Welke warmtepomp heb ik nodig? Zo kies je het type en het vermogen

Vier vragen bepalen welke warmtepomp je nodig hebt

De keuze begint niet bij een merk of een prijs, maar bij je huis. Vier vragen doen het meeste werk: hoe goed is er geïsoleerd, welke temperatuur hebben je radiatoren of vloerverwarming nodig, wil je ook je douchewater van het gas af halen, en hoeveel ruimte is er binnen en buiten voor de units. Wie die vier op een rij heeft, houdt meestal nog maar twee soorten over. De achtergrond bij die soorten staat op de pagina over de warmtepomp.

Een warmtepomp haalt warmte uit buitenlucht, ventilatielucht of de bodem en tilt die met stroom naar een bruikbare temperatuur. Uit 1 kWh stroom komt als vuistregel 3 tot 4 kWh warmte, en dat rendement zakt naarmate je het water heter moet maken. Daarom weegt de aanvoertemperatuur van je afgiftesysteem zo zwaar in de keuze. De techniek erachter staat uitgelegd bij hoe een warmtepomp werkt.

Het antwoord op de vraag wat voor warmtepomp je nodig hebt verschilt dus per woning, en niet zo'n beetje. Voor hetzelfde geld zet je in een jaren-negentig hoekwoning een volledig elektrisch systeem neer dat de gasaansluiting overbodig maakt, terwijl datzelfde toestel in een ongeïsoleerd jaren-dertighuis de hele winter op hoge temperatuur staat te draaien met een teleurstellende rekening als gevolg. De tabel hieronder zet de gangbare uitkomsten naast elkaar.

Situatie in huis	Wat er meestal past	Waarom die keuze
Goed geïsoleerd, vloerverwarming of grote radiatoren	Volledige lucht-waterwarmtepomp	De aanvoertemperatuur kan onder de 45 graden blijven, dus de gasaansluiting kan eruit
Matig geïsoleerd rijtjeshuis met standaard radiatoren	Hybride lucht-waterwarmtepomp naast de cv-ketel	De pomp doet het grootste deel van het jaar, de ketel vangt de koudste dagen en het warme water op
Slecht geïsoleerd, enkel glas of een lege spouw	Eerst isoleren, daarna pas kiezen	Isoleren verlaagt de warmtevraag, waardoor een kleiner en goedkoper toestel volstaat
Appartement zonder eigen buitenruimte	Ventilatiewarmtepomp of warmtepompboiler	Er is geen plek voor een buitenunit en de VvE moet toestemming geven voor de gevel
Alleen het douchewater verduurzamen	Warmtepompboiler	Vervangt het tapwaterdeel van de ketel zonder dat je aan het verwarmingssysteem komt
Eén ruimte verwarmen en koelen, warm water blijft op gas	Lucht-luchtwarmtepomp, in de winkel een airco	Goedkoop en snel geplaatst, maar levert geen warm water en geeft geen recht op ISDE
Vrijstaand huis met tuin en een hoge warmtevraag	Bodemwarmtepomp met een gesloten bron	Hoger rendement en stiller, tegenover een boring die de investering fors verhoogt
Veel dakoppervlak en de wens om bron en opwek te combineren	Warmtepomp met pvt-panelen als bron	De panelen leveren stroom en warmte, waardoor de buitenunit kan vervallen

Gecontroleerd op augustus 2026

Wat je nodig hebt voordat er een warmtepomp in kan

De vraag wat je nodig hebt voor een warmtepomp gaat over meer dan het toestel. Je hebt een plek voor de buitenunit nodig die op minstens een halve meter van de gevel staat en waar de lucht vrij langs kan, binnen een kast of bijkeuken van ruwweg een halve vierkante meter voor het binnendeel, en bij een volledig elektrisch systeem daarnaast een boilervat van 150 tot 300 liter dat ongeveer twee meter hoog is. Die vaten passen zelden in een meterkast.

Elektrisch komt er ook iets bij. Een warmtepomp krijgt een eigen groep met aardlekautomaat in de meterkast, wat 150 tot 300 euro kost in 2026. Bij een volledig elektrisch systeem in een huis met een enkelfasige aansluiting van 1x35 ampère is verzwaren naar 3x25 ampère vaak nodig, en daarvoor sta je bij de netbeheerder in de rij. Vraag dat vroeg aan, want de wachttijden lopen in veel regio's op tot maanden.

