Naar de inhoud
Rekenhulpen

Stelpost: de betekenis en wat hij op de eindafrekening doet

11 minuten lezen Verbouwing plannen Bijgewerkt 22 augustus 2026
dehuisgids.nl VERBOUWEN & AANPASSEN Stelpost betekenis

Een stelpost is een geschat geldbedrag in een offerte of begroting voor een onderdeel dat nog niet vaststaat, bijvoorbeeld de keuken, het sanitair of de tegels. Het bedrag zit in de totaalprijs, maar het is een aanname en geen prijs: achteraf wordt het verschil met de werkelijke uitgave verrekend. Bij bouwcontracten waarin de UAV 2012 gelden, komt over die werkelijke uitgave nog 10 procent aannemersvergoeding voor bouwstoffen en werkzaamheden en 5 procent over betalingen aan derden. Wie de stelposten in zijn offerte laat staan zoals ze er staan, krijgt het verschil op de eindafrekening.

11 minuten
  • 10% UAV 2012 aannemersvergoeding over bouwstoffen die uit een stelpost worden betaald
  • 5% UAV 2012 aannemersvergoeding over betalingen aan derden uit een stelpost
  • 21% 2026 btw over verbouwingswerk, waar een stelpost vaak buiten staat
  • 10 tot 15% 2026 gebruikelijke reservering onvoorzien, boven op de stelposten

Gecontroleerd op augustus 2026

Wat een stelpost is

Een stelpost is een geschat geldbedrag dat in een offerte of begroting staat voor een onderdeel dat nog niet vaststaat. Het bedrag telt mee in de totaalprijs, maar het is een aanname en geen prijs. Wat je er werkelijk aan uitgeeft wordt achteraf verrekend: valt het hoger uit, dan betaal je bij, valt het lager uit, dan gaat het verschil eraf.

In een bouwofferte staan stelposten voor alles wat op het moment van offreren nog niet gekozen is. De keuken, het sanitair, de tegels, de binnendeuren, de verlichting. De aannemer weet dat er iets moet komen, maar niet wat, en zet er een bedrag voor. Wie een verbouwing plant ziet die posten vooral in de fase waarin het ontwerp al rond is en de smaakkeuzes nog niet.

De nauwkeurigste omschrijving staat in de UAV 2012, de administratieve voorwaarden die in veel bouwcontracten van toepassing worden verklaard. Een stelpost is daar een in het bestek aangewezen geldbedrag dat in de aannemingssom is opgenomen en waarvan de uitgaven vooraf zijn omschreven. Twee dingen liggen daarmee vast: het bedrag zit al in de aanneemsom, en er hoort bij te staan waarvoor het bedoeld is. Een stelpost zonder omschrijving voldoet daar niet aan en is voor jou onbruikbaar, want je kunt hem nergens mee vergelijken.

De betekenis van een stelpost is buiten de bouw dezelfde. In een gemeentebegroting, een VvE-begroting of een bedrijfsbegroting is een stelpost een gereserveerd bedrag waarvan de precieze bestemming of hoogte nog niet bekend is, met de bedoeling dat het later door echte cijfers wordt vervangen.

Waarom een aannemer met stelposten werkt

Een aannemer moet een totaalprijs noemen voor werk waarvan een deel nog open ligt. Zonder stelposten houdt hij twee mogelijkheden over: hij zet er een ruime marge op, of hij offreert pas als jij alles hebt gekozen. Het eerste maakt de offerte duur, het tweede maakt hem traag. De stelpost is het middel om toch een prijs te kunnen geven zonder dat iemand risico inprijst dat er misschien niet is.

Daar zit meteen het probleem voor wie offertes vergelijkt. Twee aannemers die hetzelfde werk offreren kunnen tienduizend euro uit elkaar liggen terwijl het verschil volledig in de hoogte van de stelposten zit. De partij met de lage stelposten oogt goedkoop en is dat niet; je betaalt het verschil alleen later. Vergelijk daarom niet de eindbedragen maar de aanneemsom zonder stelposten, en zet de stelposten daarna zelf op hetzelfde niveau.

Er is nog een reden waarom aannemers stelposten opnemen: ze kunnen niet door muren en vloeren kijken. Bij een renovatie van een gevel of bij een houten vloer die nog dicht ligt, weet niemand hoeveel herstel er nodig is voordat het open is. Een stelpost is dan een eerlijker vorm dan een vaste prijs met een verborgen risico-opslag, mits erbij staat welke hoeveelheid is aangenomen.

