Houtwormkever: welke soort je voor je hebt en wat je ermee moet

Wat een houtwormkever is en welk stadium de schade doet

De houtwormkever is een klein knaagkevertje dat zijn eitjes in droog hout legt. De naam wijst naar het volwassen dier, maar de schade komt van de larve: die vreet jarenlang gangen door het hout en komt pas als kever weer naar buiten. Wat je op de vensterbank ziet liggen, is dus het eindpunt van een aantasting die al jaren aan de gang was. Bij de andere houtaantasters in en om het huis werkt dat net zo.

De soort die in Nederlandse woningen het vaakst voorkomt heet de gewone houtwormkever, Anobium punctatum. Het dier is 2,5 tot 5 millimeter lang, donkerbruin, met een gewelfd halsschild dat de kop half bedekt en rijen putjes over de dekschilden. Het wijfje legt 20 tot 40 eitjes in naden, kieren en oude vlieggaten, want een glad houtoppervlak biedt geen houvast.

De larve is geelwit, tot 6 millimeter lang en gekromd, met drie paar korte pootjes. Hij blijft in het zachte spinthout, het buitenste deel van de stam waar nog voedingsstoffen in zitten. Kernhout is voor deze soort te arm, en daarom blijft de aantasting in een balk vaak beperkt tot de buitenrand.

De kever zelf eet niets meer. Hij leeft drie tot vier weken, zoekt een partner, legt eitjes en gaat dood. Dat maakt het doodslaan van een enkel exemplaar een symbolische handeling: de volgende generatie zit op dat moment al in het hout.

Hoe je de houtwormkever van zijn familieleden onderscheidt

Onder de noemer houtwormkever vallen drie soorten die in een woning kunnen opduiken, en ze verschillen flink in hoeveel last je ervan hebt. De gewone houtwormkever tast praktisch elk spinthout aan, van vloerdelen tot dakbeschot. De grote houtwormkever, ook bonte knaagkever genoemd, zit vrijwel altijd in vochtig eiken dat al door een schimmel is aangetast en maakt een duidelijk groter gat. De zachte houtwormkever leeft van bastresten en laat verwerkt bouwhout met rust.

Daarnaast kom je in parket en tropisch meubelhout de spinthoutkever tegen, een slank, afgeplat kevertje dat het op het zetmeel in loofhout heeft gemunt. Zijn gat lijkt op dat van de gewone houtworm, maar zijn boormeel voelt poederfijn als talk in plaats van korrelig als zand.

Bepaal de soort aan drie dingen tegelijk: de kever, de vorm en maat van het gat, en de korrel van het meel. Hoe je die drie samen leest staat in de gids over houtworm herkennen aan gaatjes en boormeel. Een ovaal gat van 5 millimeter of meer hoort niet bij een houtwormkever maar bij de huisboktor, en dat is een zwaarder verhaal, omdat die wel de draagkracht van een balk kan aantasten.

Soort	Lengte kever	Vlieggat	Waar hij in zit	Risico voor de woning
Gewone houtwormkever (Anobium punctatum)	2,5 tot 5 mm, donkerbruin met putjesrijen	Rond, 1 tot 2 mm	Spinthout van loof- en naaldhout: vloeren, trappen, beschot, meubels	Meestal oppervlakkig, bij lang doorgaan wel sterkteverlies
Grote houtwormkever of bonte knaagkever (Xestobium rufovillosum)	6 tot 8 mm, donkerbruin met gele spikkels	Rond, 2,5 tot 4 mm	Vochtig eiken, iep en kastanje met houtrot, vooral balkeinden	Serieus, want hij vreet ook in het kernhout
Zachte houtwormkever (Ernobius mollis)	3,5 tot 6,5 mm, roestbruin met grijze beharing	Rond, ongeveer 2 mm	Hout waar nog bast of bastresten aan zitten, brandhout, pallets, ruw daklatwerk	Geen, de aantasting stopt zodra de bast weg is
Spinthoutkever (Lyctus)	2 tot 7 mm, slank en afgeplat, roodbruin tot zwart	Rond, 1 tot 2 mm	Zetmeelrijk spinthout van eiken, es, noten en tropisch hout: parket, lambrisering	Kan verwerkt loofhout van binnenuit uithollen
Huisboktor (Hylotrupes bajulus)	8 tot 25 mm, grijsbruin met twee lichte vlekjes	Ovaal, 5 tot 10 mm	Spinthout van naaldhout in kap- en vloerconstructies	Groot, kan een dragende balk uithollen