Voor de ISDE-subsidie gelden nog twee harde eisen in 2026: je woning moet gebouwd zijn vóór 1 januari 2019 of de bouwvergunning moet vóór 1 juli 2018 zijn aangevraagd, en de installatie moet door een installatiebedrijf gebeuren. Zelf monteren sluit de subsidie uit. Welke bedragen bij welke maatregel horen zie je in de subsidiewijzer.

Hoeveel kW heb je nodig?

Het vermogen van een warmtepomp staat in kilowatt, en dat getal is iets heel anders dan het vermogen van je cv-ketel. Een gangbare hr-combiketel levert 24 kW, maar dat vermogen is er voor de douche, niet voor de verwarming. Een warmtepomp van 6 kW verwarmt hetzelfde huis prima, omdat hij continu op laag vermogen draait in plaats van in korte pieken.

De grove schatting maak je met je eigen gasverbruik. Deel het aantal kubieke meter gas van een heel jaar door 200 en je hebt een indicatie in kilowatt. Achter die 200 zit een simpele som: een kubieke meter gas levert via een hr-ketel ongeveer 8,8 kWh nuttige warmte, en een warmtepomp draait per jaar zo'n 1.760 vollasturen. Kijk op je jaarafrekening in plaats van op de meterstand van vorige maand, want een enkele koude maand vertekent het beeld.

De vuistregel geeft een ondergrens voor een gemiddeld jaar. Een installateur rekent met een buitentemperatuur van min tien graden en telt de tapwaterpiek erbij op, en komt daardoor meestal een maat hoger uit. Die warmteverliesberekening per vertrek is het echte antwoord op de vraag hoeveel kW je nodig hebt; de tabel hieronder is bedoeld om een offerte te kunnen wegen.

kW, berekend als het gemiddelde gasverbruik gedeeld door 200 bron: CBS-gasverbruik 2024, omgerekend met 8,8 kWh per m³ en 1.760 vollasturen augustus 2026

Woningtype	Gemiddeld gasverbruik (2024)	Vuistregel: gasverbruik ÷ 200	Gangbaar toestel volledig elektrisch	Gangbaar toestel hybride
Appartement	630 m³	3,2 kW	3 tot 5 kW	2 tot 3 kW
Tussenwoning	880 m³	4,4 kW	4 tot 6 kW	3 tot 4 kW
Hoekwoning	1.010 m³	5,1 kW	5 tot 8 kW	4 tot 5 kW
Twee-onder-een-kapwoning	1.150 m³	5,8 kW	6 tot 9 kW	4 tot 6 kW
Vrijstaande woning	1.440 m³	7,2 kW	8 tot 12 kW	5 tot 8 kW

Gecontroleerd op gasverbruik: CBS-gemiddelden 2024; vermogens: vuistregels van installateurs, augustus 2026

Hybride of volledig elektrisch

Dit is de vork waar de meeste huiseigenaren op vastlopen. Een hybride warmtepomp werkt samen met je bestaande cv-ketel: de pomp verwarmt zolang het buiten redelijk is, de ketel neemt de koudste dagen en het douchewater over. Je houdt je radiatoren, je hoeft niet te verbouwen en de investering ligt met 4.000 tot 7.000 euro in 2026 ruwweg op de helft van een volledig systeem.

Een volledig elektrische warmtepomp vervangt de ketel helemaal en maakt ook het warme water. De gasaansluiting kan eruit, inclusief het vastrecht daarvoor. Dat werkt alleen als je huis met een aanvoertemperatuur van ongeveer 45 graden warm te krijgen is, en dat vraagt goede isolatie plus voldoende afgifteoppervlak. De prijs ligt in 2026 op 9.000 tot 18.000 euro inclusief installatie.

De praktische scheidslijn loopt langs je energielabel en je bouwjaar. Label A of B, of een huis van na 2000: volledig elektrisch is dan meestal haalbaar. Label D of lager met standaard radiatoren: hybride, of eerst isoleren. Zit je ertussenin, dan is het antwoord dat één winter met de thermostaat op 50 graden aanvoer je meer vertelt dan welke tabel ook. Moet je ketel op korte termijn toch vervangen worden, weeg dan ook de route via een nieuwe cv-ketel mee, want de restwaarde van een ketel van twee jaar oud gooi je anders weg.

