Decentrale wtw: warmteterugwinning per kamer, zonder kanalen

Wat decentrale wtw is en hoe zo'n unit werkt

Een decentrale wtw-unit is een ventilator met een warmtewisselaar die in de buitenmuur van één kamer zit. Er komt geen kanaal aan te pas: de unit haalt de lucht rechtstreeks door de gevel naar binnen en duwt hem daar ook weer uit. Dat is het verschil met alle andere vormen van ventilatie in huis, waar één toestel via buizen het hele huis bedient.

De meeste units werken met een keramische kern die om de zestig tot negentig seconden van richting wisselt. In de afvoerfase stroomt de warme binnenlucht door het keramiek en laadt die op tot vlak onder kamertemperatuur. In de toevoerfase draait de ventilator om, en de koude buitenlucht neemt die opgeslagen warmte weer mee naar binnen.

Omdat een enkele unit dus de helft van de tijd afvoert en de helft van de tijd toevoert, plaats je ze per paar. De ene unit blaast uit terwijl de andere aanzuigt, zodat er geen over- of onderdruk in de kamer ontstaat. Fabrikanten geven op zo'n paar een rendement van 80 tot 90 procent, wat dicht in de buurt komt van wat een centrale installatie voor warmte terugwinnen uit ventilatielucht haalt.

Er bestaat ook een variant die niet omkeert maar twee gescheiden luchtstromen door een tegenstroomwisselaar leidt. Die vraagt twee doorvoeren in dezelfde unit en werkt continu in één richting, wat hem geschikter maakt voor natte ruimtes.

Wanneer decentrale wtw past en wanneer niet

De unit is bedoeld voor kamers die je niet aan een kanaalstelsel krijgt. Een slaapkamer op een verdieping zonder ventilatieschacht, een aanbouw, een zolderkamer of een appartement waar de schacht al vol zit: daar is een gat door de gevel goedkoper dan een nieuw kanaal door plafonds en kasten. Welke route bij jouw woning hoort, hangt af van welk ventilatiesysteem je huis nu heeft.

Er zijn ook situaties waarin je beter iets anders doet. Ligt er al een kanaal naar de kamer, dan is een betere box of een goed ingeregeld ventiel vrijwel altijd de goedkopere oplossing. Wil je het hele huis aanpakken, inclusief keuken, badkamer en toilet, dan levert een centrale installatie meer op per euro.

Toestemming is een reëel struikelblok. Een kernboring door de gevel is een wijziging aan de buitenmuur, en in een appartement is die muur meestal gemeenschappelijk eigendom: dan beslist de vergadering van eigenaars. In een huurwoning heb je schriftelijke toestemming van de verhuurder nodig, en bij een monument of een beschermd stadsgezicht kan de gemeente een vergunning eisen voor het zichtbare rooster aan de buitenkant.

Decentrale wtw in de slaapkamer

De slaapkamer is de kamer waarvoor deze units het vaakst worden gekocht, en met reden. Twee slapende mensen brengen het CO2-gehalte in een dichte kamer van twaalf vierkante meter binnen een paar uur boven de 1.500 ppm, terwijl je onder de 800 ppm wilt blijven. Het raam op een kier lost dat op, maar kost in januari veel warmte en laat het verkeer mee naar binnen.

Reken op ongeveer 3 kubieke meter per uur per vierkante meter vloeroppervlak als richtwaarde voor een verblijfsruimte. Voor een slaapkamer van twaalf vierkante meter komt dat op zo'n 40 kubieke meter per uur, wat een paar units op de middelste stand ruim haalt. Zet de units niet standaard op de hoogste stand: daar zijn ze bedoeld voor het luchten na het opstaan, niet voor de nacht.

Geluid bepaalt of het apparaat aanblijft. Op de laagste stand zitten de meeste units rond de 15 tot 20 dB(A), op de hoogste stand loopt dat op naar 30 tot 35 dB(A). Vraag om de geluidswaarde bij de stand die je 's nachts wilt draaien, niet om de laagste waarde uit de folder. Woon je aan een drukke weg, kijk dan ook naar de geluidsisolatie van de gevelopening, want een gat van 16 centimeter laat zonder demper hoorbaar meer verkeersgeluid door dan de dichte muur ernaast.

