daarin staat per wijk welk alternatief het meest voor de hand ligt en wanneer die wijk aan de beurt is. Een wijk die in dat programma of in een wijkuitvoeringsplan wordt genoemd, is nog niet aangewezen: alleen een regel in het omgevingsplan kan de aardgaslevering echt beëindigen, en die bevoegdheid krijgen gemeenten pas als de Wgiw in werking treedt.

Hoe verwarm ik mijn huis zonder gas?

Met een warmtenet of met een volledige warmtepomp; dat zijn de twee routes die de hele warmtevraag overnemen. Een hybride warmtepomp neemt ongeveer 60 procent van de warmte voor de verwarming over, maar het warme water blijft meestal op gas en de aansluiting blijft dus staan. Elektrische panelen, infrarood en een houtkachel zijn aanvullingen voor één ruimte of voor de sfeer, geen vervanging van een cv-installatie. Welke route openstaat hangt af van je isolatie, je afgiftesysteem en de plannen van je gemeente.

Hoe werkt een warmtenet?

Een centrale bron verwarmt water: restwarmte van industrie of een afvalcentrale, aardwarmte uit de diepe ondergrond of een grote warmtepomp. Dat water gaat door een geïsoleerd leidingnet de wijk in en komt jouw woning binnen bij een afleverset, die de warmte overdraagt aan je radiatoren en je kraanwater. Je hebt geen eigen ketel, geen gasaansluiting en geen rookgasafvoer, en de leverancier onderhoudt de afleverset.

Wat kost 1 GJ warmte in 2026?

De ACM stelde voor 2026 een maximumtarief van 40,97 euro per gigajoule vast, inclusief btw, voor aansluitingen tot 100 kW. Je leverancier mag daaronder zitten maar er nooit boven. Bij dat tarief komen vaste posten: maximaal 615,66 euro vastrecht per jaar voor verwarming en warm kraanwater, 33,73 euro meettarief en 178,51 euro huur voor de afleverset, samen ten hoogste 827,91 euro. Reken die posten mee, anders vergelijk je appels met peren.

Wat betekent GJ warmte op mijn rekening?

GJ staat voor gigajoule, een eenheid van energie. Eén gigajoule warmte is gelijk aan 277,8 kilowattuur, ongeveer wat een HR-ketel uit ruim dertig kubieke meter aardgas haalt. Op een warmtenet meet de warmtemeter hoeveel gigajoule je hebt afgenomen en daarover reken je af. Een tussenwoning zit meestal tussen de 20 en 30 GJ per jaar, een appartement lager en een vrijstaand huis hoger.

Wat zijn de voor- en nadelen van een warmtenet?

Voordelen: comfortabele warmte, geen ketel die stukgaat, geen jaarlijkse onderhoudsbeurt, geen rookgasafvoer en meer ruimte in huis. Nadelen: je zit vast aan één leverancier zonder mogelijkheid om over te stappen, de vaste kosten zijn hoog en isoleren levert daardoor relatief minder op. De ACM-maxima beschermen tegen uitschieters, maar een maximum is geen garantie op een lage prijs. Dat verklaart waarom de ervaringen zo uiteenlopen.

Wat kost het om je gasaansluiting te laten verwijderen?

Sinds 1 februari 2024 niets, als je de netbeheerder het moment laat bepalen. Je meldt via mijnaansluiting.nl vanaf wanneer je de aansluiting niet meer gebruikt, en de netbeheerder verwijdert hem kosteloos op een tijdstip dat hij zelf inplant, in de praktijk binnen ongeveer een jaar. Wil je een eigen wensdatum, dan betaal je het eenmalige tarief van je netbeheerder; bij een laagbouwwoning is dat in 2026 ruim tweeduizend euro inclusief btw, bij hoogbouw een stuk minder. De stappen en de aanvraag staan bij gas afsluiten. Pas na het verwijderen vervallen de netbeheerkosten.

Kan ik de gaskraan in de meterkast gewoon dichtdraaien?

Ja, de hoofdkraan naast de gasmeter dichtdraaien mag je zelf en is soms verstandig, bijvoorbeeld bij een lange vakantie of een gaslucht. Het stopt alleen de gastoevoer. De aansluiting blijft bestaan, de meter blijft hangen en de netbeheerkosten lopen door. Draai de kraan bij het weer openen rustig open en controleer daarna of alle toestellen goed ontsteken.

Wat is het verschil tussen gas afdoppen en de gasaansluiting verwijderen?

