Regenwater opvangen: bovengronds, ondergronds en wat het oplevert
Regenwater opvangen mag in Nederland gewoon, en sinds de Omgevingswet ligt de eerste verantwoordelijkheid voor hemelwater zelfs bij de eigenaar van het perceel waarop het valt. Een regenton van 100 tot 300 liter kost 50 tot 250 euro in 2026 en is er voor de tuin en een stukje piekbui; een ondergrondse tank met pomp die het toilet en de wasmachine voedt kost 2.500 tot 6.000 euro en levert bij een gezin van vier rond de 100 euro per jaar aan drinkwater op. Financieel verdien je dat laatste niet terug, dus de echte redenen zijn wateroverlast, droogte in de tuin en minder drinkwater door het toilet.
- 850 mm klimaatnormaal 1991-2020 neerslag per jaar in Nederland volgens het KNMI
- € 2,71 2026 gemiddelde prijs per kuub drinkwater inclusief belasting en btw
- 118 liter per persoon per dag drinkwaterverbruik in een Nederlands huishouden
- 35% aandeel deel van dat verbruik dat naar toilet en wasmachine gaat
- € 2.500 tot € 6.000 2026 ondergrondse watertank met pomp, inclusief graven en leidingwerk
Gecontroleerd op augustus 2026
Wat een dak vol regen eigenlijk oplevert
Elke vierkante meter dak vangt bij een bui van 20 millimeter twintig liter water op. Een rijtjeshuis met 50 vierkante meter dakvlak stuurt bij zo'n bui dus duizend liter het riool in, meestal binnen een uur. Dat water opvangen of laten wegzakken scheelt op twee fronten: het riool krijgt minder te verwerken op het moment dat het toch al vol zit, en jij hebt gratis water voor de tuin. Hoe die opvang past in de rest van een huis dat tegen hoosbuien en hitte kan, staat op de overzichtspagina.
Over een heel jaar valt er in Nederland gemiddeld 850 millimeter neerslag, het klimaatnormaal van het KNMI over 1991 tot 2020. Op een dak van 60 vierkante meter komt dat neer op 51 kuub per jaar. Een deel verdampt, een deel spoelt weg met de eerste vuile stroom over het dak en een deel loopt over zodra je opvang vol is. Reken daarom met ongeveer tachtig procent die je werkelijk kunt gebruiken.
Een huishouden gebruikt gemiddeld 118 liter drinkwater per persoon per dag. Het toilet is daarvan ongeveer 19 procent en de wasmachine 16 procent, samen ruim een derde. Precies dat derde deel hoeft geen drinkwaterkwaliteit te hebben, en daar draait de hele rekensom van opvang en hergebruik om.
De keuze gaat dus over twee heel verschillende doelen. Wil je een piekbui uit het riool houden, dan telt vooral hoe snel je berging weer leeg is. Wil je drinkwater vervangen, dan telt hoeveel kuub je over een heel jaar door de tank krijgt.
Vermenigvuldig je dakoppervlak met de buigrootte in millimeters en je hebt het aantal liters. Veertig vierkante meter dak maal 20 millimeter is 800 liter uit één bui.
Mag je regenwater opvangen en wat zijn de regels
Ja, je mag regenwater opvangen, en niemand hoeft daar toestemming voor te geven. Sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking trad, ligt de zorgplicht voor afstromend hemelwater zelfs eerst bij de eigenaar van het perceel waarop het valt. Pas als je het water redelijkerwijs niet op eigen grond kwijt kunt, is de gemeente aan zet. Opvangen en laten infiltreren is daarmee niet alleen toegestaan maar precies wat de wetgever voor ogen heeft.
Sommige gemeenten gaan verder en hebben regels over waterberging in hun omgevingsplan staan, de opvolger van de losse hemelwaterverordening. Die eisen bij nieuwbouw of een flinke verbouwing vaak een minimale berging per vierkante meter verhard oppervlak, uitgedrukt in millimeters, met een termijn waarbinnen de berging weer leeg moet zijn. Kijk dat na bij je eigen gemeente voordat je een plan maakt, want de eis verschilt sterk per plaats.
Binnen het huis geldt één harde grens: regenwater en drinkwater mogen elkaar nooit raken. Het Drinkwaterbesluit en de norm NEN 1006 eisen een volledig gescheiden en herkenbaar gemarkeerd leidingnet met een terugstroombeveiliging. Bijvullen met leidingwater mag alleen via een vrije uitstroom boven de waterspiegel, dus met lucht ertussen, nooit met een slang in de tank. Regenwater is bovendien geen drinkwater: het is niet geschikt om uit te drinken, mee te koken of mee te douchen.
