Elektra en gas in huis: veilig, gekeurd en op orde

Waar jouw installatie begint en die van de netbeheerder ophoudt

Stroom en gas komen je huis binnen via twee aansluitingen die geen eigendom van jou zijn. De kabel tot en met de hoofdzekering en de gasleiding tot en met de gasmeter horen bij de netbeheerder, alles daarachter is van jou. Dat onderscheid bepaalt bij vrijwel elke storing wie je belt, en het is de eerste vraag die je beantwoordt voordat je aan het onderhoud van je huis begint.

De twee stelsels kennen heel verschillende risico's. Bij elektra gaat het mis met stroom die een weg zoekt die niet de bedoeling is: kortsluiting, overbelasting of een lekstroom die door een mens loopt. Bij gas gaat het mis met een lek dat je ruikt, of met verbranding die niet goed verloopt en koolmonoxide oplevert.

De elektrische installatie van een woning bestaat uit de groepenkast, de leidingen erachter en alle punten waarop iets wordt aangesloten. Hoe die installatie eruit hoort te zien staat in NEN 1010, de norm voor laagspanningsinstallaties waar het Besluit bouwwerken leefomgeving naar verwijst. Die norm geldt voor nieuwbouw en voor elk deel dat je wijzigt of uitbreidt, niet met terugwerkende kracht voor wat er al ligt.

Aan de gaskant is de regel strenger geworden. Sinds 1 april 2022 mag een bedrijf alleen aan gasverbrandingsinstallaties werken, dus aan een cv-ketel, geiser of gashaard, met een wettelijk verplicht certificaat. Vraag daar altijd naar voordat iemand aan je ketel komt.

Onderdeel	Van wie	Wie je belt bij een storing
Kabel en gasleiding tot in de meterkast	Netbeheerder	Netbeheerder, kosteloos
Hoofdzekering, gasmeter en elektrameter	Netbeheerder	Netbeheerder, verbreek nooit het zegel
Groepenkast, automaten en aardlekschakelaars	Jij	Installateur naar keuze
Leidingen, stopcontacten en schakelaars	Jij	Installateur naar keuze
Gasleiding vanaf de meter	Jij	Gecertificeerd installatiebedrijf
Cv-ketel, geiser en gashaard	Jij	Bedrijf met het wettelijk verplichte certificaat

Gaslucht in huis: wat je doet en wie je belt

Aardgas is van zichzelf reukloos. Er wordt een geurstof aan toegevoegd, tetrahydrothiofeen, zodat een lek ruikt naar rotte eieren. Ruik je dat, dan heb je met een gaslekkage in huis te maken tot het tegendeel is aangetoond, ook als de lucht zwak is.

Wat te doen bij gaslucht laat zich in vijf handelingen samenvatten. Draai de hoofdkraan naast de gasmeter dicht. Zet ramen en deuren open. Raak geen enkele schakelaar aan, dus geen licht, geen deurbel, geen afzuigkap en geen telefoon binnenshuis, want een vonkje volstaat. Ga naar buiten. Bel daar het gratis nationale storingsnummer gas, 0800 9009, dat dag en nacht bereikbaar is voor alle netbeheerders.

Bij een sterke gaslucht of een sissend geluid wacht je niet. Iedereen het huis uit, deuren open laten staan, en van buiten 112 bellen. De brandweer meet dan of het binnen weer veilig is. Wat de monteur vervolgens doet en wie de kosten draagt, staat in de gids over een gaslek in of om je woning.

Gaslucht buiten meld je op hetzelfde nummer. Een gaslekkage buiten ontstaat vaak bij graafwerk of bij een oude gietijzeren leiding onder de straat. Houd afstand, rook niet, start geen auto in de buurt en laat het graven aan de netbeheerder over.

