Full electric warmtepomp: wanneer hij past en wat hij kost

Wat een full electric warmtepomp is

Een full electric warmtepomp verzorgt alle warmte in je huis op stroom: de verwarming én het douchewater. De cv-ketel gaat eruit, de gasaansluiting kan weg en de warmtepomp haalt zijn warmte uit de buitenlucht of uit de bodem. Full electric en all electric betekenen precies hetzelfde; fabrikanten en installateurs gebruiken de twee termen door elkaar, en op de pagina over de all-electric warmtepomp staat dezelfde techniek onder de andere naam.

Het woord full slaat op de dekking en niet op het vermogen. De pomp moet ook op de koudste dag van het jaar de hele warmtevraag aankunnen, zonder dat er iets anders bijspringt. Dat is het verschil met een hybride warmtepomp, waarbij de cv-ketel het overneemt zodra het hard vriest of zodra er warm water nodig is.

Een full electric opstelling bestaat meestal uit drie onderdelen: een buitenunit met de ventilator, een binnenunit met de regeling en een boilervat voor warm water. Dat vat is nodig omdat een warmtepomp water langzaam en gelijkmatig opwarmt in plaats van op afroep, zoals een ketel dat doet. Wat er in de machine zelf gebeurt staat in de uitleg over hoe een warmtepomp werkt.

Verreweg de meeste full electric systemen in bestaande woningen zijn een lucht-waterwarmtepomp: die haalt warmte uit de buitenlucht en geeft haar af aan het water van je radiatoren of vloerverwarming. Een bodemwarmtepomp met eigen bron rendeert hoger, maar vraagt een boring en een vergunning en kost daardoor 15.000 tot 25.000 euro in 2026.

Wanneer full electric kan: de temperatuur van je cv-water beslist

De vraag of full electric in jouw huis werkt, valt terug te brengen tot één getal: de temperatuur die je cv-water nodig heeft om het op de koudste dag warm te krijgen. Een warmtepomp levert efficiënt water van 35 tot 45 graden en haalt met moeite 55 graden. Een cv-ketel stookt vaak op 70 tot 80 graden, en dat verschil moet je opvangen met isolatie, met grotere radiatoren of met vloerverwarming.

Je kunt dat zelf testen zonder iets te kopen. Zet in een koude week in januari de maximale aanvoertemperatuur van je ketel een week op 50 graden en kijk of alle kamers warm worden. Blijft één slaapkamer achter, dan weet je precies waar het knelt en wat je moet aanpakken.

Isoleren gaat vrijwel altijd voor het toestel uit. Elke graad die je van de aanvoertemperatuur af haalt, verhoogt het rendement van de pomp en verlaagt het vermogen dat je nodig hebt, en dus de aanschafprijs. Een huis dat je goed kierdicht maakt, heeft wel verse lucht nodig: een ventilatiesysteem met warmteterugwinning houdt die lucht binnen zonder de warmte mee naar buiten te blazen.

Situatie in huis	Benodigde aanvoertemperatuur	Wat dat betekent voor full electric
Vloerverwarming, energielabel A of B	30 tot 40 graden	Werkt uitstekend, hoogste seizoensrendement en laagste stroomrekening
Ruime radiatoren, label B of C, dak en vloer geïsoleerd	40 tot 50 graden	De gangbare situatie waarin full electric goed uitpakt
Standaard radiatoren, label C of D, spouw nog niet gevuld	55 tot 65 graden	Eerst isoleren of enkele radiatoren vergroten, anders valt het rendement tegen
Label E, F of G met enkel glas of kierende kozijnen	70 graden en hoger	Full electric loont niet vóór de isolatiestap; hybride is dan de tussenstap
Monument of appartement zonder plek voor een buitenunit	wisselend	Kijk naar een ventilatiewarmtepomp, hybride of een collectieve oplossing

Hybride warmtepomp of full electric: waar de keuze op vastloopt

De keuze tussen hybride en full electric gaat zelden over voorkeur en bijna altijd over het huis. Kan je woning warm worden op 50 graden cv-water, dan is full electric haalbaar en levert het de volle besparing op. Lukt dat niet zonder een dure isolatieronde, dan haalt een hybride opstelling nu al 60 tot 70 procent van je gasverbruik voor verwarmen weg tegen een derde van de investering.