Naar buiten toe telt het burenrecht. Je dak en je opvang mogen het water niet op het erf van de buren laten lopen, en dat geldt ook voor de overloop van een tank. Wie daar rommelig mee omgaat, krijgt het probleem later terug als er waterschade na een hoosbui ontstaat en de vraag komt wie hem veroorzaakt heeft. Meer over de regels rond een veilig en droog huis staat op de hub over veilig en gezond wonen.
| Toepassing | Mag het met regenwater? | Voorwaarde |
|---|---|---|
| Tuin sproeien en planten water geven | Ja | Geen enkele eis, ook geen vergunning |
| Auto, fiets of terras schoonmaken | Ja | Niet vernevelen met warm water uit een hogedrukspuit |
| Toilet doorspoelen | Ja | Apart gemarkeerd leidingnet en terugstroombeveiliging volgens NEN 1006 |
| Wasmachine vullen | Ja | Zelfde eis; een goed filter voorkomt vlekken en verstopping |
| Douche, wastafel en keukenkraan | Nee | Alleen drinkwaterkwaliteit is toegestaan |
| Drinken, koken en tanden poetsen | Nee | Regenwater voldoet niet aan de eisen voor drinkwater |
| Zwembad of jacuzzi vullen | Nee | Risico op bacteriën in stilstaand, opgewarmd water |
Gecontroleerd op regels augustus 2026
Een slang van de keukenkraan in de regenwatertank hangen om bij te vullen is verboden, hoe verleidelijk ook. Bij onderdruk in de leiding kan het water terugstromen het drinkwaternet in. Bijvullen gaat altijd via een navulunit met een luchtspleet.
De vormen van opvang naast elkaar
De eenvoudigste vorm van opvang regenwater is een ton aan de regenpijp met een vulautomaat, een klein kunststof stuk dat het water uit de pijp aftapt en het teveel gewoon laat doorlopen. Je hebt hem in een halve middag hangen en er komt geen graafwerk aan te pas. Nadeel is de maat: 200 liter is na een kwartier stevige regen vol.
Voor wie meer wil bergen zonder te graven zijn er slanke tanks tegen een schutting of gevel, van 300 tot 800 liter, en bovengrondse tanks of tweedehands kunststof containers van duizend liter voor achter de schuur. Die laatste zijn goedkoop maar niet mooi, en ze moeten donker staan of donker zijn, anders groeien ze binnen een zomer groen vanbinnen.
Wil je een piekbui echt uit het riool houden, dan is berging in de bodem effectiever dan een tank. Infiltratiekratten onder het gazon of de oprit nemen het water op en laten het langzaam wegzakken; een verlaagd plantvak doet hetzelfde zonder techniek. Een begroeid dak houdt het water al vast voordat het de regenpijp haalt en verlaagt zo de piek aan de bron.
De duurste en meest ingrijpende vorm is een ondergrondse tank met pomp die het huis in voedt. Dat is de enige vorm waarmee je echt kuubs drinkwater vervangt, en tegelijk de enige waarvoor je een kraan, een pomp en een gescheiden leidingnet nodig hebt.
| Vorm van opvang | Inhoud | Kosten in 2026 | Waar hij goed in is |
|---|---|---|---|
| Regenton aan de regenpijp | 100 tot 300 liter | € 50 tot € 250 | Tuin water geven en een kleine piek opvangen |
| Slanke schutting- of muurtank | 300 tot 800 liter | € 200 tot € 600 | Kleine stadstuinen zonder ruimte |
| Bovengrondse tank of tweedehands container | 1.000 liter | € 100 tot € 400 | Groot gazon, moestuin en kas |
| Ondergrondse watertank met pomp | 1.500 tot 6.000 liter | € 2.500 tot € 6.000 inclusief graven en pomp | Toilet, wasmachine en tuin het hele seizoen |
| Infiltratiekratten onder gazon of oprit | Ongeveer 200 liter per krat | € 50 tot € 120 per m³ aan kratten, exclusief graafwerk | Een stortbui in de bodem opnemen |
| Verlaagd plantvak of grindkoffer | 30 tot 80 liter per m² | € 40 tot € 100 per m² | Water bergen zonder techniek en onderhoud |
Gecontroleerd op marktprijzen augustus 2026
Regenwater ondergronds opvangen en wat dat kost
Regenwater ondergronds opvangen betekent dat je een tank van kunststof of beton onder het gazon of de oprit legt, meestal met de bovenkant 60 tot 100 centimeter onder maaiveld. Op die diepte vriest het water niet, blijft het donker en dus algvrij, en houdt het water een stabiele koele temperatuur. De regenpijpen gaan via een bladvanger en een filterput naar de tank; een overloop voert af naar het riool, een sloot of een infiltratieveld.
In de tank hangt een dompelpomp of staat er een drukpomp naast in de kruipruimte. Die pomp voedt een apart leidingnet naar het toilet, het wasmachinekraantje en een buitenkraan. Valt de tank droog na een droge periode, dan schakelt een navulunit over op leidingwater, altijd via een vrije uitstroom zodat de twee circuits elkaar niet raken.
