IB/PVV: wat de afkorting betekent en wat er maandelijks op je rekening staat

Wat IB/PVV betekent

IB/PVV is de code die de Belastingdienst gebruikt voor inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen. Het zijn twee heffingen met een eigen doel, maar ze worden over hetzelfde inkomen berekend en in een aanslag afgerekend. Je krijgt er dus een brief voor, een bedrag en een boeking op je bankrekening, ook als het grootste deel van dat bedrag eigenlijk premie is.

Voor huiseigenaren is dit de heffing waarin het huis meetelt. Het eigenwoningforfait komt bij je inkomen op, de hypotheekrente en de eenmalige financieringskosten gaan eraf, en het saldo bepaalt of je geld terugkrijgt of moet bijbetalen. Hoe je dat invult staat in de gids over de aangifte en je eigen woning.

De inkomstenbelasting gaat naar de algemene middelen van het Rijk. De premie volksverzekeringen financiert drie regelingen waar iedereen die in Nederland woont onder valt: de AOW, de Algemene nabestaandenwet en de Wet langdurige zorg. Sinds 1990 int de Belastingdienst beide in een keer, omdat ze dezelfde grondslag hebben.

De code zelf zegt niets over de richting van het bedrag. IB/PVV staat zowel op een teruggaaf als op een aanslag die je moet betalen, en zowel op een tussentijdse afrekening als op de eindafrekening. Wat het in jouw geval is, lees je aan het aanslagnummer en aan de brief die erbij hoort, niet aan de afkorting. Wil je zien hoe die eindafrekening tot stand komt, kijk dan bij de aangifte inkomstenbelasting.

Waaruit het bedrag is opgebouwd

Het tarief van de eerste schijf lijkt een percentage, maar het zijn er vier op elkaar gestapeld. Drie daarvan zijn premies en een is echte belasting. Over je inkomen in de eerste schijf betaal je in 2026 samen 35,75 procent, waarvan 27,65 procentpunt naar de volksverzekeringen gaat en 8,10 procentpunt naar de schatkist.

De premies worden alleen geheven over het inkomen in de eerste schijf. Boven de grens van 38.883 euro in 2026 stopt de premieheffing en betaal je uitsluitend nog inkomstenbelasting. Je premie volksverzekeringen loopt daardoor in 2026 nooit hoger op dan 27,65 procent van 38.883 euro, oftewel 10.751 euro per persoon.

Dat verklaart een verschil dat veel mensen verrast: het tariefverschil tussen de eerste en de tweede schijf is klein, terwijl de samenstelling totaal anders is. In de eerste schijf betaal je vooral premie, in de tweede en derde schijf uitsluitend belasting. Voor je portemonnee maakt dat niets uit, voor de vraag waarom je tarief na je AOW-leeftijd halveert des te meer.

De inkomensafhankelijke bijdrage voor de Zorgverzekeringswet staat hier los van. Die wordt apart ingehouden of apart opgelegd en valt niet onder de code IB/PVV, ook al gaat het ook daar om een percentage over je inkomen.

Onderdeel van het tarief in de eerste schijf	Waar het voor is	Percentage 2026
AOW-premie	de AOW-uitkeringen	17,90%
Anw-premie	uitkeringen aan nabestaanden	0,10%
Wlz-premie	langdurige zorg en verpleeghuiszorg	9,65%
Premie volksverzekeringen samen	de drie regelingen hierboven	27,65%
Inkomstenbelasting	de algemene middelen van het Rijk	8,10%
Tarief eerste schijf, alles bij elkaar	wat je feitelijk betaalt	35,75%

Gecontroleerd op augustus 2026, percentages over het inkomen in de eerste schijf

De schijven en tarieven van 2025 en 2026

Box 1 kent drie schijven, en het tarief van de eerste is dus die combinatie van belasting en premies. In 2026 loopt de eerste schijf tot 38.883 euro tegen 35,75 procent, de tweede tot 78.426 euro tegen 37,56 procent en daarboven geldt 49,50 procent. Die percentages gelden voor wie de AOW-leeftijd nog niet heeft bereikt.

Het tarief bepaalt niet alleen wat je betaalt, ook wat een aftrekpost waard is. Aftrekbare kosten voor je eigen woning tellen in 2026 mee tegen hoogstens 37,56 procent, ook als je inkomen in de derde schijf valt. De Belastingdienst corrigeert dat met een bijtelling, zodat een hoog inkomen niet tegen 49,50 procent aftrekt.