Het tweede punt is de gasaansluiting. Alleen bij full electric kan die eruit, en daarmee vervalt ook het vastrecht van ongeveer 200 euro per jaar in 2026. Een hybride systeem houdt de ketel en dus de aansluiting, met het onderhoud en de vervanging die daarbij horen.

Er is geen wettelijke duw in één van beide richtingen. De norm die vanaf 2026 bij ketelvervanging minstens een hybride warmtepomp zou eisen is in 2024 geschrapt, dus je bent niet verplicht een warmtepomp te plaatsen. Wat de keuze wel stuurt is de energiebelasting op gas en het plan van je gemeente voor de wijk.

Punt	Hybride warmtepomp	Full electric warmtepomp
Investering inclusief installatie	€ 4.000 tot € 7.000	€ 9.000 tot € 18.000
ISDE-subsidie 2026	± € 1.500 tot € 3.000	± € 2.000 tot € 4.500
Gasaansluiting	Blijft, inclusief vastrecht	Kan eruit
Radiatoren	Kunnen blijven zoals ze zijn	Water van 35 tot 50 graden moet volstaan
Warm water	Komt uit de cv-ketel	Boilervat van 150 tot 250 liter
Aardgas dat vervalt	60 tot 70 procent van het verwarmen	Alles, ook koken als je overstapt op inductie
Ruimte binnen	Kleine binnenunit naast de ketel	Binnenunit plus boilervat, ongeveer een half kastvolume
Terugverdientijd	8 tot 15 jaar	9 tot 15 jaar in een geschikt huis

Gecontroleerd op augustus 2026

Wat een full electric warmtepomp kost

De kosten van een full electric warmtepomp hangen vooral aan het vermogen en aan het werk eromheen. Voor het toestel plus de installatie betaal je in 2026 tussen de 9.000 en 18.000 euro. Daarin zitten de buitenunit, de binnenunit, het boilervat, het leidingwerk, een extra groep in de meterkast en het inregelen.

Het toestel zelf is meestal minder dan de helft van de rekening. De rest gaat op aan arbeid, aan de doorvoer naar buiten, aan de fundering of beugels voor de buitenunit en aan elektrotechnisch werk. Wie ook radiatoren vervangt of vloerverwarming laat leggen, telt daar al snel 2.000 tot 6.000 euro bij op; de volledige opbouw van die rekening staat in de gids over wat een warmtepomp kost.

Reken bij de kosten ook op wat er wegvalt. De gasrekening verdwijnt, het vastrecht voor gas verdwijnt en het jaarlijkse ketelonderhoud van ongeveer 120 euro verdwijnt. Daar komt onderhoud aan de warmtepomp voor terug, in 2026 gangbaar 150 tot 300 euro per beurt bij een beurt eens per twee jaar.

Vermogen	Past meestal bij	Prijs inclusief installatie 2026	ISDE 2026 bij label A+++	Netto na subsidie
5 kW	Goed geïsoleerd appartement of kleine tussenwoning	€ 9.000 tot € 11.000	€ 2.350	€ 6.650 tot € 8.650
6 kW	Tussenwoning met label A of B	€ 10.000 tot € 12.500	€ 2.575	€ 7.425 tot € 9.925
8 kW	Tussen- of hoekwoning met label B of C	€ 12.000 tot € 15.000	€ 3.025	€ 8.975 tot € 11.975
10 kW	Twee-onder-een-kapwoning of ruime hoekwoning	€ 13.500 tot € 16.500	€ 3.475	€ 10.025 tot € 13.025
12 kW	Vrijstaand huis of een woning met label C en hoger verbruik	€ 15.000 tot € 18.000	€ 3.925	€ 11.075 tot € 14.075

Gecontroleerd op augustus 2026

De beste full electric warmtepomp voor jouw huis kiezen

Er bestaat geen beste full electric warmtepomp die voor iedereen de juiste is. Wat telt is de combinatie van vermogen, seizoensrendement en geluid die bij jouw woning past, en die combinatie verschilt per huis. Een groot toestel in een klein huis schakelt de hele winter aan en uit, slijt sneller en verbruikt meer dan een kleiner exemplaar dat rustig doordraait.