De vraag naar de kosten van regenwater ondergronds opvangen laat zich niet met één bedrag beantwoorden, want de helft van de rekening zit in graven en leidingwerk. Bereikbaarheid bepaalt veel: een kraan die de achtertuin in kan scheelt honderden euro's ten opzichte van een tuin waar alles met de kruiwagen doorheen moet. Ligt de tuin al open voor een verbouwing of een nieuwe bestrating, dan is dit het moment.
Regenwater opvangen onder de grond levert nog een praktisch voordeel op: je verliest geen tuinruimte en er staat geen ton in het zicht. Daar staat een echte ingreep tegenover, met een put die bereikbaar moet blijven en een pomp die ooit vervangen wordt.
| Onderdeel | Kosten in 2026 | Waar het van afhangt |
|---|---|---|
| Kunststof tank 3.000 tot 5.000 liter | € 800 tot € 1.500 | Inhoud en of hij onder een oprit berijdbaar moet zijn |
| Graven, plaatsen en aanvullen | € 700 tot € 1.800 | Bereikbaarheid van de tuin en de grondsoort |
| Pomp met droogloopbeveiliging | € 300 tot € 700 | Dompelpomp of drukpomp met vat |
| Bladvanger en filterput | € 100 tot € 300 | Aantal regenpijpen dat je aansluit |
| Apart leidingnet naar toilet en wasmachine | € 400 tot € 1.200 | Afstand tot de meterkast en of vloeren open moeten |
| Navulunit met vrije uitstroom | € 200 tot € 500 | Handmatig of automatisch schakelend |
| Compleet systeem | € 2.500 tot € 6.000 | Maat, bereikbaarheid en aantal aansluitingen binnen |
Gecontroleerd op marktprijzen augustus 2026
Hoeveel opvang past bij jouw dak en tuin
Een tank die te groot is voor het dak staat nooit vol en is weggegooid geld; een tank die te klein is loopt bij elke bui over. De maat volgt daarom uit twee dingen: hoeveel water er van je dak komt en hoe snel je het weer opmaakt.
Voor tuingebruik werkt een simpele vuistregel: reken op 30 tot 50 liter opvang per vierkante meter aangesloten dak. Een schuurdak van 20 vierkante meter is prima bediend met een ton van 600 tot 1.000 liter, meer heeft geen zin omdat je het in een normale zomer niet leeg krijgt. Gebruik je het water ook binnen, dan reken je andersom: neem ongeveer drie weken verbruik als tankinhoud, zodat je een droge periode overbrugt.
Het aangesloten dakvlak is bijna nooit het hele dak. Een zadeldak heeft twee vlakken met elk hun eigen regenpijp, en per pijp vang je alleen dat vlak op. Meet dus het horizontale oppervlak dat op die ene pijp afwatert, niet de schuine dakoppervlakte en niet het hele huis.
Kijk ook naar wat er nog meer op het dak gebeurt. Onder daken met een sedumlaag komt minder water uit de pijp, doordat het pakket 20 tot 30 liter per vierkante meter vasthoudt en langzaam weer afgeeft. Dat is prettig voor de piek, maar het betekent wel dat je tank er trager door vult.
| Aangesloten dakvlak | Water uit een bui van 20 mm | Maat voor tuingebruik | Maat bij gebruik in huis |
|---|---|---|---|
| 20 m² (schuur of aanbouw) | 400 liter | 300 tot 800 liter | Te weinig dak voor binnengebruik |
| 40 m² (halve rijtjeshuisdak) | 800 liter | 1.000 liter | 1.500 tot 3.000 liter, één of twee personen |
| 60 m² (dakvlak tussenwoning) | 1.200 liter | 1.000 tot 2.000 liter | 3.000 liter, gezin van vier |
| 100 m² (dakvlak twee-onder-een-kap) | 2.000 liter | 2.000 liter | 5.000 liter, gezin plus tuin |
| 150 m² (vrijstaand of grote schuur) | 3.000 liter | 2.000 liter of infiltratie | 5.000 tot 6.000 liter |
Gecontroleerd op vuistregels augustus 2026
Regenwater opvangen in de tuin en op het terras
Opvang regenwater in de tuin hoeft niet in een tank te zitten. De goedkoopste berging die er bestaat is de bodem zelf: een normale tuingrond met wortels erin neemt de eerste tientallen millimeters regen gewoon op. Een verlaagd plantvak van twintig centimeter diep staat na een hoosbui een uur onder water en is een dag later weer een gewone border. Per vierkante meter berg je daarmee 30 tot 80 liter, zonder pomp, filter of onderhoud.
Werkt de bodem niet mee, dan helpt techniek. Infiltratiekratten onder het gazon houden ongeveer 200 liter per stuk vast en geven het langzaam af aan de grond eronder. Op klei of bij een hoge grondwaterstand heeft dat weinig zin, want dan kan het water nergens heen. Test dat eerst: graaf een gat van een halve meter diep, vul het met water en kijk of het er binnen een paar uur in zakt.
