Wat doet een warmtepomp in huis?

Wat een warmtepomp in huis doet

Een warmtepomp neemt het werk over dat je cv-ketel nu doet: hij houdt de kamers op temperatuur en maakt in de meeste opstellingen ook het water voor de douche en de kraan warm. Het verschil zit in de herkomst van die warmte. Een ketel verbrandt gas, een warmtepomp verplaatst warmte die er al is uit de buitenlucht, de bodem of de ventilatielucht en tilt die met een compressor naar een temperatuur waar je radiatoren of vloerverwarming iets aan hebben. Alle keuzes rond dit toestel staan bij elkaar op de pagina over de warmtepomp.

Omdat het grootste deel van de warmte gratis uit de omgeving komt, levert 1 kilowattuur stroom als vuistregel 3 tot 4 kilowattuur warmte op. Dat is geen truc met cijfers: de stroom gaat naar de compressor en de ventilator, niet naar het maken van de warmte zelf. Hoe die kringloop van verdampen, samenpersen en condenseren in elkaar zit, staat uitgelegd in de gids over hoe een warmtepomp werkt.

Wat een warmtepomp precies doet, hangt af van het soort toestel. Een volledige lucht-waterwarmtepomp doet alles wat de ketel deed. Een hybride toestel doet het grootste deel en laat de rest aan de ketel. Een lucht-luchtwarmtepomp, in de volksmond een airco, verwarmt en koelt losse ruimtes maar maakt geen warm water. De tabel hieronder zet de taken naast elkaar.

Taak in huis	Volledige warmtepomp	Hybride warmtepomp	Lucht-luchttoestel of airco
De kamers verwarmen	Het hele jaar, ook bij vorst	Op milde dagen; de ketel neemt de koudste dagen over	Alleen de ruimtes waar een binnenunit hangt
Warm tapwater maken	Zelf, via een boilervat van 150 tot 300 liter	Laat hij aan de cv-ketel	Doet hij niet
Koelen in de zomer	Alleen als het toestel omkeerbaar is en de afgifte het toelaat	Zelden; de meeste hybride opstellingen koelen niet	Standaard, en merkbaar snel
Wat er met het gas gebeurt	Verdwijnt volledig, de aansluiting kan eruit	Daalt met 60 tot 70 procent voor verwarmen	Daalt alleen zolang je de units gebruikt
Wat er met de stroom gebeurt	Stijgt met ruwweg 1.600 tot 3.600 kWh per jaar	Stijgt met ruwweg 700 tot 1.700 kWh per jaar	Stijgt met een paar honderd kWh per ruimte

Gecontroleerd op richtwaarden augustus 2026, bandbreedte van appartement tot vrijstaand huis

Wat hij overneemt van de cv-ketel

De vraag achter dit onderwerp is meestal praktisch: verdwijnt de ketel nu, of komt het toestel ernaast te hangen? Allebei bestaat. Bij een hybride warmtepomp blijft je ketel gewoon staan en hangt er een kleine buitenunit van meestal 4 tot 6 kilowatt naast. De pomp verwarmt zolang lauw cv-water volstaat, en zodra het buiten hard vriest of iemand gaat douchen, springt de ketel bij. Je radiatoren hoeven daar niet voor te veranderen.

Een volledig elektrische warmtepomp vervangt de ketel helemaal. Hij verwarmt het huis, maakt het tapwater warm in een apart boilervat en draait alleen op stroom, waardoor de gasaansluiting eruit kan. Dat lukt alleen in een woning die warm blijft met cv-water van ongeveer 35 tot 50 graden, dus isolatie en voldoende afgifteoppervlak gaan voor.

Verplicht is de overstap niet. De norm die vanaf 2026 bij het vervangen van je ketel minstens een hybride toestel zou eisen, is in 2024 geschrapt; wat er wel en niet moet staat in de gids over de vraag of een warmtepomp verplicht is. De overstap wordt gestuurd met subsidie en met de opbouw van de energiebelasting, niet met een verbod op de gasketel.