Het getal om op te sturen is de SCOP, het seizoensrendement over een heel stookjaar. Fabrikanten geven die op bij 35 en bij 55 graden aanvoertemperatuur; vraag de waarde die hoort bij de temperatuur die jouw huis nodig heeft, want tussen die twee zit al snel een kwart verschil. Een SCOP van 4,0 bij 35 graden betekent dat je uit één kilowattuur stroom vier kilowattuur warmte haalt.

Kijk verder naar het koudemiddel en naar het geluid. Toestellen op propaan halen makkelijker een hoge aanvoertemperatuur en vallen buiten de aanscherpingen die voor de oude koudemiddelen op stapel staan. Voor het geluid geldt sinds 2021 een grens van 40 decibel bij de gevel van de buren tussen 19.00 en 7.00 uur, en 45 decibel overdag: laat je installateur voorrekenen dat de gekozen unit op de gekozen plek daaronder blijft.

Waar je op let	Wat je zoekt	Waarom het uitmaakt
SCOP bij jouw aanvoertemperatuur	4,0 of hoger bij 35 graden, 3,0 of hoger bij 55 graden	Bepaalt je stroomrekening elk jaar opnieuw
Modulatie	Terugregelen tot 20 à 30 procent van het vermogen	Minder aan- en uitschakelen, rustiger draaien en langere levensduur
Geluidsvermogen buitenunit	Opgave waarmee je op de erfgrens onder 40 dB blijft	Wettelijke eis en de meest voorkomende burenruzie
Koudemiddel	Propaan (R290) waar het kan	Hogere aanvoertemperatuur en geen risico op uitfasering
Meldcode op de RVO-lijst	Toestel staat op de meldcodelijst warmtepompen	Zonder meldcode geen ISDE-subsidie
Boilervat	150 tot 250 liter, afhankelijk van het aantal douches	Douchecomfort en het opwarmen tegen legionella
Monoblock of split	Monoblock als er weinig binnenruimte is	Bij split is een F-gassencertificaat van de monteur verplicht

Stroomverbruik, meterkast en zonnepanelen

Een full electric warmtepomp verhoogt je stroomverbruik fors. In een gemiddelde tussenwoning die 880 kubieke meter gas per jaar stookte komt er ongeveer 2.200 kilowattuur bij, in een vrijstaand huis loopt dat op naar 2.500 tot 3.500 kilowattuur. Je gasrekening valt daar tegenover volledig weg.

De meterkast vraagt aandacht. Een full electric toestel krijgt een eigen groep, en bij een zwaarder toestel of een kookplaat op inductie erbij komt de vraag of je aansluiting van één naar drie fasen moet. Die verzwaring vraag je aan bij je netbeheerder, kost een paar honderd euro aan eenmalige kosten en verhoogt daarna je vastrecht; in drukke regio's staan er wachttijden van maanden voor.

Zonnepanelen en een warmtepomp passen goed samen, maar minder naadloos dan het lijkt. De pomp verbruikt in december en januari het meest, precies wanneer de panelen het minst opwekken. Zolang je nog saldeert maakt dat niet uit, en salderen kan tot en met 31 december 2026; per 1 januari 2027 stopt de regeling in één keer, waarna je voor teruggeleverde stroom nog maar een vergoeding rond de 6 cent per kilowattuur krijgt.

Dat maakt de rekensom vanaf 2027 anders. Stroom die je zelf op het moment van opwekken gebruikt is dan veel meer waard dan stroom die je teruglevert, en dat pleit voor een warmtepomp die je op zonnige uren wat harder laat draaien of voor pvt-panelen die stroom en warmte tegelijk leveren. Een thuisbatterij helpt ook, maar daarvoor bestaat in 2026 geen landelijke subsidie, alleen enkele lokale regelingen.

De ISDE-subsidie op een full electric warmtepomp

Voor een volledige lucht-waterwarmtepomp krijg je in 2026 een startbedrag van 1.025 euro, plus 225 euro per kilowatt vermogen, plus 200 euro bonus als het toestel energielabel A+++ heeft. Voor een pomp van 8 kW met die labelbonus komt dat neer op 3.025 euro. Plaats je in hetzelfde jaar een tweede lucht-waterwarmtepomp, dan vervallen het startbedrag en de labelbonus en blijft alleen 225 euro per kilowatt over.

De voorwaarden zijn strak. Het toestel moet nieuw zijn en op de meldcodelijst van RVO staan, de installatie moet door een installatiebedrijf gebeuren en je vraagt de subsidie aan binnen 24 maanden na de installatiedatum. Zelf plaatsen betekent geen subsidie, ook niet als je het vakkundig doet.

