Naar de inhoud
Rekenhulpen

Centrale afzuiging: hoe het systeem werkt, wat het kost en wanneer het toe is aan vervanging

9 minuten lezen Ventilatie Bijgewerkt 21 augustus 2026
dehuisgids.nl ISOLATIE & VENTILATIE Centrale afzuiging

Centrale afzuiging is het meest voorkomende ventilatiesysteem in Nederlandse woningen: één unit op zolder of in een kast zuigt via buizen de vochtige lucht uit keuken, badkamer en toilet naar buiten, terwijl verse lucht via roosters in de gevel binnenkomt. De unit hoort continu op de basisstand te draaien en gaat vijftien tot twintig jaar mee. Een oude wisselstroomunit vervangen door een gelijkstroommodel kost 500 tot 1.000 euro in 2026 en scheelt ongeveer 79 euro stroom per jaar; een vraaggestuurd systeem kost 1.500 tot 3.000 euro en levert naast een isolatiemaatregel 400 euro ISDE-subsidie op in 2026.

9 minuten
  • € 500 tot € 1.000 2026 centrale afzuiging vervangen door een gelijkstroomunit, geplaatst
  • 15 tot 20 jaar richtlijn levensduur van een centrale afzuigunit
  • 131 kWh richtwaarde jaarverbruik van een gelijkstroomunit, tegen 394 kWh bij een oude wisselstroomunit
  • € 400 2026 eenmalige ISDE-subsidie voor een vraaggestuurd systeem naast een isolatiemaatregel
  • € 200 tot € 500 2026 de luchtkanalen van een woning laten reinigen

Gecontroleerd op augustus 2026

Wat centrale afzuiging is en hoe je ziet dat je het hebt

Centrale afzuiging is de bekendste vorm van mechanische ventilatie in Nederlandse woningen. Eén unit, meestal op zolder of in een bergkast, zuigt via een stelsel van buizen de vochtige en vieze lucht weg uit keuken, badkamer en toilet en blaast die af via een dakkap of een muurdoorvoer. Verse lucht komt niet uit het systeem, maar via roosters in de kozijnen en kieren in de gevel.

De naam lijkt niet toevallig op die van centrale verwarming: ook hier bedient één toestel via leidingen het hele huis. Andere namen voor hetzelfde systeem zijn centrale ventilatie, mechanische afzuiging, systeem C of gewoon de centrale afzuiger. In de bouwtekening van je woning heet het vaak mechanische afvoer met natuurlijke toevoer.

Je herkent centrale afzuiging aan drie dingen. Er zitten ronde of vierkante ventielen in het plafond van de natte ruimtes, er hangt ergens een witte kunststof kast met dikke buizen eraan, en er zit een schakelaar met drie standen aan de muur van de keuken of de gang. Zie je alleen een losse ventilator in het badkamerplafond die aangaat met het licht, dan heb je geen centrale maar decentrale afzuiging.

De unit zelf heet in de handel meestal ventilatiebox, en de opbouw met kanalen en ventielen is dezelfde als bij elke andere vorm van mechanisch ventileren in een woning. De rest van het systeem, dus de kanalen, de ventielen en de gevelroosters, bepaalt minstens zo sterk hoe goed je huis ventileert. Wie alleen naar de box kijkt, lost een klacht in de badkamer zelden op.

Centrale afzuiging naast de andere ventilatiesystemen

Centrale afzuiging zit qua prestatie tussen natuurlijke ventilatie en balansventilatie in. Het voert altijd lucht af, ook als niemand een raam openzet, maar het haalt geen warmte terug uit die lucht. In een goed geïsoleerd huis verdwijnt via de afzuiging een merkbaar deel van je stookwarmte naar buiten.

De vraaggestuurde variant is de tussenstap die de meeste huiseigenaren nu overwegen. Sensoren in de woonkamer en de slaapkamers meten CO2, en een sensor bij de badkamer meet luchtvochtigheid. Het systeem draait daardoor lager als er niemand thuis is en vanzelf hoger tijdens het douchen, wat stroom en stookwarmte scheelt zonder dat je iets hoeft te bedienen.

Wil je wél warmte terugwinnen, dan kom je uit bij balansventilatie met een wtw-unit of bij decentrale wtw per kamer. Beide vragen om nieuwe kanalen of gaten in de buitenmuur, en dat maakt het verschil in prijs groot. Welk systeem bij welk huis past, staat naast elkaar in de gids over het ventilatiesysteem van je woning.