Regenwater opvangen op een terras vraagt vooral om de goede hoogtes. Het maaiveld loopt van de gevel af, niet ernaartoe, en het terras ligt bij voorkeur minstens vijf centimeter onder de dorpel. Waterdoorlatende bestrating of een strook grind langs de rand vangt op wat de voegen niet aankunnen. Een terrasoverkapping of veranda heeft een eigen regenpijp die je prima op een ton of een grindkoffer kunt zetten.
Blijft je tuin na elke bui plassen terwijl de buren droog blijven, dan zit er meestal een verdichte laag of een verstopte oude drainage onder. Dat los je op met een grindkoffer of een drainagebuis, niet met meer tonnen. En loopt water tijdens noodweer richting het huis, kijk dan ook naar de schade die storm en hevige regen aan een woning aanrichten voordat je alleen de tuin aanpakt.
Leg de overloop van je opvang naar het laagste punt in de tuin dat het water aankan, niet terug naar het riool. Dan blijft de berging ook werken op het moment dat de tank al vol is.
Regenwater opvangen voor planten, moestuin en kamerplanten
Regenwater is zacht en kalkarm, en daarmee prettiger voor planten dan leidingwater. Hortensia's, azalea's, rododendrons en de meeste kamerplanten doen het er merkbaar beter op, en op de bladeren van kamerplanten blijven geen witte kalkvlekken achter. Voor kalkgevoelige planten in een streek met hard water is dat het duidelijkste voordeel van opvang.
De kwaliteit hangt wel af van waar het water overheen komt. Een zinken of koperen dakgoot geeft metaaldeeltjes af aan het water; gebruik dat water liever niet op de moestuin, waar het via de bodem in eetbare gewassen terechtkomt. Een nieuw bitumen dak spoelt de eerste maanden restanten mee, en een groendak levert bruinig water dat prima is voor de border maar minder voor de kamerplanten.
Voor de moestuin is stilstaand tankwater van een schoon pannendak of een kunststof dakbedekking prima. Giet bij de wortels en niet over het blad van sla en spinazie, en gebruik geen water dat maanden in een warme, halfvolle ton heeft gestaan. Water dat vies ruikt of waar een laag drijft op het oppervlak gaat de gewone borders in, niet de groentebedden.
Houd de ton donker en dicht. Licht geeft algen, een open ton geeft muggenlarven binnen een week, en een deksel voorkomt dat een kind of een huisdier erin valt. Twintig centimeter water is genoeg om in te verdrinken, dus een klikdeksel of een gaas is geen overbodige luxe.
Wat het kost en wat het oplevert
De opbrengst van opgevangen regenwater reken je af tegen de drinkwaterprijs. Die is in 2026 gemiddeld 2,71 euro per kuub inclusief belastingen: daarin zit 0,437 euro belasting op leidingwater per kuub en 9 procent btw over het geheel. De prijs verschilt per drinkwaterbedrijf, dus kijk voor jouw exacte tarief op je eigen jaarafrekening.
Wat je niet bespaart, is minstens zo verhelderend. De rioolheffing is in de meeste gemeenten een vast bedrag per woning of per huishoudensgrootte en niet gekoppeld aan je waterverbruik, dus die daalt niet als je afkoppelt. De zuiveringsheffing van het waterschap gaat per vervuilingseenheid en verandert evenmin. Alleen het aantal kuub drinkwater dat je afneemt telt mee op de rekening.
Aan de kostenkant staan gemeenten en waterschappen wel klaar met subsidie. Ruim de helft van de gemeenten vergoedt iets, van een vast bedrag per regenton tot een bedrag per vierkante meter dak dat je van het riool afkoppelt, en een deel van de waterschappen heeft een eigen regeling die je er soms bovenop mag stapelen. De bedragen en voorwaarden lopen zo uiteen dat alleen de site van je eigen gemeente en je waterschap uitsluitsel geven.
Eén regel geldt vrijwel overal: vraag de subsidie aan voordat je iets koopt of laat graven. Regelingen met een aanvraagplicht vooraf wijzen een aanvraag achteraf zonder pardon af, en dat is bij dit soort bedragen zonde. Combineer de aanvraag met plannen die je toch al had, bijvoorbeeld het aanleggen van een sedumdak op de schuur, want sommige gemeenten vergoeden beide uit hetzelfde potje.
| Gebruik | Regenwater per jaar | Besparing bij € 2,71 per m³ (2026) |
|---|---|---|
| Tuin gieten met een regenton van 200 liter | 1 tot 3 m³ | € 3 tot € 8 |
| Tuin en moestuin met een tank van 1.000 liter | 5 tot 10 m³ | € 14 tot € 27 |
| Toilet van een gezin van vier | 30 tot 33 m³ | € 81 tot € 89 |
| Toilet en wasmachine van een gezin van vier | 55 tot 60 m³ | € 149 tot € 163 |
| Beperkt door een dak van 60 m² | maximaal ongeveer 40 m³ | ongeveer € 108 |
Gecontroleerd op drinkwatertarief 2026, gewogen gemiddelde inclusief belasting
Reken niet op een lagere rioolheffing na het afkoppelen. Op een enkele gemeente met een gedifferentieerd tarief na verandert die aanslag niet, hoeveel water je ook zelf bergt.