Afdoppen betekent dat een gecertificeerd installateur de binnenleiding dichtzet en drukloos maakt, meestal nadat de netbeheerder de gasmeter heeft weggehaald. De aansluitleiding in de grond blijft dan liggen en de aansluiting bestaat administratief nog. Verwijderen of saneren gaat verder: de netbeheerder haalt de aansluitleiding weg en schrijft de aansluiting uit. Alleen bij die tweede stap stopt het vastrecht.

Hoe zeg ik mijn gasaansluiting op?

In twee stappen bij twee partijen. Je vraagt bij de netbeheerder aan om de gasaansluiting te verwijderen, en pas als dat is uitgevoerd beëindig je het leveringscontract bij je energieleverancier. De netbeheerder meldt de wijziging aan het centrale aansluitingenregister, waarna de levering automatisch stopt. Zeg het contract nooit eerder op, want zonder leverancier maar met aansluiting kom je in een vervelende tussensituatie terecht.

Wat is blokverwarming en hoe wordt dat afgerekend?

Bij blokverwarming stookt één collectieve ketel voor meerdere woningen, meestal in een appartementencomplex. Je hebt geen eigen gasaansluiting; je aandeel loopt via de servicekosten van de VvE of via de huur, verdeeld met warmtemeters of een verdeelsleutel. De Warmtewet stelt eisen aan meten en afrekenen, met een uitzondering voor VvE's die alleen aan hun eigen leden leveren. Wat er in jouw complex geldt, staat in de splitsingsakte en het huishoudelijk reglement.

Krijg ik nog compensatie of prijsplafond voor blokverwarming?

Nee. Het prijsplafond gold uitsluitend in 2023 en alleen voor kleinverbruikers met een eigen aansluiting. Voor blokaansluitingen kwam er een aparte tijdelijke tegemoetkoming die de VvE of de verhuurder moest aanvragen; die aanvraagperiode is gesloten en de uitbetalingen zijn afgerond. In 2026 bestaat er geen compensatie, toeslag of tegemoetkoming stookkosten voor blokverwarming meer.

Hoe vraag je teruggaaf van energiebelasting bij blokverwarming aan?

De partij die de collectieve gasrekening betaalt, meestal de VvE of de verhuurder, dient een verzoek om teruggaaf energiebelasting in bij de Belastingdienst. Dat kan alleen als het gas in de eerste belastingschijf valt en het warmteverbruik in het complex hoger is dan 5.372.000 megajoule per verbruiksperiode van twaalf maanden. Het verzoek moet binnen dertien weken na afloop van die periode binnen zijn, met de eindafrekening van de leverancier en het aantal aangesloten woonruimtes erbij. De uitbetaling volgt op de beschikking. Een gemiste termijn is niet te repareren, dus zet het jaarlijks in de agenda van de beheerder.

Hoe verwarm je een appartement zonder gas?

Meestal via het gebouw: blokverwarming, een aansluiting op stadsverwarming of een collectieve warmtepomp. Een eigen buitenunit aan de gevel of op het dak raakt de gemeenschappelijke delen en vraagt dus toestemming van de vergadering van de VvE. Binnen je eigen woning kun je wel de kookplaat vervangen en de radiatoren aanpassen. Voor het warme water is een elektrische boiler of een warmtepompboiler de gebruikelijke oplossing.

Komt er koolmonoxide voor in een gasloos huis?

Uit de verwarming niet: zonder verbranding ontstaat geen koolmonoxide, en dat is een reëel veiligheidsvoordeel van gasloos wonen. Het risico blijft wel bestaan bij een houtkachel, een open haard of een pelletkachel, en bij een gedeeld rookkanaal met buren die nog wel verbranden. Heb je zo'n toestel of zo'n kanaal, houd dan een melder en laat het kanaal jaarlijks vegen.

Wanneer komt er waterstof in huis?

Voorlopig alleen in proefprojecten. Er lopen enkele experimenten in bestaande wijken waar het gasnet geschikt is gemaakt, maar waterstof is schaars, duur en vooral nodig in de industrie en het zware transport. Het kabinet ziet waterstof niet als de standaardoptie voor woningen. Wachten op waterstof door je huidige gasleiding is voor de meeste huizen daarom geen plan; isoleren levert hoe dan ook op, welke bron er later ook komt.

Gaat de gaskraan in Groningen weer open?

Nee. Het Groningenveld leverde op 1 oktober 2023 zijn laatste gas, en sinds 19 april 2024 verbiedt de wet winning uit dat veld; de installaties zijn ontmanteld. Het Nederlandse gas komt nu uit import en uit kleine velden, waarna het naar dezelfde kwaliteit wordt omgezet zodat je ketel en kookplaat er niets van merken. Voor je eigen planning maakt het weinig uit: de prijs van gas hangt aan de internationale markt en aan de energiebelasting, die in 2026 op 0,72680 euro per m³ inclusief btw staat.