Warm water is een aparte vraag

Verwarmen en douchen zijn twee verschillende opgaven, en veel keuzes gaan mis omdat ze op één hoop belanden. Een cv-ketel maakt warm water op het moment dat je de kraan opendraait. Een warmtepomp kan dat niet: die warmt een voorraadvat langzaam op, en de inhoud van dat vat bepaalt hoe lang je kunt douchen. Voor een huishouden van twee volstaat 150 tot 180 liter, bij vier personen of een regendouche wordt het 200 tot 300 liter.

Dat vat kost ruimte en geld. Reken op 800 tot 2.500 euro in 2026 voor een boiler- of buffervat, en op een hoek van ongeveer zeventig bij zeventig centimeter met twee meter hoogte erboven. Is die ruimte er niet, dan wordt een hybride opstelling aantrekkelijker, want dan blijft het warme water gewoon bij de ketel.

Een derde route bestaat ook: alleen het tapwater verduurzamen met een warmtepompboiler, terwijl de ketel de verwarming blijft doen. Zo'n toestel kost 2.000 tot 3.500 euro in 2026, haalt zijn warmte uit de binnen- of ventilatielucht en scheelt een paar honderd kubieke meter gas per jaar. Voor een appartement of een huis zonder buitenruimte is dat vaak de enige haalbare stap richting verwarming zonder gas.

Je radiatoren en de aanvoertemperatuur

De aanvoertemperatuur die je huis nodig heeft is de scherpste voorspeller van het type warmtepomp dat past. Hoe lager het water mag zijn, hoe hoger het rendement en hoe eerder volledig elektrisch een reële optie wordt. Je kunt dat zelf meten zonder gereedschap: zet de aanvoertemperatuur van je ketel een week lang op 50 graden en kijk of het huis op een koude dag warm wordt. Blijft het te koud, dan is je afgiftesysteem te krap.

Krappe radiatoren vervangen hoeft niet in het hele huis. Meestal zijn het de woonkamer en één slaapkamer waar het knelt, en helpt het al om daar lage-temperatuurradiatoren met een ventilator te plaatsen voor 400 tot 900 euro per stuk in 2026. Vloerverwarming in de woonkamer infrezen kost 40 tot 100 euro per vierkante meter, dus voor veertig vierkante meter 1.600 tot 4.000 euro.

Bekijk ook je leidingen. Dunne vijftienmillimeterleidingen naar de bovenverdieping laten bij lage temperatuur te weinig water door, en dat merk je pas als het systeem draait. Een installateur die alleen naar het toestel kijkt en niet naar de afgifte, levert een systeem dat op papier klopt en in januari tegenvalt. Meer over de werking bij lage temperatuur staat bij de lucht-waterwarmtepomp.

Afgiftesysteem	Nodige aanvoertemperatuur	Welk type warmtepomp past
Vloerverwarming in het hele huis	30 tot 40 graden	Volledig elektrisch, ook een bodemwarmtepomp rendeert hier
Vloerverwarming beneden, lage-temperatuurradiatoren boven	35 tot 45 graden	Volledig elektrisch
Grote radiatoren of convectoren in een goed geïsoleerd huis	40 tot 50 graden	Volledig elektrisch met een hoogtemperatuurtoestel, of hybride
Standaard radiatoren, matig geïsoleerd	50 tot 60 graden	Hybride, of eerst radiatoren vergroten
Kleine radiatoren, slecht geïsoleerd	60 graden of meer	Eerst isoleren, anders draait de ketel het grootste deel van het jaar

Gecontroleerd op vuistregels van installateurs, augustus 2026

Plek, geluid en de keuze tussen monoblock en split

Bij een lucht-waterwarmtepomp kies je tussen een monoblock en een split. Bij een monoblock zit het hele koudemiddelcircuit in de buitenunit en loopt er alleen cv-water naar binnen; die opstelling vraagt geen gecertificeerde koeltechnicus en is eenvoudiger te onderhouden. Bij een split zit de compressor deels binnen, waardoor de buitenunit kleiner en vaak stiller is, maar er koudemiddelleidingen door de gevel gaan.

Sinds 2026 speelt daar iets nieuws bij mee: voor split lucht-waterwarmtepompen met een vulgewicht onder de drie kilogram en een koudemiddel met een GWP boven 750 is er geen ISDE-subsidie meer, vanwege Europese milieuregels. Controleer daarom vóór de bestelling of het toestel op de meldcodelijst van RVO staat. Een toestel dat er niet op staat kan alsnog subsidie krijgen, maar dan moet je zelf de technische documentatie meesturen.