SysteemHoe de lucht looptWarmteterugwinningPrijs in 2026
Natuurlijke ventilatie (systeem A)Toevoer en afvoer via roosters, ramen en kanalen zonder ventilatorNee€ 150 tot € 400 per rooster, geplaatst
Centrale afzuiging met standenschakelaar (systeem C)Eén unit zuigt af uit de natte ruimtes, toevoer via gevelroostersNee€ 500 tot € 1.000 voor een nieuwe unit
Vraaggestuurde centrale afzuigingZelfde route, maar geregeld op CO2 en luchtvochtigheidNee€ 1.500 tot € 3.000, minus € 400 ISDE
Balansventilatie met wtw (systeem D)Twee ventilatoren, aan- en afvoer allebei door kanalenJa, minstens 85% rendement voor ISDE€ 7.000 tot € 12.000 aanleggen
Decentrale wtw per ruimteEen unit in de buitenmuur die van richting wisseltJa€ 600 tot € 950 per unit

Gecontroleerd op marktprijzen inclusief btw en montage, augustus 2026

De schakelaar van de centrale afzuiging en wat de standen doen

De schakelaar van de centrale afzuiging heeft bijna altijd drie standen. Stand 1 is de basisstand die dag en nacht hoort te draaien, stand 2 is de tussenstand voor koken en bezoek, en stand 3 is de piekstand voor tijdens en na het douchen. De unit staat nooit helemaal uit: op nul zou het vocht in de badkamer blijven hangen.

Een groot deel van de woningen heeft de klassieke bedrade schakelaar op een perilexaansluiting, met vijf aders naar de unit. Nieuwere systemen werken met een draadloze bediening die je gewoon op de tegels plakt, en een badkamerschakelaar met naloop zet het systeem twintig tot dertig minuten op de hoogste stand nadat je hem indrukt. Die naloop is de meest onderschatte verbetering van het hele systeem, want handmatig terugschakelen vergeet iedereen.

Reageert de centrale afzuiging niet meer op de standen, dan is de schakelaar zelf de meest voorkomende oorzaak. De contacten branden door, en het vervangen kost 40 tot 150 euro in 2026, afhankelijk van bedraad of draadloos. Blijft de unit ook na een nieuwe schakelaar op één snelheid draaien, dan zit het probleem in de motor of de sturing.

Wie een vraaggestuurd systeem heeft, houdt de schakelaar meestal als handmatige overrule. Het systeem regelt zichzelf op de sensoren, en de knop dwingt tijdelijk de hoogste stand af. Zet zo'n systeem niet permanent op stand 3: het verbruikt dan onnodig stroom en blaast stookwarmte weg.

Een badkamerschakelaar met naloop kost 40 tot 150 euro geplaatst in 2026 en lost meer vochtklachten op dan een nieuwe unit. Het systeem draait dan altijd lang genoeg door na het douchen, ook als je de knop vergeet.

Hoeveel lucht keuken, badkamer en toilet nodig hebben

Het Besluit bouwwerken leefomgeving schrijft per ruimte een minimum voor. Dat is wettelijk, geen advies, en voor bestaande bouw liggen de eisen lager dan voor nieuwbouw. De optelsom van alle natte ruimtes bepaalt hoe groot de centrale afzuiging in je woning moet zijn.

Voor de badkamer geldt bij bestaande bouw 14 dm³/s, ongeveer 50 kubieke meter per uur. De meeste centrale afzuiging in de badkamer haalt dat op papier wel, maar in de praktijk niet, omdat het ventiel is dichtgedraaid, het kanaal is dichtgeslibd of er te weinig lucht onder de deur door kan. Een spleet van ongeveer een centimeter onder de badkamerdeur is nodig om de afgezogen lucht te vervangen.

Of jouw systeem het debiet haalt, meet je met een velocity- of debietmeter, en dat doet een installateur tijdens het inregelen. Een simpele eigen test: houd een vel keukenpapier tegen het ventiel op de hoogste stand. Blijft het niet vanzelf hangen, dan is er te weinig zuiging en heeft het systeem aandacht nodig.

RuimteMinimum bij bestaande bouwOmgerekendWaarvoor het dient
Keuken met kooktoestel21 dm³/songeveer 75 m³ per uurKookvocht, geuren en verbrandingslucht
Badkamer14 dm³/songeveer 50 m³ per uurDouchevocht
Toilet7 dm³/songeveer 25 m³ per uurGeur
Woonkamer en slaapkamers0,7 dm³/s per m² vloer, minimaal 7 dm³/songeveer 2,5 m³ per uur per m²CO2 en vocht, via de toevoerroosters

Gecontroleerd op eisen voor bestaande bouw uit het Besluit bouwwerken leefomgeving, 2026

Een afzuigkap boven het fornuis mag in de meeste woningen niet op het kanaal van de centrale afzuiging worden aangesloten. Het vet slaat neer in de buizen en op het ventilatorwiel, en de kap drukt de lucht de verkeerde kant op door de andere ventielen.

