Erfbelasting voor een kleinkind: vrijstelling, tarief en het legaat

Wat een kleinkind aan erfbelasting betaalt

Een kleinkind mag in 2026 26.230 euro belastingvrij erven, precies hetzelfde bedrag als een kind. Over het deel daarboven betaalt het 18 procent tot een belaste verkrijging van 158.669 euro, en 36 procent over alles daarna. Verder werkt de erfbelasting voor een kleinkind hetzelfde als voor iedere andere erfgenaam: eerst de vrijstelling eraf, dan het tarief over wat overblijft.

Het verschil zit dus alleen in de percentages, en dat verschil is groot. Erf je 50.000 euro als kleinkind, dan is 23.770 euro belast en betaal je 4.279 euro. Een kind houdt over hetzelfde bedrag 2.377 euro over aan de fiscus. Hoe die som voor een zoon of dochter uitpakt, staat bij de erfbelasting voor kinderen.

De vrijstelling geldt per nalatenschap en per kleinkind. Erf je eerst van je opa en jaren later van je oma, dan gebruik je hem twee keer. Krijg je uit één nalatenschap zowel een legaat als een erfdeel, dan tel je die twee bij elkaar op en gaat de vrijstelling er één keer af. Je eigen bedrag reken je door met de rekenhulp voor de erfbelasting, waarin je de relatie op kleinkind zet.

Verkrijging	Als kind	Als kleinkind	Verschil
€ 25.000	€ 0	€ 0	€ 0
€ 50.000	€ 2.377	€ 4.279	€ 1.902
€ 100.000	€ 7.377	€ 13.279	€ 5.902
€ 200.000	€ 18.887	€ 33.997	€ 15.110
€ 400.000	€ 58.887	€ 105.997	€ 47.110

Gecontroleerd op vrijstelling € 26.230 en schijfgrens € 158.669, bij een overlijden in 2026

Waarom een kleinkind in tariefgroep 1A valt

De erfbelasting kent drie tariefgroepen. In groep 1 zitten de partner en de kinderen, met 10 en 20 procent. Groep 2 is voor ouders, broers, zussen, neven, nichten en vrienden, met 30 en 40 procent. Kleinkinderen en verdere afstammelingen vormen een eigen groep 1A, waarin de tarieven van groep 1 met tachtig procent worden verhoogd: 18 en 36 procent.

Die opslag bestaat omdat een generatie overslaan anders gratis zou zijn. Gaat vermogen eerst naar het kind en daarna naar het kleinkind, dan wordt er twee keer geheven. Springt het in één keer naar het kleinkind, dan heft de wet die ene keer zwaarder. De vrijstelling bleef wel gelijk aan die van een kind, en juist dat maakt een bescheiden verkrijging voor een kleinkind fiscaal aantrekkelijk.

Let op het verschil tussen een kleinkind en een achterkleinkind. Beiden betalen 18 en 36 procent, maar een achterkleinkind heeft in 2026 alleen de algemene vrijstelling van 2.769 euro. Wie in een testament vier generaties wil bedienen, moet dat weten voordat de bedragen worden vastgelegd. Alle bedragen per erfgenaam staan bij de vrijstelling van de erfbelasting.

Wie erft er	Vrijstelling 2026	Vrijstelling 2025	Tarief eerste schijf	Tarief daarboven
Kind, stiefkind of pleegkind	€ 26.230	€ 25.490	10%	20%
Kleinkind	€ 26.230	€ 25.490	18%	36%
Achterkleinkind	€ 2.769	€ 2.690	18%	36%
Broer, zus, neef, nicht of vriend	€ 2.769	€ 2.690	30%	40%

Gecontroleerd op bedragen naar het jaar van overlijden; de eerste schijf loopt in 2026 tot € 158.669 en liep in 2025 tot € 154.197

Wanneer een kleinkind erfgenaam is

Zonder testament is een kleinkind geen erfgenaam van zijn grootouders. Het wettelijk erfrecht wijst de echtgenoot en de kinderen aan; kleinkinderen komen pas in beeld als hun eigen ouder wegvalt. Dat heet plaatsvervulling en het gebeurt in vier gevallen: het kind is eerder overleden, is onterfd, is onwaardig om te erven, of heeft de nalatenschap verworpen.