Wat er uiteindelijk op de aanslag staat, is het tarief min je heffingskortingen. De algemene heffingskorting en de arbeidskorting worden van het berekende bedrag afgetrokken, en ze bouwen af naarmate je inkomen stijgt. Twee mensen met hetzelfde bruto-inkomen kunnen daardoor een verschillende aanslag krijgen, zeker als de een loon heeft en de ander pensioen.

Andere heffingen rond je huis staan hier los van en lopen via de gemeente of de notaris. Welke dat zijn, staat bij belastingen en WOZ.

Belastingjaar	Schijf 1	Schijf 2	Schijf 3	Eerste schijf na de AOW-leeftijd
2025	35,82% tot € 38.441	37,48% tot € 76.817	49,50% daarboven	17,92%
2026	35,75% tot € 38.883	37,56% tot € 78.426	49,50% daarboven	17,85%

Gecontroleerd op augustus 2026, bedragen per persoon per jaar

IB/PVV maandelijks op je rekening

Wie IB/PVV maandelijks op zijn bankafschrift ziet staan, kijkt naar een voorlopige aanslag. Dat is een tussentijdse afrekening over het lopende jaar: de Belastingdienst betaalt vooruit wat je bij de aangifte toch zou terugkrijgen, of int vooruit wat je toch zou moeten betalen. Uitbetalen gebeurt rond de vijftiende van elke maand, en valt die op een weekend, dan wordt het de eerstvolgende werkdag.

De omschrijving bij de boeking bestaat uit de code en een aanslagnummer. Dat nummer begint met je burgerservicenummer, gevolgd door de letter H voor de inkomstenbelasting van een particulier, en daarna twee cijfers. Het eerste cijfer verwijst naar het belastingjaar, het tweede naar het soort aanslag: een lager volgnummer hoort bij een voorlopige aanslag, een hoger bij de definitieve. Zie je twee verschillende nummers voorbijkomen, dan lopen er twee belastingjaren naast elkaar.

Een maandelijkse teruggaaf loopt niet vanzelf door naar het volgende jaar zonder aanpassing. De Belastingdienst zet hem meestal automatisch voort op basis van je laatste gegevens, maar rekent dan met verouderde bedragen. Wat er allemaal aan zo'n aanslag vastzit, van aanvragen tot stopzetten, staat in de gids over de voorlopige aanslag.

Wat je op je afschrift ziet	Wat het betekent
Elke maand een bijschrijving rond de 15e	Termijn van een voorlopige aanslag in jouw voordeel, meestal de hypotheekrenteaftrek
Elke maand een afschrijving of incasso	Termijn van een voorlopige aanslag die je moet betalen
Eén bijschrijving kort na een aanslagbrief	Teruggaaf uit de definitieve aanslag of uit een herziene voorlopige aanslag
Eén afschrijving zonder maandritme	Betaling van een definitieve aanslag of van een openstaand restant
Twee boekingen in dezelfde maand	Twee belastingjaren die naast elkaar lopen, te herkennen aan het aanslagnummer

Waarom huiseigenaren maandelijks geld terugkrijgen

Bij verreweg de meeste huiseigenaren komt het maandbedrag uit een simpele som. De hypotheekrente die je betaalt is aftrekbaar zolang je de lening annuïtair of lineair in maximaal dertig jaar aflost of onder het overgangsrecht van voor 2013 valt. Daar gaat het eigenwoningforfait vanaf, de bijtelling voor het woongenot van je eigen huis, die in 2026 0,35 procent van de WOZ-waarde bedraagt tot 1.350.000 euro.

Het saldo is je aftrekpost. Die vermenigvuldig je met het tarief van de schijf waarin je inkomen valt, met 37,56 procent als plafond in 2026, en je deelt de uitkomst door twaalf. Dat is het bedrag dat je maandelijks als IB/PVV kunt laten uitbetalen in plaats van er een jaar op te wachten.

De WOZ-waarde is dus een echte knop aan je maandbedrag: een hogere waarde betekent een hoger forfait en een kleinere teruggaaf. Reken het forfait bij jouw waarde door met de rekenhulp voor het eigenwoningforfait en controleer met de WOZ-check of de waarde van je gemeente klopt. Verschilt het bedrag van wat je verwachtte, dan zit het verschil bijna altijd in een van die twee.