Wat je merkt	Wat je meteen doet	Wie je belt
Vage gaslucht bij het fornuis	Kraan dicht, ramen open, niets in- of uitschakelen	Blijft de lucht: 0800 9009
Gaslucht in de meterkast	Hoofdkraan dicht, huis uit, buiten bellen	0800 9009
Sterke gaslucht of sissend geluid	Iedereen direct naar buiten, deuren open laten	112, daarna 0800 9009
Gaslucht buiten bij een put of bij graafwerk	Afstand houden, niet roken, geen motor starten	0800 9009
Koolmonoxidemelder gaat af	Ramen open, iedereen naar buiten, ketel uit	112 bij klachten, anders je installateur

De aardlekschakelaar is de beveiliging die mensen beschermt

In de groepenkast zitten twee soorten beveiliging met een volstrekt verschillende taak. De installatieautomaat beschermt de leiding tegen te veel stroom. De aardlekschakelaar beschermt de mens: hij vergelijkt de stroom die de groep in gaat met de stroom die eruit terugkomt en schakelt uit zodra het verschil boven 30 milliampere komt. Dat verschil is stroom die ergens anders naartoe weglekt, bijvoorbeeld door iemand die een defect apparaat vastheeft.

Of een aardlek verplicht is, hangt af van wanneer de installatie is aangelegd. In nieuwbouw schrijft de norm sinds 1975 een aardlekschakelaar van 30 milliampere voor op groepen met stopcontacten, en sinds de NEN 1010-versie uit 1997 mogen er maximaal vier groepen achter een aardlekschakelaar hangen. Een installatie van voor die tijd hoef je wettelijk niet aan te passen zolang die veilig is, maar zodra je een groep bijplaatst of de kast vervangt geldt de huidige norm.

Een aardlekschakelaar veroudert. Het mechaniek kan vastlopen zonder dat je het merkt, en dan denk je beveiligd te zijn terwijl dat niet zo is. Druk daarom twee keer per jaar op de testknop met de T: de schakelaar hoort meteen om te vallen. Gebeurt dat niet, dan laat je hem vervangen, en dan haast je je daarmee.

Beveiliging	Beschermt tegen	Gebruikelijke waarde	Wat er gebeurt bij ingrijpen
Aardlekschakelaar	Lekstroom naar aarde en aanraking	30 mA	Alle groepen erachter vallen tegelijk uit
Aardlekautomaat	Lekstroom en overbelasting van een groep	30 mA en 16 A	Alleen die ene groep valt uit
Installatieautomaat	Overbelasting en kortsluiting	16 A bij 2,5 mm2, 10 A bij 1,5 mm2	Die groep valt uit, de rest blijft aan
Hoofdzekering	Overbelasting van de hele aansluiting	25 A, 35 A of 40 A	Het hele huis is zonder stroom
Overspanningsafleider	Piek door blikseminslag op het net	Type 2	Apparatuur blijft heel, de afleider offert zichzelf op

Stroom valt uit maar de zekering is niet gesprongen

Als de elektra is uitgevallen, kijk je eerst hoeveel van het huis donker is. Is alles donker en staat er in de kast niets omlaag, dan is de hoofdzekering doorgeslagen of ligt het bij de netbeheerder. Een storing in de buurt controleer je op de storingskaart van je netbeheerder; is de hoofdzekering stuk, dan vervangt de netbeheerder die kosteloos en mag je daar zelf niet aan komen vanwege het zegel.

Is een deel van het huis donker terwijl geen enkele zekering is uitgevallen, dan zit het probleem meestal in een aardlekautomaat die maar half is omgevallen, of in een slecht contact in de bedrading. Duw elke automaat eerst helemaal omlaag en dan pas weer omhoog: een half omgevallen schakelaar ziet er in het donker uit als een ingeschakelde. De gids over stroom die uitvalt loopt de volgorde stap voor stap door.

Een zekering die gesprongen is, is geen defect maar een melding. De automaat is uitgevallen omdat er te veel vermogen op de groep stond of omdat er ergens kortsluiting is. Trek alle stekkers van die groep eruit, zet de automaat terug en steek er een voor een weer in. Het apparaat waarbij de zekering opnieuw uitvalt, is de dader.