De zachte houtwormkever laat je constructiehout met rust

De zachte houtwormkever is 3,5 tot 6,5 millimeter lang, roestbruin en aan de bovenzijde fijn grijs behaard, waardoor hij matter oogt dan de gewone houtwormkever. Hij is bovendien merkbaar groter en langgerekter. Zijn larve wordt ongeveer 6 millimeter en er is gemiddeld één generatie per jaar.

Wat deze soort ongevaarlijk maakt, is waar hij zijn eitjes legt. Het wijfje kiest hout waar de schors of bast nog omheen zit, of waar nog bastresten aan hangen. Op glad, geschaafd en ontschorst hout legt zij geen eitjes. De larve vreet vooral in en onder de bast en dringt hooguit 1 tot 3 millimeter in het onderliggende spinthout door.

Daarom vind je hem op ruwe daklatten met bastranden, op brandhout bij de kachel, in pallets en in tuinhout dat naar binnen is gehaald. Zodra de bast eraf is of eraf valt, stopt de ontwikkeling vanzelf. Een kap laten behandelen omdat er zachte houtwormkevers rondlopen, is geld uitgeven aan een probleem dat zichzelf oplost.

De aanpak is dan ook eenvoudig: haal de bast van het hout, sla brandhout buiten op en breng het pas kort voor gebruik naar binnen. Blijft er twijfel over de soort, laat dan een exemplaar determineren voordat iemand een offerte voor de hele zolder schrijft.

Van eitje tot kever: waarom je er drie jaar niets van merkt

De gewone houtwormkever doorloopt vier stadia. Het wijfje legt haar eitjes tussen mei en augustus in naden en kieren, en na twee tot drie weken komen ze uit. De piepkleine larve boort zich meteen het hout in en is vanaf dat moment van buiten niet meer te zien.

In het hout vreet de larve gemiddeld ongeveer drie jaar, met uitschieters naar boven en beneden. Hoe warmer en vochtiger het hout, hoe sneller hij groeit: rond 22 tot 23 graden gaat de ontwikkeling het hardst. In een koude, droge kruipruimte kan dezelfde larve er vijf jaar over doen.

In het voorjaar kruipt de larve naar het houtoppervlak en verpopt daar, meestal in maart, april of mei, gedurende twee tot vier weken. De kever knaagt zich vervolgens naar buiten en maakt daarbij het ronde gat van 1 tot 2 millimeter dat iedereen kent. Dat gat is dus een uitgang, geen ingang.

Daarna rest hem drie tot vier weken. In die weken paart hij, legt het wijfje eitjes op hetzelfde of nabijgelegen hout en begint de cyclus opnieuw. Omdat elk wijfje 20 tot 40 eitjes kwijt kan, groeit een onbehandelde aantasting langzaam maar gestaag.

Stadium	Wanneer	Hoe lang	Wat je ervan ziet
Ei	mei tot augustus	2 tot 3 weken	Niets, de eitjes liggen in naden en kieren
Larve	het hele jaar door	gemiddeld circa 3 jaar	Niets van buiten, alleen boormeel als hij het oppervlak nadert
Pop	maart tot mei	2 tot 4 weken	Niets, de pop zit vlak onder het houtoppervlak
Kever	mei tot augustus	3 tot 4 weken	Het verse vlieggat, het boormeel eronder en de kever zelf

Gecontroleerd op biologische cyclus, geen jaargebonden cijfers

Een kever op de vensterbank: wat dat wel en niet zegt

Kevers zoeken na het uitvliegen het licht op. Daarom vind je ze in mei, juni en juli op vensterbanken, in gordijnplooien en op de rand van een dakraam. Ze kunnen vliegen, zeker bij warm weer, dus de plek waar je het dier aantreft hoeft niet de plek te zijn waar hij uit het hout kwam.