Wanneer een teruggaaf wel of niet ontstaat en waar dat verder van afhangt, staat bij wanneer je belasting terugkrijgt.

IB/PVV betalen: termijnen, kenmerk en belastingrente

De code staat net zo goed op bedragen die de andere kant op gaan. Een maandelijkse betaalverplichting ontstaat bijvoorbeeld bij winst uit onderneming, bij een tweede pensioen dat geen rekening houdt met het eerste, of bij vermogen in box 3. De Belastingdienst legt zo'n aanslag vaak ongevraagd op, op basis van je vorige aangifte.

Een voorlopige aanslag die je moet betalen, mag je in maandtermijnen voldoen, tot een maximum van elf termijnen in 2026. Betaal je met een overschrijving, gebruik dan altijd het betalingskenmerk uit de brief. Zonder dat kenmerk kan de Belastingdienst je betaling niet aan de juiste aanslag koppelen en krijg je een herinnering voor een bedrag dat je al hebt overgemaakt.

Over een aanslag inkomstenbelasting rekent de Belastingdienst 5 procent belastingrente in 2026. Die rente begint pas te lopen op 1 juli na afloop van het belastingjaar, dus wie zijn voorlopige aanslag in het jaar zelf goed zet, betaalt niets extra. Verkoop je je huis met winst, dan is het maandbedrag daarna zelden nog kloppend: lees bij belasting over de overwaarde van je huis wat er dan met je aftrek gebeurt.

Verhuurde of leegstaande woningen volgen een ander spoor. Zodra een woning niet meer je hoofdverblijf is, verschuift hij naar box 3 en verdwijnt de renteaftrek uit je IB/PVV. Wanneer dat moment aanbreekt, staat bij de overgang van box 1 naar box 3.

IB/PVV en de loonheffing op je loonstrook

Op je loonstrook staat geen IB/PVV maar loonheffing. Dat is dezelfde heffing, alleen alvast ingehouden door je werkgever of je pensioenfonds. De loonheffing is een voorheffing: een voorschot op je inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen, dat bij de aangifte van het definitieve bedrag wordt afgetrokken.

Daarom kun je een aanslag krijgen terwijl er het hele jaar al is ingehouden. Je werkgever kent alleen jouw loon en niet je overige inkomsten, je aftrekposten of je vermogen. Klopt de inhouding precies, dan blijft er nul over; klopt hij niet, dan volgt een teruggaaf of een bijbetaling in de vorm van IB/PVV.

De klassieke oorzaak van een onverwachte naheffing zijn twee inkomens naast elkaar. Twee werkgevers of twee pensioenuitkeringen passen allebei de heffingskorting toe, zodat er over het geheel te weinig is ingehouden. Bij een pensioen dat halverwege het jaar ingaat, gebeurt hetzelfde. Je lost het op door bij een van de twee de loonheffingskorting uit te zetten of door zelf een voorlopige aanslag te vragen.

Voor werknemers met alleen loon en een koophuis is de aangifte meestal een kwestie van controleren en aanvullen, omdat de vooraf ingevulde gegevens al kloppen. Hoe je die stap doorloopt, staat bij belastingaangifte doen.

Na de AOW-leeftijd verandert de opbouw

Vanaf de maand waarin je de AOW-leeftijd bereikt, betaal je geen AOW-premie meer. Het belastingdeel en de premies voor de Anw en de Wlz blijven wel staan. Het tarief van de eerste schijf zakt daardoor in 2026 van 35,75 procent naar 17,85 procent, en in de tweede en derde schijf verandert er niets, want daar zaten al geen premies in.

Dat lagere tarief werkt twee kanten op. Over je AOW en je pensioen betaal je minder, maar je hypotheekrenteaftrek is nog maar half zoveel waard zolang je inkomen in de eerste schijf blijft. Wie in het jaar van pensionering niets aanpast, ontvangt maandenlang een teruggaaf die op het oude tarief is gebaseerd en betaalt die later terug.

In het jaar waarin je de AOW-leeftijd bereikt, geldt bovendien een tussentarief. De Belastingdienst rekent naar rato van het aantal maanden voor en na je verjaardag, dus je zit dat jaar tussen beide percentages in. Voor mensen die geboren zijn voor 1946 ligt de grens van de eerste schijf iets hoger dan de reguliere schijfgrens; het exacte bedrag staat in de tarieventabel van dat jaar.