Wat een warmtepomp met je gasverbruik doet

Het effect op je rekening is het makkelijkst te zien door je jaarverbruik erbij te pakken. Een gemiddelde tussenwoning verstookte in 2024 zo'n 880 kuub gas, een vrijstaand huis 1.440 kuub en een appartement 630 kuub. Daarvan gaat ruwweg 30 kuub naar koken en 200 tot 250 kuub naar warm water; de rest verdwijnt in de radiatoren.

Een volledige warmtepomp haalt dat hele bedrag van je rekening af, inclusief het vastrecht voor de gasaansluiting, en zet er stroom voor in de plaats. Een hybride toestel pakt het verwarmingsdeel en laat koken en douchen op gas staan. In de tabel zie je per woningtype wat dat betekent; de bedragen die eronder hangen staan in de gids over wat een warmtepomp kost.

Twee kanttekeningen bij deze cijfers. Het zijn gemiddelden per woningtype, en de spreiding tussen twee identieke huizen met verschillende bewoners is groot. En de uitkomst in euro's hangt aan de verhouding tussen de gasprijs en de stroomprijs, die per contract en per jaar verschilt. De hoeveelheden in kuub en kilowattuur zijn stabieler dan de bedragen.

kuub gas per jaar bron: CBS en Milieu Centraal, verbruikscijfers 2024 augustus 2026

Woningtype	Gasverbruik per jaar (2024)	Wat een hybride toestel overneemt	Stroom bij een volledige warmtepomp
Appartement	630 m³	± 250 m³	± 1.650 kWh
Tussenwoning	880 m³	± 410 m³	± 2.250 kWh
Hoekwoning	1.010 m³	± 490 m³	± 2.550 kWh
Twee-onder-een-kap	1.150 m³	± 590 m³	± 2.900 kWh
Vrijstaand huis	1.440 m³	± 770 m³	± 3.600 kWh

Gecontroleerd op gasverbruik CBS en Milieu Centraal 2024; stroom berekend bij een seizoensrendement van 3,6 en 8,8 kWh nuttige warmte per kuub gas, augustus 2026

Wat hij doet met de temperatuur in huis

Een warmtepomp verwarmt anders dan een ketel, en dat merk je aan de bediening. Een ketel maakt water van 70 tot 80 graden en stookt een kamer in een half uur op. Een warmtepomp werkt met water van 35 tot 55 graden en geeft die warmte langzaam en continu af. Het huis blijft daardoor op één temperatuur staan in plaats van dat het schommelt tussen koud en behaaglijk.

Daar hoort ander gedrag bij. De nachtverlaging van vijf graden die bij een ketel geld bespaarde, kost bij een warmtepomp meestal meer dan hij oplevert, omdat het inhalen 's ochtends op het duurste moment gebeurt. Eén tot twee graden lager is genoeg. Radiatoren voelen lauw aan in plaats van heet, en dat is geen storing maar het werkingsprincipe.

Of jouw huis met die lagere temperatuur warm blijft, bepaalt of een volledige warmtepomp past. Bij een lucht-waterwarmtepomp daalt het rendement zichtbaar naarmate je meer aanvoertemperatuur vraagt: op 35 graden zit je in de orde van 4 tot 4,5, op 55 graden nog rond 2,6 tot 3. Elke graad die je van de stooklijn af kunt halen door te isoleren of een radiator te vergroten, telt dus dubbel.