Valt de aardlekschakelaar en niet de automaat, dan lekt er ergens stroom weg. Vaak is dat vocht: een wasmachine, een buitenlamp, een grondkabel naar het tuinhuis of een boiler met een doorgeslagen element. Blijft de aardlek na het uitpluizen vallen zonder dat er iets in het stopcontact zit, dan zit het in de vaste bedrading en is er meetapparatuur nodig.

Wat je ziet	Waarschijnlijke oorzaak	Eerste stap
Hele huis donker, kast staat normaal	Storing op het net of hoofdzekering stuk	Storingskaart netbeheerder, daarna netbeheerder bellen
Een groep uit, automaat omlaag	Overbelasting of kortsluiting op die groep	Stekkers eruit, automaat terug, apparaten een voor een terug
Halve huis uit, aardlekschakelaar omlaag	Lekstroom in een apparaat of in vaste bedrading	Groepen achter de aardlek een voor een uitschakelen
Stroom valt uit maar zekering staat gewoon omhoog	Half omgevallen automaat of slecht contact	Alle automaten omlaag en weer omhoog, daarna installateur
Licht knippert bij het inschakelen van een apparaat	Te zware belasting of een losse klem	Belasting verdelen, blijft het: laat de aansluitingen nakijken

Stopcontacten zonder randaarde en wat je eraan kunt doen

Een stopcontact zonder randaarde heeft twee gaten en geen randen van metaal aan de zij- of bovenkant. Een geaard stopcontact heeft die randen wel, en daar maken geaarde stekkers contact mee. Het verschil tussen een stopcontact met of zonder randaarde zit niet in de stroom die eruit komt, maar in wat er gebeurt als er binnenin een apparaat iets losschiet: bij een geaard stopcontact loopt die stroom via de aarde weg en valt de beveiliging uit, bij een stopcontact zonder aarding blijft de metalen behuizing onder spanning staan.

Niet alles hoeft geaard te zijn. Een apparaat met een niet geaarde stekker en het teken van twee vierkanten in elkaar heeft dubbele isolatie en is ook op een stopcontact zonder aarde veilig; een lamp, een radio en een laptopvoeding vallen daaronder. Een geaarde schakelaar, dus een schakelaar met een metalen frame of afdekplaat, hoort wel op de aarde te zitten, net als een metalen armatuur en een metalen buitenkraan met verwarmingslint.

Of randaarde verplicht is, hangt weer af van bouwjaar en ingreep. In woningen van na ongeveer 1975 is aarding standaard. In veel huizen van voor die tijd liggen nog steeds ongeaarde stopcontacten, en die mogen blijven liggen zolang de installatie veilig is. Vervang je een stopcontact of leg je een nieuwe groep aan, dan hoort dat nieuwe deel wel geaard te zijn. Wat de norm precies eist per ruimte staat in de gids over het geaarde stopcontact.

Een ongeaard stopcontact aansluiten op een geaarde variant lukt alleen als er een aardleiding tot in de doos ligt. Zit er geen groene of geel-groene draad, dan is er niets te aarden en levert een geaarde wandcontactdoos schijnveiligheid op: hij ziet er veilig uit maar is het niet. In dat geval trekt de installateur een nieuwe leiding, of hij plaatst een aardlekautomaat van 30 milliampere op die groep als tussenoplossing, wat de kans op een dodelijke schok sterk verkleint maar geen echte aarding vervangt.

De aarding zelf komt in oudere woningen vaak van de metalen waterleiding. Sinds die leidingen van kunststof zijn, voldoet dat niet meer en is er een aardelektrode nodig: een koperen staaf of band in de grond, aangesloten op de hoofdaardrail in de meterkast. Stopcontacten aarden begint dus altijd met de vraag of er in de meterkast eigenlijk wel een deugdelijk aardpunt zit.