Pas je voorlopige aanslag daarom aan zodra je pensioendatum vaststaat, en niet pas als de definitieve aanslag binnenkomt.

Onderdeel	Vóór de AOW-leeftijd	Vanaf de AOW-leeftijd
AOW-premie	17,90%	vervalt
Anw- en Wlz-premie samen	9,75%	9,75%
Belastingdeel eerste schijf	8,10%	8,10%
Tarief eerste schijf	35,75%	17,85%
Waarde van € 1.000 aftrek in de eerste schijf	€ 358	€ 179

Gecontroleerd op augustus 2026

Als je maandbedrag niet meer klopt

Een voorlopige aanslag is een schatting, en schattingen verouderen. Aflossen, oversluiten, een nieuwe WOZ-beschikking in februari, een salarissprong of een verkoop veranderen allemaal het bedrag dat je hoort te krijgen. Wijzigen kan het hele jaar door in Mijn Belastingdienst, en meestal nog tot 1 mei van het jaar erna.

Wil je de uitbetaling helemaal laten stoppen, dan kan dat tot 1 oktober van het jaar zelf. Wat je tot dat moment ontving blijft staan en wordt gewoon meegenomen in de eindafrekening. Verlagen mag ook, en dat is bij twijfel de rustigste keuze: liever iets te weinig vooruit dan een terugbetaling met rente.

De eindafrekening komt in de vorm van de definitieve aanslag inkomstenbelasting. Daarin worden de loonheffing, alle voorlopige termijnen en de uitkomst van je aangifte tegen elkaar weggestreept. Blijft er een teruggaaf over, dan staat die meestal binnen een week na de dagtekening op je rekening; het precieze ritme staat bij wanneer een belastingaangifte wordt uitbetaald.

Onder de teruggaafgrens van 18 euro in 2026 betaalt de Belastingdienst niets uit. Kleine bedragen blijven dus staan, ook als de berekening in jouw voordeel uitvalt.

Zo zet je je IB/PVV op het juiste maandbedrag

Reken eerst je aftrekpost uit, vraag daarna de voorlopige aanslag aan en controleer of het bedrag binnenkomt.

1. Verzamel je rentebedrag en je WOZ-waarde

   Je geldverstrekker stuurt in januari een jaaroverzicht met de betaalde rente, je gemeente stuurt in februari de nieuwe WOZ-beschikking. Met die twee getallen ligt je aftrekpost voor het lopende jaar vast, op je inkomen na.

2. Reken de aftrekpost en het maandbedrag uit

   Trek het eigenwoningforfait van de betaalde rente af en vermenigvuldig het saldo met het tarief van jouw schijf, met 37,56 procent als plafond in 2026. Deel door twaalf en je hebt het maandbedrag. Het forfait bij jouw waarde bereken je met de rekenhulp voor het eigenwoningforfait.

3. Vraag de voorlopige aanslag aan in Mijn Belastingdienst

   Log in met DigiD, kies het belastingjaar en vul je geschatte inkomen, je rente en je WOZ-waarde in. Doe dit voor 1 januari van het jaar zelf, dan loopt de uitbetaling vanaf de eerste maand. Vraag je later aan, dan wordt hetzelfde jaarbedrag over de resterende maanden verdeeld.

4. Controleer de eerste boeking op je rekening

   Rond de vijftiende van de maand staat het bedrag erop, met de code IB/PVV en het aanslagnummer in de omschrijving. Wijkt het af van je eigen som, kijk dan in de aanslagbrief welke post anders is ingevuld dan je bedoelde.

5. Meld elke wijziging in hetzelfde jaar

   Verkoop, extra aflossen, oversluiten, een nieuwe baan of een pensioendatum: geef het door zodra het bekend is. Een aanpassing in het jaar zelf kost niets, een correctie achteraf kost 5 procent belastingrente vanaf 1 juli na het belastingjaar.

6. Reken het af in de aangifte

   Bij de aangifte over het jaar wordt alles verrekend: de loonheffing, de maandtermijnen en de werkelijke cijfers. De uitkomst zie je terug op de definitieve aanslag, en die is leidend. De aangifte over 2026 kun je vanaf 1 maart 2027 indienen en moet voor 1 mei 2027 binnen zijn.