Eén kever betekent zelden één larve. Het dier is ergens uitgekomen, en meestal ligt die bron binnen een paar meter: een vloerdeel, een trapboom, een oude kast, ruw dakbeschot. Loop het hout in de buurt af en zoek naar lichte, scherpe randen rond een gat en naar fijn korrelig meel op de plint of de vloer.

Wat de kever niet bewijst, is dat een oude aantasting nog leeft. Gaatjes blijven zichtbaar zolang het hout bestaat, soms tientallen jaren. Het bewijs zit in vers meel dat blijft terugkomen. Leg daarom papier of gekleurd karton onder het verdachte hout, zuig de omgeving schoon en kijk vier weken later tussen april en september opnieuw.

Levert die test niets op, dan is er geen reden voor een behandeling. Levert hij wel meel op, dan weet je waar de aantasting zit en hoe groot het gebied ongeveer is. Dat is precies de informatie die je nodig hebt om offertes te kunnen vergelijken.

Vocht bepaalt of de kever zich thuis voelt

Houtwormlarven hebben vocht nodig. In hout dat structureel droog blijft, onder ongeveer 12 procent houtvocht, komt de gewone houtwormkever nauwelijks tot ontwikkeling. Dat verklaart waarom de aantasting zo vaak in een kruipruimte, een slecht geventileerde zolder of achter een koude buitenmuur zit en niet in de woonkamer.

Bij de grote houtwormkever gaat het nog een stap verder. Die soort is voor zijn groei afhankelijk van schimmels die het hout al hebben aangetast, en zit daardoor vrijwel altijd in eiken balkeinden die in een vochtige muur zijn ingemetseld. Waar hij zit, is houtrot meestal het onderliggende probleem en de kever het gevolg.

De volgorde van werken volgt daaruit. Zoek eerst de waterbron: een lekkende goot, een verstopte afvoer, optrekkend vocht, een kruipruimte zonder roosters. Meet het houtvocht met een houtvochtmeter, los de oorzaak op en laat het hout drogen. Pas daarna heeft een behandeling blijvend effect.

Ventilatie is bij dit alles het goedkoopste gereedschap. Open kruipluikroosters, ventilatievoegen in de gevel en een luchtdoorlatende zolder houden het houtvocht laag, en dat is een vorm van onderhoud aan je woning die geen jaarlijkse rekening oplevert.

Wat een behandeling doet met de kever en de larve

Elke behandeling draait om hetzelfde: de larve in het hout bereiken. De kever zelf is een bijvangst, want die leeft toch maar een paar weken. Er zijn drie routes, en welke past hangt af van het soort hout, de diepte van de aantasting en of het object los staat of vastzit.

Bij een oppervlaktebehandeling wordt kaal hout gespoten of gekwast met een toegelaten biocide. Dat werkt alleen op onbehandeld hout: verf, lak en was houden het middel tegen, dus die moeten er eerst af. Bij dikkere balken injecteert de bestrijder het middel via geboorde gaten, zodat het dieper in het hout komt.

De fysische route werkt zonder chemie. Verhitten van het hout tot 48 tot 56 graden gedurende minimaal zes uur doodt alle stadia, en invriezen bij min 22 tot min 28 graden gedurende veertien dagen doet hetzelfde. Voor losse meubels is dat vaak de nettere oplossing, voor een hele zolder wordt het een warmtebehandeling van de ruimte.

Welke middelen je zelf mag gebruiken en welke aan een gecertificeerd bedrijf zijn voorbehouden, verschilt per product en staat op het etiket. De regels daarover en de gebruikelijke tarieven van bestrijders staan in de gids over ongediertebestrijding in en om het huis.