Wat centrale afzuiging aan stroom kost

Een centrale afzuiging draait het hele jaar door, dus ook een klein verschil in vermogen telt flink op. Een wisselstroomunit uit de jaren negentig trekt ongeveer 45 watt en komt daarmee op zo'n 394 kilowattuur per jaar. Een moderne gelijkstroomunit doet hetzelfde werk met ongeveer 15 watt en ongeveer 131 kilowattuur.

Reken je met 30 cent per kilowattuur, dan is dat het verschil tussen ongeveer 118 en ongeveer 39 euro per jaar. De stroomprijs is een aanname, want tarieven veranderen per contract en per jaar; kijk voor jouw prijs op je eigen jaarafrekening en vul die in. Het patroon blijft gelijk: de motor bepaalt het verbruik, niet het merk van de unit.

Naast stroom kost centrale afzuiging ook stookwarmte, want de afgezogen lucht is verwarmde binnenlucht. Dat verlies terugdringen kan op twee manieren: minder afzuigen wanneer het niet nodig is, wat een vraaggestuurd systeem doet, of de warmte terugwinnen met ventilatie met warmteterugwinning. De eerste route is veel goedkoper, de tweede levert meer op.

Type unitGemiddeld vermogenVerbruik per jaarKosten per jaar bij 30 cent per kWh
Wisselstroomunit uit de jaren negentigongeveer 45 Wongeveer 394 kWhongeveer € 118
Wisselstroomunit, zuiniger typeongeveer 30 Wongeveer 263 kWhongeveer € 79
Gelijkstroomunitongeveer 15 Wongeveer 131 kWhongeveer € 39
Vraaggestuurde gelijkstroomunitongeveer 10 Wongeveer 88 kWhongeveer € 26

Gecontroleerd op rekenvoorbeeld bij continu bedrijf en een aangenomen stroomprijs, augustus 2026

Centrale afzuiging schoonmaken en reinigen

Het grootste deel van het onderhoud doe je zelf, en het kost hooguit een uur per jaar. De ventielen in plafond en wand draai je los, laat je in een sopje weken en zet je daarna in precies dezelfde stand terug. Dat laatste is de valkuil: een ventiel is een ingeregelde smoorklep, en een halve slag verder verdeelt de lucht anders over de hele woning.

De unit zelf maak je één keer per jaar schoon met de stofzuiger, altijd met de stekker eruit of de groep uit. Vet en stof op het ventilatorwiel geven onbalans, en onbalans is de belangrijkste reden dat een centrale afzuiging na tien jaar gaat brommen. Loopt de motor daarna nog steeds onrustig, dan zijn de lagers versleten.

De kanalen zelf hoef je niet vaak te doen. Ongeveer elke acht jaar de luchtkanalen laten reinigen kost 200 tot 500 euro per woning in 2026, en dat is vooral zinnig in een huis waar jarenlang is gerookt of gekookt zonder goede afzuigkap. Wie de unit toch laat vervangen, kan beide klussen op dezelfde dag inplannen en bespaart een voorrijbeurt.

WatHoe vaakZelf of vakmanKosten in 2026
Ventielen afnemen en in dezelfde stand terugzettenTwee keer per jaarZelfAlleen een sopje
Ventilatorwiel en binnenkast uitzuigen, spanningsloosEén keer per jaarZelfGeen
Toevoerroosters in kozijn en gevel borstelenEén keer per jaarZelfGeen
Dakkap of muurdoorvoer controleren op nesten en bladerenEén keer per jaarZelf of dakdekkerGeen tot € 100
Motor, lagers, klep en bedrading nakijkenElke twee jaarVakman€ 100 tot € 200 per beurt
Luchtkanalen reinigenOngeveer elke acht jaarVakman€ 200 tot € 500 per woning

Gecontroleerd op onderhoudsintervallen en marktprijzen inclusief btw, augustus 2026

Lawaai, brommen en een systeem dat niets doet

Klachten over lawaai van de centrale afzuiging komen bijna nooit door de luchtstroom zelf. Het is trilling die zich via de ophanging door de constructie verspreidt, en die hoor je het sterkst in de slaapkamer onder de zolder. Een unit die star aan een balk of een houten wand is geschroefd, maakt van het hele huis een klankkast.

De oplossing is meestal een combinatie van drie dingen: het ventilatorwiel reinigen, de unit aan rubberen dempers hangen en de aansluiting op het kanaal met een flexibele manchet uitvoeren. Werkt dat niet en is de unit ouder dan vijftien jaar, dan is vervangen goedkoper dan doorzoeken. Een moderne gelijkstroomunit is op de basisstand in de meeste woningen nauwelijks hoorbaar.