Het geluid is de tweede reden om vroeg naar de plek te kijken. Op de perceelgrens van de buren mag een buitenunit tussen 19.00 en 7.00 uur niet boven 40 decibel uitkomen, overdag geldt 45 decibel. Die eis staat sinds 2021 in de bouwregelgeving en geldt voor de situatie zoals hij geplaatst is, dus een unit onder een slaapkamerraam van de buren kan alleen met een omkasting of een andere plek. Wat het onderhoud daarna vraagt lees je bij het onderhoud van een warmtepomp.

Wat jouw keuze kost en wat de ISDE ervan betaalt

De ISDE-subsidie op een lucht-waterwarmtepomp is in 2026 opgebouwd uit een startbedrag van 1.025 euro plus 225 euro per kilowatt vermogen, met 200 euro extra als het toestel energielabel A+++ heeft. Een groter toestel levert dus meer subsidie op, maar de aanschafprijs stijgt harder dan het subsidiebedrag. Overdimensioneren om de subsidie is verliesgevend rekenwerk.

Combineer je de warmtepomp met een isolatiemaatregel, dan verdubbelt het isolatiebedrag: dakisolatie gaat dan van 16,25 naar 32,50 euro per vierkante meter in 2026. Die volgorde is bij een matig geïsoleerd huis dubbel gunstig, want je krijgt meer subsidie én je kunt een kleiner toestel nemen. De volledige lijst met bedragen staat bij de subsidie op een warmtepomp, en de complete kostenopbouw bij wat een warmtepomp kost.

Reken bij een volledig elektrisch systeem ook je stroomverbruik opnieuw door. Een warmtepomp voegt 1.500 tot 4.000 kWh per jaar toe aan je verbruik, wat je opwek en je aansluiting raakt. Wie tegelijk aan zonnepanelen denkt, bepaalt het aantal panelen op het nieuwe verbruik en niet op het oude; de rekenwijze daarvoor staat bij hoeveel zonnepanelen je nodig hebt.

Vermogen	ISDE 2026 bij label A+++	Toestel plus installatie (2026)	Netto na subsidie
3 kW hybride	€ 1.900	€ 4.000 tot € 5.500	€ 2.100 tot € 3.600
4 kW hybride	€ 2.125	€ 4.500 tot € 7.000	€ 2.375 tot € 4.875
6 kW volledig elektrisch	€ 2.575	€ 9.000 tot € 12.000	€ 6.425 tot € 9.425
8 kW volledig elektrisch	€ 3.025	€ 11.000 tot € 15.000	€ 7.975 tot € 11.975
10 kW volledig elektrisch	€ 3.475	€ 13.000 tot € 16.000	€ 9.525 tot € 12.525
12 kW volledig elektrisch	€ 3.925	€ 15.000 tot € 18.000	€ 11.075 tot € 14.075

Gecontroleerd op marktprijzen augustus 2026; ISDE-opbouw van € 1.025 plus € 225 per kW plus € 200 labelbonus

Appartement, monument en het slecht geïsoleerde huis

In een appartement loopt de keuze via de vereniging van eigenaars. Een buitenunit aan de gevel of op het dak is een wijziging aan gemeenschappelijk eigendom, en daar is een besluit van de vergadering voor nodig. Binnen je eigen woning mag je meer: een warmtepompboiler in de berging of een ventilatiewarmtepomp op het bestaande afzuigkanaal blijft binnen je privégedeelte. Wat er verder komt kijken bij een warmtepomp in een appartement hangt sterk af van het type systeem in het gebouw.

Bij een monument of een beschermd stadsgezicht is de buitenunit het knelpunt, niet de techniek. Zichtbaar aan de voorgevel gaat vrijwel nooit door, achter een schutting in de tuin of op een plat dak achter de nok meestal wel. Vraag bij de gemeente na of er een omgevingsvergunning nodig is voordat je een offerte tekent.

Is je huis slecht geïsoleerd, dan is de eerlijke uitkomst dat je nog geen warmtepomp nodig hebt maar isolatie. Elke kubieke meter gas die je wegneemt verlaagt het benodigde vermogen, en daarmee de aanschafprijs, het stroomverbruik en de kans dat je radiatoren tekortschieten. Een warmtepomp plaatsen is geen verplichting: de norm die dat vanaf 2026 bij ketelvervanging zou eisen is in 2024 geschrapt, zoals de pagina over de warmtepompplicht uitlegt.