Gewoonte bij een cv-ketel	Wat een warmtepomp daarvan maakt
De thermostaat 's nachts vijf graden lager	Hooguit één tot twee graden lager, anders kost het inhalen meer dan het bespaart
In een half uur van 16 naar 20 graden stoken	Dat duurt uren; de pomp houdt liever constant één temperatuur vast
Radiatoren die tikken en gloeiend heet worden	Lauwe radiatoren van 35 tot 50 graden die de hele dag warmte afgeven
Kamers dichtdraaien die je niet gebruikt	De meeste kranen open laten, anders raakt het systeem uit balans en slaat de pomp kort in en uit
De ketel hoor je niet	Een buitenunit die zacht ruist en in de winter af en toe ontdooit

Wat hij doet met je warme water

Bij een volledige warmtepomp gaat het douchewater door een boilervat van meestal 150 tot 300 liter, dat het toestel overdag op temperatuur brengt. Er is dus geen doorstroomtoestel dat onbeperkt warm water levert, maar een voorraad. Voor een huishouden van twee tot vier personen is 200 liter in de praktijk genoeg voor twee tot drie douchebeurten achter elkaar; daarna moet het vat bijladen en dat duurt een uur of anderhalf.

Het vat wordt periodiek naar ongeveer 60 graden gebracht om legionella te voorkomen. Dat gebeurt met een elektrisch element of met de pomp zelf, en het is meteen het onzuinigste moment van de week: op die temperatuur zakt het rendement flink. Een goed ingestelde regeling doet dat 's nachts of op een moment dat je zonnepanelen leveren.

Een hybride opstelling laat het tapwater juist aan de cv-ketel, precies omdat die de hoge temperatuur zonder rendementsverlies levert. Je houdt dan het douchecomfort dat je gewend bent en de pomp doet alleen waar hij goed in is. Wie alleen het warme water wil verduurzamen zonder aan de verwarming te komen, komt uit bij een warmtepompboiler of een pvt-paneel dat stroom en warmte tegelijk oogst.

Wat een warmtepomp in de zomer doet

Veel lucht-waterwarmtepompen kunnen de kringloop omkeren en daarmee koelen in plaats van verwarmen. Ze halen dan warmte uit het cv-water en blazen die buiten weg. Met vloerverwarming levert dat passieve koeling op: de vloer wordt een paar graden koeler en de kamertemperatuur zakt in de loop van de dag ongeveer twee tot drie graden ten opzichte van buiten.

Dat voelt anders dan een airco. Er komt geen koude luchtstroom uit een unit, het effect komt langzaam op gang en je kunt er een hittegolf niet volledig mee wegkoelen. Wel blijft het huis merkbaar rustiger, en de stroom die het kost is bescheiden omdat het temperatuurverschil klein is. Radiatoren koelen overigens niet mee op een nuttige manier, want daar slaat condens op neer.

Niet elk toestel kan het, en niet elke installatie is erop ingericht. Koelen vraagt om een omkeerbaar toestel, om vloerverwarming of vloerkoeling, en om een dauwpuntbewaking die voorkomt dat de vloer nat wordt. Wie vooral wil koelen en niet het hele huis wil verwarmen, is met een lucht-luchttoestel per ruimte doorgaans goedkoper uit. Voor het comfort in de zomer telt ook de ventilatie mee, bijvoorbeeld via een warmteterugwinsysteem dat verse lucht binnenhaalt zonder de warmte mee te nemen.

Wat een warmtepomp juist niet doet

Hij maakt geen warmte uit niets. De stroom die erin gaat is echt, en bij een seizoensrendement van 3,6 komt ongeveer 72 procent van de geleverde warmte uit de omgeving en de rest uit het stopcontact. Zakt het rendement door een hoge aanvoertemperatuur naar 2, dan komt de helft uit stroom en wordt het voordeel ten opzichte van gas snel klein.

Hij vervangt ook geen isolatie. Een warmtepomp verlaagt de temperatuur van het water, niet de warmtevraag van het huis. In een woning met enkel glas en een lege spouw betekent dat gewoon een groter en duurder toestel dat continu op vol vermogen draait. Isoleren verkleint het toestel, verlaagt de stooklijn en verlaagt de rekening; die volgorde levert het meeste op.