Onderhoud, winter en veiligheid
Een opvangsysteem dat niemand nakijkt, stopt vanzelf met werken. De bladvanger boven in de regenpijp loopt in het najaar binnen enkele weken dicht; maak hem twee keer per jaar leeg, in november en in het voorjaar. De filterkorf in een ondergrondse put spoel je jaarlijks schoon, en de tank zelf controleer je eens in de vijf tot tien jaar op een sliblaag op de bodem.
Bovengrondse opvang moet de winter door. Tap een regenton in november af, laat de kraan open of kantel hem, want ijs zet uit en scheurt zowel kunststof als de kraan. Een tank die tegen de vorst kan blijft in de winter vaak ook gewoon staan, mits hij niet volledig gevuld de vorst in gaat. Een ondergrondse tank op 60 tot 100 centimeter diepte heeft hier geen last van.
De pomp is het onderdeel dat het eerst opgeeft. Een dompelpomp die droogvalt brandt door, dus een droogloopbeveiliging of een navulunit is geen extraatje maar een voorwaarde. Reken op een levensduur van acht tot vijftien jaar en op 200 tot 500 euro voor een vervangende pomp in 2026.
Blijf voorzichtig met vernevelen. Regenwater dat in een warme leiding of een hogedrukspuit heeft gestaan, kan bacteriën bevatten die je beter niet inademt. Gebruik het water dus met een gieter of een gewone tuinslang, en spoel het systeem door na een lange periode van stilstand. Wie het dak ook nog wil laten meewerken aan de waterberging, vindt de opbouw en het onderhoud van een begroeid dak op garage of schuur in een eigen gids.
Van regenpijp naar werkende opvang in zeven stappen
De volgorde bepaalt hier het resultaat: eerst rekenen en aanvragen, dan pas graven.
-
Meet het dakvlak dat op die ene regenpijp uitkomt
Neem het horizontale oppervlak, dus lengte maal breedte van het vlak zoals je het van bovenaf zou zien. Vermenigvuldig met 850 millimeter voor de jaaropbrengst en met 20 millimeter voor een gewone bui. Dit getal bepaalt alles wat daarna komt, dus doe het voor elke pijp apart.
-
Zoek uit wat je gemeente en waterschap eisen en vergoeden
Kijk in het omgevingsplan van je gemeente of er een bergingseis geldt en of er een subsidie is voor een regenton of voor afkoppelen. Doe hetzelfde bij je waterschap. Vraag de subsidie aan voordat je iets koopt: aanvragen achteraf worden bij de meeste regelingen afgewezen.
-
Kies waar het water heen gaat
Alleen de tuin, of ook het toilet en de wasmachine? Dat onderscheid bepaalt of je met een ton van 200 euro klaar bent of aan een systeem van enkele duizenden euro's begint. Reken de besparing eerst door voordat je die keuze maakt, want de terugverdientijd valt bij binnengebruik hoger uit dan mensen verwachten.
-
Test of de bodem het water aankan
Graaf een gat van vijftig centimeter diep op de plek waar je wilt infiltreren en giet het vol. Zakt het binnen een paar uur weg, dan werkt infiltratie. Blijft het staan, dan zit er klei, leem of hoog grondwater en kies je voor een tank met overloop naar het riool of het oppervlaktewater.
-
Bepaal de maat en teken de overloop in
Kies de inhoud op basis van 30 tot 50 liter per vierkante meter dak voor tuingebruik, of drie weken verbruik bij gebruik binnenshuis. Teken daarna waar het water heen gaat als de opvang vol is. Een overloop die nergens op uitkomt, zet bij de eerste stevige bui water tegen je gevel.
-
Laat aanleggen of doe het zelf, met de juiste scheiding
Een ton met vulautomaat hang je zelf op in een middag. Alles wat het huis in gaat, laat je door een erkend installateur aansluiten volgens NEN 1006, met gemarkeerde leidingen, een terugstroombeveiliging en een navulunit met vrije uitstroom. Meld de installatie bij je drinkwaterbedrijf; die willen weten dat er een tweede circuit in de woning zit.
-
Zet het onderhoud in de agenda
Bladvanger legen in november en in het voorjaar, filter jaarlijks spoelen, regenton voor de vorst aftappen en de pomp om de paar jaar nakijken. Een systeem dat je één keer per jaar tien minuten aandacht geeft, gaat vijftien tot twintig jaar mee.