Overdrachtsbelasting

Kies je situatie en zie meteen het tarief, het bedrag en of je onder de startersvrijstelling valt. Open de volledige overdrachtsbelasting

Loop dit na bij een IB/PVV-boeking die je niet herkent

• Kijk of de boeking een bijschrijving of een afschrijving is en of hij zich maandelijks herhaalt
• Zoek het aanslagnummer uit de omschrijving op in Mijn Belastingdienst
• Controleer welk belastingjaar bij het nummer hoort, want er kunnen er twee naast elkaar lopen
• Vergelijk het maandbedrag met je eigen som: rente min eigenwoningforfait, maal je tarief, gedeeld door twaalf
• Check of de gebruikte WOZ-waarde de meest recente beschikking is
• Ga na of je inkomen sinds de aanvraag is veranderd, ook door pensioen of een tweede baan
• Pas de aanslag aan in hetzelfde jaar als er iets niet klopt, en wacht niet op de definitieve aanslag

Doorgerekend: zo pakt het uit

Veelgemaakte fouten

De maandelijkse teruggaaf laten doorlopen na een verkoop of een extra aflossing

De Belastingdienst weet niet dat je situatie is veranderd en blijft uitbetalen. Elke maand die doorloopt is een bedrag dat je later terugbetaalt, met 5 procent belastingrente vanaf 1 juli na het belastingjaar. Bij 300 euro per maand loopt dat in een half jaar op tot 1.800 euro plus rente.

De voorlopige aanslag bewust ruim inschatten

Een hoger maandbedrag voelt als winst, maar het is voorgeschoten geld. Bij de aangifte wordt het verschil verrekend en betaal je alles terug wat je te veel kreeg. Wie krap zit, staat dan voor een rekening die er niet was geweest bij een realistische schatting.

Twee inkomens allebei met loonheffingskorting laten lopen

Bij twee werkgevers of twee pensioenuitkeringen passen beide de heffingskorting toe, waardoor er over het geheel te weinig wordt ingehouden. De naheffing komt een jaar later en gaat al snel over honderden euro's. Zet de korting bij een van de twee uit.

Betalen zonder het betalingskenmerk uit de brief

Zonder kenmerk kan de Belastingdienst je overschrijving niet aan de juiste aanslag koppelen. Het geld blijft op een tussenrekening staan, je krijgt een herinnering en daarna een aanmaning, met kosten en invorderingsrente die je zelf moet laten terugdraaien.

Het maandbedrag aanzien voor de eindafrekening

Een voorlopige aanslag is een schatting, geen definitieve uitkomst. Wie zijn financiën inricht op het maandbedrag en de aangifte overslaat of laat lopen, komt er pas bij de definitieve aanslag achter dat de werkelijkheid anders was.

Bij pensionering rekenen met het oude tarief

Na de AOW-leeftijd is dezelfde renteaftrek in de eerste schijf ongeveer de helft waard. Wie de voorlopige aanslag niet aanpast, krijgt maandenlang te veel en levert dat na de aangifte in een keer weer in.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Voor de meeste huiseigenaren is IB/PVV zelf te overzien: een jaaroverzicht van de geldverstrekker, een WOZ-beschikking en een voorlopige aanslag in Mijn Belastingdienst, en het loopt. De BelastingTelefoon is gratis en kan meekijken bij een bedrag dat je niet thuisbrengt. Een aangiftehulp of belastingadvieskantoor rekent voor een particuliere aangifte doorgaans tussen de honderd en driehonderd euro, afhankelijk van hoeveel er speelt.

Bij een paar situaties verdient een fiscalist zich terug. Denk aan een echtscheiding waarbij de woning en de schuld worden verdeeld, aan een erfenis met een woning erin, aan een eigenwoningreserve na verkoop, aan een woning die deels wordt verhuurd of aan een onderneming aan huis. Tarieven van honderd tot tweehonderd euro per uur zijn daar gebruikelijk, en de vraag is telkens of het bedrag dat op het spel staat dat rechtvaardigt. Voor de fiscale gevolgen van een nieuwe hypotheekconstructie is een hypotheekadviseur het logische adres, en voor de aangifte zelf helpt de gids over de aangifte inkomstenbelasting je door de posten heen. Wij informeren hier over de regels; welke keuze bij jouw inkomen en jouw huis past, hangt af van cijfers die alleen jij en je adviseur volledig zien.