Doet het systeem helemaal niets, dan loop je van goedkoop naar duur. Controleer eerst de groep in de meterkast, dan de schakelaar, dan of het ventilatorwiel met de hand vrij ronddraait. Blijft het stil, dan is de motor van de centrale afzuiging aan vervanging toe. Een lopende motor met weinig zuiging wijst juist op een dichtgeslibd kanaal of een verstopte dakkap.

KlachtMeest voorkomende oorzaakWat helpt
Brommen of zoemen uit de unitVersleten lager of onbalans door vuil op het ventilatorwielWiel reinigen; bij een unit ouder dan vijftien jaar vervangen
Trilling door de hele woningUnit star vastgeschroefd aan hout of een balkRubberen ophanging en een flexibele manchet op het kanaal
Fluitend geluid bij de ventielenVentiel te ver dichtgedraaid of te weinig toevoerluchtVentiel op de ingeregelde stand, roosters openzetten
Badkamer blijft nat en de spiegel beslaat langTe lage stand, vuil ventiel of geen spleet onder de deurHoogste stand tot een half uur na het douchen, ventiel schoonmaken, deur inkorten
Keukengeuren in de slaapkamerVentielen verkeerd teruggezet of een lek in het kanaalOpnieuw laten inregelen en de kanaalverbindingen tapen
Systeem reageert niet op de knopDoorgebrande standenschakelaarSchakelaar vervangen, € 40 tot € 150 in 2026
Motor draait, maar er is nauwelijks zuigingDichtgeslibd kanaal of verstopte dakkapDakkap controleren, daarna de kanalen laten reinigen

Centrale afzuiging vervangen: wanneer, wat het kost en welke subsidie

Een centrale afzuigunit gaat vijftien tot twintig jaar mee. Onder de tien jaar is repareren bijna altijd goedkoper: een losse motor of ventilatorblok kost 200 tot 400 euro in 2026, een complete gelijkstroomunit 500 tot 1.000 euro geplaatst. Boven de vijftien jaar draait de rekensom om, want de nieuwe unit verdient een deel van zichzelf terug op de stroomrekening.

Wie tegelijk vochtklachten heeft of toch al aan het isoleren is, kijkt naar een vraaggestuurd systeem van 1.500 tot 3.000 euro. Daarvoor geldt in 2026 een eenmalige ISDE-subsidie van 400 euro, maar alleen als je in dezelfde periode ook een isolatiemaatregel neemt en het systeem aan de eisen voldoet, waaronder minstens twee CO2-sensoren. Welke bedragen er dan verder voor jouw isolatiemaatregelen zijn, zet de subsidiewijzer op een rij.

De volgorde is hier praktisch van belang. Beter isoleren maakt een huis luchtdichter, en luchtdichter maakt goede afzuiging noodzakelijker. Plan de nieuwe unit daarom in dezelfde periode als de isolatie, niet twee jaar later als de ramen al beslaan.

SituatieWat je meestal doetPrijs in 2026
Unit jonger dan tien jaar, bromt sinds kortWiel reinigen en op rubberen dempers hangen€ 100 tot € 200
Motor defect, unit jonger dan tien jaarAlleen de motor of het ventilatorblok vervangen€ 200 tot € 400
Standen reageren niet, unit verder gezondStandenschakelaar of draadloze bediening vervangen€ 40 tot € 150
Unit ouder dan vijftien jaarComplete unit vervangen door een gelijkstroommodel€ 500 tot € 1.000
Unit vervangen en kanalen reinigen in één beurtBeide klussen op dezelfde dag inplannen€ 700 tot € 1.400
Vocht- of CO2-klachten naast isolatieplannenVraaggestuurd systeem met minstens twee CO2-sensoren€ 1.500 tot € 3.000, minus € 400 ISDE

Gecontroleerd op marktprijzen inclusief btw en montage, augustus 2026

Centrale afzuiging aanleggen in een woning zonder kanalen

In een woning van voor ongeveer 1975 ontbreken de kanalen meestal. Alsnog een compleet systeem aanleggen betekent buizen trekken van zolder naar keuken, badkamer en toilet, en dat gaat door plafonds, kasten en soms door een verlaagd plafond dat je speciaal aanbrengt. Reken op enkele dagen werk en op herstelwerk aan stucwerk en tegels.

Loopt er wel een oud gemetseld ventilatiekanaal in de schoorsteen, dan is dat vaak bruikbaar als afvoerroute. Een installateur kan er een kunststof buis in laten zakken. Daarmee valt de grootste hakklus weg, en dat scheelt in de praktijk een fors deel van de prijs.