SituatiePassende vormWaarom
Keuken of sanitair is nog niet gekozenStelpost, met een bedrag dat jij zelf opgeeftDe prijs hangt aan jouw smaak, niet aan het werk van de aannemer
Het aantal vierkante meter tegel staat vast, de tegel nietStelpost per vierkante meter voor alleen het materiaalHet zetloon is wel te bepalen, de tegelprijs niet
Grondwerk waarvan de bodem onbekend isVerrekenbare hoeveelheid met een eenheidsprijsHet werk is bekend, alleen het aantal kubieke meters niet
Herstel achter een gevel of vloer die nog dicht isStelpost met een aangenomen hoeveelheid en een maximumNiemand kan erachter kijken voordat het open ligt
Aansluitkosten van netbeheerder of gemeenteStelpost voor betaling aan derdenDe aannemer betaalt door wat een ander in rekening brengt
Werk dat volledig is uitgetekend en gespecificeerdVaste prijsEr is geen onzekerheid meer om af te dekken

Geef bij het uitvragen zelf de hoogte van de grote stelposten op, bijvoorbeeld 12.000 euro voor de keuken en 4.000 euro voor het sanitair. Dan reageren alle aannemers op dezelfde uitvraag en vergelijk je werkelijk hetzelfde.

Stelpost, meerwerk, richtprijs en post onvoorzien

Deze vier woorden worden door elkaar gebruikt en betekenen iets anders, met verschillende gevolgen voor je rekening. Een stelpost zit al in de aanneemsom en wordt verrekend. Meerwerk zit er juist niet in: dat is werk dat je erbij bestelt of laat wijzigen, en dat komt er in zijn geheel bovenop. Een richtprijs is een schatting van het totaal, en een post onvoorzien is jouw eigen reservering die nergens in de offerte staat.

Het verschil tussen stelpost en meerwerk bepaalt wie zich waarop kan beroepen. Voor meerwerk geldt dat de aannemer een prijsverhoging alleen kan vorderen als hij je tijdig heeft gewezen op de noodzaak ervan, tenzij je die noodzaak zelf had moeten begrijpen (artikel 7:755 van het Burgerlijk Wetboek). Bij een stelpost ligt dat anders: daar hebben jullie de verrekening zelf afgesproken, dus een hogere uitkomst is geen prijsverhoging maar de uitvoering van de afspraak.

Een stelpost is ook geen richtprijs, en de bekende tienprocentregel gaat er dus niet over. Die regel staat in artikel 7:752 lid 2 van het Burgerlijk Wetboek en zegt dat een richtprijs voor het werk niet met meer dan 10 procent mag worden overschreden, tenzij de aannemer je zo tijdig mogelijk voor een verdere overschrijding heeft gewaarschuwd zodat je het werk nog kunt beperken. Overschrijd je met je eigen keuzes een stelpost, dan kun je je daar niet op beroepen.

Dezelfde tweedeling zie je terug bij de notaris, waar het honorarium het eigen werk dekt en de kosten van derden er los doorheen lopen.

BegripWat het isWie bepaalt de uitkomstHoe het op de rekening komt
StelpostGeschat bedrag voor een omschreven onderdeel, al opgenomen in de aanneemsomJouw keuze of de werkelijke inkoopprijsAlleen het verschil met de stelpost, hoger of lager
MeerwerkExtra of gewijzigd werk dat niet in de opdracht zatJij geeft er opdracht voorHet volledige bedrag komt erbij, altijd vooraf schriftelijk
MinderwerkWerk uit de opdracht dat vervaltJij schrapt hetEr gaat een bedrag af, soms onder inhouding van een deel van de winst
Verrekenbare hoeveelheidHet werk staat vast, het aantal eenheden nietDe werkelijkheid op de bouwNagemeten en afgerekend tegen de afgesproken eenheidsprijs
RichtprijsSchatting van de totaalprijs van het werkDe aannemer, met een waarschuwingsplichtMag zonder tijdige waarschuwing niet meer dan 10 procent hoger uitvallen
Post onvoorzienJouw eigen reservering buiten de offerte omJijStaat niet in de offerte en wordt niet verrekend
StaartkostenBouwplaatskosten, winst en risico van de aannemerDe aannemerPercentage over de directe bouwkosten, meestal 5 tot 10 procent in 2026

Gecontroleerd op augustus 2026

Hoe een stelpost wordt verrekend

Verrekenen betekent dat de werkelijke uitgave in de plaats komt van het geschatte bedrag. Is de stelpost voor het sanitair 3.000 euro en koop je voor 5.400 euro, dan verdwijnt de 3.000 euro uit de aanneemsom en komt de 5.400 euro ervoor terug. Je betaalt dus niet twee keer, maar wel het volle verschil. Andersom werkt het net zo: kies je goedkoper, dan hoort het verschil van de eindafrekening af te gaan.