Aanpak	Waarvoor geschikt	Wat het doet	Marktindicatie 2026
Determinatie van een ingestuurd exemplaar	Zekerheid over de soort voor je iets uitgeeft	Bepaalt of behandelen nodig is	€ 89,54 bij het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen
Inspectie met houtvochtmeting	Omvang en oorzaak vaststellen	Levert een behandelplan en een vochtdiagnose	€ 150 tot € 350, vaak verrekend bij opdracht
Oppervlaktebehandeling, spuiten of kwasten	Kaal vloer- en dakbeschot, dunne delen	Doodt larven vlak onder het oppervlak	€ 15 tot € 30 per m²
Injecteren via geboorde gaten	Balken en gordingen met diepere aantasting	Brengt het middel tot in de gangen	€ 30 tot € 70 per strekkende meter
Warmte- of vriesbehandeling van een los object	Meubels, antiek, kleine houten onderdelen	48 tot 56 graden gedurende 6 uur, of min 22 tot min 28 graden gedurende 14 dagen	€ 75 tot € 300 per stuk
Warmtebehandeling van een hele ruimte	Zolder of kap met verspreide aantasting	Verhit de kern van het hout, geen chemie in huis	€ 2.500 tot € 8.000
Constructief herstel	Balken die te veel doorsnede kwijt zijn	Aanhelen of vervangen na beoordeling	€ 150 tot € 400 per meter

Gecontroleerd op marktindicaties inclusief btw, augustus 2026

Voorkomen dat er nieuwe kevers bij komen

Nieuwe aantastingen beginnen bijna altijd op twee manieren: een kever vliegt van buiten of uit een buurpand naar binnen, of er komt aangetast hout de woning in. Tweedehands meubels, oude balken van een sloopmarkt en ruw hout uit een schuur zijn de klassieke bronnen.

Zet een tweedehands houten kast daarom eerst een zomer op een plek waar je hem in de gaten houdt, met papier eronder. Zie je in juni of juli vers meel, dan behandel je het meubel apart voordat het naast een houten vloer komt te staan.

Afgewerkt hout is bovendien een stuk minder aantrekkelijk. Op geverfd, gelakt of geolied hout vindt een wijfje moeilijk een naad om haar eitjes in kwijt te kunnen. Kale onderkanten van vloerdelen, ruwe traptreden aan de achterzijde en onbehandeld dakbeschot zijn precies de plekken waar het wel lukt.

Loop verder één keer per jaar de kwetsbare plekken langs: de kruipruimte, de zolder, de onderkant van de trap en de plinten. Combineer die ronde met de controle op andere aantasters, zoals de boktorren die je in en om huis tegenkomt, dan heb je het in één keer gehad.

Zo pak je het aan als je een houtwormkever vindt

Van het vangen van de kever tot de nacontrole duurt dit ongeveer een jaar, met de zomer als ijkmoment.

1. Vang de kever en bepaal de soort

   Stop het dier in een potje en vergelijk het met de kenmerken in de tabel hierboven: lengte, kleur en de vorm van het gat. Twijfel je, laat het exemplaar dan determineren voordat je een bestrijder belt. Bij de zachte houtwormkever stopt het hier.

2. Zoek de bron in de buurt van de vindplaats

   Loop het hout binnen een paar meter af en let op verse, lichte gaatjes en fijn korrelig meel. Kijk onder de trap, achter plinten en aan de onderkant van vloerdelen, want daar zit vaker kaal hout dan in het zicht.

3. Doe de papiertest van vier weken

   Zuig alles schoon, leg gedateerd papier onder het verdachte hout en kijk vier weken later terug. Doe dit tussen april en september, want buiten dat seizoen valt er ook bij een actieve aantasting weinig meel.

4. Meet het houtvocht en zoek de oorzaak

   Een aantasting in een kruipruimte of tegen een buitenmuur heeft bijna altijd een vochtoorzaak. Los een lekkage of een ventilatieprobleem eerst op, anders behandel je straks tegen een probleem dat gewoon terugkomt.

5. Vraag twee offertes met dezelfde uitgangspunten

   Geef beide bedrijven hetzelfde aantal vierkante of strekkende meters en vraag om de methode, het middel en de garantietermijn op papier. Vraag ook of de inspectiekosten bij opdracht worden verrekend, want dat scheelt vaak een paar honderd euro.

6. Laat behandelen en leg de uitvoering vast

   Bij chemische behandeling moet het hout kaal en stofvrij zijn, bij een warmtebehandeling gaat de ruimte een dag leeg. Bewaar het rapport met de behandelde oppervlakken en het gebruikte middel; bij verkoop van de woning is dat het bewijs dat het is aangepakt.