Is een centraal systeem echt niet in te passen, dan blijven twee routes over. Losse afzuigventilatoren per natte ruimte zijn de goedkoopste, maar leveren geen gecontroleerde ventilatie in de rest van het huis. Een unit per kamer met warmteterugwinning is duurder en vraagt een gat in de gevel, en werkt wel in een huis waar geen kanaal te leggen valt; de afweging staat in de gids over het warmteterugwinsysteem. Ook hier geldt dat toevoer en afvoer bij elkaar horen: afzuigen zonder roosters in de gevel levert alleen onderdruk en tocht langs de brievenbus op.

Zo pak je een centrale afzuiging aan die niet goed werkt

Werk van goedkoop naar duur, dan blijkt vaak dat de unit zelf niets mankeert.

  1. Kijk eerst of de toevoer op orde is

    Loop alle roosters in kozijnen en gevel langs en zet ze open. Een systeem dat afzuigt zonder dat er lucht bij kan, haalt zijn debiet nooit, hoe hard de unit ook draait. Dit kost niets en lost een verrassend deel van de klachten op.

  2. Maak de ventielen en de unit schoon

    Neem de ventielen af zonder ze te verdraaien en zuig het ventilatorwiel spanningsloos uit. Doe daarna de papiertest op de hoogste stand in badkamer en keuken. Trekt het vel niet vast, dan zit het probleem verderop in het systeem.

  3. Test de standenschakelaar

    Schakel alle drie de standen door en luister of het toerental hoorbaar verandert. Gebeurt er niets, dan is de schakelaar de meest waarschijnlijke oorzaak en is vervangen voor 40 tot 150 euro in 2026 de eerste stap, niet een nieuwe unit.

  4. Controleer de dakkap of de muurdoorvoer

    Bladeren, een vogelnest of een klemmende terugslagklep leggen een gezond systeem plat. Deze controle hoort bij het jaarlijkse rondje langs het dak en kost bij een dakdekker hooguit 100 euro in 2026.

  5. Laat het debiet meten en het systeem inregelen

    Een installateur meet per ruimte hoeveel lucht er werkelijk wordt afgezogen en zet de ventielen op de juiste stand. Zo'n meting hoort standaard bij een onderhoudsbeurt van 100 tot 200 euro in 2026 en maakt zichtbaar of je een capaciteitsprobleem hebt of een verdeelprobleem.

  6. Kies pas daarna tussen repareren en vervangen

    Onder de tien jaar vervang je de motor, boven de vijftien jaar de hele unit. Overweeg bij die vervanging meteen een vraaggestuurd systeem als je toch gaat isoleren, want de ISDE van 400 euro in 2026 geldt alleen in combinatie met een isolatiemaatregel.

  7. Plan de kanaalreiniging mee

    Laat de kanalen reinigen op de dag dat de nieuwe unit erin gaat. Je betaalt dan één keer voorrijkosten, en de nieuwe unit begint met schone buizen in plaats van met twintig jaar vet en stof.

Subsidiewijzer

Kies je maatregel en zie het actuele ISDE-bedrag, de voorwaarden en hoe je aanvraagt. Bekijk alle gegevens

CategorieMaatregelSubsidie 2026Belangrijkste voorwaarde
VerwarmingHybride warmtepomp (lucht-water)± € 1.500 tot € 3.000Bedrag per apparaat via de RVO-meldcodelijst; aanvragen binnen 24 maanden na installatie
VerwarmingVolledige lucht-waterwarmtepomp± € 2.000 tot € 4.500Afhankelijk van vermogen en efficiëntie; per 2026 lager bedrag voor een tweede lucht-waterwarmtepomp
Warm waterZonneboiler€ 300 tot € 1.750Afhankelijk van collectoroppervlak en inhoud van het voorraadvat
IsolatieSpouwmuurisolatie€ 5,25 per m² (1 maatregel), € 10,50 (2 of meer)Minimaal 10 m², maximaal 170 m²
IsolatieDakisolatie€ 16,25 per m² (1 maatregel), € 32,50 (2 of meer)Minimaal 20 m², maximaal 200 m²
IsolatieZolder- of vlieringvloerisolatie€ 4,00 per m² (1 maatregel), € 8,00 (2 of meer)Minimaal 20 m²; niet samen met dakisolatie direct erboven
IsolatieGevelisolatie (buitenkant)€ 20,25 per m² (1 maatregel), € 40,50 (2 of meer)Minimaal 10 m², maximaal 170 m²
IsolatieVloerisolatie€ 5,50 per m² (1 maatregel), € 11,00 (2 of meer)Minimaal 20 m², maximaal 130 m²
IsolatieBodemisolatie€ 3,00 per m² (1 maatregel), € 6,00 (2 of meer)Minimaal 20 m², maximaal 130 m²; vloer- óf bodemisolatie als ze boven elkaar liggen
IsolatieHR++ glas (bestaande kozijnen)€ 25 per m² (1 maatregel), € 50 (2 of meer)Minimaal 3 m², maximaal 45 m² glas
IsolatieTriple glas in nieuwe isolerende kozijnen€ 111 per m² (1 maatregel), € 222 (2 of meer)Minimaal 3 m², maximaal 45 m² glas
IsolatieBonus biobased isolatiemateriaal€ 1 tot € 6 per m² extra, per maatregelBovenop het reguliere bedrag; de bonus wordt niet verdubbeld
OpslagThuisbatterijGeen landelijke subsidie in 2026Alleen enkele lokale en provinciale regelingen; check je eigen gemeente en provincie