Werk	Richtprijs 2026	Waar het van afhangt
Bestaand stopcontact vervangen door een geaard exemplaar, aarddraad ligt er al	€ 45 tot € 90 per punt	Aantal punten in een keer en de uurprijs van de installateur
Nieuwe geaarde leiding trekken door bestaande buis	€ 70 tot € 140 per punt	Of de oude draad door de buis mee terug te trekken is
Nieuwe leiding met hak- en herstelwerk	€ 150 tot € 300 per punt	Steen of gipswand, en of jij het stucwerk zelf afwerkt
Aardelektrode plaatsen en aansluiten	€ 250 tot € 500	Bereikbaarheid van de tuin en de grondsoort
Aardlekautomaat van 30 mA bijplaatsen in de kast	€ 100 tot € 180	Ruimte op de rail en het type kast
Uurtarief elektricien inclusief voorrijden	€ 55 tot € 85 per uur	Regio en of het spoed is

Elektra in de badkamer: de zones rond bad en douche

Voor elektra in de badkamer werkt NEN 1010 met zones rond bad en douche. Hoe dichter bij het water, hoe minder er mag. Alles in de ruimte hoort achter een aardlekschakelaar van 30 milliampere te zitten, ook de verlichting, en alle stopcontacten zijn geaard. De zones badkamer elektra ordenen zich als volgt: zone 0 is in het bad of de douchebak zelf, zone 1 is de kolom daarboven tot 2,25 meter, zone 2 is de strook van 60 centimeter daaromheen en daarbuiten gelden de gewone regels voor een vochtige ruimte.

Een stopcontact in de doucheruimte mag dus wel, maar niet overal. Een stopcontact bij de douche of vlak naast het bad is uitgesloten: binnen 60 centimeter daarvan hoort geen gewoon stopcontact te zitten, en alleen een scheerstopcontact met ingebouwde scheidingstransformator is daar toegestaan. Buiten die 60 centimeter mag een geaard stopcontact, mits het achter de aardlekschakelaar hangt. Welke armaturen en spiegelkasten in welke zone mogen, en welke IP-waarde daarbij hoort, staat in de gids over het stopcontact in de badkamer.

Een tweede regel die vaak over het hoofd wordt gezien is de vereffening. Metalen leidingen, een stalen bad en de afvoer horen in een badkamer onderling verbonden te zijn met een vereffeningsleiding, zodat er nooit spanningsverschil tussen twee metalen delen kan ontstaan. Bij een verbouwing waarbij kunststof leidingen de koperen vervangen, verdwijnt die verbinding soms ongemerkt.

Zone	Waar het over gaat	Stopcontact toegestaan	Verlichting
Zone 0	In de douchebak of het bad zelf	Nee	Alleen 12 volt, IPX7
Zone 1	Boven bad of douche tot 2,25 m hoogte	Nee	Alleen 12 volt, IPX4 of hoger
Zone 2	60 cm rondom zone 1	Alleen een scheerstopcontact met scheidingstransformator	230 volt mag, IPX4 of hoger
Buiten de zones	De rest van de badkamer	Geaard stopcontact achter een aardlek van 30 mA	230 volt, spatwaterdicht bij een natte wand

Hoeveel watt kan er op een groep van 16 ampere

De rekensom is kort: 16 ampere maal 230 volt is 3.680 watt. Dat is het antwoord op de vraag hoeveel watt op 16 ampere past, en daarmee het plafond van een gewone stopcontactgroep in een Nederlandse woning. Ga je erboven, dan valt de automaat uit; hij doet dan precies waar hij voor hangt.

Voor apparaten die langer dan een paar minuten aan staan, houden installateurs ongeveer 80 procent van dat maximum aan, dus rond 2.900 watt. Een 16 ampere zekering laat een korte piek toe, maar bij continue belasting warmt de leiding op. Een groep van 10 ampere, herkenbaar aan een dunnere draad van 1,5 vierkante millimeter, komt niet verder dan 2.300 watt en is meestal alleen voor verlichting bedoeld.

Hoeveel er in totaal het huis in mag, bepaalt de hoofdzekering. Een enkelfasige aansluiting van 1 maal 25 ampere geeft 5.750 watt, 1 maal 35 ampere geeft 8.050 watt en een driefasige aansluiting van 3 maal 25 ampere geeft 17.250 watt. Wie elektra voor verwarming gaat gebruiken of een laadpaal wil, loopt daar het eerst tegenaan. De verdeling over groepen en het bijplaatsen van zware groepen staat in de gids over hoeveel watt er per groep past.