Ruimte	Verse lucht als richtwaarde	Past decentrale wtw hier?
Slaapkamer van 12 m²	ongeveer 40 m³ per uur	Ja, een paar units op de middenstand volstaat
Woonkamer van 30 m²	ongeveer 95 m³ per uur	Alleen met twee paren of naast bestaande toevoer
Werkkamer of zolderkamer van 10 m²	ongeveer 32 m³ per uur	Ja, dit is de typische toepassing
Badkamer	ongeveer 50 m³ per uur	Alleen met een unit die continu afvoert
Toilet	ongeveer 25 m³ per uur	Zelden zinvol, houd hem op de afzuiging
Keuken	ongeveer 75 m³ per uur	Nee, kookdampen horen op een afzuigkanaal

Gecontroleerd op richtwaarden afgeleid van de nieuwbouweisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving, augustus 2026

Decentrale wtw in de badkamer

Voor de badkamer ligt het anders dan voor een slaapkamer, en dat zit in het omkeren. Een keramische unit blaast de helft van de tijd naar binnen, en juist in die fase wil je in een natte ruimte niets terug hebben. Het keramiek neemt bij hoge luchtvochtigheid vocht op uit de douchelucht en geeft dat in de volgende halve minuut deels weer af aan de kamer, waardoor de badkamer trager droogt dan met een gewone afzuiging.

Wie toch warmte wil terugwinnen in de badkamer, kiest daarom een unit die continu in één richting werkt met een tegenstroomwisselaar, of laat de badkamer gewoon aan het bestaande afzuigsysteem hangen. Die tweede route is meestal de verstandigste: een badkamer moet vooral vocht kwijt, en een nieuwe ventilatiebox met een vochtsensor doet dat beter en goedkoper dan twee gevelunits.

Is er helemaal geen afvoer in de badkamer, bijvoorbeeld in een aanbouw of een verbouwde zolder, dan is een decentrale unit wel een reële optie. Kies er dan een die minstens 50 kubieke meter per uur haalt op de hoogste stand, met een vochtsensor die automatisch opschakelt tijdens het douchen en daarna nog een half uur doordraait. Let op het spatwaterbestendige binnenrooster en op een unit die tegen condens kan.

Waar je op let bij het kiezen van een unit

Vier specificaties bepalen of je tevreden blijft: de capaciteit, het rendement, het geluid en de manier waarop het apparaat zichzelf regelt. De capaciteit staat in kubieke meter per uur en loopt bij de gangbare units van ongeveer 15 tot 60 per stuk, verdeeld over drie of vier standen. Kies zo dat de kamer op de middelste stand genoeg lucht krijgt, want dan houd je de hoogste stand over voor piekmomenten en blijft het geluid draaglijk.

Het opgegeven rendement is een laboratoriumwaarde, gemeten bij een net paar in balans zonder wind. In de praktijk ligt de terugwinning lager, zeker bij harde wind op de gevel of als de units los van elkaar draaien. Kijk naar het rendement, maar bepaal je verwachting niet op de bovenste waarde uit de brochure.

De sturing is het punt dat mensen achteraf het meest waarderen. Een unit met een CO2-sensor of vochtsensor schakelt zelf op en houdt de lucht op peil zonder dat iemand aan een knop denkt. Een unit met alleen een handbediening staat na een halfjaar meestal op de laagste stand, en dan koop je een dure ventilator die niets doet. Bij een centrale wtw-unit zit die sturing er standaard in.