ISDE-bedragen 2026 van RVO, gecontroleerd in augustus 2026. Bedragen wijzigen per jaar; de aanvraag loopt via rvo.nl.

Loop dit na bij je centrale afzuiging

Doorgerekend: zo pakt het uit

Rekenvoorbeeld

Een unit van twintig jaar oud vervangen in een tussenwoning

Stel, in je tussenwoning hangt een wisselstroomunit uit 2006 die bromt. Hij trekt ongeveer 45 watt en draait continu, dus ongeveer 394 kilowattuur per jaar. Bij een aangenomen stroomprijs van 30 cent per kilowattuur is dat ongeveer 118 euro per jaar.

Een gelijkstroomunit gebruikt ongeveer 131 kilowattuur, ongeveer 39 euro per jaar. Het verschil is ongeveer 79 euro per jaar. De vervanging kost 800 euro geplaatst in 2026, dus puur op stroom duurt het ongeveer tien jaar voordat je die 800 euro terug hebt: 800 gedeeld door 79 is 10,1 jaar.

De unit gaat vijftien tot twintig jaar mee, dus over de levensduur blijft er ongeveer 400 tot 800 euro over. Daar komt bij dat het brommen weg is en de afzuiging weer op debiet komt, en dat is voor de meeste mensen de eigenlijke reden om te vervangen.

Rekenvoorbeeld

Vraaggestuurde afzuiging tegelijk met dakisolatie

Stel, je isoleert 60 vierkante meter dak en laat tegelijk een vraaggestuurd systeem plaatsen van 2.400 euro. De dakisolatie levert bij één maatregel 16,25 euro per vierkante meter op in 2026: 60 × 16,25 = 975 euro. Voor het ventilatiesysteem komt daar eenmalig 400 euro ISDE bij, omdat er in dezelfde periode een isolatiemaatregel is genomen.

De totale subsidie is dan 975 + 400 = 1.375 euro. Netto betaal je voor het ventilatiedeel 2.400 min 400 = 2.000 euro. Op de stroomrekening gaat het verbruik van ongeveer 394 naar ongeveer 88 kilowattuur, ongeveer 118 naar ongeveer 26 euro per jaar, dus ongeveer 92 euro per jaar minder.

Terugverdienen op stroom alleen duurt zo 2.000 gedeeld door 92 is bijna 22 jaar, langer dan de unit meegaat. Het gaat hier dan ook niet om de stroomrekening: je koopt minder weggeblazen stookwarmte, een droge badkamer en een systeem dat vanzelf hoger draait als de CO2 oploopt.

Rekenvoorbeeld

Repareren of vervangen bij een unit van twaalf jaar

Stel, de motor van je centrale afzuiging begeeft het na twaalf jaar. Een losse motor kost 300 euro geplaatst in 2026, een complete gelijkstroomunit 800 euro. Het verschil is 500 euro.

Is de oude unit een wisselstroommodel, dan levert de nieuwe unit ongeveer 79 euro per jaar aan stroom op. Die 500 euro extra is dan in ruim zes jaar terug, en je krijgt er een unit bij die vijftien tot twintig jaar meegaat in plaats van een oude kast met een nieuwe motor erin.

Was de unit al gelijkstroom, dan is er geen stroomvoordeel en is de motor vervangen voor 300 euro gewoon de goedkoopste route. De leeftijd van de kast zegt in dat geval weinig, want het is de motor die slijt.

Veelgemaakte fouten

De centrale afzuiging uitzetten om stroom of geluid te besparen

Op nul zetten scheelt ongeveer 39 euro stroom per jaar bij een gelijkstroomunit en levert vochtige lucht op die nergens heen kan. Schimmel in de badkamervoegen en beslagen ramen volgen binnen een seizoen, en dat herstel kost een veelvoud van de bespaarde stroom.

De ventielen na het schoonmaken verkeerd terugdraaien

Een ventiel is een ingeregelde smoorklep, geen dop. Wie hem een paar slagen verder indraait, haalt lucht weg bij de badkamer en geeft die aan het toilet. Tel de slagen bij het losdraaien of markeer de stand met een streepje viltstift.