Grote verbruikers krijgen hun eigen groep. Een inductiekookplaat, een oven, een wasdroger en een elektrische doorstromer horen niet samen op een groep met de rest van de keuken, en een infraroodpaneel of elektrische kachel telt bij het rekenen gewoon mee als 1.000 tot 2.000 watt continu.

Apparaat	Vermogen	Stroom bij 230 volt	Deel van een 16 A-groep
Waterkoker	2.200 W	9,6 A	60%
Airfryer	1.500 W	6,5 A	41%
Magnetron	900 W opgenomen 1.400 W	6,1 A	38%
Wasdroger met warmtepomp	800 W	3,5 A	22%
Elektrische kachel	2.000 W	8,7 A	54%
Infraroodpaneel	700 W	3,0 A	19%
Inductiekookplaat op vol vermogen	7.400 W	32 A	eigen groep of perilex

Oude bedrading herkennen aan mantel en kleur

De bedrading verraadt de leeftijd van een installatie sneller dan de groepenkast, want kasten worden wel vervangen en leidingen zelden. Stoffen bedrading, ook wel canvas bedrading genoemd, is een geweven mantel om een rubberen isolatie en ligt in woningen van ruwweg voor 1960. Dat rubber verhardt, wordt bros en valt na zestig jaar van de draad af zodra je eraan trekt. Zie je dat, dan is vervangen geen luxe.

De kleuren vertellen het tweede deel van het verhaal. In moderne installaties is bruin de fase, blauw de nul en geel-groen de aarde. In installaties van voor ongeveer 1970 kom je rood of zwart tegen als fase, grijs als nul en enkel groen als aarde. De volledige tabel met wat welke kleur in welk tijdvak betekende staat in de gids over de oude kleuren in de elektra, de huidige codering in de gids over de kleuren van stroomdraad.

Vertrouw nooit blind op de kleur. In een huis dat drie keer verbouwd is, liggen drie generaties bedrading door elkaar, en een klusser die grijs voor nul aanzag terwijl het een geschakelde fase was, heeft dat gewoon zo aangesloten. Meten met een deugdelijke spanningszoeker is de enige manier om zeker te weten wat je vasthoudt.

Oude bedrading vervangen is niet verplicht. Er bestaat geen wet die zegt dat een installatie op een bepaalde leeftijd eruit moet, en de eerbiedigende werking van de norm laat bestaande installaties met rust. De grens ligt bij veiligheid: een installatie die gevaar oplevert, mag niet in gebruik blijven, en zodra je een deel wijzigt geldt de huidige norm voor dat deel.

Bouwjaar	Wat je aantreft	Wat dat betekent
Voor 1950	Stoffen of canvas bedrading, buisleiding, stoppen met smeltpatronen	Vervangen, ook als het nog werkt
1950 tot 1970	Rubber isolatie, rood-grijs-groen, geen aarde in de kamers	Aarding ontbreekt vaak, vervangen bij de eerste verbouwing
1970 tot 1990	Kunststof isolatie, bruin-blauw-geel/groen, weinig groepen	Meestal veilig, vaak te weinig groepen en geen aardlek
1990 tot 2005	Moderne bedrading, een aardlekschakelaar voor alles	Prima basis, uitbreiden naar meer aardlekken is verstandig
Na 2005	Twee of meer aardlekschakelaars, gescheiden groepen	Voldoet aan de norm van dat moment

Wanneer je de elektra van een heel huis vervangt en wat dat kost

Wanneer elektra vervangen moet worden, is zelden een kwestie van leeftijd alleen. Vier signalen wegen zwaar: er zit geen aardlekschakelaar in de kast, er ligt geen aarde in de woonkamer en slaapkamers, de isolatie van de draad brokkelt af, of je hebt zo weinig groepen dat de zekering elke week valt. Twee of meer van die vier bij elkaar en de installatie is aan vervanging toe.