Voor je begint met opvangen
Doorgerekend: zo pakt het uit
Een regenton aan de regenpijp van een rijtjeshuis
Stel, je hangt een regenton van 200 liter aan de regenpijp van een dakvlak van 30 vierkante meter. De ton kost 120 euro in 2026 en de aansluitset met vulautomaat 30 euro, samen 150 euro. Geeft je gemeente 50 euro subsidie voor een regenton, dan leg je zelf 100 euro neer.
Bij een bui van 15 millimeter komt er 450 liter van dat dakvlak af. De ton is dan na een derde van de bui vol en de rest loopt via de overloop alsnog weg. Voor de piek betekent dat: van die 450 liter houd je 200 liter tegen.
In een normale zomer geef je de tuin ongeveer vijftien keer een gieterbeurt van honderd liter, samen 1.500 liter oftewel 1,5 kuub. Tegen 2,71 euro per kuub inclusief belasting in 2026 is dat 4,07 euro aan drinkwater per jaar. Op 100 euro eigen inleg kom je daarmee op een terugverdientijd van ruim twintig jaar.
De ton verdien je dus niet terug op je waterrekening. Wat hij wel doet: bij elke bui 200 liter uit het riool houden en kalkarm water klaarzetten voor de planten.
Een ondergrondse tank die toilet en wasmachine voedt
Stel, een gezin van vier woont in een huis met 60 vierkante meter aangesloten dakvlak. Bij 850 millimeter neerslag per jaar spoelt daar 51 kuub vanaf. Na verdamping, de eerste vuile stroom over het dak en het water dat bij volle tank overloopt, houd je ongeveer 41 kuub bruikbaar over.
Het gezin gebruikt 118 liter per persoon per dag, samen 172 kuub per jaar. Het toilet is daarvan ongeveer 19 procent en de wasmachine 16 procent, samen 60 kuub. Het dak levert dus minder dan de vraag: realistisch vervang je 40 kuub drinkwater per jaar.
Tegen 2,71 euro per kuub in 2026 is dat 108 euro minder op de waterrekening. Daar gaat de stroom voor de pomp vanaf, ongeveer 20 kilowattuur oftewel een paar euro per jaar, plus een filterset en een servicebeurt van rond de 25 euro. Netto blijft er ongeveer 75 euro per jaar over.
Het systeem zelf, een tank van 3.000 liter met pomp, filter, graafwerk en een apart leidingnet, kost 4.500 euro in 2026. Op 75 euro per jaar loopt de terugverdientijd ver voorbij de levensduur van de pomp. Wie zo'n tank aanlegt, doet dat voor de piekberging, de droogte in de tuin en het idee dat er geen 40 kuub drinkwater meer door het toilet gaat.
Zestig vierkante meter dak afkoppelen naar infiltratiekratten
Stel, je koppelt 60 vierkante meter dak los van het riool en laat het water in de tuin wegzakken. Voor een stevige bui van 40 millimeter in een uur moet je 2.400 liter kwijt, dus 2,4 kuub berging in de bodem.
Infiltratiekratten bergen ongeveer 200 liter per stuk, dus je legt er twaalf. Tegen 100 euro per kuub aan kratten is dat 240 euro. Graven, folie, aansluiten en het gras terugleggen kost bij een hovenier 700 tot 1.000 euro. Reken op ongeveer 1.100 euro in totaal in 2026.
Geeft je gemeente 10 euro subsidie per afgekoppelde vierkante meter dak, dan komt daar 600 euro van terug en blijft er 500 euro voor eigen rekening. Vraag die subsidie aan voor je begint, want vrijwel elke regeling wijst een aanvraag achteraf af.
De opbrengst zit hier niet in geld maar in wat er niet gebeurt. Die 2.400 liter loopt niet meer naar het laagste punt van de straat, en het grondwater onder je tuin zakt in een droge zomer minder ver weg. Zakt het water in het proefgat niet binnen een paar uur weg, dan is dit geld weg: dan wordt het een tank met overloop.
Veelgemaakte fouten
De overloop vergeten of te krap uitvoeren
Een tank die vol is, moet zijn water ergens kwijt kunnen, en dat gebeurt precies tijdens de zwaarste bui. Zit er geen overloop op, of gaat hij via een dun slangetje weg, dan loopt het water over de rand langs de gevel. Daar komt het bij de fundering en in de kruipruimte terecht, en dat kost meer dan de hele opvang gekost heeft. De overloop is minstens even dik als de aanvoer.
Rekenen op een lagere rioolheffing
Veel mensen koppelen af in de veronderstelling dat de gemeentelijke aanslag daarna daalt. De rioolheffing is in de meeste gemeenten een vast bedrag per woning of per huishoudensgrootte en beweegt niet mee met wat je zelf bergt. Ook de zuiveringsheffing van het waterschap gaat per vervuilingseenheid. De enige post die echt daalt is het aantal kuub drinkwater op je waterrekening.