Zijn de UAV 2012 in het contract van toepassing verklaard, dan liggen de rekenregels vast. Over bouwstoffen wordt gerekend met de prijs franco geleverd op het werk plus 10 procent aannemersvergoeding. Over werkzaamheden geldt hetzelfde: de kosten die rechtstreeks op de uitvoering betrekking hebben plus 10 procent. Betaalt de aannemer een derde partij, bijvoorbeeld de netbeheerder, dan wordt gerekend met het betaalde bedrag zonder omzetbelasting plus 5 procent. De opdrachtgever mag daarbij bewijsstukken verlangen voordat een bedrag ten laste van een stelpost wordt gebracht.

Die opslag rekent mee over jouw hele keuze, niet alleen over de meerprijs. Kies je sanitair van 5.400 euro, dan wordt 5.940 euro ten laste van de stelpost gebracht, en dat bedrag gaat de vergelijking in met de 3.000 euro uit de offerte. Wie dat over het hoofd ziet, rekent de verrekening structureel te laag.

Bij een verbouwing van een particuliere woning zijn de UAV lang niet altijd van toepassing. Dan geldt wat er in de aannemingsovereenkomst en de algemene voorwaarden staat. Staat daar niets over de opslag, dan geldt een redelijke prijs en is discussie achteraf onvermijdelijk. Eén regel in het contract over het verrekenpercentage voorkomt dat gesprek.

Soort uitgave uit een stelpostWaarover wordt gerekendVergoeding aannemer
Aanschaf van bouwstoffenDe prijs bij levering franco op of bij het werkterrein10 procent
Verrichten van werkzaamhedenDe kosten die rechtstreeks op de uitvoering betrekking hebben10 procent
Betalingen aan derdenHet aan de derde betaalde bedrag, zonder omzetbelasting5 procent
Het verwerken van bouwstoffen die uit een stelpost komenZit al in de aanneemsomGeen aparte verrekening

Gecontroleerd op UAV 2012, paragraaf 37, geldig zolang die voorwaarden van toepassing zijn verklaard

De aannemersvergoeding wordt berekend over de werkelijke uitgave en niet over de meerprijs. Een keuken die 6.000 euro boven de stelpost uitkomt, kost bij 10 procent opslag geen 6.000 maar ruim 7.800 euro extra zodra de opslag ook over het oorspronkelijke stelpostbedrag opnieuw wordt gerekend. Vraag daarom vooraf een rekenvoorbeeld van je aannemer.

Wat er wel en niet in een stelpost zit

De meeste tegenvallers ontstaan niet doordat het bedrag te laag was, maar doordat er minder in zat dan de lezer dacht. Een stelpost van 4.000 euro voor de keuken kan het keukenblok alleen betekenen, of het blok met apparatuur, of alles inclusief montage en aansluiten. Drie verschillende werelden, één regel in de offerte.

Onder de UAV 2012 is die vraag geregeld: het in het werk brengen van bouwstoffen die uit een stelpost worden betaald, zit in de aannemingssom en wordt niet apart verrekend. Het monteren van jouw tegels valt dan onder de aanneemsom, alleen de tegels zelf lopen door de stelpost. Gelden de UAV niet, dan bepaalt de offerte het, en daar staat het regelmatig niet in.

De tweede valkuil is de btw. Aannemersoffertes noteren bedragen vaak exclusief btw, en over verbouwingswerk geldt 21 procent in 2026. Op het arbeidsloon van schilder-, stukadoors- en behangwerk aan woningen ouder dan twee jaar geldt 9 procent, en bij isoleren geldt het lage tarief alleen op de arbeid. Een stelpost van 5.000 euro exclusief btw is dus 6.050 euro op je bankrekening.

Loop bij elke stelpost vier vragen langs: waarvoor is hij bedoeld, welke hoeveelheid is aangenomen, zitten arbeid, montage en afvoer erin, en staat het bedrag inclusief of exclusief btw. Vier antwoorden per post, en de offerte wordt vergelijkbaar.

Vraag bij elke stelpostWaarom het uitmaakt
Waarvoor is het bedrag bedoeld?Zonder omschrijving is de post niet te vergelijken en niet te controleren
Welke hoeveelheid is aangenomen?Bij 45 m2 tegel en een stelpost van 1.800 euro weet je dat er met 40 euro per m2 is gerekend
Zit de arbeid of montage erin?Bepaalt of je bij een duurdere keuze alleen materiaal bijbetaalt of ook uren
Zit de sloop en de afvoer erin?Containerhuur en afvoer verschijnen anders als los meerwerk
Inclusief of exclusief btw?Scheelt 21 procent, en bij grote posten al snel duizenden euro's
Wie koopt in en wie heeft de garantie?Koop je zelf, dan ligt de garantie op het product bij jou en niet bij de aannemer

Welke stelposten je tegenkomt en wat mensen er werkelijk aan uitgeven

Stelposten zitten bijna altijd op dezelfde onderdelen: de afwerking en de apparatuur, want daar zit het smaakverschil. De onderstaande bedragen zijn marktindicaties voor 2026 en bedoeld om te zien of de aannemer met een realistisch niveau heeft gerekend, niet als een prijs voor jouw huis.