Zo bepaal je in zes stappen welke warmtepomp je nodig hebt

Begin een half jaar voordat je ketel aan vervanging toe is, dan kun je nog isoleren en offertes vergelijken.

1. Zoek je gasverbruik van een heel jaar op

   Pak de jaarafrekening van je energieleverancier, niet de meterstand van vorige maand. Deel het aantal kubieke meter door 200 en je hebt een eerste indicatie van het vermogen in kilowatt.

2. Test je aanvoertemperatuur een week lang

   Zet de aanvoertemperatuur van je cv-ketel op 50 graden en kijk op een koude dag of het huis warm wordt. Lukt dat, dan is volledig elektrisch kansrijk. Lukt het niet, dan zijn isolatie of grotere radiatoren de eerste stap.

3. Meet de plek voor de units en het vat

   Meet de buitenruimte op minstens een halve meter van de gevel en de binnenruimte voor het binnendeel plus een boilervat van twee meter hoog. Deze stap schrapt in de praktijk vaker een systeemkeuze dan de prijs.

4. Bepaal of het warme water meegaat

   Kies of de warmtepomp ook het douchewater levert of dat de ketel dat blijft doen. Dat besluit bepaalt het type, de omvang van het vat en of je gasaansluiting eruit kan.

5. Vraag twee of drie offertes met een warmteverliesberekening

   Een offerte zonder berekening per vertrek is een gok. Vraag om het berekende ontwerpvermogen, de aanvoertemperatuur waarop is gerekend en het geluidsniveau op de perceelgrens. Vergelijk daarna pas de bedragen, inclusief de subsidie op de warmtepomp.

6. Controleer de meldcodelijst en regel de aanvraag

   Kijk of het voorgestelde toestel op de RVO-meldcodelijst staat en welk bedrag eraan hangt. Dien de ISDE-aanvraag in na afronding van het werk en binnen 24 maanden, met de factuur en het meldcodenummer erbij.

Subsidiewijzer

Kies je maatregel en zie het actuele ISDE-bedrag, de voorwaarden en hoe je aanvraagt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Categorie Alle Isolatie Verwarming Warm water Opslag

Categorie	Maatregel	Subsidie 2026	Belangrijkste voorwaarde
Verwarming	Hybride warmtepomp (lucht-water)	± € 1.500 tot € 3.000	Bedrag per apparaat via de RVO-meldcodelijst; aanvragen binnen 24 maanden na installatie
Verwarming	Volledige lucht-waterwarmtepomp	± € 2.000 tot € 4.500	Afhankelijk van vermogen en efficiëntie; per 2026 lager bedrag voor een tweede lucht-waterwarmtepomp
Warm water	Zonneboiler	€ 300 tot € 1.750	Afhankelijk van collectoroppervlak en inhoud van het voorraadvat
Isolatie	Spouwmuurisolatie	€ 5,25 per m² (1 maatregel), € 10,50 (2 of meer)	Minimaal 10 m², maximaal 170 m²
Isolatie	Dakisolatie	€ 16,25 per m² (1 maatregel), € 32,50 (2 of meer)	Minimaal 20 m², maximaal 200 m²
Isolatie	Zolder- of vlieringvloerisolatie	€ 4,00 per m² (1 maatregel), € 8,00 (2 of meer)	Minimaal 20 m²; niet samen met dakisolatie direct erboven
Isolatie	Gevelisolatie (buitenkant)	€ 20,25 per m² (1 maatregel), € 40,50 (2 of meer)	Minimaal 10 m², maximaal 170 m²
Isolatie	Vloerisolatie	€ 5,50 per m² (1 maatregel), € 11,00 (2 of meer)	Minimaal 20 m², maximaal 130 m²
Isolatie	Bodemisolatie	€ 3,00 per m² (1 maatregel), € 6,00 (2 of meer)	Minimaal 20 m², maximaal 130 m²; vloer- óf bodemisolatie als ze boven elkaar liggen
Isolatie	HR++ glas (bestaande kozijnen)	€ 25 per m² (1 maatregel), € 50 (2 of meer)	Minimaal 3 m², maximaal 45 m² glas
Isolatie	Triple glas in nieuwe isolerende kozijnen	€ 111 per m² (1 maatregel), € 222 (2 of meer)	Minimaal 3 m², maximaal 45 m² glas
Isolatie	Bonus biobased isolatiemateriaal	€ 1 tot € 6 per m² extra, per maatregel	Bovenop het reguliere bedrag; de bonus wordt niet verdubbeld
Opslag	Thuisbatterij	Geen landelijke subsidie in 2026	Alleen enkele lokale en provinciale regelingen; check je eigen gemeente en provincie