Kenmerk	Waar je op let	Gangbare waarde in 2026
Capaciteit per unit	Genoeg lucht op de middelste stand	15 tot 60 m³ per uur
Rendement warmtewisselaar	Opgave van de fabrikant, praktijk ligt lager	80 tot 90 procent
Geluid	De waarde bij de stand die je 's nachts draait	15 tot 35 dB(A)
Stroomverbruik	Continu draaien telt op over het jaar	2 tot 8 watt per unit
Sturing	CO2- of vochtsensor in plaats van handbediening	Meerprijs 50 tot 150 euro
Diameter kernboring	Past de boring in jouw geveldikte	160 tot 200 mm
Levensduur	Ventilator en elektronica bepalen het einde	ongeveer 15 jaar

Gecontroleerd op augustus 2026

Wat decentrale wtw kost en wat het oplevert

Eén unit inclusief kernboring en montage kost in 2026 tussen de 600 en 950 euro. Een paar komt daarmee op 1.200 tot 1.900 euro, en dat is meteen de eerlijke vergelijking, want los werkt een keramische unit niet goed. Zit er een dikke spouwmuur, een gemetselde buitenblad met natuursteen of asbestverdacht materiaal in de weg, dan komt daar meerwerk bij.

De opbrengst bestaat uit twee delen die je uit elkaar moet houden. Het eerste is bespaarde stookwarmte, en die tel je alleen als je de kamer eerder al ventileerde met een open raam of een rooster. Het tweede is comfort: geen koude trek langs het bed, minder condens op het glas en lucht die 's ochtends niet muf is.

Reken met 0,34 wattuur per kubieke meter per graad temperatuurverschil. Een paar units dat 60 kubieke meter per uur verplaatst, verliest bij een gemiddeld verschil van 10 graden over een stookseizoen van zo'n 5.000 uur ongeveer 1.000 kWh aan warmte. Wint de wisselaar daar 80 procent van terug, dan blijft er 200 kWh over, tegenover 1.000 kWh bij een raam op een kier. Bij 8,8 kWh nuttige warmte per kubieke meter gas scheelt dat ongeveer 90 kubieke meter gas per jaar. Wat er voor het hele huis mogelijk is, staat in de gids over ventilatie met warmteterugwinning.

Post	Prijs in 2026	Toelichting
Eén unit inclusief kernboring en montage	€ 600 tot € 950	Standaard gevel tot ongeveer 50 cm dik
Paar van twee units in één kamer	€ 1.200 tot € 1.900	De vorm waarin het systeem hoort te werken
Meerprijs unit met CO2- of vochtsensor	€ 50 tot € 150 per unit	Verdient zich terug doordat het systeem echt draait
Meerwerk bij dikke of harde gevel	€ 100 tot € 300 per boring	Natuursteen, beton of een extra binnenblad
Filters	€ 10 tot € 30 per filter	Elke één tot twee jaar vervangen
Stroom per unit per jaar	€ 6 tot € 18	20 tot 60 kWh bij een aanname van 0,30 euro per kWh

Gecontroleerd op augustus 2026

Subsidie voor decentrale wtw in 2026

Sinds 1 januari 2026 valt ventilatie onder de ISDE. Voor een energiezuinig ventilatiesysteem krijg je eenmalig 400 euro, en dat bedrag kun je per woning maar één keer aanvragen. Voor een decentraal systeem met warmteterugwinning ligt de eis op een rendement van minstens 80 procent en een capaciteit van minimaal 80 kubieke meter per uur; bij een centrale installatie is dat 85 procent en 125 kubieke meter per uur.

Die 80 kubieke meter per uur haal je met één paar units zelden. Twee units die elk 45 kubieke meter per uur verplaatsen komen samen op 90 en tellen dus mee, maar een zuinig paar van 30 blijft steken op 60. Vraag de installateur daarom om capaciteit en rendement op de offerte en de factuur te zetten, want RVO toetst op die specificaties.

De voorwaarde die de meeste aanvragen laat stranden: ventilatie krijgt alleen subsidie in combinatie met minstens één isolatiemaatregel. Dat past bij de logica van isoleren en ventileren als één pakket, want een huis dat dichter wordt gemaakt moet zijn vocht ergens kwijt kunnen. Verder moet de woning gebouwd zijn vóór 1 januari 2019, moet een installatiebedrijf het werk doen en dien je de aanvraag binnen 24 maanden na de installatie in bij RVO.