Een tank kopen die niet bij het dak past
Een tank van 5.000 liter onder een schuurdak van 20 vierkante meter komt nooit vol, want dat dak levert bij een bui van 20 millimeter maar 400 liter. Andersom loopt een ton van 200 liter onder een dakvlak van 80 vierkante meter bij elke bui over. Reken eerst met dakoppervlak maal buigrootte, en pas daarna met de prijslijst.
Regenwater en drinkwater met elkaar in contact brengen
Een slang van de kraan in de tank hangen om bij te vullen, of een koppeling maken tussen het regenwatercircuit en de drinkwaterleiding, is verboden en gevaarlijk. Bij onderdruk in de hoofdleiding kan vervuild water het net in worden gezogen. Het Drinkwaterbesluit en NEN 1006 eisen gescheiden, gemarkeerde leidingen en navullen via een vrije uitstroom met lucht ertussen.
Infiltreren in grond die het water niet aankan
Kratten in zware klei of in een tuin met grondwater op 50 centimeter diepte doen niets: het water blijft erin staan en de eerstvolgende bui heeft nergens plek. Het proefgat kost een halfuur en behoedt je voor duizend euro aan graafwerk dat niet werkt. In dat geval is een tank met overloop naar de sloot of het riool de juiste oplossing.
Subsidie pas aanvragen als het werk klaar is
Bijna alle gemeentelijke en waterschapsregelingen voor afkoppelen en regentonnen werken met een aanvraag vooraf, soms met een verplichte foto van de situatie voor de ingreep. Wie de bon achteraf instuurt krijgt niets. Bij een bedrag van 10 euro per afgekoppelde vierkante meter dak scheelt dat op 60 vierkante meter zomaar 600 euro.
Veelgestelde vragen
Mag je regenwater opvangen in Nederland?
Ja, dat mag zonder vergunning of melding. Sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking trad, ligt de zorgplicht voor afstromend hemelwater bovendien eerst bij de eigenaar van het perceel waarop de regen valt. De gemeente is pas aan zet als je het water redelijkerwijs niet zelf kwijt kunt. Alleen voor gebruik binnenshuis gelden technische eisen, en bij nieuwbouw of een grote verbouwing kan je gemeente een minimale berging voorschrijven in het omgevingsplan.
Hoeveel regenwater kun je van je dak opvangen?
Vermenigvuldig het horizontale dakvlak met de neerslag. Bij het klimaatnormaal van 850 millimeter per jaar levert 60 vierkante meter dak 51 kuub, waarvan je na verdamping, de eerste vuile stroom en overloop ongeveer 41 kuub echt kunt gebruiken. Per bui reken je met dakoppervlak maal buigrootte in millimeters: 60 vierkante meter en een bui van 20 millimeter geeft 1.200 liter. Alleen het dakvlak dat op die ene regenpijp afwatert telt mee.
Wat kost regenwater opvangen ondergronds?
Een compleet ondergronds systeem kost 2.500 tot 6.000 euro in 2026. De tank van 3.000 tot 5.000 liter is 800 tot 1.500 euro, graven en plaatsen 700 tot 1.800 euro, de pomp 300 tot 700 euro, filter en bladvanger 100 tot 300 euro, het aparte leidingnet naar toilet en wasmachine 400 tot 1.200 euro en de navulunit 200 tot 500 euro. Bereikbaarheid van de tuin en de grondsoort bepalen waar je binnen die bandbreedte uitkomt.
Is ondergronds regenwater opvangen beter dan een regenton?
Beter voor een ander doel. Een ondergrondse tank vriest niet, groeit niet groen, kost geen tuinruimte en heeft genoeg inhoud om drinkwater te vervangen. Een regenton is honderd keer goedkoper, hangt er in een middag en is genoeg voor de tuin. Wil je alleen planten water geven, dan is een ton de verstandige keuze. Wil je toilet en wasmachine voeden of een piekbui echt bergen, dan kom je onder de grond uit.
Mag je regenwater gebruiken voor het toilet?
Ja, en samen met de wasmachine is dat de zinnigste toepassing binnenshuis: die twee zijn goed voor ongeveer 35 procent van het huishoudelijk waterverbruik. De voorwaarde is dat het regenwatercircuit volledig gescheiden blijft van het drinkwaternet, met eigen herkenbaar gemarkeerde leidingen, een terugstroombeveiliging en bijvullen via een vrije uitstroom. Laat dat door een erkend installateur aanleggen volgens NEN 1006 en meld de installatie bij je drinkwaterbedrijf.
Is regenwater opvangen voor planten echt beter dan kraanwater?
Voor kalkgevoelige planten wel. Regenwater is zacht en kalkarm, waardoor hortensia's, azalea's, rododendrons en de meeste kamerplanten er beter op groeien en er geen witte kalkrand op het blad achterblijft. Voor de moestuin let je op de dakbedekking: water dat over een zinken of koperen goot loopt, bevat metaaldeeltjes en giet je liever niet over eetbare gewassen. Water uit een ton die maanden halfvol in de zon stond, gebruik je in de border en niet op sla.