Elektra vervangen in het hele huis betekent in de praktijk drie dingen: een nieuwe groepenkast, nieuwe leidingen naar alle punten en een deugdelijk aardpunt. Het hakwerk is meestal duurder dan het elektrotechnische werk, en daarom is het moment waarop je toch al verbouwt of de vloeren eruit gaan financieel het gunstigst. Wat de installateur precies aanlegt, hoeveel groepen daarbij horen en hoe je het uitvraagt staat in de gids over de elektrische installatie.

Bij een jaren 50 woning en een jaren 60 woning liggen de kosten dicht bij elkaar, met een verschil: in een jaren 50 woning ontbreekt de aarde vrijwel altijd en liggen de leidingen vaker in het stucwerk, terwijl in een jaren 60 woning de buizen wat vaker herbruikbaar zijn. De bedragen hieronder zijn marktindicaties voor 2026, dus geen tarief maar een orde van grootte om offertes tegen af te zetten.

Werk	Richtprijs 2026	Toelichting
Groepenkast vervangen, 6 tot 8 groepen, 2 aardlekschakelaars	€ 800 tot € 1.500	Inclusief montage en aansluiten van bestaande groepen
Groep bijplaatsen in een bestaande kast	€ 150 tot € 350	Per groep, mits er ruimte op de rail is
Elektra vervangen jaren 50 woning, circa 100 m2	€ 4.500 tot € 9.000	Aarde ontbreekt meestal geheel, veel hak- en herstelwerk
Elektra vervangen jaren 60 woning, circa 100 m2	€ 3.500 tot € 8.000	Buizen vaker herbruikbaar, minder breekwerk
Elektra vervangen hele huis tijdens een kaalbouwverbouwing	€ 2.500 tot € 5.000	Wanden en vloeren zijn toch al open
Inspectierapport volgens NEN 1010 na oplevering	€ 200 tot € 400	Meetrapport dat je bewaart bij de woningpapieren

Een doorgebrand stopcontact of een schakelaar die warm aanvoelt

Een doorgebrand stopcontact herken je aan bruine of zwarte verkleuring rond de gaten, aan een brandlucht die op smeltend plastic lijkt, of aan een stekker die warm wordt terwijl het apparaat weinig vraagt. Dat is bijna nooit een probleem van het apparaat en bijna altijd een slecht contact: een schroef die is losgetrild, een aderklem die niet goed pakt of een stekker die te vaak half in het contact heeft gezeten.

Een slecht contact heeft weerstand, en weerstand maakt warmte precies op die ene plek. Het verraderlijke is dat de zekering niet uitvalt: de stroom blijft onder de 16 ampere terwijl er in de wanddoos wel honderden graden ontstaan. Zo begint een deel van de woningbranden die op elektra worden teruggevoerd.

Een stopcontact doorgebrand vervangen is daarom geen cosmetische klus. Schakel de groep uit met de automaat, controleer met een spanningszoeker dat er echt geen spanning meer staat, en vervang niet alleen de wandcontactdoos maar knip ook het verkleurde stuk draad weg tot je schoon koper ziet. Blijft er te weinig draad over, dan hoort er een nieuwe leiding in. Is de doos zelf gesmolten of ruikt het achter het stucwerk, dan is het werk voor een installateur, want dan kan het probleem verderop in de leiding zitten. Waarom een slecht contact anders werkt dan een echte sluiting, staat in de gids over kortsluiting.

Zelf klussen, laten keuren en wat je verzekeraar ervan vindt

In Nederland bestaat geen erkenningsplicht voor werk aan de elektrische installatie van je eigen woning. Je mag zelf een stopcontact wisselen of een groep bijleggen, mits het resultaat aan NEN 1010 voldoet. Bij gasverbrandingsinstallaties ligt dat anders: daar mag een bedrijf alleen aan werken met het wettelijk verplichte certificaat, en dat is sinds 1 april 2022 zo geregeld.