Hij is verder niet geluidloos en niet onderhoudsvrij. De buitenunit maakt geluid, vooral in de ontdooicyclus bij vorst, en op de erfgrens gelden geluidsnormen. Filters, de buitenunit en de systeemdruk vragen om aandacht, waarover meer staat in de gids over het onderhoud van een warmtepomp. Eén ding doet hij zeker niet: stroom leveren. Zonnepanelen en een warmtepomp vullen elkaar aan, maar het ene apparaat vervangt het andere niet.

Wat er in en om het huis verandert

Buiten komt een unit ter grootte van een flinke reiskoffer, meestal tegen een gevel of op een fundatie in de tuin. Binnen komt er een binnendeel bij, en bij een volledig elektrische opstelling ook een boilervat en soms een buffervat. Reken op ongeveer een halve vierkante meter vloeroppervlak in de bijkeuken, de garage of op zolder, plus de ruimte om het toestel heen om onderhoud te kunnen doen.

In de meterkast komt een eigen groep met een aardlekautomaat. Bij een enkelfasige aansluiting van 1x25 ampère is verzwaren soms nodig, zeker als er ook een laadpaal of een inductiekookplaat bij komt. Dat regel je via de netbeheerder en het kost tijd, dus dat is het onderdeel om vroeg uit te zoeken.

In een appartement is de plaatsing het knelpunt: de buitenunit hangt aan de gevel of op het dak, en dat is gemeenschappelijk eigendom waarvoor je toestemming van de vergadering nodig hebt. Hoe dat loopt staat in de gids over een warmtepomp in een appartement. Bij een gewone woning zit de vergunningsvraag vooral in monumenten en beschermde stadsgezichten; verder mag een buitenunit meestal vergunningvrij, mits je de geluidsnormen op de erfgrens haalt.

Wat de overstap kost en wat de subsidie doet

De bedragen lopen ver uiteen omdat het toestel maar een deel van de rekening is. Een hybride opstelling kost in 2026 ongeveer 4.000 tot 7.000 euro inclusief installatie, een volledige lucht-waterwarmtepomp 9.000 tot 18.000 euro en een bodemwarmtepomp met eigen bron 15.000 tot 25.000 euro. Wat je verder kwijt bent, zit in de radiatoren, de meterkast en het leidingwerk.

De ISDE haalt daar een vast bedrag van af. Voor een lucht-waterwarmtepomp is dat in 2026 opgebouwd uit 1.025 euro startbedrag plus 225 euro per kilowatt vermogen, met 200 euro extra bij energielabel A+++; voor elke warmtepomp geldt in 2026 een minimum van 500 euro. Welk bedrag bij welk toestel hoort, vind je via de meldcodelijst van RVO en via de subsidie op een warmtepomp. Wat er voor jouw maatregelen samen in zit, zoek je op met de subsidiewijzer.

Twee voorwaarden bepalen of je het geld echt krijgt. Je vraagt de subsidie aan ná de installatie en binnen 24 maanden daarna, en de woning moet gebouwd zijn vóór 1 januari 2019 of een bouwvergunning van vóór 1 juli 2018 hebben. Per 2026 geldt daarnaast een lager bedrag voor een tweede of volgende lucht-waterwarmtepomp, en vallen splitunits met minder dan 3 kilo koudemiddel en een GWP boven 750 buiten de regeling.

Zo kom je erachter wat een warmtepomp in jouw huis zou doen

Vier tot zes weken werk, waarvan het meeste wachten op offertes is.

1. Pak je jaarafrekening erbij

   Zoek je gasverbruik in kuub en je stroomverbruik in kilowattuur op over een heel jaar. Zonder die twee getallen is elke berekening giswerk, en met die twee getallen kun je elke offerte narekenen.

2. Splits het gas naar koken, douchen en verwarmen

   Trek ongeveer 30 kuub af voor koken en 200 tot 250 kuub voor warm water. Wat overblijft is je verwarmingsgas, en dat is het deel dat een warmtepomp overneemt. Bij een hybride toestel gaat daar 60 tot 70 procent van af.