Het patroon is elke keer hetzelfde. De stelpost staat op het basisniveau, en in de showroom kom je op het niveau dat je in gedachten had. Bij een badkamer is dat verschil het grootst: de gids over wat een badkamer verbouwen kost laat zien dat sanitair tussen de 1.500 en 6.000 euro loopt bij een ruimte van zes vierkante meter in 2026, terwijl de stelpost er meestal onder in dat bereik staat.

Tel de stelposten bij elkaar op en zet ze af tegen de aanneemsom. Zit er meer dan vijftien procent van het totaal in stelposten, dan is de offerte eerder een richting dan een prijs. Hoe je vanaf dat punt tot een totaalbudget komt, staat stap voor stap in de gids over het verbouwen van een huis, waar de verrekening van stelposten een vaste stap in de begroting is.

Stelpost in de offerteBedrag dat aannemers meestal aanhouden (2026)Wat mensen er werkelijk aan uitgeven (2026)
Keuken inclusief werkblad en apparatuur€ 8.000 tot € 12.500€ 8.000 tot € 25.000
Sanitair voor een badkamer van 6 m2€ 2.500 tot € 4.000€ 1.500 tot € 6.000
Tegelmateriaal, prijs per m2€ 30 tot € 50 per m2€ 25 tot € 120 per m2
Binnendeur met kozijn en beslag€ 400 tot € 700 per deur€ 350 tot € 1.500 per deur
Verlichting en schakelmateriaal€ 1.000 tot € 2.500€ 1.000 tot € 6.000
Vloerafwerking, prijs per m2€ 40 tot € 70 per m2€ 25 tot € 150 per m2
Traprenovatie of nieuwe trap€ 2.000 tot € 3.500€ 1.500 tot € 6.000
Aansluitkosten netbeheerder bij een aanbouw€ 500 tot € 1.500Doorbelasting van de werkelijke nota

Gecontroleerd op marktindicaties augustus 2026, exclusief btw tenzij de offerte anders vermeldt

Stelposten omzetten in vaste prijzen voordat je tekent

Een stelpost is onderhandelbaar zolang je nog niet getekend hebt. Daarna verandert je positie: dan is de aanneemsom een afspraak en zijn de stelposten een afgesproken rekenmethode. Het uur waarin je de offerte doorloopt, is dus het uur waarin je het meeste geld bespaart.

De snelste route loopt via de leverancier. Ga naar de showroom, laat een offerte maken op de specificatie die je werkelijk wilt en geef die aan je aannemer. Hij kan dat bedrag dan als vaste prijs in de aanneemsom zetten, inclusief zijn opslag, en de stelpost vervalt. Je koopt daarmee zekerheid; je betaalt die met een klein stukje flexibiliteit, want wijzigen kost daarna meerwerk.

Zelf inkopen kan ook, en dat scheelt de aannemersvergoeding. Laat de stelpost dan volledig uit de aanneemsom halen en leg vast dat de montage erin blijft. Voor onderdelen waar je zelf goed in bent, kan hetzelfde met arbeid: welk werk zich leent om zelf te klussen en welk werk je beter uitbesteedt, verschilt per onderdeel. Houd er rekening mee dat de aannemer bij zelf ingekocht materiaal geen garantie op het product geeft en dat een te late levering stagnatiekosten oplevert.

Spreek ook een keuzedatum af. De aannemer plant zijn ploegen en zijn leveringen op jouw beslissingen; wie de tegels twee weken voor het zetten nog niet gekozen heeft, betaalt het wachten. Zet die data in de planning bij de afspraken met de aannemer, samen met de regeling voor meerwerk.

Stelposten en de financiering van je verbouwing

Een geldverstrekker financiert op basis van de offerte of de bouwkostenspecificatie. Stelposten zitten in de aanneemsom en tellen dus mee in het bedrag dat je kunt lenen. Wat niet meetelt, is de verrekening achteraf, want die staat nergens op papier op het moment dat je de aanvraag doet. Precies daar loopt het mis: het geld staat vast in het depot en de rekening valt hoger uit.

Wie de verbouwing meeneemt in de hypotheek, krijgt meestal een bouwdepot waaruit facturen worden betaald. Het depotbedrag staat vast; ophogen betekent een nieuwe aanvraag met nieuwe kosten en soms een nieuwe taxatie. Reken je stelposten daarom vooraf op het niveau waarop je ze werkelijk gaat invullen, en niet op het niveau uit de offerte. De routes om dit te betalen staan naast elkaar in de gids over een verbouwing financieren.