De vraag wat zelf elektra aanleggen met je verzekering doet, wordt vaak te scherp gesteld. Een opstalverzekering keert bij brand gewoon uit; wat de verzekeraar wel kan doen, is de uitkering korten of weigeren als komt vast te staan dat het werk aantoonbaar ondeugdelijk was en de brand daardoor is ontstaan. De bewijslast ligt bij de verzekeraar, maar een brandonderzoeker vindt een gesmolten kroonsteen in een niet-brandvertragende doos wel degelijk terug.

Een elektrakeuring van een woning legt vast hoe de installatie erbij staat. Voor een nieuwe of gewijzigde installatie is dat een inspectie volgens NEN 1010; voor een bestaande installatie werkt men met NEN 3140, waarbij de inspecteur meet op isolatieweerstand, aardverspreidingsweerstand en de uitschakeltijd van de aardlekschakelaar. Een keuring van de elektra kost voor een gemiddelde woning ongeveer 200 tot 400 euro in 2026 en levert een rapport met gebreken en aanbevelingen op.

Zo'n rapport is nuttig op drie momenten: bij aankoop van een oudere woning, na een verbouwing waarbij een klusser aan de bedrading heeft gezeten, en bij verhuur, want als verhuurder ben je verantwoordelijk voor een veilige installatie. Bewaar het bij de rest van de woningpapieren.

Klus	Zelf doen	Waarom
Stopcontact of schakelaar vervangen, aarde aanwezig	Kan, groep uit en meten	Overzichtelijk werk met bestaande bedrading
Lamp of armatuur ophangen	Kan, groep uit en meten	Let op de aarde bij een metalen armatuur
Groep bijplaatsen in de kast	Liever niet	Werken naast spanningsvoerende rails, klein foutmarge
Aardelektrode aanleggen en aansluiten	Nee	Vereist meting van de aardverspreidingsweerstand
Badkamer of buitengroep aanleggen	Nee	Zones, IP-waarden en vereffening luisteren nauw
Iets aan de gasleiding of cv-ketel	Nee	Bedrijf met wettelijk certificaat vereist

Gas houden of stap voor stap naar elektrisch

Zolang er gas in huis is, blijft die installatie onderhoud vragen: jaarlijks nakijken van het gastoestel, een koolmonoxidemelder bij elk toestel en een gasleiding die na een verbouwing opnieuw op dichtheid wordt getest. Wie de gasaansluiting helemaal opzegt, is die verplichtingen kwijt en betaalt ook geen vastrecht voor gas meer, een vast bedrag per jaar dat losstaat van je verbruik.

Het loskoppelen zelf is geen doe-het-zelfklus en gaat via je netbeheerder. Wat de afsluiting kost, welke termijnen erbij horen en waarom je de meter beter niet laat staan, staat in de gids over het afsluiten van de gasaansluiting. Of dat verstandig is, hangt af van je isolatie, je warmteoplossing en je kookwens, en die afweging loopt via de route van het gas af.

Reken de twee energiedragers naast elkaar door voordat je iets omzet. Een kuub gas levert ongeveer 9,8 kilowattuur warmte, een kilowattuur stroom levert er een, en bij een warmtepomp met een rendement van 350 procent levert die kilowattuur er drieënhalf. Dat verschil, plus het prijsverschil per eenheid, bepaalt wat goedkoper is, gas of stroom, en hoe je de posten op je rekening naast elkaar zet lees je bij gas, water en licht vergelijken.

Je eigen verbruik is het beginpunt van elke som. De cijfers hieronder komen van CBS en Milieu Centraal over 2024 en gelden als gemiddelde per woningtype en huishoudensgrootte. Hoeveel daarvan in de koudste maanden wegloopt, zie je bij het gasverbruik per dag in de winter, en de technische verschillen tussen beide installaties staan naast elkaar in de gids over gas en elektra vergelijken.