Bij plaatsvervulling stappen de kleinkinderen samen in de plaats van hun ouder en verdelen zij diens erfdeel. Voor de belasting worden ze los van elkaar beoordeeld: ieder heeft een eigen vrijstelling van 26.230 euro (2026) en ieder betaalt over zijn deel 18 of 36 procent. Meerdere kleinkinderen betekent dus meerdere vrijstellingen, maar ook een hoger tarief dan hun ouder zou hebben gehad.

Een erfenis verwerpen om de belasting naar de kleinkinderen door te schuiven levert fiscaal niets op. Artikel 30 van de Successiewet bepaalt dat er na een verwerping niet minder belasting wordt geheven dan zonder die verwerping verschuldigd zou zijn. Omdat het tarief van groep 1A hoger ligt, valt de aanslag in de praktijk juist hoger uit.

De derde route is het testament. Grootouders kunnen een kleinkind tot erfgenaam benoemen of hem een vast bedrag of voorwerp nalaten in de vorm van een legaat. Bij een gewoon overlijden van de eerste grootouder loopt het vermogen meestal eerst naar de langstlevende; hoe dat werkt staat bij de erfbelasting bij overlijden van een echtgenoot.

Het kleinkindlegaat in een testament

Een kleinkindlegaat is een bedrag dat grootouders in hun testament rechtstreeks aan een kleinkind nalaten, meestal precies ter grootte van de vrijstelling. Het kleinkind betaalt daarover niets, en het bedrag gaat af van de nalatenschap waarover de kinderen belasting betalen. De besparing is dus het legaat maal het tarief van het kind: bij 10 procent scheelt een legaat van 26.230 euro 2.623 euro, bij 20 procent 5.246 euro (2026).

Omdat twee grootouders elk een eigen testament hebben, kan hetzelfde kleinkind twee keer zo'n legaat krijgen. Voor een echtpaar met vier kleinkinderen loopt het voordeel daarmee op tot ruim twintigduizend euro, mits de kinderen in de tweede schijf van 20 procent zitten. Zit een kind met zijn erfdeel onder de schijfgrens, dan is het voordeel de helft.

Veel testamenten maken het legaat pas opeisbaar bij het overlijden van de langstlevende grootouder. Het kleinkind krijgt dan een vordering en nog geen geld, terwijl de erfbelasting over de verkrijging wel meteen wordt berekend. In de praktijk betaalt de nalatenschap of de langstlevende die aanslag voor. Datzelfde patroon zie je bij het kindsdeel, dat wordt uitgelegd bij de belasting over een erfenis.

De keerzijde is dat het geld op enig moment echt bij het kleinkind terechtkomt, ook als dat achttien is en de grootouders zich daar iets anders bij hadden voorgesteld. Een testamentair bewind tot bijvoorbeeld het vijfentwintigste jaar houdt het bedrag onder toezicht. De formulering van zo'n legaat, met opeisbaarheid, rente en bewind, is werk voor de notaris.

Een geërfd huis: WOZ-waarde, aanslag en liquiditeit

Zit er een woning in de nalatenschap, dan rekent de Belastingdienst met de WOZ-waarde en niet met de verkoopprijs. Je mag kiezen tussen de WOZ-beschikking van het jaar van overlijden en die van het jaar daarna, en de laagste van de twee verlaagt de aanslag rechtstreeks. Een openstaande hypotheek en de niet-verzekerde uitvaartkosten gaan er als schuld vanaf.

Voor een kleinkind knelt dit harder dan voor een kind, doordat het tarief bijna dubbel zo hoog is terwijl het geld in stenen zit. Erf je een woningaandeel van 300.000 euro, dan is 273.770 euro belast: 18 procent over de eerste 158.669 euro is 28.560 euro en 36 procent over de resterende 115.101 euro is 41.436 euro, samen bijna 70.000 euro, te betalen binnen zes weken na de dagtekening. Verkoop of een lening binnen de familie is dan vaak de enige uitweg.