Neem je een extra hypotheek voor de verbouwing, dan kijkt de taxateur naar de waarde na verbouwing op basis van de plannen. Ook daar geldt dat de stelposten het niveau van de afwerking bepalen: een taxatie die uitgaat van een keuken van 20.000 euro vraagt om een specificatie waarin dat bedrag ook echt staat.

Reserveer los van de financiering 10 tot 15 procent onvoorzien over de aanneemsom in 2026. Die post is geen stelpost en staat niet in de offerte; hij vangt de verrekening en het echte meerwerk samen op. Waar de hele verbouwing in past, van eerste plan tot oplevering, lees je bij verbouwen en aanpassen.

Stelposten in een begroting, bij een VvE en in een MJOP

Het woord komt buiten de bouwofferte net zo vaak voor, en de betekenis blijft gelijk: een bedrag dat is gereserveerd terwijl de precieze besteding nog open is. In een jaarbegroting van een vereniging of een gemeente staat een stelpost voor uitgaven die zeker komen maar nog niet uitgewerkt zijn, met de afspraak dat er later een gespecificeerd voorstel volgt.

Bij een vereniging van eigenaren zie je stelposten op twee plekken. In de exploitatiebegroting staan ze voor posten als klein onderhoud of juridische kosten, waar het bedrag per jaar sterk verschilt. In het onderhoudsplan staan ze voor werk dat over enkele jaren gepland is en waarvan de prijs nu niet te bepalen valt. Hoe zo'n plan is opgebouwd, en waarom de bedragen erin indicaties zijn tot het moment dat er offertes liggen, staat in de uitleg over de betekenis van een MJOP.

Het verschil met een bouwofferte is wie er bijbetaalt. Bij een aanneemsom kom jij het verschil tekort. Bij een VvE-begroting loopt het via de vergadering: een stelpost die te laag blijkt, betekent een hogere maandbijdrage of een eenmalige bijdrage voor alle leden. In beide gevallen geldt dezelfde vuistregel: hoe concreter de post is beschreven, hoe kleiner de verrassing.

Zo haal je de onzekerheid uit de stelposten in je offerte

Doe dit voordat je tekent, want daarna is de rekenmethode een afspraak.

  1. Streep alle stelposten aan en tel ze op

    Loop de offerte regel voor regel door en markeer elk bedrag dat een stelpost, een raming of een indicatie is. Zet het totaal af tegen de aanneemsom. Blijft er meer dan vijftien procent over aan stelposten, dan weet je nog niet wat het werk kost.

  2. Vraag per stelpost wat erin zit

    Vraag om de omschrijving, de aangenomen hoeveelheid, of arbeid en afvoer inbegrepen zijn en of het bedrag inclusief of exclusief btw is. Doe dit in de vragenronde voordat je kiest, meestal een week of twee na ontvangst van de offerte.

  3. Haal echte prijzen op bij de leverancier

    Ga voor de grootste posten naar de showroom en laat een offerte maken op de uitvoering die je werkelijk wilt. Reken op twee tot vier weken voor keukens en sanitair, want de levertijd bepaalt mede wanneer de aannemer kan starten.

  4. Laat de stelpost vervangen door een vaste prijs of een maximum

    Geef de leveranciersprijs door en vraag de aannemer om die als vaste post op te nemen, inclusief zijn opslag. Lukt dat niet, spreek dan een maximumbedrag af waarboven hij eerst moet melden. Beide vormen horen in de opdrachtbevestiging.

  5. Leg de verrekenregels schriftelijk vast

    Zet in het contract welk percentage de aannemer over een verrekening rekent, of dat percentage ook geldt bij een lagere uitkomst, en of hij bewijsstukken meelevert. Zonder die regel is er achteraf alleen discussie over wat redelijk is.

  6. Zet keuzedata in de planning

    Spreek per stelpost af op welke datum jouw keuze binnen moet zijn. De aannemer bestelt daarop en plant zijn mensen; een keuze die te laat komt, levert stagnatie op en die kosten komen bij jou terecht.

  7. Controleer de eindafrekening tegen de bewijsstukken

    Vraag bij de eindafrekening per stelpost de facturen op en reken na of de opslag klopt met wat is afgesproken. Doe dit voordat je de laatste termijn betaalt, want daarna is je onderhandelingspositie weg.

Controleer dit bij elke stelpost in je offerte

Doorgerekend: zo pakt het uit

Rekenvoorbeeld

Badkamer: twee stelposten die in de showroom oplopen

Stel, je krijgt een offerte voor een badkamer van zes vierkante meter met een aanneemsom van 13.000 euro exclusief btw, oftewel 15.730 euro inclusief 21 procent btw in 2026. Daarin zit een stelpost van 3.000 euro voor sanitair en een stelpost van 1.800 euro voor tegelmateriaal, samen 4.800 euro.