3. Doe de stooktest op 50 graden

   Zet op een koude week de aanvoertemperatuur van je ketel op 50 graden en kijk of het huis warm blijft. Lukt dat, dan kan een volledig elektrisch systeem het aan. Lukt het net niet, dan weet je precies welke kamers achterblijven en dus welke radiator te klein is.

4. Laat de warmtevraag berekenen

   Een installateur maakt een warmteverliesberekening per ruimte en bepaalt daaruit het vermogen en de benodigde afgifte. Een toestel dat te groot is, slaat voortdurend aan en uit en gaat sneller stuk; te klein en het elektrische element springt bij tegen een rendement van 1.

5. Vraag twee of drie offertes met dezelfde uitgangspunten

   Laat in elke offerte het vermogen, het verwachte seizoensrendement, het boilervolume en het geluidvermogen staan, plus wat er aan radiatoren en meterkast moet gebeuren. Vergelijk daarna de totale kosten van een warmtepomp en niet alleen de toestelprijs.

6. Controleer de meldcode en vraag de ISDE aan

   Kijk vóór de opdracht of het toestel op de meldcodelijst van RVO staat, want anders vervalt de subsidie. Na de installatie dien je de aanvraag in met de factuur en het meldcodenummer, uiterlijk 24 maanden na plaatsing.

Subsidiewijzer

Kies je maatregel en zie het actuele ISDE-bedrag, de voorwaarden en hoe je aanvraagt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Categorie Alle Isolatie Verwarming Warm water Opslag

Categorie	Maatregel	Subsidie 2026	Belangrijkste voorwaarde
Verwarming	Hybride warmtepomp (lucht-water)	± € 1.500 tot € 3.000	Bedrag per apparaat via de RVO-meldcodelijst; aanvragen binnen 24 maanden na installatie
Verwarming	Volledige lucht-waterwarmtepomp	± € 2.000 tot € 4.500	Afhankelijk van vermogen en efficiëntie; per 2026 lager bedrag voor een tweede lucht-waterwarmtepomp
Warm water	Zonneboiler	€ 300 tot € 1.750	Afhankelijk van collectoroppervlak en inhoud van het voorraadvat
Isolatie	Spouwmuurisolatie	€ 5,25 per m² (1 maatregel), € 10,50 (2 of meer)	Minimaal 10 m², maximaal 170 m²
Isolatie	Dakisolatie	€ 16,25 per m² (1 maatregel), € 32,50 (2 of meer)	Minimaal 20 m², maximaal 200 m²
Isolatie	Zolder- of vlieringvloerisolatie	€ 4,00 per m² (1 maatregel), € 8,00 (2 of meer)	Minimaal 20 m²; niet samen met dakisolatie direct erboven
Isolatie	Gevelisolatie (buitenkant)	€ 20,25 per m² (1 maatregel), € 40,50 (2 of meer)	Minimaal 10 m², maximaal 170 m²
Isolatie	Vloerisolatie	€ 5,50 per m² (1 maatregel), € 11,00 (2 of meer)	Minimaal 20 m², maximaal 130 m²
Isolatie	Bodemisolatie	€ 3,00 per m² (1 maatregel), € 6,00 (2 of meer)	Minimaal 20 m², maximaal 130 m²; vloer- óf bodemisolatie als ze boven elkaar liggen
Isolatie	HR++ glas (bestaande kozijnen)	€ 25 per m² (1 maatregel), € 50 (2 of meer)	Minimaal 3 m², maximaal 45 m² glas
Isolatie	Triple glas in nieuwe isolerende kozijnen	€ 111 per m² (1 maatregel), € 222 (2 of meer)	Minimaal 3 m², maximaal 45 m² glas
Isolatie	Bonus biobased isolatiemateriaal	€ 1 tot € 6 per m² extra, per maatregel	Bovenop het reguliere bedrag; de bonus wordt niet verdubbeld
Opslag	Thuisbatterij	Geen landelijke subsidie in 2026	Alleen enkele lokale en provinciale regelingen; check je eigen gemeente en provincie