Loont het om nu al van het gas af te gaan in een koopwoning?

Dat hangt aan drie dingen: je isolatieniveau, de plannen van je gemeente en het moment waarop je ketel toch aan vervanging toe is. Wie een goed geïsoleerd huis heeft en toevallig voor een nieuwe ketel staat, verdient de overstap het snelst terug. Wie in een tochtig huis woont en een ketel van vijf jaar oud heeft, doet er verstandig aan eerst te isoleren en het bronbesluit uit te stellen tot het vervangingsmoment.

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Voor de meeste keuzes op deze pagina heb je geen adviseur nodig, maar op drie punten verdient een vakman zichzelf terug. Een onafhankelijk maatwerkadvies over je woning, waarin een energieadviseur je warmtevraag berekent en de maatregelen op volgorde zet, kost meestal enkele honderden euro's en voorkomt dat je een te grote warmtepomp koopt. Voor het bepalen van de aanvoertemperatuur en het doorrekenen van je radiatoren is een installateur met een warmteverliesberekening de aangewezen partij; kiezen op merk en prijs komt daarna.

Aan het gas mag je zelf niets doen. Werk aan gasverbrandingstoestellen met hun luchttoevoer en rookgasafvoer is sinds 1 april 2023 wettelijk voorbehouden aan bedrijven met een CO-certificaat; voor het afdoppen van de leiding geldt die plicht niet letterlijk, maar het is werk voor een erkend installateur, en de meter en de aansluiting zijn eigendom van de netbeheerder. De volgorde van meter, afdoppen en saneren staat bij gas afsluiten, en de aanvraag doe je zelf online bij je netbeheerder.

Loopt het mis met je warmteleverancier, dan is er een route buiten de rechter om. Kom je er samen niet uit over een afrekening, een storing of een tarief, dan kun je terecht bij de geschillencommissie voor warmtelevering; wat de leverancier verplicht is, staat in de warmtewet. Voor een VvE die een blokaansluiting beheert, is een beheerder of een fiscalist zinvol bij het jaarlijkse verzoek om teruggaaf energiebelasting, want die termijn van dertien weken is hard.

Bronnen en controle

  1. ACM stelt maximale warmtetarieven 2026 vast Autoriteit Consument & Markt geraadpleegd 23 augustus 2026
  2. Maximale warmtetarieven ACM ConsuWijzer geraadpleegd 23 augustus 2026
  3. Overstap naar duurzame warmtebronnen Rijksoverheid geraadpleegd 23 augustus 2026
  4. Aanwijsbevoegdheid voor gemeenten (Wgiw) Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie geraadpleegd 23 augustus 2026
  5. Verwijderen van gasaansluitingen kosteloos voor kleinverbruikers Netbeheer Nederland geraadpleegd 23 augustus 2026
  6. Teruggaaf energiebelasting bij blokverwarming Belastingdienst geraadpleegd 23 augustus 2026
  7. Wat staat er op mijn energierekening? Rijksoverheid geraadpleegd 23 augustus 2026
  8. ISDE: warmtepomp aanvragen als woningeigenaar Rijksdienst voor Ondernemend Nederland geraadpleegd 23 augustus 2026

Installatietechnisch gecontroleerd 23 augustus 2026

  • Alle ACM-maximumtarieven warmte 2026 nagerekend: 40,97 euro per GJ, 615,66 euro vastrecht, 33,73 euro meettarief, 178,51 euro afleverset en 827,91 euro aan vaste posten samen, plus het afsluittarief
  • Status van de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie gecorrigeerd: nog niet in werking, verwacht uiterlijk 1 januari 2027, en de aanwijzing loopt via het omgevingsplan en niet via het wijkuitvoeringsplan
  • Netbeheerkosten voor de gasaansluiting bijgesteld van circa 200 naar circa 265 euro per jaar in 2026, en de kosteloze verwijdering sinds 1 februari 2024 met haar voorwaarde toegevoegd
  • Alle drie de rekenvoorbeelden opnieuw doorgerekend tot het eindbedrag met de juiste omrekening van kubieke meters naar gigajoules en kilowatturen, inclusief kantelpunt, terugverdientijd en de ISDE-bedragen uit subsidies.json
  • Veiligheidsgrenzen aangescherpt: reikwijdte van de CO-certificering sinds 1 april 2023, werk vóór en achter de hoofdzekering, en het koudemiddelcircuit met de F-gassen- en GWP-eisen

Uitgevoerd door de redactie van dehuisgids.nl aan de hand van de bronnen hierboven. Wij geven algemene informatie en geen persoonlijk advies.

Ons redactionele beleid: hoe we schrijven, controleren en bijwerken