In de showroom kies je sanitair voor 5.400 euro en tegels voor 2.600 euro, beide exclusief btw en franco geleverd. Met de rekenregel uit de UAV 2012 komt daar 10 procent aannemersvergoeding overheen: 5.400 plus 540 is 5.940 euro, en 2.600 plus 260 is 2.860 euro. Samen wordt 8.800 euro ten laste van de stelposten gebracht.

De verrekening is dan 8.800 min 4.800 is 4.000 euro erbij. De aanneemsom gaat van 13.000 naar 17.000 euro exclusief btw, en inclusief btw van 15.730 naar 20.570 euro. De badkamer kost 4.840 euro meer dan de offerte suggereerde, zonder dat er ook maar iets is bijbesteld: je hebt alleen de posten ingevuld die al open stonden.

Rekenvoorbeeld

Hele verbouwing: vijf stelposten en de post onvoorzien

Stel, de aanneemsom voor een verbouwing is 90.000 euro exclusief btw in 2026. Daarvan is 20.000 euro stelpost: 10.000 euro keuken, 3.000 euro tegelwerk, 3.000 euro binnendeuren, 2.000 euro verlichting en 2.000 euro vloerafwerking.

Je vult ze in met echte offertes en komt uit op 16.000 euro keuken, 4.200 euro tegelwerk, 3.600 euro binnendeuren, 3.200 euro verlichting en 2.400 euro vloerafwerking. Samen 29.400 euro exclusief btw. Met 10 procent aannemersvergoeding wordt 32.340 euro ten laste van de stelposten gebracht.

De verrekening komt daarmee op 32.340 min 20.000 is 12.340 euro erbij. De aanneemsom wordt 102.340 euro exclusief btw, oftewel 123.831 euro inclusief 21 procent btw, tegenover 108.900 euro in de oorspronkelijke offerte.

Had je 12 procent onvoorzien gereserveerd over de aanneemsom, dan lag er 10.800 euro exclusief btw klaar. Dat dekt de verrekening bijna, maar er blijft 1.540 euro over, en dan is er nog geen euro echt meerwerk geweest. Dat is de reden dat de vuistregel op 10 tot 15 procent staat en niet lager.

Rekenvoorbeeld

Een stelpost eruit halen en zelf inkopen

Stel, in dezelfde offerte staat een stelpost van 2.000 euro exclusief btw voor verlichting en schakelmateriaal. Je wilt het zelf uitzoeken en vraagt de aannemer om de post volledig uit de aanneemsom te halen, met de afspraak dat het aansluiten in de aanneemsom blijft zitten.

De aanneemsom daalt met 2.000 euro exclusief btw, dus met 2.420 euro inclusief btw. Zelf koop je de armaturen en het schakelmateriaal voor 1.100 euro inclusief btw. Netto houd je 1.320 euro over, en je betaalt de 10 procent aannemersvergoeding over deze post niet.

Er staat iets tegenover. De garantie op de armaturen ligt bij jou en niet bij de aannemer, en als je levering te laat is, staat de elektricien te wachten en zijn de stagnatiekosten voor jouw rekening. Bij een post van tweeduizend euro is dat te overzien; bij de keuken of het sanitair weegt dat risico zwaarder, omdat daar de hele planning aan hangt.

Veelgemaakte fouten

De stelpost aanzien voor een prijs

Het bedrag staat in de kolom met alle andere bedragen en telt mee in het totaal, dus leest het als een prijs. Het is een aanname van de aannemer over een keuze die jij nog moet maken. Wie zijn budget baseert op het eindbedrag van de offerte, komt bij de eindafrekening standaard duizenden euro's tekort.

Niet vragen of arbeid en montage in de post zitten

Een stelpost keuken van 10.000 euro met montage is iets heel anders dan dezelfde post zonder. Het verschil loopt bij een keuken op tot 2.000 euro of meer, bij een badkamer nog verder. Vraag het schriftelijk en laat het antwoord in de offerte opnemen, want mondelinge toezeggingen zijn bij de eindafrekening niets waard.

De btw over het hoofd zien

Aannemersoffertes rekenen vaak exclusief btw en showroomprijzen bijna altijd inclusief. Wie die twee naast elkaar legt, vergelijkt appels met peren en denkt 21 procent goedkoper uit te zijn dan hij is. Bij een stelpost van 12.000 euro scheelt dat 2.520 euro in 2026.

De aannemersvergoeding vergeten bij de verrekening

De opslag wordt berekend over de werkelijke uitgave en niet over de meerprijs. Bij 10 procent en een keuken van 16.000 euro is dat 1.600 euro die niemand had ingecalculeerd. Vraag vooraf om een rekenvoorbeeld met echte bedragen, dan zie je precies hoe de som loopt.