Over een woning die je krachtens erfrecht verkrijgt, betaal je geen overdrachtsbelasting. Koop je het huis van de andere erfgenamen uit, dan gelden voor dat deel de gewone regels van die belasting. Lukt betalen niet op tijd, vraag dan vóór de vervaldatum uitstel of een betalingsregeling aan; de ontvanger rekent dan invorderingsrente, 4,3 procent per jaar vanaf 1 januari 2026.

Wat je erft telt vanaf de eerstvolgende 1 januari mee in box 3, tenzij je zelf in de geërfde woning gaat wonen. Dan wordt het je eigen woning in box 1, met eigenwoningforfait en eventuele renteaftrek. Hoe dat doorwerkt staat bij de aangifte inkomstenbelasting voor huiseigenaren.

Minderjarige kleinkinderen: bewind, aangifte en de aanslag

Leeftijd speelt in de erfbelasting geen rol. Een minderjarig kleinkind heeft dezelfde vrijstelling van 26.230 euro (2026) en dezelfde tarieven van 18 en 36 procent als een volwassen kleinkind, en krijgt een eigen aanslag op zijn naam. De ouders treden op als wettelijk vertegenwoordiger en tekenen de aangifte.

Het geërfde bedrag komt op een rekening op naam van het kind. Zonder testamentair bewind beheren de ouders dat geld tot het achttiende jaar, en voor grotere handelingen zoals het verkopen van een geërfd huisaandeel is toestemming van de kantonrechter nodig. Op zijn achttiende krijgt het kind vrije beschikking over het saldo.

Grootouders die dat te vroeg vinden, laten in het testament een bewind instellen tot bijvoorbeeld het drieëntwintigste of vijfentwintigste jaar, met een bewindvoerder die zij zelf aanwijzen. Ze kunnen ook een executeur benoemen die de hele afwikkeling en de aangifte regelt. Beide voorzieningen kosten niets extra aan belasting; ze bepalen alleen wie het geld beheert.

Het vermogen van een minderjarig kind telt in box 3 mee bij de ouders, ook al staat het op naam van het kind. Bij een grotere erfenis kan dat de belasting van de ouders raken en meetellen voor toeslagen. Reken dat effect mee voordat je een legaat aan jonge kleinkinderen vastlegt.

Schenken aan een kleinkind naast of in plaats van erven

Bij leven schenken werkt met andere bedragen dan erven. In 2026 mag je een kleinkind 2.769 euro per jaar belastingvrij geven, en opa en oma gelden daarbij samen als één schenker. De verhoogde eenmalige vrijstelling die een kind tussen 18 en 40 jaar krijgt, bestaat niet voor kleinkinderen. Boven de vrijstelling betaalt het kleinkind dezelfde 18 en 36 procent als bij een erfenis.

Voor grootouders die vermogen willen doorgeven, is een jaarlijkse schenking toch een rustige route: het bedrag verdwijnt definitief uit de nalatenschap en er komt geen aanslag achteraan. Tien jaar lang de jaarlijkse vrijstelling benutten haalt bijna 28.000 euro per kleinkind uit de erfenis. Wat een grotere gift kost, reken je door met de rekenhulp voor de schenkbelasting.

Er is een grens die veel mensen missen. Schenkingen uit de laatste 180 dagen voor het overlijden tellen alsnog mee voor de erfbelasting; betaalde schenkbelasting wordt daarbij verrekend. Een schenking op het sterfbed verplaatst het vermogen dus niet meer buiten de heffing. De regels rond giften staan bij de belasting over een schenking en het bredere onderwerp schenkbelasting.