De verdubbeling in de ISDE geldt niet voor de ventilatiepost. Bij twee of meer isolatiemaatregelen binnen 24 maanden gaat spouwmuurisolatie in 2026 van 5,25 naar 10,50 euro per m² en dakisolatie van 16,25 naar 32,50 euro, maar de 400 euro voor ventilatie blijft 400 euro. Wat jouw combinatie oplevert, zet de subsidiewijzer op een rij.

De installatie: kernboring, gevel en inregelen

Het werk zelf is in een dag klaar. Een installateur boort met een diamantboor een gat van 160 tot 200 millimeter door de gevel, brengt de buis met afschot naar buiten aan zodat regenwater terugloopt, en monteert het buitenrooster en de binnenunit. Het afschot van ongeveer een graad naar buiten is het detail dat later lekkage voorkomt.

Bij een spouwmuur vraagt de doorvoer extra aandacht. De buis moet de spouw luchtdicht overbruggen, anders trekt de unit vochtige spouwlucht naar binnen en zie je binnen een jaar vlekken rond het rooster. Zit er spouwisolatie in, dan mag die bij het boren niet worden dichtgedrukt of weggeschoven, en hoort de installateur het gat rond de buis netjes te dichten.

Na de montage volgt het inregelen, en dat is de stap die het vaakst wordt overgeslagen. De twee units van een paar moeten op dezelfde capaciteit staan en tegengesteld schakelen, anders zet je de kamer onder druk of onderdruk. Vraag na afloop welke stand op welke capaciteit staat en laat de installateur voordoen hoe je het systeem in de zomer op alleen afvoer zet. Dat werkt anders dan bij mechanische ventilatie met kanalen, waar één schakelaar het hele huis regelt.

Onderhoud en veelgehoorde klachten

Het onderhoud is beperkt maar niet nul. De grove filters aan de binnenkant kun je elke drie tot zes maanden uitkloppen of uitwassen, en na één tot twee jaar vervang je ze voor 10 tot 30 euro per stuk. Het keramische element haal je elke één tot twee jaar eruit om het uit te spoelen met lauw water, want stof in de kanaaltjes kost rendement en geeft geur.

De klacht die het vaakst terugkomt is tocht. Die ontstaat als de unit op een te hoge stand draait of te dicht bij een zithoek of het hoofdeinde van het bed zit. Een unit hoort hoog in de wand, minstens 30 centimeter onder het plafond, en de luchtstroom hoort langs het plafond de kamer in te lopen.

Bij strenge vorst kan condens in het keramiek bevriezen. De meeste units hebben daarvoor een vorstbeveiliging die de cyclus verlengt of tijdelijk alleen toevoert. Hoor je ineens meer geluid of ruikt de lucht muf, kijk dan eerst naar het filter en het keramiek voordat je aan de unit twijfelt. Bij een centraal systeem zit de vervuiling meestal juist in de buizen, en dan helpt alleen de luchtkanalen laten reinigen.

Zo pak je decentrale wtw aan

Van meten tot subsidie aanvragen duurt bij elkaar een paar weken, en de aanvraag mag tot 24 maanden na de installatie.

1. Meet eerst hoe slecht de lucht echt is

   Zet een week lang een CO2-meter in de kamer en noteer de waarde 's ochtends. Blijf je onder de 800 ppm, dan is er weinig te winnen. Zit je structureel boven de 1.200 ppm, dan weet je dat het probleem echt is en hoeveel lucht er bij moet.

2. Kijk wat het bestaande systeem nog kan

   Een verstopt ventiel, een dichtgeschilderd rooster of een versleten box kost vaak meer lucht dan je denkt. Loop dat eerst na op de pagina over het ventilatiesysteem van je woning, want dat is de goedkoopste winst.

3. Bepaal de capaciteit per kamer

   Reken met ongeveer 3 kubieke meter per uur per vierkante meter vloer. Leg dat naast de standen van de units die je overweegt, en check meteen of het paar samen aan de 80 kubieke meter per uur komt die de ISDE vraagt.