Er hangt ook een eis aan de woning: die moet gebouwd zijn vóór 1 januari 2019, of de omgevingsvergunning moet vóór 1 juli 2018 zijn aangevraagd. Nieuwbouw valt er dus buiten. Aanvragen kan pas ná de installatie, en het jaarbudget is begrensd: raakt de pot leeg, dan schuift je aanvraag naar het volgende jaar met de bedragen die dan gelden.

Wat er verder voor jouw huis is aan te vragen, zie je in de subsidiewijzer met de ISDE-bedragen per maatregel. Combineer je de warmtepomp met isolatie, kijk dan naar de dubbele isolatietarieven bij twee of meer maatregelen; de precieze voorwaarden per toestel staan in de gids over subsidie voor een warmtepomp.

Wanneer full electric niet past

Er zijn woningen waar full electric voorlopig geen goede zet is. Een huis met label E, F of G en enkel glas vraagt zulke hoge aanvoertemperaturen dat het rendement van de pomp instort en je stroomrekening tegenvalt. Het geld gaat daar eerst naar isolatie, en pas daarna naar het toestel.

Bij een appartement speelt de ruimte en de vereniging van eigenaars. Een buitenunit aan de gevel of op het balkon raakt gemeenschappelijk eigendom en vraagt toestemming van de vergadering, en soms ook van de gemeente bij een beschermd stadsgezicht. Wat er wel kan, staat in de uitleg over een warmtepomp in een appartement, waar een ventilatiewarmtepomp of een warmteterugwininstallatie vaak de haalbare route is.

Ook de plek van de buitenunit kan een blokkade zijn. Een rijtjeshuis met een smalle tuin waar de unit onvermijdelijk twee meter van het slaapkamerraam van de buren komt, haalt de geluidseis van 40 decibel in de avond en nacht niet zonder omkasting of een andere opstelling.

In een huurwoning beslist de verhuurder: je kunt het voorstellen, maar je regelt het niet zelf. Wat er in jouw wijk speelt rond aardgasvrij, hoort bij de bredere keuzes rond verwarming van je huis.

Onderhoud, levensduur en wat er na de installatie verandert

Een full electric systeem stookt anders dan een cv-ketel, en dat merk je in huis. De pomp draait laag en continu in plaats van in korte, hete stoten, dus het huis komt langzaam op temperatuur en blijft daar. De nachtverlaging die bij een ketel geld bespaarde, kost bij een warmtepomp meestal juist extra omdat de ochtendinhaalslag op hoge temperatuur moet gebeuren.

Het eerste stookseizoen is het afstelseizoen. De stooklijn, de verhouding tussen buitentemperatuur en aanvoertemperatuur, staat na oplevering vaak te hoog ingesteld en elke graad die eraf kan scheelt ruwweg twee tot drie procent op je stroomverbruik. Laat het systeem ook waterzijdig inregelen, zodat elke radiator precies zijn deel krijgt.

Aan onderhoud vraagt een warmtepomp minder dan een ketel, maar niet niets: filters schoonmaken, de buitenunit vrijhouden van blad en de druk en het koudemiddel laten controleren. Wat een beurt kost en hoe vaak die nodig is, staat in de gids over onderhoud van een warmtepomp. Reken op een levensduur van vijftien tot twintig jaar voor het toestel en op langer voor het leidingwerk en het boilervat.

Van oriëntatie tot een draaiende full electric warmtepomp

Reken op drie tot zes maanden tussen het eerste gesprek en een systeem dat goed staat afgesteld.

1. Test welke aanvoertemperatuur je huis nodig heeft

   Zet in een koude week de maximale aanvoertemperatuur van je ketel op 50 graden en noteer welke kamers achterblijven. Die test kost niets en vertelt je meer over de haalbaarheid dan welke brochure ook.

2. Isoleer eerst wat er nog ontbreekt

   Vul de spouw, isoleer dak en vloer en vervang het slechtste glas voordat je een toestel kiest. Bij twee of meer maatregelen tegelijk verdubbelt het ISDE-tarief per vierkante meter in 2026, en je warmtepomp mag daarna een maat kleiner.