Woningtype	Gemiddeld gasverbruik per jaar	Huishouden	Gemiddeld stroomverbruik per jaar
Appartement	630 m3	1 persoon	1.650 kWh
Tussenwoning	880 m3	2 personen	2.610 kWh
Hoekwoning	1.010 m3	3 personen	3.170 kWh
Twee-onder-een-kap	1.150 m3	4 personen	3.710 kWh
Vrijstaand	1.440 m3	5 personen	4.070 kWh

Doorgerekend: zo pakt het uit

Veelgemaakte fouten

Bij gaslucht het licht aandoen of binnen bellen

Elke schakelaar maakt een vonk, en een telefoon binnenshuis ook. In een ruimte waar gas zich heeft verzameld, is dat de ontsteking. Ramen open, niets aanraken, naar buiten en daar pas bellen.

Een verloopstekker van geaard naar ongeaard gebruiken

Zo'n verloopje maakt een apparaat dat aarding nodig heeft aansluitbaar op een stopcontact dat die aarding niet heeft. De beveiliging verdwijnt en de behuizing van een wasmachine of boormachine kan bij een defect onder spanning komen te staan.

De testknop van de aardlekschakelaar nooit indrukken

Het mechaniek kan na jaren vastzitten zonder dat je iets merkt. Twee keer per jaar testen kost tien seconden; een aardlek die niet meer schakelt, is een beveiliging die er alleen nog uitziet als een beveiliging.

Een zwaardere zekering plaatsen omdat de groep steeds uitvalt

De automaat is afgestemd op de dikte van de draad erachter. Een 20 ampere automaat op een leiding van 2,5 vierkante millimeter laat de leiding warm worden zonder dat er ooit iets uitschakelt. Het probleem verplaatst zich dan van de kast naar de muur.

Een stekkerdoos als vaste oplossing achter de wasmachine

Een stekkerdoos die niet geaard is, of die weggeklemd achter een apparaat ligt, maakt slecht contact en warmt op. Voor apparaten met een motor of een verwarmingselement hoort er een eigen geaard stopcontact op een eigen groep te zitten.

Oude bedrading laten liggen omdat er nog stroom uit komt

Rubber isolatie van voor 1960 werkt tot het moment dat iemand aan de draad trekt en de mantel eraf brokkelt. Dat het licht het doet, zegt niets over de staat van de isolatie in de buis.

Een stopcontact wisselen zonder te controleren of er echt geen spanning staat

De automaat omlaag zetten is stap een, meten met een spanningszoeker is stap twee. In verbouwde huizen zit een stopcontact geregeld op een andere groep dan het opschrift op de kast belooft.

Aannemen dat de kleur van de draad klopt

In oude installaties is rood de fase en grijs de nul, in nieuwe bruin en blauw, en in verbouwde huizen liggen beide door elkaar. Wie op kleur afgaat in plaats van op een meting, sluit vroeg of laat een fase aan waar hij een nul verwachtte.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Voor het meeste werk aan elektra en gas is de vraag niet of je een adviseur nodig hebt, maar welke vakman. Een stopcontact vervangen waar de aarde al ligt, een lamp ophangen of uitzoeken welk apparaat de zekering laat vallen, doe je prima zelf met de groep uit en een spanningszoeker in de hand. Zodra er een groep bij moet, een badkamer of buitengroep wordt aangelegd, of er een aardelektrode nodig is, komt er een elektrotechnisch installateur aan te pas; reken in 2026 op 55 tot 85 euro per uur plus voorrijkosten.

Aan alles wat met gas te maken heeft, laat je een bedrijf met het wettelijk verplichte certificaat werken. Dat geldt voor de cv-ketel, de geiser en de gashaard, en het is sinds 1 april 2022 geen advies maar wet. Bij gaslucht is de netbeheerder je eerste loket via 0800 9009, en die komt kosteloos meten; pas als het lek achter de meter blijkt te zitten, is het jouw installateur en jouw rekening.

Twijfel je over de staat van een oudere installatie, laat dan een inspectie doen voordat je gaat verbouwen in plaats van erna. Een rapport van 200 tot 400 euro in 2026 vertelt je of het bij een extra aardlekschakelaar blijft of dat de hele elektrische installatie aan vervanging toe is. Dat verschil bepaalt je verbouwbudget meer dan welke offerte ook, en het is bij het onderhoud aan je woning de goedkoopste vorm van zekerheid.