4. Regel toestemming waar die nodig is

   In een appartement zet je de gevelwijziging op de agenda van de vergadering van eigenaars, en die komt vaak maar één keer per jaar bijeen. Bij een huurwoning vraag je de verhuurder schriftelijk om akkoord, bij een monument informeer je eerst bij de gemeente.

5. Vraag twee offertes met specificaties erop

   Laat capaciteit per stand, rendement van de wisselaar, geluidsniveau en het merk van de sensor op papier zetten. Zonder die gegevens kun je offertes niet vergelijken en kun je later de subsidie niet onderbouwen.

6. Laat plaatsen en inregelen

   Controleer bij oplevering dat het paar tegengesteld schakelt, dat de doorvoer afschot naar buiten heeft en dat de spouw luchtdicht is overbrugd. Vraag om de instellingen per stand op papier.

7. Dien de ISDE-aanvraag in

   Vraag de subsidie aan bij RVO binnen 24 maanden na de installatie, samen met de isolatiemaatregel die je in dezelfde periode laat uitvoeren. Zonder die isolatiemaatregel wordt de ventilatiepost afgewezen. Reken je totale pakket eerst door met de subsidiewijzer.

Subsidiewijzer

Kies je maatregel en zie het actuele ISDE-bedrag, de voorwaarden en hoe je aanvraagt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Categorie Alle Isolatie Verwarming Warm water Opslag

Categorie	Maatregel	Subsidie 2026	Belangrijkste voorwaarde
Verwarming	Hybride warmtepomp (lucht-water)	± € 1.500 tot € 3.000	Bedrag per apparaat via de RVO-meldcodelijst; aanvragen binnen 24 maanden na installatie
Verwarming	Volledige lucht-waterwarmtepomp	± € 2.000 tot € 4.500	Afhankelijk van vermogen en efficiëntie; per 2026 lager bedrag voor een tweede lucht-waterwarmtepomp
Warm water	Zonneboiler	€ 300 tot € 1.750	Afhankelijk van collectoroppervlak en inhoud van het voorraadvat
Isolatie	Spouwmuurisolatie	€ 5,25 per m² (1 maatregel), € 10,50 (2 of meer)	Minimaal 10 m², maximaal 170 m²
Isolatie	Dakisolatie	€ 16,25 per m² (1 maatregel), € 32,50 (2 of meer)	Minimaal 20 m², maximaal 200 m²
Isolatie	Zolder- of vlieringvloerisolatie	€ 4,00 per m² (1 maatregel), € 8,00 (2 of meer)	Minimaal 20 m²; niet samen met dakisolatie direct erboven
Isolatie	Gevelisolatie (buitenkant)	€ 20,25 per m² (1 maatregel), € 40,50 (2 of meer)	Minimaal 10 m², maximaal 170 m²
Isolatie	Vloerisolatie	€ 5,50 per m² (1 maatregel), € 11,00 (2 of meer)	Minimaal 20 m², maximaal 130 m²
Isolatie	Bodemisolatie	€ 3,00 per m² (1 maatregel), € 6,00 (2 of meer)	Minimaal 20 m², maximaal 130 m²; vloer- óf bodemisolatie als ze boven elkaar liggen
Isolatie	HR++ glas (bestaande kozijnen)	€ 25 per m² (1 maatregel), € 50 (2 of meer)	Minimaal 3 m², maximaal 45 m² glas
Isolatie	Triple glas in nieuwe isolerende kozijnen	€ 111 per m² (1 maatregel), € 222 (2 of meer)	Minimaal 3 m², maximaal 45 m² glas
Isolatie	Bonus biobased isolatiemateriaal	€ 1 tot € 6 per m² extra, per maatregel	Bovenop het reguliere bedrag; de bonus wordt niet verdubbeld
Opslag	Thuisbatterij	Geen landelijke subsidie in 2026	Alleen enkele lokale en provinciale regelingen; check je eigen gemeente en provincie