Route naar het kleinkind	Vrijstelling 2026	Tarief boven de vrijstelling	Moment
Jaarlijkse schenking	€ 2.769 per jaar	18% en 36%	Bij leven, elk jaar opnieuw
Legaat in het testament	€ 26.230 per nalatenschap	18% en 36%	Bij overlijden
Erfdeel via plaatsvervulling	€ 26.230 per nalatenschap	18% en 36%	Bij overlijden
Schenking binnen 180 dagen voor het overlijden	Telt mee als erfenis	18% en 36%, schenkbelasting verrekend	Bij overlijden

Gecontroleerd op augustus 2026

De aangifte, de aanslag en het betalen

Bij een overlijden vanaf 1 januari 2026 moet de aangifte erfbelasting binnen twintig maanden na de overlijdensdatum binnen zijn. Voor een overlijden in 2025 of eerder is die termijn acht maanden. De inleverdatum staat in de aangiftebrief die de Belastingdienst naar het laatst bekende adres van de overledene stuurt.

Meestal doen de erfgenamen samen één aangifte, waarna ieder een eigen aanslag krijgt. Een kleinkind met alleen een legaat hoeft dus niet zelf een formulier op te sturen, maar moet wel zorgen dat zijn verkrijging in die aangifte staat. Komt er geen brief terwijl er wel iets te betalen valt, vraag dan zelf om een aangifteformulier.

Wordt de termijn overschreden, dan loopt er belastingrente over de aanslag: 5 procent per jaar vanaf 1 januari 2026. Uitstel aanvragen kan, maar het schuift de renteperiode niet op. Wie verwacht dat de afwikkeling lang duurt, vraagt een voorlopige aanslag aan en betaalt die; over het betaalde deel loopt daarna geen rente meer.

De aanslag zelf moet binnen de termijn op het biljet betaald zijn, meestal zes weken na de dagtekening. Blijft de verkrijging van een kleinkind onder de vrijstelling, dan volgt er geen aanslag. Twijfel je of je eroverheen gaat, reken het dan door met de rekenhulp voor de erfbelasting voordat je de brief opzijlegt.

Zo handel je de erfbelasting van een kleinkind af

Van de vraag wat je precies krijgt tot de betaling van de aanslag.

1. Zoek uit waarop je verkrijging berust

   Kijk in het testament of de verklaring van erfrecht of je een legaat krijgt, erfgenaam bent via plaatsvervulling, of allebei. Dat bepaalt hoe groot je verkrijging is en of je de vrijstelling van 26.230 euro (2026) één keer of over meerdere posten verdeeld gebruikt.

2. Waardeer de bezittingen per de overlijdensdatum

   Bankrekeningen tel je op de datum van overlijden, een woning op de WOZ-waarde van het jaar van overlijden of van het jaar erna. Kies bewust tussen die twee beschikkingen, want de laagste verlaagt je aanslag direct.

3. Reken je eigen aanslag door

   Trek de vrijstelling van je verkrijging af en pas 18 procent toe tot 158.669 euro en 36 procent daarboven (2026). De rekenhulp voor de erfbelasting doet die som en laat het verschil met andere tariefgroepen zien.

4. Doe binnen twintig maanden aangifte

   Bij een overlijden vanaf 1 januari 2026 geldt een termijn van twintig maanden, daarvoor acht maanden. Stem met de andere erfgenamen af wie de gezamenlijke aangifte indient en controleer of jouw legaat of erfdeel erin staat.

5. Vraag een voorlopige aanslag als de afwikkeling uitloopt

   Duurt de verdeling langer dan de aangiftetermijn, dan voorkom je belastingrente van 5 procent per jaar (2026) door een voorlopige aanslag aan te vragen en te betalen. De definitieve aangifte volgt daarna alsnog.

6. Betaal of regel uitstel voordat de vervaldatum verstrijkt

   Betaal binnen de termijn op het aanslagbiljet, meestal zes weken. Zit het geld in een woning, vraag dan schriftelijk om een betalingsregeling; over de extra tijd rekent de ontvanger invorderingsrente van 4,3 procent per jaar (2026).