3. Laat de warmtevraag berekenen, niet schatten

   Een goede installateur maakt een warmteverliesberekening per vertrek en bepaalt daaruit het vermogen en de radiatoren. Wie het vermogen op gevoel kiest, zit er structureel te hoog in, en een te grote pomp verbruikt meer.

4. Vraag drie offertes op met dezelfde uitgangspunten

   Geef alle installateurs hetzelfde vertrekpunt: gewenst binnenklimaat, aantal douches per dag en de plek van de buitenunit. Vraag per offerte om de SCOP bij jouw aanvoertemperatuur, de meldcode en de geluidsopgave op de erfgrens.

5. Regel de meterkast en de netaansluiting

   Controleer of er een groep vrij is en of je aansluiting zwaar genoeg is. Een verzwaring naar drie fasen loopt via je netbeheerder en kan maanden duren, dus dat is de stap die je het eerst in gang zet.

6. Laat plaatsen en waterzijdig inregelen

   Spreek af dat het inregelen bij de prijs zit en vraag om de instellingen van de stooklijn op papier. Zonder inregelen krijgt de ene radiator te veel en de andere te weinig water, en dan stijgt de aanvoertemperatuur voor het hele huis.

7. Vraag de ISDE aan en stel na de eerste winter bij

   Dien de aanvraag in binnen 24 maanden na de installatiedatum, met factuur en meldcode. Verlaag na het eerste stookseizoen de stooklijn stapsgewijs zolang het huis warm blijft; elke graad eraf scheelt twee tot drie procent stroom.

Subsidiewijzer

Kies je maatregel en zie het actuele ISDE-bedrag, de voorwaarden en hoe je aanvraagt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Categorie Alle Isolatie Verwarming Warm water Opslag

Categorie	Maatregel	Subsidie 2026	Belangrijkste voorwaarde
Verwarming	Hybride warmtepomp (lucht-water)	± € 1.500 tot € 3.000	Bedrag per apparaat via de RVO-meldcodelijst; aanvragen binnen 24 maanden na installatie
Verwarming	Volledige lucht-waterwarmtepomp	± € 2.000 tot € 4.500	Afhankelijk van vermogen en efficiëntie; per 2026 lager bedrag voor een tweede lucht-waterwarmtepomp
Warm water	Zonneboiler	€ 300 tot € 1.750	Afhankelijk van collectoroppervlak en inhoud van het voorraadvat
Isolatie	Spouwmuurisolatie	€ 5,25 per m² (1 maatregel), € 10,50 (2 of meer)	Minimaal 10 m², maximaal 170 m²
Isolatie	Dakisolatie	€ 16,25 per m² (1 maatregel), € 32,50 (2 of meer)	Minimaal 20 m², maximaal 200 m²
Isolatie	Zolder- of vlieringvloerisolatie	€ 4,00 per m² (1 maatregel), € 8,00 (2 of meer)	Minimaal 20 m²; niet samen met dakisolatie direct erboven
Isolatie	Gevelisolatie (buitenkant)	€ 20,25 per m² (1 maatregel), € 40,50 (2 of meer)	Minimaal 10 m², maximaal 170 m²
Isolatie	Vloerisolatie	€ 5,50 per m² (1 maatregel), € 11,00 (2 of meer)	Minimaal 20 m², maximaal 130 m²
Isolatie	Bodemisolatie	€ 3,00 per m² (1 maatregel), € 6,00 (2 of meer)	Minimaal 20 m², maximaal 130 m²; vloer- óf bodemisolatie als ze boven elkaar liggen
Isolatie	HR++ glas (bestaande kozijnen)	€ 25 per m² (1 maatregel), € 50 (2 of meer)	Minimaal 3 m², maximaal 45 m² glas
Isolatie	Triple glas in nieuwe isolerende kozijnen	€ 111 per m² (1 maatregel), € 222 (2 of meer)	Minimaal 3 m², maximaal 45 m² glas
Isolatie	Bonus biobased isolatiemateriaal	€ 1 tot € 6 per m² extra, per maatregel	Bovenop het reguliere bedrag; de bonus wordt niet verdubbeld
Opslag	Thuisbatterij	Geen landelijke subsidie in 2026	Alleen enkele lokale en provinciale regelingen; check je eigen gemeente en provincie