7. Controleer de zomer erna opnieuw

   Leg in het jaar na de behandeling opnieuw papier onder het hout. Blijft dat schoon in het vliegseizoen, dan is de aantasting weg. Bij de grote houtwormkever houd je die controle ongeveer vijf jaar vol, omdat de larve zo lang in het hout kan zitten.

Check dit bij een houtwormkever in huis

• Heb je een heel exemplaar bewaard om de soort te kunnen bepalen
• Is het vlieggat rond en 1 tot 2 millimeter, of groter en ovaal
• Voelt het boormeel korrelig als zand of poederfijn als talk
• Ligt er vers, licht boormeel onder de gaatjes tussen april en september
• Heb je de papiertest vier weken laten liggen met een datum erop
• Weet je het houtvochtgehalte op de plek van de aantasting
• Is de vochtbron opgespoord en opgelost voordat je laat behandelen
• Staat in de offerte welk middel, welke methode en welke garantie erbij hoort

Doorgerekend: zo pakt het uit

Veelgemaakte fouten

De kever doodslaan en denken dat het klaar is

Het volwassen dier eet niet meer en leeft nog drie tot vier weken. Wat schade doet, zit als larve in het hout en heeft er nog jaren te gaan. Wie alleen de kevers wegveegt, ziet volgend voorjaar precies hetzelfde aantal terug.

Oude gaatjes aanzien voor een levende aantasting

Vlieggaten blijven zichtbaar zolang het hout bestaat. Een behandeling van een vloer waar al dertig jaar niets meer in leeft, kost bij 40 vierkante meter al gauw 600 tot 1.200 euro in 2026 zonder dat er iets doodgaat.

De zachte houtwormkever behandelen als een echte houtworm

Deze soort legt geen eitjes op hout zonder bast en dringt hooguit 1 tot 3 millimeter door. Een warmtebehandeling van een zolder tegen dit dier is duizenden euro's voor een aantasting die vanzelf stopt zodra de bastresten weg zijn.

Spuiten op gelakt of geverfd hout

Een oppervlaktemiddel dringt alleen in kaal, stofvrij hout. Op lak, verf of was blijft het liggen en bereikt het de larve niet. Het middel is dan uitgegeven zonder resultaat, en de aantasting loopt gewoon door.

Wel behandelen, niet ontvochtigen

Larven ontwikkelen zich in vochtig hout veel sneller, en de grote houtwormkever heeft zelfs schimmelaantasting nodig. Blijft de lekkage of het ventilatiegebrek bestaan, dan is de behandeling een tijdelijke ingreep en komt de rekening binnen enkele jaren terug.

Rekenen op de opstalverzekering

Schade door ongedierte en schimmel is bij vrijwel elke opstalverzekering uitgesloten. De behandeling en het houtherstel komen voor eigen rekening, ook als de aantasting er bij aankoop al zat en je het toen niet zag.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Zelf een kever determineren, papier onderleggen en het houtvocht meten kun je prima, en die drie stappen bepalen al of er iets moet gebeuren. Een gespecialiseerd bedrijf haal je erbij zodra het gaat om constructiehout: vloerbalken, gordingen, spanten en ingemetselde balkeinden. Zo'n inspectie met houtvochtmeting kost in 2026 gebruikelijk 150 tot 350 euro en wordt bij opdracht vaak verrekend.

Bij twijfel over de soort is determinatie de goedkoopste zekerheid die er is. Het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen doet dat voor 89,54 euro inclusief btw in 2026, en dat bedrag weegt niet op tegen een behandeling van een paar duizend euro die achteraf niet nodig blijkt. Voor de grote houtwormkever hoort er ook een vochtdiagnose bij, want daar is houtrot meestal de echte oorzaak.

Een constructeur komt in beeld als een balk zoveel doorsnede heeft verloren dat de draagkracht in het geding is. Dat is bij de gewone houtwormkever ongebruikelijk en bij de boktor een stuk vaker aan de orde. Reken voor een beoordeling met rapport op enkele honderden euro's, en laat de balk stutten zolang er nog geen uitsluitsel is. Koop je een woning en zie je gaatjes tijdens de bezichtiging, laat het punt dan meenemen in de bouwkundige keuring in plaats van het na de overdracht alsnog uit te zoeken; zie ook de gids over houtworm en ongedierte in huis.