De gevelroosters dichtzetten tegen tocht

Zonder toevoer wordt de woning onder onderdruk gezet en zuigt het systeem lucht via kieren, de brievenbus en soms via het rookkanaal naar binnen. Het debiet in de natte ruimtes zakt weg, terwijl de unit even hard blijft draaien.

Een nieuwe unit kopen terwijl de schakelaar stuk is

Een doorgebrande standenschakelaar geeft precies hetzelfde beeld als een defecte unit: het systeem reageert nergens meer op. Vervangen kost 40 tot 150 euro in 2026 tegen 500 tot 1.000 euro voor een nieuwe unit, dus dat is altijd de eerste test.

De afzuigkap op het ventilatiekanaal aansluiten

Vet slaat neer in de buizen en op het ventilatorwiel, waarna het debiet in de hele woning terugloopt en de unit onbalans krijgt. Een reiniging van 200 tot 500 euro in 2026 is dan de rekening, en bij een motorstoring komt daar een vervanging bovenop.

Isoleren zonder de ventilatie mee te nemen

Na spouw-, dak- en glasisolatie is een huis luchtdichter en verdwijnt het vocht niet meer via de kieren. Een systeem dat het net aankon, komt dan tekort, met beslagen ramen en muffe lucht als eerste signaal.

Alleen op de hoogste stand draaien

Continu stand 3 verdrievoudigt ongeveer het stroomverbruik en blaast in de winter een flinke hoeveelheid verwarmde lucht naar buiten. De basisstand is bedoeld voor dag en nacht, de piekstand voor de half uur rond douchen en koken.

Veelgestelde vragen

Wat is centrale afzuiging precies?

Centrale afzuiging is een ventilatiesysteem waarbij één unit via buizen de lucht wegzuigt uit keuken, badkamer en toilet en die naar buiten blaast via een dakkap of muurdoorvoer. Verse lucht komt binnen via roosters in de kozijnen en de gevel. Het systeem heet ook wel systeem C, centrale ventilatie of mechanische afzuiging, en zit in het merendeel van de Nederlandse woningen die na 1975 zijn gebouwd.

Wat is het verschil tussen centrale afzuiging en centrale ventilatie?

In de praktijk gebruiken mensen beide woorden voor hetzelfde systeem. Strikt genomen is centrale afzuiging alleen de afvoerkant, met natuurlijke toevoer via roosters, terwijl centrale ventilatie ook kan slaan op balansventilatie, waar één unit zowel aan- als afvoert. Zie je alleen ventielen in de natte ruimtes en roosters in de kozijnen, dan heb je afzuiging; zitten er ook ventielen in woonkamer en slaapkamers, dan is het balansventilatie.

Moet centrale afzuiging altijd aan blijven staan?

Ja, de basisstand hoort dag en nacht te draaien. Vocht van douchen, koken, wassen en ademen moet continu worden afgevoerd, en een woning produceert daar tien tot vijftien liter water per dag mee. Uitzetten scheelt bij een gelijkstroomunit ongeveer 39 euro stroom per jaar en levert beslagen ramen, muffe lucht en schimmel in de natte ruimtes op. Alleen bij een storing zet je het systeem tijdelijk uit.

Hoe vaak moet je centrale afzuiging schoonmaken?

De ventielen twee keer per jaar, het ventilatorwiel en de binnenkast van de unit één keer per jaar met de stofzuiger en de stekker eruit. De toevoerroosters gaan één keer per jaar met een borstel langs. Laat elke twee jaar een vakman de motor, de klep en de bedrading nakijken voor 100 tot 200 euro in 2026, en laat de luchtkanalen ongeveer elke acht jaar reinigen.

Wat kost het om centrale afzuiging te laten reinigen?

De kanalen van een gemiddelde woning laten reinigen kost 200 tot 500 euro in 2026, afhankelijk van het aantal ventielen en de bereikbaarheid van de buizen. Een onderhoudsbeurt aan de unit zelf, waarbij het wiel wordt gereinigd en het systeem opnieuw wordt ingeregeld, kost 100 tot 200 euro. Het schoonmaken van de ventielen en de unitkast doe je zelf, dat kost alleen een sopje en een uurtje.

Wanneer moet je centrale afzuiging vervangen?

Een unit gaat vijftien tot twintig jaar mee. Vervangen is aan de orde als hij ouder is dan vijftien jaar, blijft brommen na reiniging, niet meer op alle standen reageert of het debiet niet meer haalt. Onder de tien jaar repareer je liever: een motor of ventilatorblok kost 200 tot 400 euro in 2026, een complete gelijkstroomunit 500 tot 1.000 euro geplaatst.

Waarom maakt mijn centrale afzuiging zoveel lawaai?