Check dit voordat je een warmtepomp laat plaatsen

• Je kent je gasverbruik in kuub en je stroomverbruik in kilowattuur over een heel jaar
• Je hebt getest of het huis warm blijft bij 50 graden aanvoertemperatuur
• Er is een warmteverliesberekening per ruimte gemaakt, geen vuistregel per vierkante meter
• Je weet welke radiatoren vervangen moeten worden en wat dat kost
• Er is plek voor het boilervat en voor de buitenunit op voldoende afstand van de slaapkamers van de buren
• De meterkast heeft ruimte voor een extra groep en de aansluiting is zwaar genoeg
• Het toestel staat op de meldcodelijst van RVO en het subsidiebedrag is bekend

Doorgerekend: zo pakt het uit

Veelgemaakte fouten

Het toestel plaatsen vóór de isolatie

In een slecht geïsoleerd huis is een groter en duurder toestel nodig dat op een hogere stooklijn draait. Het verschil tussen een rendement van 4 en een van 2,5 scheelt in een tussenwoning al gauw 300 tot 400 euro stroom per jaar, elk jaar opnieuw.

Rekenen met de fabrieks-COP in plaats van het seizoensrendement

De COP die op het toestel staat, geldt bij 7 graden buiten en 35 graden aanvoer. Dat is een gunstig meetpunt. Over een heel stookseizoen, mét ontdooicycli en koude dagen, ligt het echte rendement een stuk lager. Vraag om de SCOP bij jouw aanvoertemperatuur.

De nachtverlaging aanhouden zoals bij de ketel

Vijf graden terugzetten en 's ochtends weer inhalen laat de warmtepomp op vol vermogen en op een hoge stooklijn werken, precies wanneer het buiten het koudst is. Het bijverwarmingselement springt dan bij tegen een rendement van 1. Constant stoken is hier goedkoper.

Een te groot toestel laten aanbieden

Een overgedimensioneerde warmtepomp slaat voortdurend kort aan en uit. Dat kost rendement, maakt meer geluid en verkort de levensduur van de compressor. Een warmteverliesberekening per ruimte voorkomt dit; een schatting op basis van vierkante meters niet.

De subsidie pas achteraf uitzoeken

Staat het geplaatste toestel niet op de meldcodelijst van RVO, dan is er geen ISDE, hoe zuinig het apparaat verder ook is. Controleer het meldcodenummer vóór je de opdracht tekent en dien de aanvraag binnen 24 maanden na installatie in.

De buitenunit tegen de slaapkamer van de buren zetten

Op de perceelgrens geldt 's avonds en 's nachts een grens van 40 decibel. Een unit die te dicht op de erfgrens staat, kost achteraf een omkasting of een verplaatsing van enkele honderden tot ruim duizend euro, plus een burenruzie die daar niet in zit.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Voor de vraag wat een warmtepomp in jouw huis doet, is de installateur de eerste en meestal enige adviseur die je nodig hebt. Laat een erkend installateur een warmteverliesberekening per ruimte maken, want daar hangt het vermogen, de afgifte en het rendement aan; zo'n berekening kost losstaand ongeveer 250 tot 600 euro en zit bij veel offertes gratis inbegrepen. Twijfel je tussen hybride en volledig elektrisch, dan is een onafhankelijk energieadvies of een maatwerkadvies van 300 tot 500 euro het geld waard, omdat de adviseur niets te verkopen heeft. Wil je eerst zelf de bedragen op een rij, begin dan bij de kosten van een warmtepomp en bij de andere manieren om je huis te verwarmen die op de pagina over verwarming naast elkaar staan. Woon je in een appartement, dan komt de vergadering van eigenaars erbij en is een technisch adviseur van de vve vaak nodig voordat er iets aan de gevel mag.