Check dit voordat je een decentrale wtw laat plaatsen

• Plaats je twee units als paar op dezelfde gevel
• Halen de units samen minstens 80 kubieke meter per uur en 80 procent rendement
• Staat er een isolatiemaatregel binnen dezelfde 24 maanden gepland
• Ken je het geluidsniveau bij de stand die je 's nachts wilt draaien
• Heeft de unit een CO2- of vochtsensor in plaats van alleen een handbediening
• Is de toestemming van de vereniging van eigenaars of de verhuurder rond
• Wordt de spouw bij de doorvoer luchtdicht overbrugd en heeft de buis afschot naar buiten
• Weet je hoe je zelf bij het filter en het keramiek komt

Doorgerekend: zo pakt het uit

Veelgemaakte fouten

Eén unit plaatsen in plaats van een paar

Een enkele keramische unit blaast de helft van de tijd naar buiten en de andere helft naar binnen. In de afvoerfase komt de vervangende lucht via kieren en de brievenbus binnen, koud en ongefilterd, en in de toevoerfase gaat er ergens anders lucht uit. Je betaalt 800 euro voor warmteterugwinning die grotendeels langs de unit heen lekt.

Rekenen met het rendement uit de folder

De opgegeven 90 procent geldt bij een net paar in balans, zonder wind en met schone filters. Wind op de gevel, een vuil keramiek of een centrale afzuiging die tegenwerkt drukken dat rendement omlaag. Wie zijn terugverdientijd op de folderwaarde baseert, komt jaren tekort.

De units naast een draaiende centrale afzuiging zetten

De onderdruk van het afzuigsysteem verstoort de balans van het paar. Het gevolg is minder afvoer, meer koude toevoer en een merkbaar lager rendement, terwijl je nergens aan kunt zien dat het misgaat. Laat het geheel in samenhang inregelen of zet de afzuiging een stand lager.

Een keramische omkeerunit in de badkamer hangen

Vocht dat in het keramiek slaat, gaat in de volgende halve minuut deels terug de kamer in. De badkamer droogt trager, en dat zie je binnen een jaar terug in zwarte kitnaden. Kies in een natte ruimte een unit die continu afvoert of houd de badkamer op de afzuiging.

De isolatiemaatregel vergeten bij de subsidie

De 400 euro voor ventilatie bestaat in 2026 alleen in combinatie met minstens één isolatiemaatregel. Wie alleen de units laat plaatsen, krijgt niets. Plan het isolatiewerk daarom binnen dezelfde periode van 24 maanden.

Filters en keramiek laten zitten

Een dichtgeslibd filter kost lucht en rendement, en vuil in de kanaaltjes van het keramiek geeft geur. Het onderhoud kost een halfuur per jaar en 10 tot 30 euro per filter, maar wie het overslaat draait na drie jaar een dure ventilator met de prestatie van een raamrooster.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Voor twee units in een slaapkamer heb je geen adviseur nodig: een erkend ventilatie-installateur die capaciteit, rendement en geluid op de offerte zet, volstaat. Reken op een uur inmeten en een offerte zonder kosten. Het wordt anders zodra er meer speelt dan één kamer. Twijfel je tussen decentraal en een centrale installatie, of komt de klacht terug in meerdere ruimtes, dan is een ventilatie-onderzoek met metingen van luchtdebieten en CO2 zinvol; zo'n onderzoek kost meestal 300 tot 600 euro en levert een advies op dat je bij meerdere installateurs kunt uitzetten. Bij vocht- en schimmelklachten die na een goede ventilatie terugkomen, gaat het vaak om een bouwkundig probleem als een koudebrug of optrekkend vocht, en dan is een bouwkundig adviseur de juiste partij. Voor een appartement geldt daarbovenop dat de vereniging van eigenaars de gevel beheert, en dat een installateur die vaker in een complex werkt de route langs de vergadering kent. Wil je eerst zelf de financiële kant afpellen, kijk dan wat er in jouw pakket zit met de subsidiewijzer en welke rol ventilatie speelt binnen de bredere aanpak van ventilatie in je woning.