Lawaai komt meestal van trilling die via de ophanging in de constructie doorloopt, niet van de luchtstroom. Vuil op het ventilatorwiel geeft onbalans en versleten lagers geven een brom die met de jaren toeneemt. Reinig eerst het wiel, hang de unit daarna op rubberen dempers en sluit hem met een flexibele manchet aan op het kanaal. Helpt dat niet bij een unit ouder dan vijftien jaar, dan is vervangen de goedkoopste route.

Mijn schakelaar van de centrale afzuiging doet niets meer, wat nu?

Controleer eerst de groep in de meterkast en of de unit met de hand vrij ronddraait. Reageert het systeem op geen enkele stand terwijl er wel spanning staat, dan is de standenschakelaar de meest voorkomende oorzaak: de contacten branden na jaren door. Vervangen kost 40 tot 150 euro in 2026, bedraad op de bestaande perilexaansluiting of draadloos. Blijft de unit daarna op één snelheid draaien, dan zit het probleem in de motor of de sturing.

Waarom wordt mijn badkamer niet droog met centrale afzuiging?

Bijna altijd door te weinig luchttoevoer of een te lage stand. De badkamer heeft bij bestaande bouw 14 dm³/s nodig, ongeveer 50 kubieke meter per uur, en die lucht moet ergens vandaan komen: onder de deur door, via een spleet van ongeveer een centimeter. Zet het systeem tijdens en tot een half uur na het douchen op de hoogste stand en maak het ventiel schoon zonder de stand te veranderen.

Kun je centrale afzuiging laten aanleggen in een oud huis?

Dat kan, maar het vraagt kanalen van de unit naar elke natte ruimte, en die moeten ergens doorheen. Loopt er een oud gemetseld ventilatiekanaal in de schoorsteen, dan kan daar een kunststof buis in en scheelt dat veel hakwerk. Is er geen route, dan blijven losse ventilatoren per ruimte of een unit met warmteterugwinning per kamer over, waarvoor alleen een gat in de gevel nodig is.

Wat is een centrale afzuiging unit precies en waar hangt hij?

De unit is de kunststof kast met de ventilator erin, in de handel meestal ventilatiebox genoemd. Hij hangt op zolder, in een bergkast of boven het plafond van de badkamer, met dikke buizen van 125 millimeter naar de ventielen en één buis naar de dakkap. Aan de zijkant zit de elektrische aansluiting, meestal een perilexstekker waarmee de standen worden geschakeld.

Krijg je subsidie op centrale afzuiging?

Op een gewone vervanging niet. Voor een energiezuinig, vraaggestuurd ventilatiesysteem geldt in 2026 een eenmalige ISDE-subsidie van 400 euro, en die krijg je alleen als je in dezelfde periode ook een isolatiemaatregel laat uitvoeren en het systeem aan de technische eisen voldoet, waaronder minstens twee CO2-sensoren. De aanvraag loopt via rvo.nl, na afloop van het werk en met de factuur erbij.

Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt

Het meeste aan een centrale afzuiging doe je zelf: ventielen schoonmaken, de unit uitzuigen, roosters openzetten en de standenschakelaar testen. Een installateur haal je erbij zodra er gemeten of ingeregeld moet worden, want het debiet per ruimte is met het blote oog niet te beoordelen. Zo'n onderhoudsbeurt met meting en inregeling kost 100 tot 200 euro in 2026.

Voor het vervangen van de unit is een erkend installateur verstandig, ook omdat de aansluiting op een perilexgroep elektrisch werk is. Bij een vraaggestuurd systeem is het bovendien de installateur die de sensoren plaatst en het geheel inregelt, en zijn factuur en meldcode heb je nodig voor de ISDE-aanvraag van 400 euro in 2026. Vraag altijd twee offertes en laat opnemen dat het systeem na plaatsing per ruimte wordt ingemeten.

Woon je in een appartement, dan is de kans groot dat de afzuigkanalen en soms ook de unit gemeenschappelijk zijn. Dan gaat de vervanging via de vereniging van eigenaars en niet via jouw eigen installateur; kijk eerst in de splitsingsakte wie waarvoor verantwoordelijk is. Bij aanhoudende vocht- of schimmelklachten die na inregeling blijven, is een bouwkundig adviseur of een specialist binnenklimaat de volgende stap, met een onderzoek dat meestal 300 tot 600 euro kost in 2026.

Verder lezen over dit onderwerp

dehuisgids.nl ISOLATIE & VENTILATIE Wtw unit
Isolatie & ventilatie

Wtw unit

dehuisgids.nl ISOLATIE & VENTILATIE Ventilatiesysteem
Isolatie & ventilatie

Ventilatiesysteem

dehuisgids.nl ISOLATIE & VENTILATIE Ventilatiebox
Isolatie & ventilatie

Ventilatiebox