Loop dit na voordat je een systeem kiest

• Je jaarlijkse gasverbruik is bekend en gedeeld door 200 als eerste vermogensindicatie
• Het huis is op een koude dag warm te krijgen met 50 graden aanvoertemperatuur
• Er is buiten een plek waar de unit op de perceelgrens onder 40 decibel blijft in de nacht
• Binnen is ruimte voor het binnendeel en, bij volledig elektrisch, een boilervat van twee meter hoog
• De meterkast heeft ruimte voor een extra groep en de aansluiting is zwaar genoeg
• De woning is gebouwd vóór 1 januari 2019, zodat de ISDE-subsidie van toepassing is
• Het toestel staat op de meldcodelijst van RVO en heeft bij voorkeur energielabel A+++
• In de offerte staat een warmteverliesberekening per vertrek, niet alleen een toestelmaat

Doorgerekend: zo pakt het uit

Veelgemaakte fouten

Het vermogen afleiden van je cv-ketel

Een hr-combiketel van 24 kW zegt niets over de warmtevraag van je huis; dat vermogen zit er voor de douche. Wie een warmtepomp van 24 kW laat offreren, betaalt tienduizenden euro's te veel voor een toestel dat vervolgens slecht draait.

Voor de zekerheid een maat groter nemen

Een te grote warmtepomp bereikt de gewenste temperatuur te snel en slaat daarna af, om even later weer aan te slaan. Dat pendelen kost rendement en compressoruren, en de meerprijs van twee maten groter loopt op tot enkele duizenden euro's.

Het type kiezen zonder naar de radiatoren te kijken

Een volledig elektrisch systeem in een huis dat 60 graden aanvoer nodig heeft, verbruikt tot de helft meer stroom dan berekend. De teleurstelling komt pas in januari, als de eerste echt koude week de rekening laat zien.

Warm water vergeten in de berekening

Een toestel dat qua verwarming precies past, kan te klein zijn voor een gezin dat 's ochtends achter elkaar doucht. Een tweede vat of een groter toestel achteraf inbouwen kost 800 tot 2.500 euro extra plus opnieuw montagewerk.

Een toestel bestellen dat niet op de meldcodelijst staat

Zonder meldcode moet je zelf de technische documentatie aanleveren, en sinds 2026 vervalt de subsidie helemaal voor split lucht-waterwarmtepompen met minder dan drie kilogram koudemiddel en een GWP boven 750. Dat scheelt zo een paar duizend euro.

De meterkast en de netaansluiting pas achteraf checken

Een volledig elektrisch systeem vraagt vaak een aansluiting van 3x25 ampère. Verzwaren kost een paar honderd euro bij de netbeheerder, maar de wachttijd loopt in veel regio's op tot maanden en houdt de hele installatie tegen.

Offertes vergelijken op de prijs van het toestel

Het verschil tussen twee offertes zit meestal in het buffervat, de radiatoren en het inregelen, niet in het merk van de pomp. Wie alleen naar het onderste bedrag kijkt, kiest de offerte waarin het minste werk zit.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Voor het vaststellen van het vermogen is een erkend installateur met een warmteverliesberekening de aangewezen partij. Die berekening per vertrek zit vaak in de offerte, en los besteld kost hij 250 tot 600 euro in 2026. Dat geld verdien je terug zodra het je een toestelmaat scheelt, want elke maat groter kost al snel duizend tot tweeduizend euro extra. Twijfel je tussen hybride en volledig elektrisch, vraag dan twee offertes met beide varianten en laat het berekende jaarrendement erbij zetten. Bij een monument, een beschermd stadsgezicht of een appartement komt er een tweede loket bij: de gemeente voor de vergunning en de vereniging van eigenaars voor de gevel. Voor de fiscale en verzekeringskant is de installatie meestal geen apart onderwerp, al is het wel zaak je opstalverzekering te controleren op de nieuwe waarde van de installatie; wat er verder onder je dekking valt staat bij welke verzekeringen je nodig hebt. Het aanvragen van de ISDE doe je prima zelf via rvo.nl, met de factuur en het meldcodenummer bij de hand.