Kun je regenwater opvangen op een terras of onder een overkapping?
Een terrasoverkapping of veranda heeft een eigen regenpijp die je net zo goed op een ton of een grindkoffer kunt aansluiten. Het terras zelf vang je niet op maar laat je weglopen: leg het op afschot van de gevel af, minstens vijf centimeter onder de dorpel, en werk met waterdoorlatende bestrating of een grindstrook langs de rand. Dat houdt water uit de kruipruimte bij een hoosbui.
Hoe voorkom je muggen en algen in de opvang?
Licht en lucht zijn de oorzaak. Een dicht deksel of fijn gaas houdt steekmuggen weg, die in een open ton binnen een week larven afzetten. Algen ontstaan door daglicht in het water, dus kies een donkere ton of zet hem in de schaduw; een doorzichtige container groeit in één zomer groen vanbinnen. Een ondergrondse tank heeft van beide geen last, omdat hij donker en koel staat.
Verdien je een regenwatersysteem terug?
Op de waterrekening zelden. Drinkwater kost in 2026 gemiddeld 2,71 euro per kuub inclusief belasting, dus zelfs 40 kuub regenwater per jaar levert maar rond de 108 euro op, min de stroom voor de pomp en het filteronderhoud. Op een systeem van 4.500 euro loopt de terugverdientijd daarmee ver voorbij de levensduur van de pomp. Een regenton van 100 euro voor de tuin verdient zich in zuiver geld ook pas na ruim twintig jaar terug.
Krijg je subsidie voor de opvang van regenwater in de tuin?
Vaak wel. Ruim de helft van de gemeenten heeft een regeling, meestal een vast bedrag per regenton of een bedrag per vierkante meter dak dat je van het riool afkoppelt, en een deel van de waterschappen heeft daarnaast een eigen pot die je soms mag stapelen. De bedragen en voorwaarden verschillen per plaats, dus kijk op de site van je gemeente en je waterschap. Vraag altijd aan vóór aanschaf, want achteraf indienen wordt bijna overal afgewezen.
Wat doe je met de regenton in de winter?
Tap hem in november af en laat de kraan openstaan, of kantel de ton. IJs zet uit en scheurt zowel de kunststof wand als de kraan, en dat is de meest voorkomende schade aan bovengrondse opvang. Koppel de vulautomaat in de regenpijp dicht of zet hem in de winterstand, zodat het water gewoon doorloopt. Een ondergrondse tank op 60 tot 100 centimeter diepte hoef je niet af te tappen.
Kun je regenwater opvangen combineren met een groen dak?
Ja, en de twee vullen elkaar aan. Een sedumpakket houdt 20 tot 30 liter per vierkante meter vast en geeft het langzaam af, waardoor de piek uit de regenpijp verdwijnt. Je tank vult daardoor trager en het water is bruinig van het substraat, prima voor de border maar minder voor kamerplanten. Sommige gemeenten vergoeden dakgroen en afkoppelen uit dezelfde regeling, dus vraag beide in één keer aan. Wat zo'n dak weegt, kost en aan onderhoud vraagt, staat in de gids over de opbouw van een dak met sedum.
Wanneer je een adviseur of vakman inschakelt
Alles wat buiten blijft, kun je zelf. Een regenton met vulautomaat ophangen, een verlaagd plantvak graven of een grindkoffer aanleggen vraagt geen vakman, alleen een schep en een middag tijd. Wordt het werk groter, dan komt de kennis van een hovenier of een cultuurtechnisch bedrijf van pas: die weten hoe diep het grondwater staat en of infiltratie op jouw grondsoort kans van slagen heeft. Reken op 60 tot 90 euro per uur in 2026, en op een offerte in plaats van een uurtarief bij graafwerk.
Zodra het water het huis in gaat, houdt doe-het-zelf op. De aansluiting op toilet en wasmachine moet voldoen aan NEN 1006 en het Drinkwaterbesluit, met een gescheiden gemarkeerd leidingnet, een terugstroombeveiliging en een navulunit met vrije uitstroom. Laat dat door een erkend installateur doen en meld de installatie bij je drinkwaterbedrijf; een fout in die scheiding kan het openbare drinkwaternet vervuilen en is niet iets waar je op wil besparen.
Voor de regels rond berging bij een verbouwing is je gemeente de bron: het omgevingsplan bepaalt of er een bergingseis geldt en hoeveel millimeter dat is. Dat loket is gratis en kost je één telefoontje. Blijft je tuin of kruipruimte ondanks alle maatregelen onder water staan, dan is het een bouwkundig probleem en geen waterprobleem, en dan hoort er een bouwkundig adviseur naar te kijken voordat je nog meer opvang aanlegt.