Offertes met verschillende stelposten naast elkaar leggen

De aannemer met 6.000 euro keukenstelpost oogt 6.000 euro goedkoper dan de aannemer met 12.000 euro, terwijl ze hetzelfde werk doen. Het verschil verdwijnt bij de eerste verrekening. Vergelijk de aanneemsom zonder stelposten, en geef bij het uitvragen zelf op met welke bedragen iedereen moet rekenen.

Te laat kiezen

Een keuken heeft levertijd en de tegelzetter staat op een vaste week in de planning. Wie zijn keuze twee weken van tevoren nog niet doorgeeft, veroorzaakt stilstand, en stagnatiekosten komen niet uit de stelpost maar bovenop de rekening. Zet keuzedata daarom in de planning en houd je eraan.

Zelf inkopen zonder de post uit de aanneemsom te laten halen

Je koopt het sanitair zelf, maar de stelpost blijft in de offerte staan en er wordt niets verrekend. Dan betaal je het sanitair twee keer. Laat de post schriftelijk vervallen en leg vast dat de montage in de aanneemsom blijft zitten.

De eindafrekening betalen zonder bewijsstukken

Bij een verrekening hoort een onderbouwing: de factuur van de leverancier of de urenverantwoording. Onder de UAV 2012 mag de opdrachtgever die bewijsstukken verlangen voordat een bedrag ten laste van een stelpost wordt gebracht. Wie de laatste termijn al heeft betaald, heeft geen middel meer om ze te krijgen.

Veelgestelde vragen

Wat is een stelpost?

Een stelpost is een geschat geldbedrag in een offerte of begroting voor een onderdeel dat nog niet is gekozen of nog niet nauwkeurig te bepalen is. Het bedrag is in het totaal opgenomen, maar het staat niet vast. Wat je er werkelijk aan uitgeeft, wordt achteraf verrekend: hoger betekent bijbetalen, lager betekent dat het verschil van de rekening af hoort te gaan.

Wat zijn stelposten in een offerte van een aannemer?

Het zijn de regels waar de aannemer een bedrag heeft ingevuld voor onderdelen die jij nog moet uitzoeken: de keuken, het sanitair, het tegelwerk, de binnendeuren, de verlichting en de vloerafwerking. Hij weet wat er moet komen, maar niet in welke uitvoering. Bij het verbouwen van een huis vormen deze posten samen vaak tien tot twintig procent van de aanneemsom.

Is een stelpost inclusief of exclusief btw?

Dat hangt af van de offerte en het staat er lang niet altijd bij. Aannemersoffertes voor particulieren zijn vaak inclusief btw, offertes met een bouwkostenspecificatie meestal exclusief. Over verbouwingswerk geldt 21 procent btw in 2026, met 9 procent op het arbeidsloon van schilder-, stukadoors- en behangwerk aan woningen ouder dan twee jaar. Vraag het na en laat het antwoord in de offerte zetten.

Zit de arbeid in een stelpost of komt die er nog bij?

Dat verschilt per offerte. Gelden de UAV 2012, dan zit het verwerken van bouwstoffen die uit een stelpost worden betaald in de aannemingssom en wordt het niet apart verrekend: alleen het materiaal loopt door de stelpost. Zijn die voorwaarden niet van toepassing verklaard, dan bepaalt de offerte het, en dan komt de montage er soms wel bovenop.

Mag een aannemer een stelpost achteraf verhogen?

Een stelpost wordt niet verhoogd, hij wordt verrekend tegen de werkelijke uitgave. Loopt die uitgave op door jouw keuze, dan is dat de afgesproken werking en geen prijsverhoging. Loopt hij op door iets anders, bijvoorbeeld doordat er meer werk nodig blijkt, dan hoort de aannemer dat vooraf te melden en gaat het over meerwerk, waarvoor artikel 7:755 van het Burgerlijk Wetboek een waarschuwingsplicht kent.

Krijg ik geld terug als een stelpost lager uitvalt?

Ja, verrekening werkt twee kanten op: het verschil tussen de stelpost en de werkelijke uitgave wordt afgerekend, ook als dat verschil in jouw voordeel is. In de praktijk moet je erom vragen, want de eindafrekening vermeldt meevallers niet vanzelf. Vraag daarom per stelpost de onderbouwing op en reken het verschil zelf na voordat je de laatste termijn betaalt.

Wat is het verschil tussen een stelpost en meerwerk?

Een stelpost zit al in de aanneemsom en er wordt alleen verrekend wat het onderdeel meer of minder kost. Meerwerk zit er juist niet in: het is werk dat je erbij bestelt of laat wijzigen, en dat komt in zijn geheel bovenop de aanneemsom. Voor meerwerk geldt dat de aannemer een prijsverhoging alleen kan vorderen als hij je tijdig op de noodzaak ervan heeft gewezen.