Check dit voordat je voor full electric tekent

• Blijft je huis warm bij een aanvoertemperatuur van 50 graden of lager
• Is er een warmteverliesberekening per vertrek gemaakt in plaats van een schatting
• Staat het toestel op de meldcodelijst van RVO, zodat de ISDE-aanvraag doorgaat
• Kent je offerte de SCOP bij jouw aanvoertemperatuur, niet alleen bij 35 graden
• Blijft de buitenunit op de gekozen plek onder 40 decibel bij de buren in de avond
• Is er ruimte en een vrije groep voor de binnenunit en het boilervat
• Weet je of je aansluiting verzwaard moet worden en wat de wachttijd daarvoor is
• Zit het waterzijdig inregelen en het instellen van de stooklijn bij de prijs

Doorgerekend: zo pakt het uit

Veelgemaakte fouten

Het toestel kiezen voordat het huis klaar is

Een full electric warmtepomp in een woning die 70 graden cv-water nodig heeft, draait het hele seizoen op zijn tenen en schakelt het elektrische element bij. Het seizoensrendement zakt dan naar 2,0 of lager en je stroomrekening loopt honderden euro's per jaar hoger uit dan begroot.

Te veel vermogen laten adviseren

Uit voorzichtigheid wordt vaak een maat groter gekozen. Een te grote pomp schakelt vaker aan en uit, slijt sneller en haalt een lager rendement, terwijl je per kilowatt ook nog eens meer voor het toestel betaalt.

De buitenunit plaatsen zonder de geluidseis na te rekenen

De grens van 40 decibel bij de gevel van de buren tussen 19.00 en 7.00 uur is een wettelijke eis, geen richtlijn. Achteraf verplaatsen of omkasten kost 500 tot 1.500 euro, en een buurman die gelijk krijgt bij de gemeente kan je dwingen tot aanpassing.

Vergeten dat de aanvraag voor de ISDE ná de installatie moet

Je kunt de subsidie niet vooraf reserveren en je hebt er de factuur en de meldcode voor nodig. Wie langer dan 24 maanden wacht, of een toestel koopt dat niet op de meldcodelijst staat, loopt het hele bedrag mis.

Het inregelen overslaan om de offerte goedkoper te maken

Zonder waterzijdig inregelen krijgen de dichtstbijzijnde radiatoren te veel water en de verste te weinig. Om die verste kamer toch warm te krijgen gaat de aanvoertemperatuur voor het hele huis omhoog, en dat kost elke winter stroom.

Rekenen alsof zonnepanelen de warmtepomp gratis maken

De pomp verbruikt het meest in december en januari, wanneer de panelen het minst leveren. Met het einde van de salderingsregeling per 1 januari 2027 wordt dat verschil zichtbaar in de portemonnee, want teruggeleverde stroom levert dan nog maar enkele centen per kilowattuur op.

De meterkast pas op de dag van installatie bekijken

Is er geen vrije groep of moet de aansluiting naar drie fasen, dan staat de installatie stil tot de netbeheerder tijd heeft. Die wachttijd loopt in drukke regio's op tot maanden, en de installateur rekent zijn tweede bezoek gewoon door.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Voor de keuze van vermogen, toestel en radiatoren is een erkend installateur met een warmteverliesberekening je belangrijkste gesprekspartner. Vraag drie offertes op met dezelfde uitgangspunten en beoordeel ze op de berekening en de SCOP, niet alleen op het eindbedrag. Bij een splitsysteem moet de monteur een F-gassencertificaat hebben, anders mag hij het koudemiddelcircuit niet aansluiten.

Twijfel je over de volgorde van isoleren en overstappen, dan geeft een onafhankelijk energieadvies of maatwerkadvies rust. Zo'n advies kost meestal enkele honderden euro's en levert een plan met de maatregelen, de kosten en de subsidies in volgorde. Dat verdient zich terug zodra het je behoedt voor een toestel dat een maat te groot is of voor een isolatiestap die je in de verkeerde volgorde zet.

Woon je in een appartement, dan loopt de route via de vereniging van eigenaars en heb je een vergaderbesluit nodig voordat er iets aan de gevel komt. Bij een monument of in een beschermd stadsgezicht komt de gemeente erbij te pas, en dan is een bouwkundig adviseur zinvol. Voor de subsidieaanvraag zelf heb je niemand nodig: die dien je met factuur en meldcode gewoon zelf in bij RVO.