Schenkbelasting

Kies de relatie en het bedrag en zie de vrijstelling van dit jaar, het tarief en wat er netto overblijft. Open de volledige schenkbelasting

Check dit als een kleinkind erft

• Weet je of het kleinkind erft via een legaat, via plaatsvervulling of via beide
• Is de vrijstelling van 26.230 euro (2026) één keer per nalatenschap toegepast
• Is de juiste tariefgroep gebruikt: 18 en 36 procent, niet 10 en 20
• Is bij een woning de gunstigste van de twee WOZ-beschikkingen gekozen
• Staat de verkrijging van het kleinkind in de gezamenlijke aangifte
• Is de aangiftedatum uit de aangiftebrief genoteerd, twintig maanden bij een overlijden vanaf 2026
• Is er geld beschikbaar voor de aanslag, of is uitstel aangevraagd voor de vervaldatum

Doorgerekend: zo pakt het uit

Veelgemaakte fouten

Rekenen met het tarief van een kind

De vrijstelling is voor een kind en een kleinkind gelijk, de tarieven niet. Wie 18 en 36 procent verwart met 10 en 20 procent, komt bij een verkrijging van 200.000 euro ruim 15.000 euro te laag uit en schrikt van de aanslag.

Een erfenis verwerpen om belasting te besparen

Verwerpen schuift het erfdeel naar de kleinkinderen, maar artikel 30 van de Successiewet zorgt dat er niet minder belasting wordt geheven dan zonder verwerping. Door het hogere tarief van groep 1A valt de rekening meestal juist hoger uit.

De vrijstelling twee keer gebruiken binnen één nalatenschap

Een kleinkind dat zowel een legaat als een erfdeel krijgt, telt beide bij elkaar op en gebruikt de 26.230 euro (2026) één keer. Wie per post rekent, dient een te lage aangifte in en krijgt een correctie met belastingrente.

Een achterkleinkind hetzelfde bedrag toebedenken als een kleinkind

Een achterkleinkind heeft in 2026 maar 2.769 euro vrijstelling bij hetzelfde tarief van 18 procent. Een legaat van 26.230 euro kost hem daardoor 4.223 euro belasting, terwijl een kleinkind niets betaalt.

Op het sterfbed schenken aan de kleinkinderen

Schenkingen in de laatste 180 dagen voor het overlijden tellen alsnog mee voor de erfbelasting. Het vermogen verlaat de nalatenschap dus niet meer, terwijl er wel notaris- of overboekingskosten zijn gemaakt.

Geen geld reserveren voor de aanslag

Bij een legaat dat pas opeisbaar is bij het overlijden van de langstlevende, of bij een erfdeel dat in een woning zit, is de aanslag er eerder dan het geld. Zonder afspraak wie voorschiet, loopt er invorderingsrente van 4,3 procent per jaar (2026).

Veelgestelde vragen

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Een enkel legaat aan een kleinkind handel je zelf af: je verkrijging optellen, de vrijstelling van 26.230 euro (2026) eraf, het tarief van 18 procent erover en het bedrag in de gezamenlijke aangifte laten opnemen. De rekenhulp voor de erfbelasting en de aangiftebrief brengen je daar in een middag doorheen.

Voor het opstellen van een testament met kleinkindlegaten ga je naar de notaris. De opeisbaarheid, een eventuele rente over de vordering en een bewind tot een gekozen leeftijd bepalen samen of het legaat doet wat de grootouders bedoelen. Een testament kost bij de meeste kantoren tussen de 350 en 700 euro per persoon (markttarief 2026), een compleet estate planning-advies bij grotere vermogens een veelvoud daarvan.

Bij een nalatenschap met een onderneming, met vastgoed of met een onterfd kind dat zijn legitieme portie opeist, is een fiscalist of erfrechtadvocaat op zijn plaats voordat iemand aanvaardt of verwerpt. Wil je vooral weten wat overdragen bij leven scheelt, zet de routes dan naast elkaar met de gidsen over de schenkbelasting en het onderwerp schenken en erven.