Wat is het verschil tussen een stelpost en een post onvoorzien?

Een stelpost hoort bij een concreet onderdeel dat je nog moet kiezen en staat in de offerte van de aannemer. Een post onvoorzien is jouw eigen reservering voor tegenvallers die niemand kan benoemen, en die staat nergens in de offerte. In 2026 is 10 tot 15 procent van de aanneemsom de gebruikelijke vuistregel voor die reservering bij een renovatie van een bestaande woning.

Hoeveel opslag mag een aannemer over een stelpost rekenen?

Zijn de UAV 2012 van toepassing verklaard, dan is het 10 procent over de aanschaf van bouwstoffen en over het verrichten van werkzaamheden, en 5 procent over betalingen aan derden. Die percentages gelden over de hele uitgave, niet over de meerprijs. Gelden die voorwaarden niet, dan bepaalt jullie contract het, en zonder afspraak geldt alleen wat redelijk is.

Kan ik een stelpost laten vervallen en het zelf kopen?

Dat kan, en het scheelt de aannemersvergoeding over die post. Laat de stelpost dan schriftelijk volledig uit de aanneemsom halen en leg vast dat de montage erin blijft zitten. Houd er rekening mee dat de garantie op het product dan bij jou ligt en dat de kosten van stilstand voor jouw rekening komen als je levering te laat is.

Geldt de tienprocentregel voor een stelpost die wordt overschreden?

Nee, die regel gaat over een richtprijs voor het hele werk. Artikel 7:752 lid 2 van het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat een richtprijs niet met meer dan 10 procent mag worden overschreden, tenzij de aannemer je zo tijdig mogelijk heeft gewaarschuwd zodat je het werk kunt beperken of vereenvoudigen. Een stelpost die door jouw eigen keuze hoger uitvalt, valt daar niet onder.

Wat betekent stelpost in een begroting of bij een VvE?

Hetzelfde als in een offerte: een gereserveerd bedrag waarvan de precieze besteding nog open is. In een VvE-begroting staat zo'n post voor klein onderhoud of juridische kosten, en in het meerjarenonderhoudsplan voor werk dat pas over jaren wordt aanbesteed. Valt de post te laag uit, dan volgt een hogere maandbijdrage of een eenmalige bijdrage voor alle leden.

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Stelposten controleren doe je in de meeste gevallen zelf. Je hebt er geen vakkennis voor nodig, alleen de discipline om per post te vragen wat erin zit en om er echte leveranciersprijzen naast te leggen. Bij een verbouwing tot ongeveer vijftigduizend euro met een overzichtelijke offerte is dat genoeg.

Er zijn drie situaties waarin externe hulp zich terugverdient. Staat er meer dan twintig procent van de aanneemsom in stelposten, of gaat het om een verbouwing waarbij de constructie verandert, dan loont een bouwkundig adviseur of bouwkostendeskundige die de begroting toetst; reken op 85 tot 125 euro per uur exclusief btw in 2026, en op een paar uur werk voor een offertebeoordeling. Loopt de verrekening achteraf uit de hand en komen jullie er samen niet uit, dan is een jurist of rechtsbijstandsverzekeraar de volgende stap, en kun je bij een aangesloten aannemer terecht bij de geschillencommissie voor de bouw. Neem je de verbouwing mee in je hypotheek, dan rekent een hypotheekadviseur in 2026 meestal rond 2.500 euro voor een compleet advies met bemiddeling, en dan hoort de vraag hoe je stelposten in het depot terechtkomen bij het gesprek.

Wat een adviseur niet voor je kan doen, is je keuzes maken. Hoe hoog een stelpost moet staan, hangt af van wat jij in dat huis wilt hebben, en dat is geen bouwkundige maar een persoonlijke vraag. Hoe je de totale rekening opbouwt en betaalt, staat in de gids over het financieren van een verbouwing.

Bronnen en controle

  1. Uniforme Administratieve Voorwaarden voor de uitvoering van werken en van technische installatiewerken 2012 (UAV 2012), paragraaf 37 Stelposten Staatscourant, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties geraadpleegd 22 augustus 2026
  2. Burgerlijk Wetboek Boek 7, titel 12 Aanneming van werk (artikelen 750 tot en met 769) Overheid.nl geraadpleegd 22 augustus 2026
  3. Bouwregelgeving Rijksoverheid geraadpleegd 22 augustus 2026

Verder lezen over dit onderwerp

dehuisgids.nl VERBOUWEN & AANPASSEN Huis verbouwen
Verbouwen & aanpassen

Huis verbouwen

dehuisgids.nl VERBOUWEN & AANPASSEN Aannemer
Verbouwen & aanpassen

Aannemer

dehuisgids.nl VERBOUWEN & AANPASSEN Klussen
Verbouwen & aanpassen

Klussen